دانلود مقاله با موضوع امام صادق، امام زمان، نماز جمعه

دانلود پایان نامه ارشد

زمينه‌ساز هدايت افراد جامعه به سوي تكوين و تعالي پيوسته هويت خويش براي شكوفايي فطرت و رشد همه جانبه و متعادل استعدادهاي طبيعي در مسير قرب الهي. طي اين جريان متربيان با كسب شايستگي‌هاي لازم جهت درك موقعيت خود و عمل براي بهبود مداوم آن، بر اساس ايمان (انتخاب و التزام آگاهانه و آزادنه نظام معيار)، آماده تحقق مراتب حيات طيبه در همه ابعاد مي‌شوند.»208
به نظر ميرسد در مجالس مذهبي با استفاده از ارکان زير در راستاي تربيت و رشد معنوي مخاطبان عمل ميگردد:
2-3-3-1- ذکر خدا
اصليترين محور در تربيت که در مجالس مذهبي هم اين اصل، رکن اساسي بوده و ساير اصول هم به نوعي به اين اصل برميگردد، ذکر و ياد خداوند است. قرآن کريم هم در آيات فراواني نسبت به اين امر تذکر داده و بر آن تأکيد نموده است. قرآن، گاهي به صورت مستقيم پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله) را به ذکر خدا و ياد حق، امر و از غفلت و فراموشي نهي ميکند. وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ وَلَا تَكُنْ مِنَ الْغَافِلِينَ 209 و گاهي مومنين را به کثرت ياد خدا دستور ميدهد: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْرًا كَثِيرًا وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا210 اين دستور در جهت تأمين نياز و کمال خود مومنين است، زيرا ياد خدا مايه آرامش دلهاست و مومن با ياد خدا آرام و قرار ميگيرد. الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ 211
علامه طباطبائي در ذيل همين آيه ميگويد:« در اين آيه هشداري است براي مردم تا به خدا روي آورند و با ياد او قلوب خويش را آرامش بخشند، زيرا در زندگي براي انسان هيچ همتي بالاتر از رسيدن به سعادت و نعمت، و هيچ خوف و هراسي بالاتر از اينکه بلا و بدبختي او را احاطه کند نيست و خداوند سبحان تنها قدرتي است که رشته خير در دست اوست و همه چيز به او برميگردد. او بر بندگان خويش احاطه و سيطره دارد و آنچه بخواهد انجام ميدهد و او ولي بندگان مومن خويش است که به او پناه آوردهاند؛ بنابراين، ياد خدا، براي نفسي که در دست حوادث اسير است و در کار خويش حيران است و نميداند که چه ميخواهد و يا از او چه خواسته شده است، و تکيهگاه محکمي را ميطلبد، سعادت را تضمين ميکند…، پس هر قلبي با ياد خدا آرام ميگيرد و با ياد او اضطرابها و نگرانيهاي او تسکين مييابد.212
در روایات نیز تأکید بسیاری به برگزاری مجالس ذکر شده است.
وَ رُوِيَ‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلي الله عليه و آله خَرَجَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالَ ارْتَعُوا فِي رِيَاضِ الْجَنَّةِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا رِيَاضُ الْجَنَّةِ قَالَ مَجَالِسُ‏ الذِّكْرِ اغْدُوا وَ رُوحُوا وَ اذْكُرُوا وَ مَنْ كَانَ يُحِبُّ أَنْ يَعْلَمَ مَنْزِلَتَهُ عِنْدَ اللَّهِ فَلْيَنْظُرْ كَيْفَ مَنْزِلَةُ اللَّهِ عِنْدَهُ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُنْزِلُ الْعَبْدَ حَيْثُ أَنْزَلَ الْعَبْدُ اللَّهَ مِنْ نَفْسِهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ خَيْرَ أَعْمَالِكُمْ عِنْدَ مَلِيكِكُمْ وَ أَزْكَاهَا وَ أَرْفَعَهَا فِي دَرَجَاتِكُمْ وَ خَيْرَ مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ ذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى فَإِنَّهُ تَعَالَى أَخْبَرَ عَنْ نَفْسِهِ فَقَالَ أَنَا جَلِيسُ مَنْ ذَكَرَنِي وَ قَالَ سُبْحَانَهُ‏ فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ‏ يَعْنِي اذْكُرُونِي بِالطَّاعَةِ وَ الْعِبَادَةِ أَذْكُرْكُمْ بِالنِّعَمِ وَ الْإِحْسَانِ وَ الرَّحْمَةِ وَ الرِّضْوَانِ.213
وروايت شده است که پيامبر صلی الله علیه و آله بر اصحابش وارد شد پس فرمودند: در باغهاى بهشت گردش كنيد. گفتند: اى رسولخدا، باغ هاى بهشت كدام است؟ فرمودند: مجالس ذكر، صبح و شام در آن شركت كنيد و ياد خدا نماييد. هر كس دوست دارد مقام و منزلت خود را در نزد خدا بداند، بنگرد مقام و منزلت خدا در نزد او چگونه است ، چه خداوند، بنده را آن منزلت دهد كه بنده خدا را همان منزلت در نزد خود داده است، بدانيد كه بهترين اعمال شما در نزد خداوندگارتان و پاكيزه ترين آن و آن كه درجات شما را از همه بالاتر برد و نيز بهترين چيزىكه خورشيد بر آن تابيده است ، ذكر خداى سبحان است ، چه خداوند از خودش خبر داده و فرموده : “من همنشين آنم كه مرا ياد كند” و فرموده: پس مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم به نعمت خود. مرا با فرمانبرى و عبادت ياد كنيد تا شما را با نعمت و احسان و رحمت و خوشنودى ياد كنم.
اهمیت ذکر خدا و اهل بیت علیهم السلام تا جایی است که امام صادق علیه السلام مجلسی را که در آن ذکر خدا و اهل بیت علیهم السلام نباشد را در روز قیامت مایه حسرت میدانند.
عن الصادق (عليه السلام) قال: ما اجتمع قوم في مجلس لم يذکروا الله و لم يذکرونا الا کان ذلک المجلس حسره عليهم يوم القيامه.214
امامصادق عليه السلام فرمودند: اگر مردمي در مجلسي جمع شوند و ياد خدا و ياد ما نباشند آن مجلس برايشان در روز قيامت موجب حسرت خواهد شد.
به همين دليل مشاهده ميگردد که در اکثر مجالس مذهبي ذکر نام و ياد خداوند و حرکت در مسير الهي از مهمترين نکاتي است که مورد توجه قرار ميگيرد. براي مثال در خطبههاي نماز جمعه يا در ديگر مجالس مذهبي رعايت تقواي الهي و حرکت در مسير خداوند متعال همواره به مخاطبان گوشزد ميشود تا در اين مسير پرفراز و نشيب دستيابي به مقصد آسانتر گردد و تحمل ناهمواريهاي مسير آسان گردد.

