دانلود تحقیق در مورد توسعه پاید، توسعه پایدار، توسعه شهر، توسعه شهری

دانلود پایان نامه ارشد

ر ایجاد شد. در این دوران اگر چه کاهش رشد جمعیت تا حدی مشهود بود، اما مهاجرت همچنان ادامه داشت و از سوی دیگر تخلیه جمعیت متراکم درون شهر گسترش افقی شهر را تشدید کرد. هسته اولیه شهر کرمانشاه که در دوره‏های قبلی رشد خود را کامل کرده بود، اندک اندک با رکود روبرو شد. رشد شهر از سمت جنوب، با مانع توپوگرافی برخورد کرد و امکان توسعه آن محدود گردید. به این ترتیب در اطراف میدان فردوسی مسیر توسعه به طرفین متمایل گشت و در داخل شهر نیز فضاهای خالی به تدریج پر شد. شهر از سمت شرق و غرب پیوسته به بدنه اصلی رشد نمود و در ابتدای دوره از جانب غرب یک هسته گسسته به نام دولت آباد و در سمت شرق نیز محله جعفرآباد شکل گرفت. این دو قسمت و نیز چند هسته دیگر مانند کولی آباد و زورآباد عمده ترین سکونتگاههای فقیر نشین و غیر رسمی شهر را تشکیل دادند؛ در این دوره، قواعد و مقررات محدود کننده بخش مسکن و ساخت و ساز و قوانین شهرداری نقش عمده ای را در شکل گیری این سکونتگاههای غیررسمی ایفا کرد. در مجموع در دوران انقلاب و جنگ تحمیلی همراه با رشد فزاینده شهر، زمینه های اسکان غیررسمی تشدید شد و علاوه بر تشکیل هسته های جدید محله های فقیرنشین موجود هم رشد شتابانی را تجربه کردند (ایراندوست، 1393: 96). شهر کرمانشاه در دهه پنجاه شمسی قطب اصلی مهاجرتهای روستایی منطقه غرب کشور محسوب می‏شد. مهاجران کم درآمد در این دهه هسته برخی محله های حاشیه نشین شهر همچون شاطرآباد، تازه آباد و جعفرآباد را پی ریختند. در طی جنگ تحمیلی به دلیل جابجایی ساکنان مناطق مرزی غرب کشور، بویژه مهاجرت از شهرستانهای داخل استان (گیلانغرب، سرپل ذهاب، اسلا آباد غرب) طی ده های 1365-1355 رشد جمعیت شهری 8/6 به بالاترین میزان خود طی دهه های اخیر رسید. عدم سرمایه گذاریهای دولتی در توسعه زیرساخت‏های شهر کرمانشاه در خلال سالهایی که جنگ ادامه داشت و مهاجرت گسترده در این سالها، موجب تنزل کیفیت خدمات و زیرساخت‏ها شهر گردید (ابراهیم زاده و صیدی، 1390: 3). نزدیک به 40 درصد از جمعیت شهر کرمانشاه در سکونتگاههای غیررسمی ساکن‏اند و به نوعی با مشکل بدمسکنی دست به گریبان اند (مهندسین مشاور تدبیر شهر، 1382:58). این سکونتگاهها عمدتاً شامل روستاهای ادغام شده در شهر و سکونتگاههای غیررسمی شکل گرفته در چند دهه اخیر در این شهر می باشند.
