دانلود تحقیق در مورد وزارت امور خارجه، سازمان تجارت جهاني، دانشگاه تهران، دانشگاهها

دانلود پایان نامه ارشد

لذا سعي روسيه در اين است که هيچوقت بر سر دو راهي قرار نگيرد. از سوي ديگر، رقابتهاي تاريخي روسيه و غرب موجب مي شود هيچگاه اين کشور، ايران را به صورت کلي نفروشد. از ديدگاه کلان مي توان نياز به هم گرايي در اقتصاد جهاني، تعهد به حفظ ثبات استراتژيک و تلاش براي حفظ روابط با ايران در يک رقابت استراتژيک را به عنوان مباني سياست روسيه در قبال برنامه هسته‌اي ايران برشمرد. از اين منظر، هرگونه مقايسه شرايط فعلي با تاريخ، بدون در نظر گرفتن شرايط زمانه، نادرست است. روسيه هم اکنون بسياري از منافع ملي خود را در رابطه با ايران تعريف کرده است.
در برخورد روسيه با ايران در پرونده هسته‌اي، برخي معتقدند که روسيه ايران غيرهسته‌اي را تا حد همکاري بلند مدت مي پذيرد، ولي ايران هسته‌اي، دشمن استراتژيک روسيه خواهد بود. از سوي ديگر، حتي اگر روسيه از صميم قلب به اين نتيجه رسيده باشد که ايران به دنبال دستيابي به سلاحهاي هسته‌اي نيست، توان آن را ندارد که اين اطمينان خود را به ديگر قدرتهاي جهاني منتقل کند و اين خود ايران است که بايد اين اطمينان را به وجود بياورد.
نظر ديگري معتقد است که مسکو پس از فروپاشي شوروي از شمار بازيگران درجه اول جهان خارج شد و صرفاً به علت داشتن سلاحهاي هسته‌اي، طرف مذاکره قدرتهاي بزرگ قرار گرفت. اين کشور در ماجراي هسته‌اي ايران دو هدف محدود براي خود تعريف کرد؛ اول تهديد مجموعه غرب به ويژه آمريکا از طريق همکاري هسته‌اي با ايران و دوم کسب درآمد از طريق ارائه خدمات فني- مهندسي به ايران. انتظار روسيه اين بوده و هست که به ازاي پاره‌اي سختگيريهاي روسيه عليه ايران، از غرب پاره‌اي امتيازهاي منطقه‌اي و جهاني بگيرد. امتياز منطقه اي مورد انتظار مسکو، محدود شدن پيشروي ناتو به سوي شرق و کاهش کمکهاي آمريکا و اروپا به احزاب و شخصيتهاي غرب گرا در بالکان و آسياي مرکزي و قفقاز است. روسيه همچنين اميدوار است با برآوردن پاره اي خواسته هاي کشورهاي صنعتي، از جمله فشار آوردن به ايران، به عنوان عضوي از باشگاه کشورهاي صنعتي به رسميت شناخته شود. غرب بخشي از اين خواسته ها را پذيرفته است. مساعدت به روسيه در زمينه پيوستن به سازمان جهاني تجارت و شرکت در جلسات کشورهاي صنعتي، بالاترين امتيازهايي است که روسيه تاکنون از غرب گرفته است. روسيه تلاشهاي فراواني براي عضويت در گروه هفت کشور صنعتي داشته است که در نهايت هم توانست به عضويت آن در بيايد. همچنين آمريکا در دو کشور عراق و افغانستان که زماني حيات خلوت روسيه به حساب مي آمدند، لانه کرده است. تمام اين مسائل باعث مي شود روسيه در برنامه هاي هسته‌اي خود با ايران محتاطانه عمل کند و هميشه نيم نگاهي به آمريکا داشته باشد.
