دانلود تحقیق در مورد فرسودگی شغلی، ویژگیهای شخصیت، یژگیهای شخصیتی

دانلود پایان نامه ارشد

کارکنان در تلاش است عزت نفس آنان را تقویت کند.

جدول 2-1 رویکردهای فشار و فرسودگی شغلی، منبع: (مازلاچ، 2004)
رویکرد
چگونگی بررسی فشار و فرسودگی
سنتی
فشار و فرسودگی تنها به عنوان موضوعی که بهرهوری کارگر را کاهش میدهد نگریسته میشود. شرایط کاری سازمانهای سنتی، احتمالا باعث فرسودگی میشوند اما یک کارمند دچار فرسودگی در اولین فرصت با فردی دیگر جایگزین خواهد شد.
روابط انسانی
فشار و فرسودگی عامل نگرانی سازمان برای سلامت و رفاه کارکنان میشود. با حمایت عاطفی یا سایر روشها سعی بر ارتقای عزت نفس کارکنان خواهد شد.
سیستمها
فشار و فرسودگی به عنوان نتیجه عملیات منظم سازمان مطالعه میشود. در این رویکرد به تاثیر مشارکت در شبکه ارتباطی سازمان بر فشار و مدلهای سایبرنتیک کنترل سنتی در محل کار توجه میشود.
فرهنگ
فشار و فرسودگی به عنوان یکی از جوانب ارزشها و مفروضههای مورد انتظار اعضای سازمانی تلقی میشود. شرایطی که موجب فشار و فرسودگی میشوند، از طریق تعامل افراد سازمان از نظر اجتماعی ایجاد میشود.
انتقادی
فشار و فرسودگی شغلی به عنوان یکی از شاخصهای تنش در روابط بین کارکنان و کارفرمام در بافت سازمانی تلقی میشود. هدف پژوهشگر انتقادی آموزش دادن کارگران برای عدم قبول شرایطی است که موجب فشار و فرسودگی میشوند.

2-4- افراد در معرض خطر
کسانی که فاقد تعادل بین کار و زندگی شخصی خود هستند و کسانی که کارشان یکنواخت است و کسانی که نسبت به کارشان راضی نبوده و آشکارا با مردم حصومت میورزند، کسانی که درگیر تصمیمگیری درباره زندگی و مرگ افراد هستند (مثل پزشکان)، مدیران، گروه رهبران، کسانی که تحت شرایط دشوار و سخت کار میکنند، کسانی که کارشان به توجه دقیق نیاز دارد، کسانی که کارشان تکراری است و کسانی که سر و کارشان با مردم است بیشتر از همه در معرض فرسودگی شغلی قرار دارند. به ویژه اگر احساس کنند تلاشهایشان به اهداف مطلوبی منجر نمیشود. کسی که از فرسودگی شغلی ایمن نیست. افراد در هر حرفهای و در هر سطحی میتوانند در معرض فرسودگی شغلی قرار گیرند (مازلاچ، 2004)..

