دانلود تحقیق در مورد فرهنگ عامه، فرهنگ و تمدن، آداب و رسوم، ایران باستان

دانلود پایان نامه ارشد

te:la) و طناب هاي مهار سياه چادر( همان)

عكس شماره12: نمايي ديگر از ميخ هاي چوبي و طناب هاي مهار سياه چادر( همان).

عكس شماره13: بسيار از خانوارهاي عشايري، علاوه بر ميخ هاي چوبي از اشياء ديگري مانند سنگ و شاخ هاي درختان براي مهار پوشش سياه چادر نيز استفاده مي كنند( همان)

عكس شماره14: نمونه اي از حلقه هاي اتصال كه طناب هاي مهار سياه چادر به بسته مي شوند( همان).

عكس شماره15 :نمايي از درب ورودي سياه چادر( همان)

عكس شماره16 : در اين تصوير چوب هاي موربي( چه له – (æɫčə) ديده مي شود كه به منظور بالا نگهداشتن پوشش سياه چادر و برطرف نمودن سستي طناب هاي مهار مورد استفاده قرار مي گيرد( همان).

عكس شماره17 : در اين سياه چادر « چه له – (æ ɫ čə) ها در داخل سياه چادر قرار دارند( همان).

2-9-2. بر پا کردن سیاه چادر
محل استقرار سیاه چادر (سیه مال) در ییلاق و قشلاق از نظر حقوقی در مالکیت همان خانواده استفاده کننده است. هنگام کوچ، خانوار به میرکان (mirkan) مربوط به خود وارد شده و بار اندازی می کند. میرکان محلی است که در مراتع متعلق به خانوار عشایر می باشد و به خاطر آنکه نسل های متمادی خانوارهای عشایری، سیاه چادر خود را در آنجا بر پا کرده اند و به آن «میرکان» گفته می شود. این مکان در میان عشایر بختیاری «جا وارگه» نام دارد. قبل از بر پا داشتن سیاه چادر، دِوارها را از عرض به وسیله نخ موی بز و با سوزني به نام گونوژ به هم می دوزند) دبیر سیاقی، سید محمد، 1377: 92).
بعد از بار اندازی، ابتدا اعضای خانوار اقدام به تمیز و پاک سازی میرکان می کنند. سپس قسمت پوشش چادر (دِوارها) که توسط قلاب ها به یکدیگر متصل شده است، روی زمین گسترده می شود. طناب های آن نیز به صورتی که چندان کشیده نیستند، به دور تا دور آن بسته می شوند. سپس ستون ها (سِیون ها) را تیرهای حمالشان (کوماچ ها) به زیر پوشش می برند و سر جای خود می خوابانند.
در این حالت یکی از ستونهای کناری را بلند می کنند و پس از آن ستون بعدی را بلند می کنند و همین عمل را تا آخرین ستون تکرار می کنند. پس از این عمل، رشته طناب ها را می کشند تا پوشش محکم سر جای خود بایستد. از وسایل ضروری برای کشش طناب ها ، میخ های چوبی (تیلا) می باشند. رشته طناب ها، هم به لبه های بلند چادر بسته می شوند و هم به دو انتهای طول سیاه چادر، یعنی در انتهای قلاب های آخری و اولی. بعد از برپا کردن چادر با استفاده از چیت دیواره دور چادر را محصور می کنند و اقدام به جابجایی لوازم و بار و بنه می کنند.
لازم به یاد آوری می باشد که در افراشتن چادر معمولاً مردان خانواده های همسایه با هم همکاری می کنند. اگر خانواری به تنهایی کوچ کند، چادر با کمک اعضای خانوار (معمولاً زن و شوهر و فرزندان) افراشته می شود.
عشایر کاکاوند بر طبق یک عادت دیرین، هنگام استقرار چادرها سعی می کنند ورودی چادرها را طوری مستقر کنند که محیط از تمام جهات در دید خانوارها قرار گیرد. اگر چه این در گذشته در تطبیق با محیط و شرایط اجتماعی و سیاسی آن زمان بوده، لیکن در حال حاضر کاربرد این عمل کمتر شده است.
در ییلاق اکثراً سعی می شود ورودی چادر ها به طرف شرق استقرار یابد، زیرا به علت شرایط جغرافیایی محیط که کوهستانی است و آفتاب دیر به درون کوهستان نفوذ کرده و مدت تابش آن از جانب شرق و ایجاد گرما برای چادر کم است، لذا خانوارها به تبع همین مسئله چادرهای خود را رو به شرق بر پا می کنند. از طرف دیگر به علت اینکه در ییلاق صبحگاهان هوا خنک و گاهی سرد است، نیاز به تابش مستقیم خورشید به درون چادر احساس می شود. همچنین در هنگام ظهر که خورشید بالا آمده و هوا گرمتر می شود ، تابش مستقیم آن باعث ایجاد گرما می شود و نیازی به آن احساس نمی شود. در قشلاق بسته به مورد و شرایط جغرافیایی، جهت استقرار چادر فرق می کند. اگر هوا گرم باشد، پشت چادر رو به سمت جنوب و روی آن به طرف شمال قرار داده می شود. در حقیقت می توان گفت که بسته به نیاز به گرما و یا عدم نیاز به گرما و همچنین شرایط محیطی و جغرافیایی محل استقرار چادر جا به جا می شود، این جا به جایی در اختیار خانوار است( همان: 93).

