دانلود مقاله با موضوع توسعه پاید، توسعه پایدار، گاز طبیعی، زیست محیطی

دانلود پایان نامه ارشد

بعضی جهات به مصرف و تولید در ایران کمک کرده از جهات دیگر باعث عقب ماندگی اقتصادی و سیاسی شده است گروهی از هواداران این دیدگاه معتقدند که با کوشش جهت جبران ضعف های ساختاری و اتخاذ سیاستهای مناسب می توان اثر مثبت نفت بر اقتصاد ایران را تقویت کرد حتی اگر وجود نفت مشکلی برای ساختار اقتصادی یا سیاسی ایران بوده است می توان ادعا کرد که در دراز مدت افزایش درآمد نفت همواره روی تولید کل اقتصاد ایران اث مثبت داشته است.برای افزایش تولید نفت و گاز طبیعی، تهیه سوخت خانگی تمیز و فزاوان که یکی از اجزای مهم و روز افزون از مجموعه انرژی ملی کشور است و نیز افزایش طول عمر منابع نفتی داخلی، اصلاح فناوری و اطلاعات بسیار ضروری است (اداره انرژی فسیلس آمریکا،ترجمه رحیمیان و همکاران،1382،ص 23 )پیشرفت فناوری در آینده بازیافت ارزان تر نفت و گاز داخلی را بویژه از ذخایر عمیق تر و پیچیده تر امکان پذیر خواهد ساخت چنین پیشرفتی تولید کنندگان داخلی را قادر خواهد ساخت به اکتشافات خود ادامه داده و به کشف ذخایر نفتی نائل آیند که تا کنون دستیابی به آنها مقرون به صرفه نبوده است فناوری های جدید دیگر نیز می توانند پالایشگاهها را به تصفیه مداوم نفت با توجه به استاندارد های محیط زیست قادر سازند این فناوری ها همچنین به تولید کنندگان خط لوله نیز کمک کرده و آنها را قادر می سازد سوخت مصرفی را با قیمت مناسب به مصرف کننده برسانند (همان منبع،ص 25)
حامل های انرژی یا مستقیماً از منابع طبیعی استخراج می شوند (و از این رو به آنان انرژی اولیه گفته می شود) مانند نفت خام و گاز و زغال سنگ و یا از حامل های اولیه تولید می شود (که به آنها حامل های انرژی ثانویه می گویند) مانند محصولات پتروشیمی ( آژانس بین المللی انرژی،ترجمه وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران،ص 59 )
ایران از لحاظ داشتن ذخایر گازی در جهان پس از روسیه در رتبه دوم قرار دارد و ذخایر گاز حوزه پارس جنوبی تقریبا یک سوم آن را تشکیل می دهد ( محمدی،1379،ص 35 ) گاز طبیعی از جمله انرژی های پاکی است که پیامدهای زیست محیطی اندکی دارد (ویسی،1384، ص 300 ) عمده منابع گازی ایران در کرانه خلیج فارس قرار دارند که بزرگترین آنها منطقه گازی پارس جنوبی است ( همان منبع ،ص 303 )
گاز طبیعی که به همراه نفت تولید می شود گاز همراه نامیده می شود در حالی که تولید گاز طبیعی از ذخایر گازی غیر همراه با نفت، گاز مستقل نامیده می شود( آژانس بین المللی انرژی،ترجمه وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران،ص 59 )

نمودار 2-1: نمودار ساده شده تولید گاز طبیعی ( همان منبع،ص 69)

استفاده از نفت بصورت خام به 5000 سال قبل بر می گردد استفاده از نفت در دوران آغازین عمدتاً برای روشن نگه داشتن مشعل و در جنگ ها بوده است لوحی باستانی با زبان پارسی نشان از استفاده از نفت برای مصارف دارویی و روشنایی در طبقات بالای جامعه دارد همچنین هرودوت از استخراج نفت و قیر توسط ایرانیان می گوید (سایت ویکی پدیا)
نفت در خاورمیانه برای اولین بار در کشور ما تولید شد از آن زمان تا کنون بیش از صد سال می گذرد ( درخشان،1381،ص 15)
نفت ترکیبی پیچیده از هدروکربن های مایع و ترکیبات شیمیایی حاوی هیدروژن و کربن است که با منشا طبیعی در ذخایر زیرزمینی در سنگواره های رسوبی بوجود می آید Petra واژه یونانی به معنای سنگ و Oleum به معنای نفت است و واژه Petraoleumاغلب بجای واژه Oil بکار برده می شود نفت خام مهمترین نفتی است که از آن فراورده نفتی تولید می شود طیف وسیعی از فراورده های نفتی از نفت خام تولید می شود، بسیاری از این فراورده ها مانند بنزین موتور یا روغن ها برای اهداف خاص و سایر فراورده ها مانند نفت گاز یا نفت کوره برای تامین نیازهای حرارتی مورد استفاده قرار می گیرد (آژانس بین المللی انرژی،ترجمه وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران، ص 75 )
گرچه کاربردهای عمده فراورده های نفتی بخاطر ویژگی انرژی زایی آنهاست لیکن برخی کاربردهای غیر انرژی نفت به ویژه در صنعت پتروشیمی نیز وجود دارد مواد پتروشیمیایی مواد شیمیایی هستند که از نفت مشتق شده و به عنوان ماده اصلی تشکیل دهنده فراورده های تجاری مختلف بکار می روند صنعت پتروشیمی که سابقه آن به اوایل دهه 1920 باز می گردد امروزه از تنوع بالایی برخوردار است (همان منبع،ص 89 )