2-5- علائم و نشانههای فرسودگی شغلی
در دورههایی از زندگی احساس ناامیدی، عصبانیت، افسردگی، نارضایتی و اضطراب عادی به نظر میرسد. اما افراد در حالت فرسودگی شغلی این هیجانات منفی را بیشتر از حد معمول تجربه میکنند. در بدترین حالت افراد از نوعی خستگی یا نقصان عاطفی شکایت دارند. فرسودگی شغلی با کاهش در شور و شوق و درخشندگی شغلی مشخص میگردد. به دنبال فرسودگی شغلی عوارضی بروز پیدا میکند که اولین عوارض آن فرسودگی جسمی است. در کل میتوان علائم و نشانههای فرسودگی شغلی را چنین برشمرد:
1- بیتفاوتی نسبت به کار
2- احساس کسالت و سستی و عدم تمایل به ادامه کار
3- کاهش ظرفیت و قابلیت انجام کار
4- اختلال در کار طبیعی دستگاههای بدن مانند جریان خون، تنفس، سیستم عصبی و …
5- کاهش کمی و کیفی کار به علت کاهش قدرت و دقت
6- افزایش ساعات غیبت از کار
7- افزایش حوادث ناشی از کار
8- تشدید و ازدیاد اختلافها و برخوردها در محیط کار و زندگی (تنش و پرخاشگری در محیط کار و خانواده)
9- بروز عوارض عصبی و روانی و کاهش توانایی انجام کارهای روزمره زندگی در خارج از محیط کار
10- اختلال در روابط اجتماعی، عدم توجه به وظایف اجتماعی و تمایل به معاشرت با دیگران
11- پیری زودرس و کوتاهی عمر و مبتلا شدن به برخی بیماریها
12- مشکلات بین فردی و کنارهگیری
13- کاهش نیروی ذخیره شده در بدن
علاوه بر موارد فوق احساس ذهنی فروپاشی عاطفی و محرومیت و شکست، اغلب علائم جسمی از قبیل آشفتگی خواب، دردهای مزمن پشت، تغییرات فیزیولوژیکی (مثل اختلال در فشار خون)، سردرد و کاهش مقاومت در برابر عفونت نیز شایع هستند. این علائم فیزیکی با کاهش عملکرد، کنارهگیری، مشکلات بین فردی، سوء استفاده از مواد، غیبت از کار و بیماری همراه هستند (هاتسون و ایوانسویچ، 2010).

