دانلود تحقیق در مورد عقد ازدواج، حسن معاشرت، محل سکونت

دانلود پایان نامه ارشد

از مواردی که در ازدواج موقت حرام و مکروه است را بیان می‌شود.
1ـ6ـ11مواردى كه متعه حرام است:
ـ ازدواج موقت با زنان كافره غير كتابيه حرام است، اما با كفار كتابى اشكال ندارد و قرآن فرموده است: «وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حِلٌّ لَكُمْ
ـ بر كسى كه داراى همسر حرّه و آزاد است، متعه كردن كنيزان بدون اذن و رضايت زوجه حرّه حرام است.
ـ خواهر زاده زوجه را بدون اذن زوجه كه خاله او محسوب مى‌شود، نمى‌توان متعه كرد.
بر اساس روایتی از علی بن ابی حمزه، اگر مدت متعه سپری شد، مرد حق ندارد با خواهر زن ازدواج کند، مگر عده زن سپری شود.
ـ متعه کردن برادر زاده زن را بدون اذن زن كه عمه محسوب مى‌شود، حرام است.76
1ـ6ـ12 مواردى كه متعه كراهت دارد:
ـ ازدواج موقت با زنان بدكاره؛
ـ ازدواج موقت با دختران باكره بدون اذن پدرشان.
چند مسئله:
1ـ مهريه در عقد موقت اندازه و حد معين ندارد و به رضایت طرفين بستگی دارد.
2ـ اگر مرد قبل از دخول، مدت متعه را به زن ببخشد، بايد نصف مهر معين، يعنى مهر المسمّى را بپردازد، حتى اگر اندكى از مدت مانده باشد. اما اگر مدت گذشته ولى دخول نكرده باشد، باید تمام مهر را بدهد.
3ـ اگر زن در بخشى از اين مدت معيّن غايب شد و تمكين نكرد، به همان نسبت از مهر او كم مى‌شود. برای مثال، اگر 10 روزه متعه شده باشد و دو روز تمكين نكند، دو دهم (10/2) مهريه را به او تعلق نمی‌گیرد.
4ـ اگر بعداً معلوم شود كه عقد نكاحشان باطل بوده است، چنانچه هنوز دخول نشده باشد، مهرى در كار نيست ولى اگر دخول كرده، چنانچه زن عالم باشد به بطلان، باز مستحق مهر نيست چون زنا داده و در حديث است كه «لا مهر للبغىّ» و اگر جاهل بوده و به اعتقاد صحت عقد تمكين كرده است، مستحق مهر المثل می‌شود.
5ـ زن متعه اگر آبستن شود و فرزند آورد، ولد به شوهر ملحق مى‌شود حتى اگر عزل كرده و نطفه را بيرون ريخته باشد.
6ـ مرد حق ندارد فرزند را از خود نفى كند مگر آنكه يقين داشته باشد كه از نطفه او نيست و اگر در اين فرض نفى ولد كند، بدون لعان از او پذيرفته مى‌شود.
1ـ7 احکام زوجه در ازدواج موقت
1ـ طلاقى نيست بلكه يا مرد مدت را هبه مى‌كند و يا مدت خود به خود سپرى مى‌شود و پس از آن زن از مرد جدا مى‌شود.
2ـ لعانى نيست.
3ـ ظهار نيست .
4ـ قانون توارث هم در اينجا حاكم نيست چه شرط ارث كرده باشند يا نه، ولى به فتواى شهيد: اگر شرط توارث كنند يا يك طرف شرط ارث كند، فقط او ارث مى‌برد و به فتواى سيد مرتضى اگر مطلق هم بگذارند، ارث ثابت است مگر تصريح كنند به عدم توارث و به فتواى قاضى ابن برّاج مطلقا ارث مى‌برند، چه شرط بكنند يا نه.