بهرحال روسيه در سياست خارجي ايران اهميت بسزايي دارد. اين کشور داراي حق وتو در شوراي امنيت است و مي تواند مانع اقدامات قهري آمريکا و شوراي امنيت عليه ايران شود. البته اين به معناي اتکاي مطلق ايران به روسيه نيست، بلکه تنها ظرفيتهاي ملي و تدبيرهاي مسئولان ايراني است که در شرايط بحراني نقطه اتکا به حساب مي آيند و گزينه‌هايي مثل روسيه بايد نقاط تعادل دهنده قلمداد شوند.
برنامه اتمي ايران که در اوايل انقلاب اسلامي در حالت نطفه قرار داشت اينک به مجموعه‌اي عظيم از دستآوردهاي علمي در زمينه هاي مختلف انرژي اتمي مبدل گرديده که بخش اعظم گسترش و توسعه اين فعاليت ها با همت و تخصص دانشمندان ايراني بوده است.
ايران که هزينه هاي زيادي براي برنامه اتمي خود کرده بود پس از پيروزي انقلاب اسلامي نسبت به ادامه آن فعاليت ها اقدام نمود. در اين ميان با کشورهاي مختلفي براي همکاري اتمي مسالمت آميز و احداث نيروگاه اتمي مذاکره و توافقاتي بعمل آمد لکن همه آن کشورها ، تحت فشار ديپلماسي آمريکا از همه توافقات خود با ايران صرف نظر کردند.
تنها کشوري که حاضر به همکاري با ايران در زمينه انرژي اتمي و ادامه آن گرديد فدراسيون روسيه بود. البته در اين ميان، فشارهاي مختلفي از آمريکا به روسيه وارد گرديده است. “مسئله ايراني” به يکي از موارد اصلي مورد بررسي در ملاقات‌هاي مقامات آمريکايي و روسي در سطوح مختلف از سال 1994 تبديل گشته است. “مسئله ايراني” بطور کلي منشوري گرديد که رهبري آمريکا تقريبأ تمام مجموعه روابط با روسيه و در وهله اول همکاري در زمينه‌هاي پيشرفته فني را از طريق آن بررسي مـي‌کـرد. ايـن فشـار تـا آنجا بود که مناسبات دو کشور را در دهه 1990 بطور ملموسي بغرنـج سـاختـه و بـه فعاليـت کميسيـون هاي کثير دو جانبه و نهايتـاً توافق گور- چرنومردين منجر گرديد تا کليه همکاري هاي اتمي و نظامي روسيه با ايران به شکل قابل توجهي محدود و يا تعليق شود. البته اين موضوع ناخرسندي شديد مسکو را موجب گشته بود. برغم اظهارات کثير مقامات آمريکايي، شواهد قانع کننده وجود برنامه نظامي اتمي ايران تاکنون ارائه نشده است، لکن همکاري روسيه و ايران در زمينه انرژي اتمي به ساخت راکتورهاي اتمي آب سبک در نيروگاه بوشهر محدود گرديد و مانع از همکاريهاي حساس تر و پيشرفته تر دو کشور شد.
بعد از سر كار آمدن دولت جمهوريخواه بوش در سال 2001 در ايالات متحده ، فشار بر روسيه در مورد “مسئله ايراني” شدت يافت. توسعه تماس هاي دو جانبه و همكاري آمريكا و روسيه در زمينه‌هاي تكنولوژيك و همچنين عضويت روسيه در سازمانهاي بين‌المللي مانند سازمان تجارت جهاني مشروط به خودداري آن کشور از مشاركت با ايران در زمينه فن‌آوريهاي اتمي و همكاري نظامي فني گرديده بود.
روسيه که خواهان يک نقش مثبت در روند تحولات جهاني است با تمام امکانات و محدوديت هاي خود تمايل دارد که نگراني هاي موجود در روابط با غرب را در چارچوب مذاکره و مصالحه برطرف نمايد. در حقيقت روسيه تحکيم ثبات استراتژيک خود در جهان را درگير همکاري با ايالات متحده مي بيند. لذا سياست روسيه در برابر آمريکا يافتن راه حل هاي قابل قبول در مسائل مورد اختلاف است و يکي از اين مسائل مورد اختلاف، برنامه اتمي ايران است.
