دانلود تحقیق در مورد جهان اسلام، روابط دوجانبه، سپتامبر 2001، نفت و گاز

دانلود پایان نامه ارشد

1989 اولين ديدار وزير امور خارجه شوروي از جمهوري اسلامي ايران در پاسخ به نامه امام خميني (ره) انجام شد. ملاقات ادوارد شواردنادزه با امام خميني (ره) به تاريخ 26 فوريه 1989 به معني برگ جديدي از بهبود مناسبات ايران و اتحاد شوروي بود. خود شواردنادزه اين ديدار را ” نقطه عطف” روابط دو كشور ناميد. (خلوپکوف، آنتون، 2001)
توسعه روابط دوجانبه در ژوئن 1989، در جريان ديدار متقابل هيئت عاليرتبه ايراني به رياست آقاي هاشمي رفسنجاني رئيس وقت مجلس شوراي اسلامي ايران از روسيه ادامه يافت. 22 ژوئن 1989 برنامه بلند مدت همكاري تجاري- اقتصادي و علمي- فني شوروي و ايران تا سال 2000 امضاء شد كه در آن ازجمله شركت كارشناسان روس در مدرنيزه كردن بنيه انرژتيك ايران منظور شده بود. تهران پيشنهاد كرد به كمك سازمانهاي شوروي چند سد مولد برق روي رودخانه‌هايي (كارون و ديگر رودها ) که به خليج فارس مي ريزد ساخته شود. توان كل اين سدها 10مگاوات تعيين شده بود. لكن ارزيابي‌هاي مقدماتي طرف روس نشان داد ذخاير آب اين رودخانه‌ها حتي براي ساخت چند سد كوچك كفايت نمي‌كند. لذا تصميم گرفته شد به همكاري در زمينه انرژي اتمي توجه شود. (پيشين)
25 اوت 1992 ايران با روسيه دو موافقتنامه، درباره ساخت نيروگاه اتمي (بنا به داده‌هاي مختلف ساخت دو تا چهار بلوك توان متوسط در نظر بود) و همكاري در زمينه استفاده مسالمت آميز از انرژي اتمي امضاء كرد. در اين توافق امكان صادرات راكتورهاي اتمي پژوهشي به ايران، ‌همكاري در زمينه تحقيقات علمي، دريافت ايزوتوپ براي مصارف طبي و فني و تعليم كارشناس براي طرف ايراني در نظر گرفته شده بود. (پيشين)
به دنبال بازديد ميخايلوف وزير انرژي اتمي روسيه از ايران از 5 تا 8 ژانويه 1995 که به دعوت رضا امراللهي معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان انرژي اتمي ايران صورت گرفت مذاکراتي در مورد همکاري در زمينه استفاده مسالمت آميز از انرژي اتمي انجام شد و اسنادي امضاء گرديد که زمينه هاي همکاري مقرر در موافقت نامه سال 1992 را معين تر کرد. قرارداد تکميل ساخت بلوک اول نيروگاه بوشهر، محور اصلي آن بود. (پيشين)
در اوت 1995 در جريان ديدار امراللهي از مسکو، قرارداد صدور سوخت اتمي براي راکتور نيروگاه در حال احداث بوشهر ظرف سالهاي 2001 تا 2011 به ارزش کل 300 ميليون دلار امضاء شد. در قرارداد، بازگرداندن سوخت اتمي مصرف شده به روسيه در نظر گرفته شده بود. (پيشين)