جعفرآباد یکی از محله های شهر کرمانشاه است که در شرق شهر و در منتهی الیه حاشیۀ شهر واقع شده است. كه متاسفانه به دليل عدم رسيدگي مسئولان از ابتدا تا به امروز پيشرفت چنداني از لحاظ زیرساخت‏های و خدمات شهری نداشته است. در تقسیم بندی مناطق شهرداری در منطقه 3 واقع است. جعفرآباد از شمال به قبرستان باغ فردوس، از جنوب به پادگان ارتش لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه و شهرک بعثت، از شرق به زمین های خالی حاشیۀ شهر و از غرب به خیابان رشیدی و میدان نواب محدود می‏شود. اين محله در اثر مهاجرت دهه پنجاه شمسي و سكني گزيدن كم درآمدها پي‌ريزي شد در سالهاي جنگ به دليل مهاجران جنگ زده، رشد يافت. عدم برخورداري اين بافت‌ها از زير ساخت‌هاي شهري و رشد فزاينده مهاجرين سبب كاهش سطح خدمات در اين بخش از شهر كرمانشاه گرديد. دو عامل افزايش گروههاي تهيدست شهري فقدان سياست و برنامه‌هاي حداقلي براي تامين مسكن و اسكان گروههاي كم‌درآمد، سبب نابساماني‌هاي محله شده است. محله جعفرآباد در واقع در اراضي مرتفع جنوب شرقي كرمانشاه در اراضي كشاورزي خانواده دولت شاهي شكل گرفته و در اوايل دهه پنجاه توسط يكي از وراث قطعه‌بندي شده و به اقشار كم درآمد واگذار گرديده است. عدم ورود زيرساخت‌هاي شهري به اين بخش (به رغم نزديكي اين بافت‌ها به مركز شهر كرمانشاه) به دليل عدم توجه مسئولین و مدیران شهر به این محله، عوامل نامساعد توپوگرافي (پستي بلنديها) و ارتفاع اراضي و عدم توان مالي ساكنان آن بوده است. در اولين طرح جامع شهر كرمانشاه، اين اراضي در خارج محدوده قانوني قرار گرفت و بعد از آن ساخت و سازها به صورت غيرمجاز و غيراصولي (به دليل عدم توان مالي ساكنان) ساخته شد. در سال 1372 بخشي از محله به‏علت وجود مسائل حاد بهداشتي زيرساخت‌ها و خدمات، تحت پوشش فعاليت‌هاي ستاد «شهر سالم» قرار گرفت. اين ستاد، فعاليتهايي را در جهت بهسازي انجام داد. اين فعاليت‌ها، علاوه بر ارتقاء سطح بهداشت و كيفيت محيط زيست، آسفالت برخي كوچه‌ها، ايجاد پارك و آغاز ساختمان يك فرهنگسرا را دربرمي‌گرفت اين اقدامات موجبات اميداوري مردم آن محله را فراهم آورد اما به دليل طولاني شدن طرح، كم‌كم دلسرد شدند. اما در سال 1379 طرح توانمندسازي محله جعفرآباد، با توجه به تجارب حاصله از محلات حاشيه‌اي زاهدان پي‌ريزي شد. وجه مشخصه اين طرح، بر پايه شرح خدمات پيشنهادي و نگرش كميته راهبردي در سازمان عمران،‌ رويكرد فرابخشي نسبت به فعاليتهاي ضرورت و ظرفيت‌سازي دستگاههاي استاني براي ارتقاء بهسازي محله در وجوه اقتصادي، اجتماعي و بهسازي كالبدي، استوار بود. به دليل ساختار همبستگي قومي در آن محله، در اقدامات اوليه براي گسترش بسترهاي مشاركت مردم در طرح توانمندسازي محله، به پيشنهاد ستاد توانمندسازي و با مشاركت شوراي شهر، اهالي 21 نماينده از هفت طايفه را به عنوان نمايندگان خود در شوراي معتمدين معرفي كردند. با گذشت زمان، نمايندگان انتخابي با مشكلات پيش روي در زمينه مذاكرات با ساكنين و اصناف فعال در محله، نحوه جمع‌آوري سهم مشاركت مردم در اجراي پروژه پايلوت محله (بهسازي كوچه‌ها) و روشهاي مشاركت اجرايي آشنا شدند. براي تقويت فعاليتهاي مدني در پروژه‌هاي بهسازي محله، امروزه ايجاد يك نهاد قدرتمند در محله كه مرتبط با ساختار تصميم‌گيري و مديريت اجرايي در شهر باشد و در عين حال خود را در رقابت با نهادهاي مشابه در ديگر محله‌هاي شهر براي بهبود شرايط محله احساس كند ضرورت دارد. در محله جعفرآباد، اقدامات اوليه براي تقويت هماهنگي بين دستگاههاي اجرايي در سطح شهر و جلب همكاري آنها انجام شده است. از اين رو طرح استراتژيك محله جعفرآباد، پيشنهاد تجديدنظر در ضوابط و مقررات ساخت مسكن در طرح جامع جديد شهر براي محله جعفرآباد صورت گرفته است. به گونه‌اي كه اين ضوابط با مسكن موجود و توان مالي خانوارهاي محله انطباق يابد و پيشنهاد ايجاد تسهيلات ويژه براي پذيرش جوانان ديپلمه در مركز تربيت معلم شهر و هماهنگي براي ارتقاء فعاليت‌هاي جمع‌آوري مواد زائد در محله با طرح‏هاي بازيافت مواد جامد توسط شهرداري‌ها، از موارد ديگر است. که این پژوهش به بررسی و تحلیل فضایی محله جعفرآباد از لحاظ دارا بودن شاخص‏های توسعه پایدار شهری و محله پایدار به مطالعه پرداخته است.