5ـ هرگاه مدت متعه به سر آيد، زوجه بايد عدّه نگهدارد و عدّه او اگر در سن مَن تحيض باشد (حیض) و حيض هم ببيند، بايد به دو حيض عده نگهدارد و اگر حيض نمى‌بيند بايد 45 روز عده نگهدارد كه مدت استبرا باشد و اگر در اين مدت نكاح منقطع، مرد بميرد بايد زن عدّه وفات نگهدارد؛ يعنى چهار ماه و 10 روز.77
1ـ8 ازدواج صحیح، ازدواج فاسد و ازدواج باطل نزد اهل سنت
1ـ8ـ1عقد ازدواج صحیح
ازدواج صحیح، ازدواجی است که همه ارکان و شرایط را داشته باشد و شارع همه آثار حلیّت استمتاع را بر وجه مشروع قرار داده است؛ از جمله: استحقاق مهر مسمی، نفقه، ثبوت نسب، حرمت مصاهره، توارث و التزام هر یک از زوجین به حسن معاشرت با یکدیگر و همچنین حقوقی برای یکدیگر قائل شده است. اگر در یکی از شرط‌های لزوم، اختلاف باشد اینجا عقد غیر لازم می‌شود و می‌توان آن را فسخ کرد یا صحیح دانست ولی اگر در یکی از شرط‌های نفوذ، اختلاف شود، عقد موقوف بر اجازه می‌شود.78
1ـ8ـ2 عقد ازدواج فاسد
عقدی است که همه ارکان و شرایط را دارا می‌باشد، ولی فاقد یکی از شرط‌های صحت ازدواج است. در اینجا اگر دخول صورت نگرفته باشد، هیچ آثاری بر آن مترتّب نیست. ولی اگر دخول صورت گرفته باشد بر آن احکام و آثاری مترتّب می‌شود؛ از جمله: ثبوت نسب، حرمت مصاهره، وجوب عده، ثبوت مهر مسمی، اما بقیه‌ احکام از جمله: ارث و نفقه بر آن مترتّب نیست. در این نوع ازدواج زن و شوهر باید از هم جدا شوند وگرنه قاضی آن دو را از هم جدا می‌کند.79
حالاتی که ازدواج فاسد می‌شود:
اگر یکی از طرفین فاقد اهلیّت باشد (درحین عقد)؛
اگر در ازدواج هیچ شهودی حاضر نباشد؛
اگر عقد ازدواج با اکراه باشد؛
اگر شهود، شرایط و اوصافی که شرع می‌خواهد را نداشته باشند؛
اگر عقد ازدواج با زنانی باشد که به سبب حرمت نسب و رضاع، جمع بین آن‌ها ممنوع باشد.
ازدواج متعه یا ازدواج موقت.80
درکتاب الفقه علی مذاهب اربعه و اهل بیت (علیم السلام) نکاح فاسد به دو قسمت تقسیم شده است :
الف) ازدواجی که مهردر آن واجب و نسب ثابت است، ولی عده واجب نیست که به آن ازدواج باطل می‌گویند؛ مانند: ازدواج با محارم زیرا عقد ازدواج باطل همانند عدم آن است و مانند عقد زن متزوجه یا زنی که هنوز در عده باشد؛ چنین عقدهایی باطل و حد بر کسی که به آن علم داشته باشد، ثابت است. ولی برای وطی به شبهه آن، حد رفع شده است؛ مانند: مکرِه بودن به وطی که نکاح در آن حالت، مهر واجب نیست ولی بعد از وطی عده و نسب ثابت می‌شود.
ب) ازدواج فاسدی که در آن مهر واجب می‌شود و نسب و عده در آن لازم می‌گردد، نکاحی است که یکی از شرط‌های صحت ازدواج که بیان شد را دارا نمی‌باشد؛ مثل نکاح بدون شهود. اما مالکیه نکاح بدون شهود و شافعیه نکاح با مزنی بها یا دختر زنا زاده را جایز می‌دانند. پس در نکاح فاسد به عقیده اهل سنت، اگر دخول صورت بگیرد، عده و نسب ثابت است و بعضی هم در ازدواج باطل، عده و نسب را هم ثابت می‌دانند، حتی مدت ثبوت نسب معتبر است که اقل آن شش ماه از زمان وطی می‌باشد. نکاح باطل، نکاحی است که در یکی از ارکان آن اختلال ایجاد شود؛ مانند: نکاح شغار.