نمودار 2-2: نمودار ساده شده جریان نفت (همان منبع، ص 80 )

صنایع پتروشیمی ( Petrochemical Industry ) بخشی از صنایع شیمایی است که فراورده های شیمیایی را از مواد خام حاصل از نفت یا گاز طبیعی تولید می کند (سایت ویکی پدیا)
با افزایش جمعیت جهان و محدود بودن صنایع انرژی، کشورهای دنیا با مشکل انرژی روبرو هستند انرژی در تمامی بخشهای جامعه رسوخ کرده است و جنبه های مختلف آن از زندگی خانوادگی گرفته تا مسائل جهانی و بین المللی را تحت تاثیر قرار می دهد ( حشمت زاده و غلامی،1387،ص 71 )
انرژی های فسیلی برای هر دولتی از منابع قدرت آن دولت به شمار می آید، مصرف و تقاضای چشمگیر آن در جهان، کشورهای دارنده آن را با امتیاز اقتصادی بزرگی روبرو ساخته است. اما اگر مدیریت و دیدی صحیح بر این صنایع حاکم باشد از این منابع می توان برای پیشرفت و ترقی تمامی ابعاد توسعه اجتماع بهره گرفت بدون اینکه موجب قربانی شدن هرکدام از آنها شود. توسعه پایدار مفهومی است که با عنایت و توجه به آن می توان جامعه را از دچار شدن به مشکلات مصون داشت.