2-3-3-2- معرفي الگو هاي برتر و نمونه هاي ناپسند

از ديگر روشهايي که قرآن در تربيت و پرورش استفاده ميکند معرفي الگوهاي برتر همچنين نمونههاي ناپسند در هر زمينه است. آيات قرآني سرشار از الگوهاي عيني و يا ذهني است، به اين معنا که گاه رفتاري را مطرح ميکند و يا اينکه اشخاص و رفتارهاي آنان را تحليل ميکند و نشان ميدهد که در هر مسألهاي چگونه عمل و رفتاري ميتواند کاملترين رفتار باشد. قرآن کريم در هنگام نقل زندگي پيامبران تنها به اوج زندگي آنان اشاره کرده و از هزاران پيامبر تنها شمار معدودي را معرفي ميکند که بهترين و قابل ارائهترين افراد به همه جوامع بشري است و ديگر از ميان آن همه لحظات زندگي ايشان تنها به اوجهاي زندگي آنان اشاره ميکند که قابل پيروي باشند.

وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ 215
از سوي ديگر قرآن کريم ميکوشد با معرفي الگوهاي ناپسند مردمان را از آن پرهيز دهد و آثار مخرب رفتار را بنماياند.
وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتِيهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِأَنْعُمِ اللَّهِ فَأَذَاقَهَا اللَّهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ216