3-9-2. تقسیم بندی فضای مسكن سیاه چادر
به طور کلی هر چادر (سیه مال) از قسمت های مختلفی تشکیل شده است که بعضی از قسمت ها در درون فضای سیاه چادر و بعضی از قسمت ها خارج از سیاه چادر و در محوطه اطراف آن قرار دارند. در اینجا ابتدا به تقسیم بندی فضای داخلی آن می پردازیم :

۱- نیشتمان (ništəman) : یا دور کوانگ (kwanəg) (دور اجاق) :
اجاقي كه در بين عشاير منطقه مورد استفاده مي شود، چاله اي است به شكل مستطيل و يا مربع با قطر ۴۰ سانتي متر و عمق ٢۰ سانتي متر كه در زمين كنده مي شود. از سه طرف و يا قسمتي از دور آن مجهز به سنگ است كه مانع خراب شدن ديواره ها مي شود و امكان گذاشتن ظروف را آماده مي كند. راه حل مسائل روشنايي و گرمايي براي عشاير منطقه از بدست آوردن آتش و حفظ آن آغاز مي شود. براي قرار دادن ظروف بزرگتر برروي اجاق از سيخ فلزي استفاده مي شود. گاهي در كنار اجاق يك منقل فلزي وجود دارد كه از فلز ساخته شده است و داراي اين امتياز است كه مي توان آن را روي فرش يا نمد گذاشت تا مهمانان و اعضاي خانواده را در برابر سرما گرم كند) دبیر سیاقی، سید محمد، 1377: 95).
اجاق در ایام زمستان همیشه شب و روز روشن است. سوخت آن هیزم چوب های جنگلی می باشد و محلی است برای پخت و پز غذا، نان و عمل آوردن مواد لبنی و همچنین استراحت و غذا خوردن اعضای خانواده . البته مهمانان بومی، همسایه و خویشاوندان هم در اینجا پذیرایی می شوند. زنان معمولاً نزدیکتر به اجاق، چای و دیگر مواد خوراکی را در اختیار سایر اعضای خانواده قرار می دهند و در هنگام داشتن مهمانان غیر آشنا، این محل، ویژه زنان و پخت و پز است( همان).

