دانلود تحقیق در مورد سبک عراقی، سبک بازگشت، تکرار قافیه، مراعات نظیر

دانلود پایان نامه ارشد

بنگر دل خندانشان
باشد از رحمت نظر بر سایه ی یزدانشان
جان عالم سر به سر بادا فدای جانشان
خاکی از ایوانشان یا خاری از بستانشان
(نشاط اصفهانی، 1379: 156)

سطح زبانی
الف)آوایی
موسیقی بیرونی یا وزن: فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلاتن، فاعلن
بحر شعر: رمل، مثمن، محذوف
موسیقی کناری یا قافیه
کلمات قافیه: یزدانشان، تابانشان، چوگانشان، میدانشان، دورانشان، مهمانشان، فرمانشان ،جانانشان خندانشان، یزدانشان، جانشان، بستانشان
تکرار کلمه “یزدانشان”در محل قافیه

موسیقی درونی
سجع متوازی: یزدان، تابان(1) رزم، بزم (4) گریان، خندان (8) نیستم، کیستم (11) ایوان، بستان(11)
جناس اشتقاق: تابش، تابان(1) آفرید، آفرینش(1)
جناس لاحق: رزم، بزم(4) قضا، رضا(6)
تکرار واژه: قضا(6)
تصدیر: یزدان (9)

ب)واژگانی
لغات عربی: طلعت، غرب، شق، حکم، تمکین، براق، عزم، چشمه، جرعه، قوت، کاینات، ازل، ابد، قضا،

رضا، اجمال، تفصیل، فارق، حق، باطل، اناالحق، کونین، رحمت، نظر، قالبی، نشاط، عالم، فدا، رحمت
لغات مرکّب: آفرینش، تابش، تابان، خوابگاه
ترکیب های اضافی: نورخود، خم چوگان، براق عزم، رزم دشمن، بزم دوست، چشمه ی خور، ته جرعه ی دوران، قوت شام، خوان هستی، قضای حق، نور یزدان، سایه ی یزدان، جان عالم، فدای جان، ابررحمت

سطح ادبی
مراعات النظیر: نور، تابش، تابان(1) مهر، ماه، آسمان(2) گوی، چوگان(2) درد، جرعه(4) قوت، خوان(5) کاینات، هستی(5) نور، سایه(9) رحمت، یزدان (9) ابر، خاک، خار، بستان(11)
تضاد: رزم، بزم (4) دشمن، دوست( 4) ازل، ابد (5) نیستی، هستی (5) اجمال، تفصیل (6)شادی، غم (7)
گریان، خندان (8) دیده، دل (8) بیجان، جان (10)
تلمیح

باز گردانند مهر از غرب و شق سازند ماه آسمان گوییست گویی در خم چوگانشان

اشاره به اعجاز پیامبر و شکافته شدن ماه توسط ایشان

چون به حکم آیند و تمکین خاک تنشان خوابگاه

چون براق عزم در زین آسمان میدانشان

اشاره به داستان معراج پیامبر

فارق حقند و باطل خون نا حق کشتگان از لب هر زخم انا الحق می سراید جانشان

اشاره به داستان منصور حلاج و به دار کشیدن او
صنعت تشبیه

باز گردانند مهر از غرب و شق سازند ماه

آسمان گوییست گویی در خم چوگانشان
اضافه تشبیهی(براق عزم): عقلی به حسی، مفرد، مجمل، مؤکد
تشبیه آسمان به گوی: حسی به حسی، مقیّد، مجمل، مرسل

چون به حکم آیند و تمکین خاک تنشان خوابگاه

چون براق عزم در زین آسمان میدانشان
تشبیه آسمان به میدان: حسی به حسی، مفرد، مجمل، مؤکد

تشنه لب در رزم دشمن لیک اندر بزم دوست

چشمه ی خور دردی از ته جرعه ی دورانشان
اضافه تشبیهی(چشمه ی خور): حسی به حسی، مفرد، مجمل، مؤکّد
تشبیه چشمه ی خور به درد: حسی به حسی، مقیّد، مفصّل، مؤکّد