2-6- علل فرسودگی شغلی
فهم علل فرسودگی شغلی به فهم انگیزه آن کمک میکند. چرا باید افراد دست اندر کار خدمات انسانی از قبیل پرستاران و پزشکان و معلمین که سالها کارشان را با فداکاری دنبال کردهاند ناگهان از پای درآیند؟ نوعاً این افراد تا رسیدن به نقطه فروپاشی از چند مرحله میگذرند. مرحله اولیه با شور و هیجان، امیدواری زیاد و حتی احساس رسالت مشخص میشود. افراد مستعد فرسودگی شغلی اکثراً فرصتهای استراحت را از یاد میبرند و تعطیلات را به خاطر احساس ضرورت وافر لغو مینمایند. واقعیت به تدریج توقعات غیرواقعی آنها را ناکام میسازد و آنها شروع به تردید در مورد اهداف، شیوهها و ارزشهای خود می‌نمایند. رفته رفته بیشتر عصبانی شده و شکوه میکنند و احساس بیارزشی کرده و افسرده میگردند. آنگاه بیعلاقگی فرا میرسد. بنابراین افرادی که ممکن است با بیشترین شور و شوق وارد کارشان شوند، اغلب بیشترین دلسردی را تجربه مینمایند. فرسودگی شغلی هم منشا بیرونی دارد و هم منشا درونی. منابع بیرونی شامل فعالیتهای اداری، احساس ناتوانی همراه با بار سنگین کارها، مراجعین مشکلدار، بیماران صعب‌العلاج و وظایف و کارهای تکراری است. منابع درونی فرسودگی شغلی شامل انتظارات غیرواقعی و دلزدگی است.تا کنون در رابطه با فرسودگی شغلی، رویکردهای گوناگون ارائه شده است که مهمترین آن عبارتند از: رویکرد بالینی، رویکرد روانشناختی – اجتماعی، رویکرد تعامل چرنیس و مدل کاپنر (نیری، 1379). در رویکرد بالینی نشانگان فرسودگی شغلی به صورت علائم مختلف ظاهر میشود. این علائم و شدت آنها از یک فرد به فرد دیگر تفاوت دارد، این عوارض یکسال پس از شروع به کار در فرد ظاهر می‌شود و کارکنان فداکار و متعهد به سازمان، افرادی که سازمان را جایگزین زندگی اجتماعی خود میکنند، آنانی که دارای شخصیت سلطه طلب هستند و بالاخره مدیران، بیشتر گرفتار عارضه فرسودگی شغلی میشوند.
در رویکر روانشناختی – اجتماعی، فرسودگی شغلی یک ساختار چند بعدی است که از سه مولفه مرتبط با هم، یعنی تحلیل یا خستگی عاطفی، مسخ شخصیت، پایین بود احساس موفقیت فردی تشکیل شده است.
در رویکرد تعاملی چرنیس منابع فرسودگی شغلی متعدد هستند. فشارزاها باعث میشوند فرد دچار آشفتگی روانی شود و مقابله دفاعی از طریق مجموعهای از تغییرات در نگرش و رفتار فرد مشخص میشود.
در مدل کاپنر نیز نسبت به این اعتقاد تاکید میشود که بین فشارزاها و آشفتگی روانی، میزان آشفتگی روانی و درجات و تعداد مکانیسمهای دفاعی، آشفتگی روانی و احساس شکست و سنخ شخصیت نوع A و فشارزاهای ادراکی، رابطه مثبت و بین این سنخ از شخصیت و حمایت اجتماعی رابطه منفی وجود دارد. افرادی که در مشاغل سطوح بالا قرار دارند و احساس خشنودی در مورد کارشان دارند، کمتر احتمال می‌رود فرسودگی شغلی را تجربه کنند. کارکنانی که روابط خوبی با همکاران خود دارند و پسخوراندی نیز از دیگران دریافت میکنند میتوانند محیط کار خود را تحت تاثیر قرار دهند نیز کمتر احتمال میرود از پای درآیند. از بین متغیرهای دیگری که با فرسودگی شغلی دخیل هستند میتوان به وضعیت تاهل افراد اشاره کرد. تحقیقات حکایت از این دارند که موارد کمتری از فرسودگی شغلی در بین اشخاص متاهل نسبت به افراد مجرد گزارش شده است (عرفانی، 1380). دلیل احتمالی این امر شاید به وجود روابط عاطفی گرم، حمایتهای اجتماعی و مواردی از این قبیل باشد. تحقیق روی فرسودگی شغلی معطوف به تبیین علل و ارائه طرق عملی مقابله با ان است. یک یافته جدید حاکی از آن است که افسردگی جز مهم فرسودگی است. هنگامی که افراد افسردگی و فرسودگی شغلی را تجربه میکنند احساس بدی دارند. به علاوه بسیاری از افراد بدون کمک دیگران در تشخیص دقیق احساسات خود ناتوان هستند. طبق تحقیقات صاحبنظران علوم رفتاری، یکی از مهمترین عوامل مولد فرسودگی شغلی در سازمان، سبک رهبری خاصی است که توسط سرپرستان سازمان اتخاذ میشود. در این زمینه در مجموع تحقیقات حکایت از این دارند، کارکنانی که با سرپرستان دارای ملاحظه کاری کم، کار میکنند، برای مثال، پایین بودن رفاه و آسایش کارکنان و پایین بودن روابط دوستانه و گرم بین سرپرستان و پرسنل نسبت به افرادی که رابطه صمیمانهتری را با سرپرستان خود دارند، بیشتر در معرض ابتلا به فرسودگی شغلی قرار دارند. براساس دیدگاههای کارشناسان رفتار سازمانی، رفتار ملاحظه کارانه شامل کارهایی از قبیل مشاوره، گوش دادن و پیشنهادهای یاری دهنده به اعضای سازمان میشود. به هر حال وجود سبک ملاحظه کارانه معقول در سازمان در کاهش فرسودگی شغلی می‌تواند موثر واقع شود (فرجپور، 1392). همانطور که بیان شد علل و عوامل جسمی و روانی متعددی در ایجاد فرسودگی شغلی موثر هستند که مهمترین آنها عبارتند از:
1- درماندگی آموخته شده
2- فقدان کنترل
3- عدم هماهنگی
4- عدم تعادل در ارزشها
5- فعالیت افراطی
6- بیعلاقه بودن به محیط کار، همکاران، کارفرما
7- کار یکنواخت
8- کم بودن یا زیاد بودن کار نسبت به توانایی فرد
9- مسائل و مشکلات خانوادگی و مالی
10- بیماریهای جسمی و روحی
11- مسائل اجتماعی و سیاسی
12- فقدان پاداش
13- احساس ضعف
14- نامناسب بودن نظام ارزیابی عملکرد شغلی افراد و جایگزین شدن رابطه به جای ضابطه در سازمان
15- هماهنگ نبودن میزان پرداخت حقوق و مزایا و میزان کاری انتظار میرود فرد در سازمان انجام دهد
16- نا آشنا بودن افراد با اهداف سازمان یا قابل درک نبودن این اهداف برای آنان
17- عدم بهرهگیری از همه توان و استعدادهای بالقوه افراد در انجام دادن وظایف شغلی(کیلفدر و همکاران، 2001).