عكس شماره18 : نیشتمان (ništəman) یا دور کوانگ (kwanəg) ( دور اجاق ) .
نمایی از داخل سیاه چادر- اطراف قزوین- زمستان 1392
عکاس:( آقای کاکاوند)

عكس شماره19: زن عشايري كه در حال تهيه چاي مي باشد.
نمایی دیگر از داخل سیاه چادر- همان

عكس شماره20: نمايي ديگر از دور کوانگ (kwanəg) (دور اجاق) ( همان).

فصل سوم:
یافته های تحقیق

1-3. فولکلر

مقدمه: از دو کلمه« فلک» و «لر» ترکیب یافته است. در زبان انگلیسی folk، به معنی مردم است و « لر» به معنی دانش. که در زبان های فارسی به نام های گوناگون فرهنگ مردم، فرهنگ توده، فرهنگ عوام، فرهنگ عامه و یا توده شناسی نامیده می شود.
فولکلر عبارت است از: علم سنن، مراسم، معتقدات، آداب و رسوم، افسانه ها، ترانه ها و ادبیات مردم یک سرزمین و به معنی گسترده تر تمام افسانه ها و ترانه ها و آداب و سنن یک قوم و یا یک سرزمین را در بر می گیرد، اعم از عامیانه و عالمانه( ماسه،هانری، 1357: 27).

1-1-3. فولکلر در کشورهای بیگانه
در یونان و روم باستان نویسندگان به آداب و رسوم و سنن مردم توجه داشته اند مثلا کتاب توصیف یونان اثر پزانیاس یک کتاب مرجع و بررسی به شمار می رود. در کشور فرانسه مونتی نویسنده و اندیشمند سرشناس سده شانزدهم میلادی با کتاب سفر به ایتالیا از پیش تازان این دانش به شمار می رود. اما دانش راستین فلکلر از سده هفدهم میلادی آغاز می شود. در انگلستان توماس برون، با کتاب بررسی درباره اشتباهات عمومی و عامیانه، در فرانسه ژان پاتیست تیر با رساله اوهام و خرافات، در اسکاتلند جیمس ماکفرسن با کتاب قطعاتی از اشعار قدیم که در ارتفاعات اسکاتلند گردآوری شده است، در آسمان هر دو برادران گریم با حکایات عامیانه که شهرت جهانی دارد از پیشگامان این دانش به شمار می روند( همان، 28).

2-1-3. فولکلر در ایران
-نویسندگان وشاعران کلاسیک ایران اصولا کثر شآن خود می دانستند که به زبان عوام بنویسند و شعر بگویند و یا داستانهای عامیانه را در نوشته های خود بیاورند، مگر بر سبیل تفریح و تفنن و یا اخذ نتیجه اخلاقی و اجتماعی، چنانکه در دیوان سعدی، عطار، سنایی و دیگران گاهی به داستان های عامیانه بر
می خوریم ولی در این میان جلال الدین مولوی چهره درخشانتر می دارد، زیرا این اندیشمند بزرگ معمولا یک داستان عامیانه و احیانا مستحجن و دور از نزاکت را مبنای گفتار خود قرار می دهد و آنگاه به چیره دستی شگفت آور بلندترین اندیشه اخلاقی و بویژه عرفانی را از آن بیرون می کشد آنچنان که انگشت حیرت بر لب خواننده می گذارد و می گذرد. داستان کنیزک، خر برفت، انگور، فیل، مکتبدار و کودکان و صدها نظایر آن در دست این بزرگ مرد چنان دگرگون و ناب و زلال می شود که با پاک ترین و ناب ترین ابزار اندیشه جهانیان یارای برابری تواند داشت( ماسه، هانری، 1357: 30).
– فرهنگ عامه در زبان محاوره، هر جلوه از سنن مردمی را در بر می گیرد که کم و بیش در مواقع خاص به منصه ظهور می رسند و جشن ها، عادات، رقص ها و حتی افسانه ها، خرافات و یا حتی لهجه ها و زبان های محلی، موجبات بقای آن را فراهم می آورند. کاربرد این واژه در این معنی، از جهتی کاهش اهمیت آن را می رساند. چه در این صورت، از فرهنگ عامه جز معنای کنجکاوی در یک موزه بر نمی آید و صرفا مشاهده ای را می رساند بر سیاق حشره شناسان و ایت باربر روی تفاله های فرهنگی و دورن هایی که دیگر وجود ندارند و در گردونه تمدن جدید و صنعتی بدون هیچ پیوندی با واقعیت در فضا معلق می مانند و یا بی هیچ علتی در تماس سطحی با آن قرار می گیرند. در واقع حتی اگر فرهنگ عامه را به عنوان مطالعه بقایای سنن مردمی در یک کشور صنعتی از نوع غربی تعریف کنیم باید آن را رشته ای بدانیم که هدف از آن شناخت ماهیت این عناصر فرهنگی است هم از نظر معنای امروزی و هم با توجه به همبستگی آنان با فرهنگ گذشته.
آندره وارنیاک فرهنگ عامه را با بقایای تمدن سنتی یکسان می شمرد و سه صنعت اصلی برای آن قائل می شد به این قرار:
– از عناصر متعلق به تمدن باستانی تشکیل شده است.
– هیچ شیوه انتقال به صورت علمی را نمی پذیرد. پس هر نوع نظریه پردازی و تعبیه قوالب نظری در مورد آن نابجاست.
– دارای نوعی تسری( بدون آمیختگی) بر عناصری در تمدن جدید تر است( بیرو، آلن، 1366: 139).