19 اوت 1998 مجتمع روسي “اتم استروي اکسپورت” با سازمان انرژي اتمي ايران پروتکل مضاعف قرارداد اصلي را امضاء و متعهد شد که ساخت نيروگاه را به طور کامل ظرف 52 ماه به پايان برساند. (پيشين)
پس از فروپاشي اتحاد شوروي و سيطره نگرش هاي غرب گرايانه بر سياست داخلي و خارجي فدراسيون روسيه به ويژه در دوران وزارت آندره كوزيروف در امور خارجه اين كشور، ايران به عنوان “تهديد اسلامي” مورد تحليل قرار گرفت. اولويت روابط روسيه در اين دوران با آمريكا تعريف مي شد و سايه آن بر روابط با ايران افتاده بود. كوزيروف بر اين اساس در مورد روابط با ايران نگرشي منفي را در سياست خارجي روسيه مستقر ساخت. ولي به زودي در شوراي سياست خارجي و دفاعي روسيه، ناكارآمدي اين سياست مورد تاكيد قرار گرفت و ويژگيهاي جغرافيايي روسيه، كه تنها يك چهارم خاك آن در اروپا قرار گرفته مبناي ضرورت توجه به شرق واقع شد. “اورآسيا گرايان” برخلاف “اورآتلانتيك گراها” كه كوزيروف چهره شاخص آنان بود، در پي تقويت روابط با كشورهاي آسيايي، خاورميانه و جهان اسلام برآمدند. حضور بيش از ?? ميليون روس در خارج از روسيه و در جمهوري هاي سابق اتحاد شوروي از ديدگاه آنان اهميت تحول در سياست خارجي غربگراي روسيه را روشن مي‌ساخت. “اورآسياگرايان جديد” خواستار توجه به موقعيت ژئوپولتيكي روسيه بودند. آنان جهان اسلام را اهرمي مناسب در تنظيم روابط با غرب مي دانستند. از ديدگاه آنان روسيه نه به شرق و نه به غرب تعلق نداشت، بلكه هويتي مستقل و متمايز از ديگران بود كه بايد در پي احياي آن مي‌كوشيد. در اين چارچوب روابط با خاورميانه و جهان اسلام اهميت مي‌يافت. چهره برجسته “اورآسياگرايان جديد” يوگني پريماكوف وزير امور خارجه و سپس نخست وزير سابق روسيه بود. او كه از متخصصان جهان اسلام و به ويژه كشورهاي عربي و رئيس سابق انستيتوي شرق شناسي فرهنگستان علوم روسيه بود، خواستار دگرگوني در سياست خارجي روسيه و اولويتهاي آن بود. بدين ترتيب نوعي “رمانتيك گرايي” در سياست خارجي روسيه كه پس از فروپاشي اتحاد شوروي (از دوران يلتسين) آغاز شده بود، پايان يافت. رهبران روسيه اهميت تنظيم روابط با كشورهايي كه مي توانستند در مذاكرات با آمريكا و اروپا به كار آيند را بيشتر مورد توجه قرار دادند. تقويت نگرش “اورآسياگرايانه جديد” سبب برجسته شدن اهميت ايران در سياست خارجي روسيه شد. كمك به ايران براي تضعيف موقعيت آمريكا و حتي اروپا، به نفع روسيه برآورد شده بود. (کولايي، الهه، 1385)
بر اين اساس از نيمه دهه ???? روابط ايران و روسيه با دگرگوني در سياست خارجي اين كشور در مسير ارتقاء قرار گرفت. گسترش عملگرايي در سياست خارجي ايران نيز شرايط لازم را مهياتر ساخت.