اما در امامیه اگر عقد ازدواجی فاسد باشد، مانند اینکه زن در عده باشد یا عقد ازدواج با کسی واقع شود که بر او حرام باشد ـ بر اساس سببی از اسباب تحریم ـ اگر هردو به این موضوع که این ازدواج فاسد است علم داشته باشند، زنا محسوب می شود، ولی اگر علم نداشته باشد عقد، وطی به شبهه می‌شود و نسب و مهر المثل ثابت است.81
1ـ8ـ3 عقد ازدواج باطل
عقدی است که در ارکان و شرایط انقعاد آن اختلال ایجاد شود در عقد ازدواج باطل هیچ آثاری بر آن مترتّب نیست؛ چه قبل از دخول چه بعد از دخول.82
حالاتی که ازدواج باطل می‌شود:
اگر زن مسلمان با مرد غیر مسلمان ازدواج کند؛
مرد مسلمان با زن غیر کتابی ازدواج کند؛
اگر مردی با زنی ازدواج کند که محرم او باشد.83
1ـ9 ازدواج‌های نوظهور
1ـ9ـ1منظور از نوظهور
به نوظهور در زبان عربی، مستجد یا مستحدث گفته می‌شود. مستجد در لغت به معنای همان حادث است که در مقابل قدیم قرار می‌گیرد. فیومی آن را «جِد الشی، یجِد» می‌نامد، که آن به معنای جدید و بر خلاف قدیم است. و جدد فلان الامر و استجده یعنی اذا احدثه.84 جدید یعنی آنچه عهد و زمان ندارد،گاهی آن را به موت هم تعبیر کرده‌اند.85 «جِده» یعنی: به وجود آمده، قبل از آنکه وجود داشته باشد. وجد: صار جدیداً، یعنی: نو شدن؛86 الحدوث: كون الشي‌ء بعد أن لم يكن إِحْدَاثه: إيجاده؛87 چیزی که قبلاً وجود نداشته و به وجود آمده است.
اما معنای اصطلاحی نوظهور از معنای لغوی آن دور نیست؛ فقهای معاصر به مسائل جدیدی که از قبل وجود نداشته و حادث هستند و سؤال کردن درمورد این مسائل زیاد شده است، مسئله مستجده یا مستحدثه می‌گویند. مسئله مستجد، مسئله‌ای است که در ارتباط با حکم آن نصی وارد نشده است ؛88 از جمله پیوند اعضا، امور بانکی، اهدای عضو و خیلی مسائل دیگر که باید مجتهد حکم شرعی برای آنها پیدا کند که براساس قواعد و اصول اجتهادی فقه استوار باشد . بسیاری از مسائل مستحدثه را می‌توان در کتاب‌های مراجع شیعه پیدا کرد؛ مانند: کتاب نکاح آیت الله مکارم شیرازی (مد ظله).
اما فقهای قدیم به این مسائل جدید و نوظهور به عنوال نوازل یاد می‌کنند؛ یعنی: مسائلی که از قبل وجود نداشته‌اند و علمای فقه در مورد حکم تشریعی آنها به بحث و جستجو پرداخته‌اند. اولین کتابی که درمورد این موضوع نوشته شده است، کتاب النوازل، تألیف ابی لیث سمرقندی متوفی سال 376 هجری است. 89توانایی حکم دادن در مورد این مسائل آن‌قدر مهم است که ماوَردی بیان می‌کند که یکی از شرایط امامت، توانایی اجتهاد در مورد النوازل و احکام است.90
مقصود از ازدواج‌های نوظهور، ازدواج‌هایی می‌باشد که قبلا وجود نداشته و امروزه به علت برخی از مشکلات این ازدواج‌ها شکل گرفته است.
در این مبحث سعی می‌شود به معرفی نکاح‌های نوظهور و جدید و حکم آنها از منظر اهل سنت و امامیه بیان گردد.
1ـ9ـ2 نکاح مسیار
1ـ9ـ2ـ1 مفهوم لغوی مسیار
واژه‌ «سیر» در لغت به معنای حرکت روی زمین می‌باشد.91 در لسان العرب گفته شده است: «سار الرجل یسیراً و مسیراً و تسایراً و مسیره و سیرو اذا ذهب.»92 در مصباح المنیر نیز گفته شده است: «سار لازماً متعدیاً نقول سار البعید و سرته فهو مسیر.»93

1ـ9ـ2ـ2 مفهوم اصطلاحی نکاح مسیار
پیرامون معنی اصطلاحی کلمه‌ مسیار، اختلاف نظر وجود دارد.