2-7-رابطه فرسودگی شغلی و ویژگیهای شخصیتی
در حالی که برخی محققان به دنبال بررسی رابطه نشانگان فرسودگی شغلی و فشار روانی هستند، برخی دیگر در پی یافتن ویژگیهای شخصیتی با علائم مشخص این نشانگان هستند. مطالعات نشان میدهد افرادی که از لحاظ عاطفی دچار فرسودگی شغلی میشوند، اغلب کمالگرا و به طور افراطی درگیر و شغلشان هستند و از طرفی اهداف غیر واقعی را برای خود مجسم میکنند. پژوهشگران اشاره دارند که بین الگوی رفتاری نوع A و علائم فرسودگی شغلی ارتباط معناداری وجود دارد. لازم به توضیح است که افراد دارای ویژگیهای رفتاری نوع A در بسیاری از مواقع به این ترتیب عمل میکنند:
– وقتی محدودیت زمانی وجود نداشته باشد بیشتر تلاش میکنند.
– امتیازات تحصیلی بیشتری به دست میآورند.
– اهداف تحصیلی بالاتری انتخاب میکنند.
– تا سر حد توان کار میکنند.
– کمتر احساس خستگی میکنند.
– تلکیفمدار هستند.
– به فوریتهای زمانی حساسیت دارند.
– رقابتجو و اهل پیشرفت هستند.
– تلاش میکنند به طور همزمان چند کار انجام دهند و همیشه در انجام کارهای مختلف شتابزده عمل میکنند.
– رفتارهای خشونتآمیز و پرخاشجویانه دارند.
– دائما در حال حرکت و تحرک هستند.
به هر حال پرداختن افراطی و شدید به فعالیتهای مربوط به شغل و اهداف غیر واقعی و دست نیافتنی را در رابطه با کار خویش دنبال کردن به گفته بسیاری از محققان اولین علائم و مراحل هشدار دهنده فرسودگی شغلی است (فرجپور، 1392).

2-8- اثرات فرسودگی شغلی
فرسودگی شغلی دارای اثرات گوناگونی است که مهمترین آنها عبارتند از:
1- کاهش عملکرد، که در آن فرد نمیتواند از تمام و قسمت اعظم توان، استعداد و انرژی جسمی و روانی خود برای انجام کار استفاده کند.
2- تلاش برای یافتن مشاغل و حرفههای جدید.
3- اغلب قربانیان نشانگان فرسودگی شغلی در واقع از لحاظ روانشناختی حالت کنارهگیری پیشه میکنند و تا زمان بازنشستگی دچار چنین وضعیتی خواهند بود.
4- افرادی که از نشانگان فرسودگی شغلی رنج میبرند ممکن است در جستجوی مشاغل و نقشهای اداری و اجرایی باشند.
یکی از اثرات فرسودگی شغلی رنج بردن از فرسودگی بدنی است. افرادی که از این عارضه رنج میبرند، اصولا دارای انرژی کم و خستگی بیش از حد هستند. به علاوه اینکه، برخی از نشانههای فشار بدنی نظیر سردرد، تهوع، کم خوابی و تغییراتی در عادات غذایی را به طور فراوان گزارش میدهند. اثر دیگر این است که افراد مبتلا به فرسودگی شغلی، فرسودگی

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد فرسودگی شغلی، روابط انسانی، فرسودگی هیجانی Next Entries دانلود تحقیق در مورد فرسودگی شغلی، بهبود عملکرد، کرامت انسان