ولاديمير پوتين پس از بدست گرفتن قدرت به عنوان رئيس جمهور روسيه در سال 2000 از توسعه مناسبات کشورش با ديگر كشورهاي جهان در سطح وسيع تري از دوران رهبري سابق (يلتسين) اطلاع داد. روسيه به احيا و توسعه روابط با كشورهايي كه بطور سنتي از اقمار شوروي بودند و همچنين برخي كشورهاي مستقل و به اصطلاح “مشكل دار” که در خط‌مشي سياسي و تحرکات ديپلماتيک خود در عرصه جهاني با ايالات متحده سر سازش نداشته و آمريکا آن کشورها را به حمايت از تروريسم يا تلاش براي دسترسي به تسليحات كشتار جمعي يا به هر دو امر متهم مي‌كند، پرداخت. (پيشين)
ايگور سرگه يف نخستين وزير دفاع روسيه بود که در زمستان ???? از ايران ديدن كرد. حضور او درتهران نشانه اي از عزم روسيه براي پيگيري سياست خارجي – دفاعي مستقل در برابر آمريكا و اروپا برآورد شد. او ايران را شريكي قابل اعتماد براي روسيه دانست كه همكاريهاي فني و نظامي با آن بايد گسترش پيدا كند. او در تهران رسماً لغو توافق گور- چرنوميردين (معاون رئيس جمهوري سابق آمريكا و نخست وزير پيشين روسيه) را اعلام كرد كه طبق آن، روسيه محدوديت در ارسال سلاح هاي نظامي پيشرفته به ايران را مورد موافقت قرار داده بود. او سياست همكاري دو كشور براي مقابله با نفوذ ناتو در منطقه را مورد تأكيد قرار داد. براي روسيه روشن بود كه در فضاي تقابل با آمريكا كه به روابط اين كشور با اروپا نيز سرايت يافته است، روابط با روسيه براي ايران از اهميت ويژه اي برخوردار است. (پيشين)
در ادامه بسط و توسعه روابط دو کشور ، آقاي خاتمي رئيس جمهور اسلامي ايران در نيمه ماه مارس سال 2001 به دعوت پوتين همتاي روس خود براي ديداري رسمي از روسيه وارد مسکو شد ديداري که مبناي توسعه همکاريهاي بعدي دو کشور گرديد. در جريان اين سفر قرارداد اساس مناسبات و اصول همکاري بين روسيه و ايران توسط رؤساي جمهور دو کشور امضاء گرديد.
همچنين در جريان سفر دريادار شمخالي وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي از مسکو دراواخر سپتامبر 2001 که به دعوت همتاي روس وي (ايگور‌سرگه يف) صورت گرفت، قرارداد همکاريهاي فني – نظامي دو کشور به امضاء وزراي دفاع ايران و روسيه رسيد.
برگزاري اجلاس سران کشورهاي ساحلي درياي خزر در تاريخ 24 مهر 1385 بهانه‌اي براي سفر ولاديمير پوتين رئيس جمهور روسيه به تهران (و البته نه در غالب دوجانبه) بود و گفتگوهاي مهمي از جمله در مورد پرونده هسته‌اي ايران صورت گرفت. (دارمي، سليمه، 1387، صص 26 و 25)

2-2-3) روابط دو کشور با ماهيت همکاري مهم :
جغرافيا پايدارترين عامل تعيين کننده روابط ايران و روسيه بوده است اما اين جغرافيا ماهيتي استراتژيک و بين‌المللي داشته و روابط فيمابين دو کشور را ماهيتي بين‌المللي بخشيده است و ايران را در موقعيتي پرچالش قرار داده و مناسبات با ايران را به موضوعي جهاني تبديل کرده است. همواره ظرفيت توسعه و گسترش مثبت روابط دو جانبه، از سوي طرف ايراني با تهديدها و شکهايي در مورد ثبات رفتار طرف مقابل توام بوده است و با اين سئوال همراه بوده که تا چه اندازه طرف مقابل در همکاريها ثابت قدم مي باشد و تا چه حد و مرزي مي توان روي حمايت در زمان نيازمندي استراتژيک محاسبه کرد و غالباً در شکل غيررسمي بيان شده ولي نبايد آنرا منحصر به طرف ايراني دانست. براي استراتژيستهاي روسي نيز اين سئوال وجود دارد که ايران در گزينش بين روسيه و ديگر بازيگران بين‌المللي، به کدام سو تمايل نشان مي دهد. اين شک و ترديد استراتژيک، پيامدهاي خود را داشته که از آن جمله مي توان به عدم اطمينان به امکان “همکاري استراتژيک” اشاره نمود. در عين حال سيستم بين‌المللي، اتحاد استراتژيک ايران و روسيه را برنمي‌تابد و چنين اتحادي توسط قدرتهاي بزرگ بين‌المللي قابل تصور و تحمل نيست. مرز دوستي ايران و روسيه تا هر کجا پيش برود، از نظر بازيگران بين‌المللي نمي‌تواند وارد مرحله اتحاد و ائتلاف استراتژيک شود و بنظر مي رسد طرفين از درجه تحمل سيستم بين الملل آگاهي دارند.