1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
مخاطرات و آسیب‌های اجتماعی زیست محیطی طبیعی از ویژگی‏های کلی این سکونتگاه‌هاست. مشکل کنونی این سکونتگاه‌ها سیمای شهری نازیبا؛ ساکنین در واقع نادار با مشاغل نامطمئن و مستعد نابهنجاری‌های اجتماعی و ناآرامی است. تجارب جهانی حاکی است که این پدیده یک پدیده ی رو به زوال خود به خود نیست بلکه ماندگار و رو به گسترش است.
در کشور ما مطابق آمار ارائه شده از سوی وزارت بهداشت، 7 میلیون حاشیه نشین در 70 شهر و 16 استان شناسایی شده اند که در صورت استحصال آمار دقیق جمعیت حاشیه نشین کل کشور، این رقم به طور چشمگیری افزایش خواهد یافت. نزدیک به 40 درصد از جمعیت شهر کرمانشاه در سکونتگاههای غیررسمی ساکن‏اند و به نوعی با مشکل بدمسکنی دست به گریبان اند (مهندسین مشاور تدبیر شهر، 58:1382). در این ارزیابی، با دید جغرافیای انسانی پیرامون شهرها که ضمن تاکید بر نظام فضایی ( نظام داخلی شهرها و ماهیت حوزه‏های اجتماعی آنها) و موقع شهر، علل پراکندگی مکانهای شهری و تشابهات و تناقضات اجتماعی – اقتصادی میان آنها را مطالعه می‏کند (موسی کاظمی محمدی، 1378: 3). با توجه به این پهنه وسیع از سکونتگاههای غیررسمی در شهر کرمانشاه و استاندارد پایین شاخص‏های توسعه پایدار در آن ضرورت این پژوهش احساس می‏شود. افزایش روزافزون جمعیت شهری در قرون اخیر لزوم توجه به توسعه پایدار را دو چندان نموده به طوریکه هرگونه برنامه ریزی در شهر چنانچه با رویکرد توسعه پایدار و شاخص های آن طراحی و تدوین نگردد، عملا در دسترسی به اهداف مورد نظر با موفقیت کمتری مواجه خواهد بود. در این پژوهش به جهت اهمیت موضوع توسعه پایدار در توسعه شهری و اینکه مدیران شهری نتایج فعالیت‏های خود را در مناطق و حوزه‏های شهر ارزیابی نموده و در اداره شهر و فعالیت‏های آتی بکار برند، محله جعفرآباد با توجه به اصول توسعه پایدار محلی مورد ارزیابی قرار گرفته است.

1-4- مرور ادبیات و سوابق پژوهش
توسعه پایدار شهری یکی از گرایشهای نظری مؤثر در بحث پایداری محلهای بوده، كاربرد اصطلاح توسعه پايدار براي اولين بار در اواسط دهه 1970 به خانم «باربارا وارد» نسبت داده می‏شود. از دهه 1980 به بعد، توسعه پايدار به عنوان مفهوم اصلي و بنيادي در راهبرد حفاظت جهاني سازمان ملل4 و در گزارش برانت لند5قرار گرفت. گزارش برانت لند(1983)، توسعه پايدار را “توسعهاي كه نيازهاي نسل حاضر را بدون به خطر انداختن تواناييهاي نسلهاي آينده، براي برآوردن نيازهاي خودشان” تعريف ميكند(فرهودی و همکاران، 1390: 90). این تعریف دو مفهوم اصلی را دربردارد:
* نياز، به ويژه نيازهاي اساسي مردم فقير جامعه كه لازم است اولويت بيشتري به آن داده شود.