2-3. جشن ها و اعیاد

جشن پدیده ای است اجتماعی، فرهنگی در زمره آداب و مناسک دینی و سنن قومی که از آغاز تشکیل اجتماعات انسانی در هر زمان و در هر تمدنی و به هر شکل و صورتی در زندگی مردم جایگاه ویژه ای داشته است. از این رو به عنوان پدیده ای به فرهنگ و دانش مردم شناسی مورد توجه و مطالعه پزوهشگران و نویسندگان قرار گرفته است.
اصولا در پژوهش های مردم شناسی و جامعه شناسی بررسی و مطالعه جشن ها از این جهت اهمیت دارد که زمینه ساز همبستگی و اتحاد روانی مردم و تجلی روح جمعی در جوامع ابتدایی بوده است، از اینرو مردم شناسان و جامعه شناسان که به مطالعه فرهنگ و تمدن اقوام مختلف پرداخته اند، به این نکته اذعان دارند که انسان تا زمانی تنهاست که سائقه دینی او بسیار ضعیف باشد و هنگامیکه در مراسم و تشریفات گروهی که انعکاسی از عواطف و احساسات جمعی است شرکت جویند احساسات فردی صورت جمعی به خود می گیرند در نتیجه احساسات آنها در اصل اجتماعی بوده، بر استمرار تشریفات و رسوم دسته جمعی به شکل سنن قابل احترام و مقدس در اعیاد و جشنها تجلی می کند و یک سلسله اعمال دسته جمعی موزون پدید می آورد. در تاریخ فرهنگ و تمدن ایران جشن ها و اعیاد ریشه در تاریخ افسانه ای ایران باستان یعنی عصر اقتدار سلسله پیش دادی دارند. نخستین جشن ایرانی به نام نوروز در زمان پادشاهی جمشید و در زمان بعد جشن ها و آیین های دیگر چون: مهرگان، سده،… در تمدن ایران پدید آمدند. پایه مطالعه و بررسی جشن ها و اعیادف نخست آشنایی با فرهنگ کهن ایران باستان، سپس ثبت و ضبط آداب و مناسک و ویژگی های هر یک جشن ها و اعیاد رایج در جامعه ایرانی است که در دو دهه اخیر در معرض تغییر و دگرگونی قرار گرفته و بعضا به دست فراموشی سپرده

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد صنایع دستی، مردم شناسی، قرون وسطی، لوازم خانگی Next Entries دانلود تحقیق در مورد آداب و رسوم، گندم و برنج، اساطیر ایران، پیاده روی