الف) مرد به خانه‌ زن می‌رود و زن به خانه‌ مرد منتقل نمی‌شود. غالباً این زن، زوجه‌ دوم وی محسوب می‌گردد؛ در صورتی که زوجه‌ اول مرد در خانه‌ وی زندگی می‌کند و نفقه دریافت می‌دارد.94
ب. مسیار صیغه‌ مبالغه است و مراد از آن، مرد کثیر السیر می‌باشد. مراد از آن، سیر مداوم و پی در پی مرد به سوی زنی است که در خانه‌ پدر خویش ساکن می‌باشد.95
فقها و صاحب‌نظران معاصر نیز هر یک از زاویه‌ای نکاح مسیار را مورد بحث قرار داده‌ و لذا تعاریف متفاوتی را ارائه نموده‌اند. القرضاوی نکاح مسیار را نکاحی می‌داند که در آن مرد از تکالیف مسکن، نفقه و تقسیم کردن هم‌خوابگی بین زوجین معاف می‌شود و زوجه حقوق خویش را اسقاط می‌کند.
به گفته‌ وی، ازدواج مسیار ازدواجی شرعی می‌باشد که با ازدواج دائم عادی تفاوت دارد و تفاوت آن در این است که در صورت متأهل بودن مرد، زن از بعضی حقوق خود همچون نفقه و هم‌خوابگی صرف نظر می‌کند زیرا ازدواج مسیار، ازدواج دوم و سوم و چهارم مرد قرار داده می‌شود و به نوعی ازدواج «تعدد زوجه» محسوب می‌گردد.
شیخ عبد بن المنیع از قضات مکه مکرمه می‌گوید: « ازدواج مسیار ازدواجی است که همه‌ ارکان و شروط آن کامل می‌باشد و آن ازدواجی است که با ایجاب و قبول شرایط معروف و رضایت طرفین و ولایت و کفایت شهود همراه می‌باشد و در آن صداق متفق علیه و همه‌ حقوق مترتب بر عقد ازدواج دائم، لازم می‌شود؛ از جمله: نسب نسل، ارث و طلاق. استباحه البضع و سکن و نفقه از حقوق واجب هستند جز اینکه زوجین به اتفاق هم راضی بشوند که زوجه حق مبیت و قسمت را نداشته باشد و آن امری است که به زوج برمی‌گردد که هر وقت بخواهد، از زوجه‌ خود دیدار نماید و به او سر بزند.»96
مشخصه‌ بارز این ازدواج، این است که زن با خواسته و اراده‌ و رضایت کامل، از برخی حقوق خود صرف نظرمی‌کند.97
با توجه به تعریف‌های فوق، می‌توان نکات ذیل را دریافت:
1ـ نکاح مسیار نکاحی دائم می‌باشد و مقید به زمان خاصی نشده است و از این جهت با نکاح متعه تفاوت دارد.
2ـ در نکاح مسیار بر خلاف نکاح دائم، زوج به منزل زوجه می‌رود.
3ـ در این نوع نکاح، زوجه حقوق خود را از هم‌خوابگی، نفقه و سکونت مشترک ساقط می‌کند، ولی سایر حقوق مثل مهریه، ارث و طلاق پا برجاست.
4ـ نکاح مسیار ممکن است پنهانی و یا غیر پنهانی منعقد شود.
5ـ نکاح مسیار ممکن است در مراجع رسمی به ثبت برسد یا به ثبت نرسد. با این اقوال می‌بینیم که در ازدواج مسیار، زوج از دادن نفقه، محل سکونت و تساوی در امر هم‌خوابگی بین زن اصلی و زن مسیار، معاف است. زن مسیار فقط مردی را می‌خواهد که شوهر او شود.98
1ـ9ـ2ـ3حکم ازدواج مسیار در فقه معاصراهل سنت
فقهای معاصر در حکم این نوع ازدواج اختلاف کردند. می‌توان نظریات ایشان را به سه قول تقسیم نمود:
1ـ9ـ2ـ3ـ1 اباحه همراه با کراهت احیاناً
کسانی که به اباحه آن

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد عقد ازدواج، امام صادق، عقد نکاح Next Entries دانلود تحقیق در مورد عقد ازدواج، سند رسمی، عربستان سعودی