سئوالي مهم و اساسي وجود دارد مبني بر اينکه: پس با اين همه فشار ، مشاركت روسيه و ايران در چه چيزي نهفته است؛ که براي پاسخ بايد به مباحث گسترده گفتار سوم فصل دوم مراجعه کرد.
نکته قابل توجه اينکه ايران به روسيه به عنوان آلترناتيوي مي نگرد که مي‌تواند نيازهاي فني خود را از طريق آن کشور تأمين و از نفوذ سياسي آن در سطح بين‌الملل بهره برداري نمايد و اين مسئله باعث وابستگي به روسيه مي گردد. بطوري که روسيه از اين مسئله نهايت استفاده را مي کند و از گسترش روابط خود با ايران مخصوصأ درباب مسائل هسته اي به عنوان برگ برنده استفاده مي کند تا بتواند از آمريکا کمک بيشتر و امتيازات بهتري بدست آورد. ادغام در اقتصاد جهاني و الحاق به سازمان تجارت جهاني از اهداف عمده دولت روسيه بوده است. اين ميسر نگرديد مگر با موافقت کشورهاي غربي و خصوصاً امريکا که در اواخر سال 2006 به آن نائل آمد.
از طرف ديگر، روسها بدفعات آمادگي خود را براي معامله با آمريکا در مورد قطع همکاري اتمي با ايران (تحت فشار آن کشور) ابراز داشته اند، پس چرا آمريکا اين پيشنهاد را مورد توجه جدي قرار نمي دهد، در اين باره به مباحث گفتار دوم فصل چهارم مراجعه گردد.
بايد گفت طي سالهاي اخير بنظر مي رسد که روسيه، ادامه همكاري اتمي با ايران را به نحوي با افزايش شفافيت برنامه توسعه انرژي اتمي ايران از جمله امضاي پروتكل الحاقي معاهده عدم اشاعه تسليحات اتمي در مورد تضمينات، قرارداد بازگرداندن سوخت مصرف شده نيروگاه اتمي بوشهر به روسيه و در ادامه نيز به عدم غني سازي اورانيوم در خاک ايران مرتبط نموده است. تاکنون دو مورد اول از طرف ايران مورد اجابت قرار گرفته، لکن در مورد سوم که خط قرمز کشور نيز مي باشد امکان سازش وجود نخواهد داشت. در شرايط فعلي هر چند که روسيه در تعديل و اصلاح و تأخير در تصويب قطعنامه‌هاي تحريم شوراي امنيت عليه ايران بسيار فعال عمل نموده وليکن با همراهي با آمريکا و کشورهاي اروپايي در تصويب قطعنامه هاي مذکور ، علامتي در اين باره به ايران ارسال نموده است.
نظر به اينکه در گفتار دوم و سوم فصل سوم اين پژوهش، بسياري از موارد مربوط به همکاري اتمي ايران و روسيه و پرسش هايي که در اين زمينه وجود دارد ارائه گرديده لذا از ذکر مجدد آن خودداري مي گردد. ولي بايد گفت عليرغم همه تعديل و اصلاحات در قرارداد فيمابين دو کشور و تأخيرات مربوط به تکميل و راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر ، فعاليت و همکاري روسيه در بوشهر نهايتاً منجر به تکميل نيروگاه و در مدار قرار گرفتن برق توليدي آن در شبکه برق کشور گرديد و اين نماد سمبليک روابط دو کشور به بهره برداري رسيد. با اين وضع بايد گفت روسيه عليرغم همه منافعي که در روابط با غرب و بويژه ايالات متحده براي خود قائل است و فشارهايي که در پس مناسبات اتمي با ايران وجود داشت پايبندي خويش را هرچند ديرهنگام و با تأخير زماني فراوان و درج شرايط جديد در مفاد توافقات قبلي، اثبات نمود.

منابـع و مآخـذ :

* ازغندي، عليرضا- روشندل، جليل- مسائل نظامي و استراتژيک معاصر، سازمان مطالعه و تدوين کتب علوم انساني دانشگاهها، 1374.