نیستی شان تا به قوت شام، وآنگه کاینات

از ازل بر خوان هستی تا ابد مهمانشان

اضافه تشبیهی (خوان هستی): حسی به حسی، مفرد، مجمل، مؤکد

ناامید از ابر رحمت نیستم من کیستم

خاکی از ایوانشان یا خاری از بستانشان
اضافه تشبیهی(ابر رحمت): عقلی به حسی، مفرد، مجمل، مؤکد
تشبیه شاعر به خاک ایوان: حسی به حسی ،مقیّد، مجمل، مؤکد
تشبیه شاعر به خار بستان: حسی به حسی ،مقیّد، مجمل، مؤکد

صنعت استعاره

نیستی شان تا به قوت شام وآنگه کاینات

از ازل بر خوان هستی تا ابد مهمانشان
استعاره مکنیه(تشخیص): کاینات

فارق حقند و باطل خون نا حق گشتگان

از لب هر زخم انا الحق می سراید جانشان
استعاره مکنیه(تشخیص): زخم

فصل چهارم

نتیجه گیری

نتیجه گیری

پس از بررسی پنجاه غزل انتخاب شده از دیوان نشاط اصفهانی و بررسی سبک شناختی ابیات آن درسطوح مختلف زبانی، آوایی، لغوی، نحوی، فکری و ادبی به نتایج علمی حاصل از این پژوهش دسترسی پیدا کردهایم که به صورت کوتاه و فشرده به بیان آنها میپردازیم.
1- خــروج از وزن عروضی و اختـلالات وزنی از مواردی است که نمیتوان آن را باز آفرینی ویژگیهای شعر قدیم دانست و ناشی از سهل انگاری و بیدقتی شاعر است.
2- از جمله عیوبی که در دیوان نشاط به کرّات مشاهده می شود، تکرار قافیه است.
3- اغلب اشعار نشاط مردّف به ردیف های فعلی است ولی از سایر ردیفها هم استفاده کرده است و این مشخصه او را به حافظ نزدیک کرده است. بویژه آنکه همچـون حافظ ردیفهای فعلی کوتــاه و خوش آهنگ را مــدّ نظــر داشته است.
4- دردیوان نشاط تکرار کلمات به وفور دیده می شود. چنانکه می توان آن را از ویژگیهای خاص سبک او دانست.
5- دردیوان نشاط از واژهها و ابیات عربی و سایر واژههای بیگانه به دفعات استفاده شده که این مشخصه میتواند بیانگر پیروی وی ازسبک عراقی باشد.
6- مقدّم کردن اجزای جمله بر فعل، حذف فعل بدون قرینه لفظی، استفاده از افعال ربطی، پیشوندی، جابجایی اجزای فعل مرکب و … از ویژگیهای نحوی اشعار نشاط به حساب می آید.
7- حذف ب از فعل مضارع التزامی، استفاده از ب زائــد بر ســر افعال ماضی، تخفیف، کاربرد فعل های منفی به شکل قدیمی، استفاده از کلمهی نه به عنوان قید نفی، به کار بردن ماضی نقـلی کهن، به کار بردن افــعال کهن همانند منیوش، اسکان ضمیر و … بیانگر تعمّد وی در به کارگیری سبک خراسانی و کهن گرایی نشاط می باشد.
8-در اشعار نشاط اصفهانـی همانند شاعران سبک عراقی از صنایع بدیع لفظــی از قبیل: انواع سجــع و جناس به وفور استفاده شده است.
8-در بخش بدیع معنوی: از ایهام، ایهام تناسب، مراعات نظیر و تضاد با بسامد بالا استفاده شده است که میتوان آن را به نوعی تقلید از سبک خاص حافظ به شمار آورد.
9- بالاترین بسامد صنایع بکار گرفته شده در دیوان نشاط: انواع تشبیه، استعاره، کنایه و مجاز است که از خصیصه های بارز سبک عراقی محسوب می شود.
10- در دیوان نشاط: تشبیهات و استعارات بیشتر شکل ملموس و عینی دارند و تصاویر ذهنی کمتر دیده
می شود.
11- تلمیح به نکات و آموزه های عرفانی و قرآنی و همچنین آثار بزرگان در شعر نشاط، جایگاه ویژه ای دارد.
12- حسن تعلیل، ازدواج، اسلوب المعادله، ارصاد و تسهیم، پارادوکس، تجاهل العارف، تتابع و قلب و … به مفاهیم شعری او جلوه ی خاصی بخشیده است.
13- تعقید و پیچیدگی استفاده از کلـمات، ترکیبات و اصطلاحات ابتکاری و خاص، استفــاده از تجارب طبیعی و مسائل اجتماعی، همچنین استفاده چشمگیر از صنایع تشخیص و ارسال المثل بیانگر تأثیر پذیری نشاط از سبک هندی است.
14- نشـاط از میان اشعار گوناگون به قالب غزل بیشتر پرداخته و غـزل های دلنشینی از خود به یادگار گذاشته است که برخی از این غزل ها درمیان عموم شهرت خاصی دارد .
15- آگاهی از دانش های فلسفی و حکمت الهی و منطق و نجوم سبب گردیده که تعبیرها و اصطلاحهای این دانشها به دیوان او راه یابد.
16- مفاهیم متعددی از جمله: عشق، عرفان، وارستگی، خردورزی، قضا و قدر، امید به لطف خداوند، مذهب و ….در دیوان نشاط به چشم میخورد که نمود مشرب فکری او میباشد.
16- عشق و عرفان مضامینی است که در اشعار نشاط به دفعات مشاهده می شود و می تواند تداعی کننده ابیات سعدی و به خصوص حافظ باشد. هر چند در میان اشعارش می توان تعابیر تازه و ابتکاری را در این زمینه یافت که محصول نگرش خاص اوست.
17- علی رغم اینکه گاهی در ابیات پایانی غزلیات نشاط به ندرت مضامین مدحی دیده می شود ولی نمیتوان او را شاعری مدیحه سرا به حساب آورد.
18- میتوان گفت که در شعر نشاط طنز جایگاه ویژه ای دارد برای به چالش کشیدن دنیا پرستان که در نگاه وی ارزشی ندارند و مورد نقد قرار می گیرند، اما نشاط نیز همانند حافظ درطنز به ورطه هجو و دشنام سقوط نمیکند و با زبانی نرم و دلنشین به تبیین موضوع میپردازد .