در بهترين شرايط روابط در چند سال گذشته، مجموعه پيوندهاي دو کشور حکايت از همکاريهاي مهمي ميان تهران و مسکو دارد و بهتر است براي روابط دو کشور حداکثر از واژه “همکاري مهم” استفاده شود. (کرمي، جهانگير، 1387، ص 242)

گفتار سوم: اهداف و منافع ايران و روسيه از همکاري متقابل

2-3-1) استفاده دو کشور از موقعيت استراتژيک و امکانات يکديگر:
ايران و روسيه با توجه به موقعيت استراتژيک يکديگر ، بدنبال بسط روابط سياسي و امنيتي متقابل مي باشند. بطور کلي روابط ايران و روسيه پس از فرو پاشي شوروي داراي ابعاد وسيع در سطوح گوناگون دو جانبه ، منطقه اي و بين المللي شد. چرا که در بسياري از امور سياسي و امنيتي که منافع آنان بطور مستقيم مورد خطر واقع و مورد تهاجم رقبا قرار گرفته است داراي مواضع مشترکي مي باشند.
از طرفي براي روسيه هيچ کشوري مهمتر از ايران در بين تمامي دولت هاي منطقه خليج فارس و خاورميانه شايد نبوده و نباشد. موقعيت استراتژيک ايران ، نقش ژئوپولوتيک و جايگاه منطقه اي ايران در خليج فارس ، عامل ايران را از بسياري از کشورهاي منطقه نزد روسيه متمايز مي سازد. از ديدگاه روسيه يکي از نقاط مهم مورد توجه در آسيا ، ايران است. لذا يکي از عوامل مؤثر در نزديکي روابط ايران با روسيه ، نقش استراتژيک جمهوري اسلامي ايران مي باشد. ايران با وسعت 1648000 کيلومتر مربع مرکز ثقل آسيا، اروپا و آفريقا، تسلط بر تنگه با اهميت و استراتژيک هرمز که 40 درصد نفت مورد نياز کشورهاي غربي از آن عبور مي کند، دارا بودن منابع عظيم نفت و گاز ، پل ارتباطي بين کشورهاي آسيايي با دنياي غرب و بخصوص کشورهاي اروپايي و حد فاصل بين دو منطقه خليج فارس و درياي خزر و راه ترانزيت و ترمينال معروف به کريدور شمال- جنوب، همه و همه نشان از موقعيت استراتژيک ايران دارد که روسيه نمي تواند به سادگي از آن بگذرد و براي حضور در بازي قدرت در منطقه ، نياز دارد که از موقعيت ايران استفاده نمايد. (کولايي، الهه، 1385)
در پرتو تحولات داخلي جمهوري هاي تازه استقلال يافته آسياي مرکزي و قفقاز كه با نگراني نفوذ فزاينده بيگانگان (قدرت هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي) توأم بود و تواناييهاي ايران براي تأثير بر تحولات اين منطقه، زمينه همكاري هاي دو كشور نيز بهبود يافت. جغرافياي اين كشورها كه آنها را در خشكي محصور كرده، با تلاش پيگير آنان براي دستيابي به مسيرهاي مناسب به بازارهاي جهاني همراه بوده است. اين عامل به نوبه خود شرايط را براي رقابت ايران و روسيه در ارائه دسترسي هاي مناسب به اين كشورها تقويت كرد. ولي تقويت مسير دسترسي‌هاي شرقي – غربي و آسيايي – اروپايي با توجه به جايگاه جغرافيايي ايران به نوبه خود سبب تضعيف ابعاد رقابتي ايران و روسيه شده ، به ويژه آنكه ملاحظات سياسي –

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد روابط دوجانبه، وزارت دربار، سازمان ملل، افغانستان Next Entries دانلود تحقیق در مورد افغانستان، مواد مخدر، مبارزه با مواد مخدر، سپتامبر 2001