2-2-1-4- صنعت و توسعه پایدار
توسعه پایدار واژه جدیدی است که از دهه 1980 هنگام تدوین استراتژی جهانی حفاظت از طبیعت و منابع زنده بوجود آمد از این رو توسعه پایدار با مفهوم سنتی توسعه تفاوت اساسی دارد در توسعه پایدار باید ابزارها و راهکارهایی را فراهم نمود که پاسخگوی این نازها باشد، حفاظت و توسعه، تامین نیازهای زیستی اولیه، دستیابی به عدالت اجتماعی، خودمختاری و تنوع فرهنگی و حفظ یگانگی اکولوژیکی (تبریزیان، 1389، ص 8)
توسعه به معنای جامع، به عنوان فرایند پیچیده ای که رشد کمی و کیفی تولیدات و خدمات همراه با بهبود سطح زندگی، تعدیل درآمد و زدودن فقر و محرومیت و بیکاری، تامین رفاه همگانی و رشد علمی را در یک جامعه مد نظر دارد؛ برای همکاری جوامع امری مطلوبست که برای رسیدن برنامه ریزی و تلاش می نمایند (خلیلیان، 1381، ص 10)
پایدار بدین معنا نیست که هیچ چیز تغییر ننماید همچنین به معنای مدینه فاضله ای که هیچ چیز رخ ندهد نمی باشد؛ یک جامعه پایدار در پی بقاء و بهبود مشخصه های اقتصادی، محیطی و اجتماعی یک ناحیه است تا اعضای ان بتوانند سالم، بهره ور و با لذت به ادامه حیات بپردازند (محمدعلی پور، ص 2)
پایداری جنبه های گوناگون دارد اول از همه نیازمند حذف فقر و محرومیت می باشد، دوم نیازمند نگهداری و بهبود منابع است که به تنهایی می توانند حذف فقر را به طور دائمی و همیشگی تضمین کنند، سوم اینکه باید مفهوم توسعه را گسترش دهیم که فقط محدود به شد اقتصادی نباشد بلکه توسعه اجتماعی و فرهنگی را هم شامل شود (سایت اطلس اقیانوسهای سازمان ملل متحد)
«توسعه پایدار بهبود کیفیت زندگی انسانی از طریق حمایت از ظرفیت نگهداشت محیطی است» (ضرابی و اذانی، 1380، ص 14)
توسعه پایدار نقطه توازن و تعادل به منظور تحقق اهداف توسعه در هر یک از جنبه های محیطی، اجتماعی و اقتصادی است که در چارچوب پارادیوم های گذشته به تعرض میان هریک از ابعاد توسعه منجر می شود (عنبری و ملاکی، 1390، ص 92)
توسعه پایدار توسعه ای که احتیاجات نسل حاضر را بدون آسیب رساندن به توانایی نسل های آینده در تامین نمودن نیازهای خود براورده می نماید (ضرابی و اذانی، 1380، ص 12)
توسعه پایدار به استناد تعاریف برشمرده، فرایندی است که اهداف اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی جامعه را هر جا که ممکن است از طریق وضع سیاست ها و انجام دادن اقدامات لازم و عملیات حمایتی باهم تلفیق می کند و هرجا که تلفیق امکان ندارد به ایجاد رابطه مبادله بین آنها و بررسی و هماهنگی این مبادله ها می پردازد.(زاهدی به نقل از خاتمی، 1389، ص 34)
هدف اصلی توسعه پایدار بر مفاهیمی چون ارتقاء کیفیت زندگی یعنی دخالت دادن شاخص های کیفی و اجتماعی و تامین رفاه و عدالت اجتماعی متمرکز است، و لذا توجه به مسائل اجتماعی و عدالت فضایی که بیشتر به شیوه ای سازمانی با نیازهای انسانی مواجه می شود از اهداف دراز مدت و دورنگر بوده و با نگرشی نهادی با مسائل روبرو می شود و سرانجام شرایط کیفی زندگی ساکنان را متناسب با ارزشهای جامعه در حال و آینده در نظر دارد.(خاکپور به نقل از هاشمی و خاتمی، 1389، ص 6)
بنابراین توسعه پایدار بر این نکته تاکید دارد که با افزایش امکانات و بهبود وضعیت زندگی و یا استفاده از امکانات صنعتی برای ارتقاء کیفیت زندگی، محیط زیست و منابع پایه طبیعی به درستی حفظ گردند و از بین نروند.
معمولا به توسعه ای پایدار می گویند که دارای سه بعد اجتماعی باشد:
الف- پایداری اجتماعی
ب- پایداری مشارکت محلی
ج- پایداری انسانی
پایدار اجتماعی به این معناست که تغییرات ناشی از پروژه سبب بهم ریختن امنیت اجتماعی، تخریب روابط اجتماعی سالم، ایجاد آسیب های اجتماعی، افزایش فاصله طبقاتی، اثرات نامناسب ناشی از برهم خوردن نظم اقتصادی منطقه در جهات نامطلوب و تبعیض علیه گروههای حاشیه ای و ضعیف نمی شود (طالبیان، فاضلی و دغاقله، 1387، ص 5)
پایداری مشارکت محلی: در طرح های توسعه پایدار بایستی در کلیه مراحل ساخت، راه اندازی و نگهداری، مردم محلی را مشارکت داد در طرح های توسعه بایستی شرایط را به گونه ای برای ارتقاء مهارتهای شغلی افراد محلی فراهم کرد که مهاجت گسترده نیروی انسانی از مکانهای دیگر نیازی نباشد زیرا این مهاجرت ها باعث پیدایش مشکلات فراوان برای مهاجران و بومیان می شود (زمانی، 1389، ص 3)
پایداری انسانی به این معناست که نیروی انسانی مناسب برای اجرای پروژه و رسیدن به اهداف برنامه ریزی شده آن در دراز مدت در دسترس است بالاخص تضمین آنکه در دراز مدت نیروی انسانی ای وجود دارد که قادر است تغییرات فنی ایجاد شده در سطح منطقه را درک کرده و فرصت های ایجاد شده را برای اهداف توسعه بکار گیرد (طالبیان و همکاران، 1387، ص 4)
بر این اساس در توسعه پایدار سه دسته هدف و بر مبنای آن سه محیط و سه بعد اصلی وجود دارد که عبارتند از: محیط های اقتصادی اجتماعی و طبیعی و ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی در غالب مستندات، توسعه پایدار بر مبنای همین اهداف تعریف و ترسیم شده است به عنوان مثال همکاری های اقتصادی با تاکید بر این سه دسته هدف شمای توسعه پایدار را به صورت شکل زیر ترسیم کرده است. (زاهدی به نقل از خاتمی، 1389، ص 34)

شکل 2-2: شمای توسعه پایدار

در توسعه پایدار برنامه هایی با کارایی بالای اقتصادی در صورتی که سبب عدم تعادل هریک از ابعاد زمانی، مکانی و اجتماعی می شود و محیط زیست را مورد تهدید قرار دهد، پذیرفتنی نیست (ضرابی و اذانی، 1380، ص 10)

شکل 2-3: اهداف توسعه پایدار محلی (احمدی و حاجی نژاد، 1389، ص 7)

در واقع توسعه پایدار بر پایه هشیاری انسان نسبت به خودش و نسبت به منابع طبیعی کره زمین استوار است و خواهان یک سبک زندگی پایدار برای همه انسانهاست و مخالف مصرف بیش از اندازه، اتلاف منابع و بی توجهی به نسل های آینده و قطع رابطه با گذشته است
اصول توسعه پایدار:
کنار گذاشتن قدر قدرتی انسان
اکوسیستم بسیار مهمتر از درک و تصور فعلی است
عدالت و برابری
آشتی توسعه و پایداری
مشارکت و وفاق
مردم محوری
برنامه های جامع، چرخه ای و تلفیقی
دید سیستمی و کل گرایانه
ساخت بر روی آنچه که وجود دارد
انعطاف پذری
استفاده عاقلانه از منابع
تفکر جهانی و تفکر محلی

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع توسعه صنعتی، صنعتی شدن، نفت و گاز، کشورهای در حال توسعه Next Entries دانلود مقاله با موضوع کیفیت زندگی، زندگی خوب، توانایی ها، زیست محیطی