19- نشاط اغلب تخلص (نام شاعریش) را با ایهام می آورد و به این شکل با کلامی موجز مضامین متعددی را به ذهن تداعی می کند.

نتیجهی پایانی
آنچــه پس از سنجش و بررسی ابیات پنجاه غزل نشاط اصفهانی بدست آمد اینست که ایـن شـاعر توانمند سبک بازگشت از زبانی ساده، سلیس و دلنشین در بیان افکار خود استفاده کرده که به نوعی یادآور سبک حافظ است. همچنین در بازآفرینی ویژگیهای زبانی و فکری سبک عراقی و سبک خراسانی موفق عمل کرده و بهندرت اتفاق افتاده که کار برد یک ویژگی کهن در شعر، مصنوعی و نامطلوب جلوه کند.
به نظر نگارنده گاهی کلمات یا اصطلاحاتی، در اشعار نشاط یافت میشود که بیانگر ویژگیهای خاص سبک هندی است. کاربرد این کلمات و اصطلاحات مغایر با دیدگاههای خاص شاعران سبک بازگشت به خصوص نشاط است که شعرای سبک هندی را بهدلیل تعقید و پیچیدگی زبان و فکرآنها مورد انتقاد قرار میدادند و همین دلیل اصلی بازگشت آنها به سبک پیشینیان بود. به نظر میرسد که این مغایرت به دلیل نزدیکی زمانی این شاعر با شعرای سبک هندی، تاثیرپذیری او از زبان آنها یا اشتراکات لهجهای یا گویشی با شعرای این سبک است که نیازمند تحقیق و تفحص بیشتر میباشد.

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد سطح زبانی، فعل مضارع، ضمیر شخصی Next Entries پایان نامه رایگان درباره محدودیت ها، ادبیات فارسی، نادر نادرپور، فرهنگ نامه ها