* محدوديت، محدوديت در قالب استفاده از فناوري سازگار، براي حفظ منابع محيطي براي نسلهاي آتي است(پارویز و گرینجر6، 2004: 6).
منابع مربوط به نگرش توسعه پایدار محلهای و سنجش میزان پایداری محلات به دهه 90 میلادی باز میگردد. چارچوب پایه نظری در این رویکرد تأکید موثر و فزاینده بر اثرات متقابل گروههای اجتماعی ساکن شهر در تمامی ابعاد است که به عنوان پایهای جهت تقویت مناسبات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی عمل میکند و محصول مطلوب آن تقویت هویت زیستی- اجتماعی شهری و بهبود کیفیت زندگی از یک سو و کارآمدسازی سازوکارهای مدیریت و اداره امور شهری از سوی دیگر بر پایه تقویت هویت الگوی مشارکتی مردم خواهد بود. اما در حیطه پایداری محلهای پژوهشهایی صورت گرفته است که تعدادی از آنها شامل مقالات پژوهشی، گزارشها و پایاننامه و رساله، در خارج و داخل کشور به شرح زیر میباشد:
همایش توسعه محله‏ای در اسفند ماه سال 1383 در تهران برگزار شد و در آن مقالات ارزشمندي در رابطه با توسعه محله‏ای، مدیریت محلی و نقش مشارکت مردمی در مدیریت و برنامه ریزي و …ارائه شد. در این همایش با بررسی نظرات ودیدگاههاي مختلف رویکرد برنامهریزي محله مبنا به عنوان کاربرديترین رویکرد در شهرسازي و برنامهریزي شناخته شد(بیگلری، 1389: 7).
پژوهشها و مطالعات انجام شده در رابطه با ابعاد و شاخص‏های پایداری اگرچه در دهه اخیر رو به فزونی بوده اما به دلیل اهمیت این موضوع توجه به آن ضرورت دارد. با توجه به تحقیقات مطرح شده، مطالب فوق را میتوان این گونه جمعبندي نمود که در تمامی آنها ابعاد پایداري سه بعد اقتصادي اجتماعی و زیست محیطی هستند و هر کدام از این تحقیقات براي ابعاد مطرح شده شاخص‏هایی را با توجه به شرایط مکانی مطرح نمودهاند
موسی کاظمی (1378)، در رساله‏ی دکتری خود تحت عنوان «ارزیابی توسعه پایدار در توسعه شهری (شهر قم)»، در این پژوهش به جهت اهمیت موضوع توسعه پایدار در توسعه شهری و اینکه مدیران شهری نتایج فعالیت‏های خود را در مناطق و حوزه‏های شهر ارزیابی نموده و در اداره شهر و فعالیت‏های آتی بکار برند، توسعه شهر قم با توجه به اصول توسعه پایدار مورد ارزیابی قرار گرفته شده است. نتایج تحقیق نشان‏دهنده معنی‏داری آماری تفاوتها و نابرابری‏ها، رابطه بین مسائل شهری و شاخص های پایداری و ارتباط عامل جمعیت و ناپایداری توسعه در مناطق و حوزههای شهر قم است.
حکمتنیا و زنگی آبادی (1383)، در پژوهش «بررسی و تحلیل سطوح پایداری در محلات شهر یزد و ارائه راهکارهایی در بهبود روند آن»، شاخص‏های پایداری در سطح محلات شهر یزد و میزان

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد توسعه پاید، توسعه پایدار، اسکان غیررسمی، توسعه شهری Next Entries دانلود تحقیق در مورد توسعه پایدار، توسعه پاید، توسعه پایدار شهری، اسکان غیررسمی