از ديگر ارکان و آثار مهم مجالس مذهبي، معرفي الگوهاي صحيح براي جامعه است. مثلاً در واقعه عاشورا که در آن، يک گروه کوچک، اما با ايمان بزرگ در برابر حاکميت باطل و ظالم تا مرز شهادت فداکاري کردند، الگويي برجسته براي مبارزه با ظلم، باطل و انحراف است و بزرگداشت آن نيز، ويژگي الگو بودن آن را در ذهن تمام اقشار جامعه تثبيت و پايدار ميسازد چرا که در اين حادثه غير از خود امام حسين عليه السلام که امام معصوم و سالار شهيدان است، در آن زنان، مردان، خردسالان و بزرگسالاني حضور و نقش داشتند که هر يک تنديسي از انسانيت، تقوا، فداکاري و ديگر ارزشهاي عالي انساني ميباشند.217
با توجه به آنکه در بسياري از مجالس مذهبي مقاطع برگزيده‌اي از زندگي امامان شيعه و اهل بيت ايشان را براي مخاطبان خود بيان مي‌کند و با توجه به معيار بودن سيره و منش امامان شيعه، اين امر کارکرد اسوه‌سازي را در پي خواهد داشت زيرا در رابطه‌اي مبتني بر عاطفه و محبت، محب همواره سعي مي‌کند هر چه بيشتر خود را به محبوب نزديک‌ گرداند. مجالس مذهبي از طريق ارائه مستمر تصاويري واقعي و ملموس و با بهره‌گيري از بياني داستاني و قابل فهم براي عموم اين امر را براي مخاطبان خود تسهيل مي‌کند.218
2-3-3-3- يادآوري نعمت هاي الهي
يکي ديگر از اصول تربيتي در مجالس مذهبي، يادآوري نعمتهاي الهي ميباشد تا افراد از نعمتهائي که به اين ايشان اعطا شده است غفلت نورزند و در مسير حرکت خود به سوي تکامل قدردان نعمتهاي الهي باشند. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ ….َ219
خداوند متعال نعمتهاي فراواني به بشر ارزاني داشته است که قابل شمارش نيست. “و ان تعدوا نعمه الله لاتحصوها”220
از ميان اين نعمتهاي بيشمار، برخي نعم مادي و دنيوي است که خداوند به اقتضاي رحمانيت خويش به مومن و کافر عطا فرموده، و برخي ديگر نعمتهاي معنوي و اخروي هستند که راهنماي انسان بهسوي سعادت ابدي ميباشند. خداوند اين نعمتها را به اقتضاي رحيميت خويش، صرف به مومنان عطا فرموده است. از برترين اين نعمتهاي معنوي، نعمت ولايت و اطاعت و محبت اهل بيت عليهم السلام است. امام صادق عليه السلام فرمودند: ان الله يعطي الدنيا لمن يحبه و يبغض و لا يعطي هذا الامر الا اهل صفوته .221
خداوند نعمتهاي دنيا را به مومن و کافر ميدهد، ولي نعمت ولايت را جز به برگزيدگان از مخلوقاتش عطا نميکند. اين نعمت، خير دنيا و آخرت است زيرا که راه صحيح زيستن در دنيا را به انسان آموخته، دستگير انسان در عرصات سهمگين عالم آخرت خواهد بود. رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند: من رزقه الله حب الائمه من اهل بيتي فقد اصاب خير الدنيا و الاخره.222 کسي که خداوند حب اهل بيت را به او اعطا کرده باشد، خير دنيا و آخرت به او رسيده است. اين محبت، از جواهرات دنيوي بسيار گراميتر و ارزشمندتر است،223 زيرا که تنها وسيله رسيدن به قرب حق متعال بوده، خيرکثير، ميباشد. امام صادق عليه السلام لفظ حکمت در آيه شريفه و من يوت الحکمه فقد اوتي خيرا کثيرا224 را به اطاعت از دستورات الهي و معرفت امام معنا فرمودهاند.225 که بر اين اساس، مفهوم آيه چنين خواهد بود: کسي را که طاعت خدا و معرفت امام زمان عطا کرده باشند، به او خير زيادي رسيده است. معرفت امام زمان و ولايت اهل بيت عليهم السلام برترين نعمتهاي الهي است و در ميان نعمتهاي الهي نعمتي برتر از آن يافت نميشود. امام صادق عليه السلام در ذيل آيه شريفه: فاذکروا الاء الله لعلکم تفلحون.226 فرمودند: هي اعظم نعم الله علي خلقه و هو ولايتنا. منظور از آلاء خدا برترين نعمتهاي خداوند بر آفريدگان ميباشند که همان ولايت ما است.227 نعمت ولايت، همان نعمتي است که خداوند آن را در روز غدير بر همه مسلمانها به حد اتمام رسانيد و فرمود: اليوم اکملت لکم دينکم و اتممت عليکم نعمتي و رضيت لکم الاسلام دينا. 228 اين همان نعمتي است که روز قيامت مورد پرسش قرار خواهد گرفت. خداوند متعال مي فرمايد: ثم لتسئلن يومئذ عن النعيم229. امام صادق عليه السلام درباره آيه فوق فرمودند: و الله ما هو الطعام و الشراب و لکن ولايتنا اهل البيت.230
به خدا قسم نعمت مورد پرسش، غذا و نوشيدنيها نيستند. بلکه ولايت ما اهل بيت است که مورد پرسش قرار ميگيرد. اين مطلب در روايات اهل سنت نيز نقل شده است، محدث بزرگ اهل سنت – جلال الدين سيوطي – در اين زمينه از رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم نقل نموده است که فرمودند: لا يزول قدما عبد يوم القيامه حتي يسئل عن اربع عن عمره فيما افناه و عن جسده فيما ابلاه و عن ماله فيما انفقه و من اين اکتسبه و عن حبنا اهل البيت231. گامهاي فرد در روز قيامت حرکت نميکند تا اينکه از چهار چيز از او پرسش شود: از عمرش که آن را در هيچ راهي مصرف کرده، از بدنش که آن را در چه راهي به زحمت انداخته و از مالش که آن را چگونه

پایان نامه
Previous Entries دانلود مقاله با موضوع امیرالمومنین، تولی و تبری، امام صادق Next Entries دانلود مقاله با موضوع دوران دفاع مقدس، نقش برجسته، دفاع مقدس