* اورلف، ولاديمير و وينيکوف، الکساندر- انرژي هسته‌اي در روابط ايران و روسيه، مجموعه مقالات روابط ايران و روسيه، انتشارات ايراس، 1387.
* باي، نادعلي- پرونده اي حقوقي که سياسي شد، مجموعه مقالات پرونده هسته‌اي ايران (4)، انتشارات بين‌المللي ابرار معاصر تهران، 1387.
* بوفر، آندره- مقدمه اي بر استراتژي، مترجم کشاورز، مسعود- دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي، 1366.
* بينا، علي اکبر- تاريخ سياسي و ديپلماسي ايران، انتشارات دانشگاه تهران، 1337.
* تاجبخش، احمد- تاريخ ايران و روسيه در نيمه اول قرن 19، تبريز 1337.
* تيمر بايف، ار.ام- گروه صادرکنندگان اتمي، مسکو، مرکز ” پي.اي.ار”، 2000.
* جعفري، عباس- گيتاشناسي نوين کشورها، انتشارات موسسه جغرافيايي و کارتوگرافي گيتاشناسي، 1382.
* جلالي، علي احمد- همکاريهاي همه جانبه ايران و روسيه، مترجم جمالي، علي اصغر، فصلنامه آسياي مرکزي و قفقاز، شماره 41، بهار 1382.
* خلوپکوف، آنتون- برنامه اتمي ايران در روابط روسيه و آمريکا، يادداشت هاي علمي مرکز تحقيقات سياسي روسيه (پي.اي.ار )، 2001، شماره 18.
* دارمي، سليمه- وقايع نگاري مسئله هسته‌اي ايران در سال 1386، مجموعه مقالات پرونده هسته‌اي ايران (4)، انتشارات بين‌المللي ابرار معاصر تهران، 1387.
* سافرانچوک، ايوان- برنامه هاي موشکي و اتمي ايران و امنيت روسيه، چارچوب همکاري روسيه و ايران، يادداشتهاي علمي مرکز “پي.اي.ار”، 1998، شماره 8.
* سجادپور، سيدمحمد کاظم، عنصر بين‌المللي در روابط ايران و روسيه، مجموعه مقالات روابط ايران و روسيه، انتشارات ايراس، 1387.
* شاملويي، جبيب اله- جغرافياي کامل جهان، انتشارات بنياد، 1361.
* طباطبايي، سيد رکن الدين- روند توسعه سلاح هسته‌اي در جهان، مجموعه مقالات تاريخچه انرژي هسته‌اي در ايران و جهان، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه ، 1386.
* طلوعي، محمود- از لنين تا گورباچف، انتشارات تهران، 1369.
* غريب آبادي، کاظم – آشنايي با معاهده منع گسترش سلاحهاي هسته‌اي و پروتکل الحاقي، انتشارات موسسه فرهنگي مطالعات و تحقيقات بين‌المللي ابرار معاصر تهران، 1383.
* فارسي، جلال الدين- استراتژي ملي، گزارش سمينار، دفتر مطالعات سياسي و بين‌المللي، 1363.
* کتاب سبز فدراسيون روسيه، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1388.
* کرمي، جهانگير- روابط نظامي ايران و روسيه، مجموعه مقالات روابط ايران و روسيه، انتشارات ايراس، 1387.
* کوهن اونر- اسرائيل و سلاحهاي هسته‌اي، مترجم سعيد محمدي، رضا- مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1385.
* گارنت، جان- ” استراتژي معاصر، نظريات و خط و مشي ها”، مترجم ميرفخرايي، هوشنگ- مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1374.
* مختاري، محمدتقي- نگاهي به تاريخ روابط ايران و روسيه- مجموعه مقالات روابط ايران و روسيه،

پایان نامه
Previous Entries مقاله درمورد شیخ اشراق، تاریخ فلسفه، حکمت اشراق، واجب الوجود Next Entries مقاله درمورد شیخ اشراق، حکمت اشراق، سیر و سلوک، مراتب هستی