دانلود تحقیق در مورد امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

… سواء للسائلين” يعنى المحتاجين، لان كل محتاج سائل، و في العالم من خلق الله من لا يسئل و لا يقدر عليه من الحيوان كثير، فهم سائلون و ان لم يسألوا.212
ابانبن تغلب روايت کرده است که امام صادق(ع) به من فرمود: اي ابان، “بگو آيا شما به کسي کافر ميشويد که زمين را در دو روز” يعني دو هنگامم آغاز و پايان آفرينش”پديد آورد”… “براي سائلان” يعني نيازمندان، چون هر سائلي محتاج است، و بسياري از جنبندگان عالم که خداوند آنها را آفريده، روزي ميطلبند و برايشان مقدّر نشده است، بنابراين، آنها سائلند ولي نميطلبند.
در اين روايت “يوم” به وقت و زمان معنا شده كه در لغت نيز همين معنا گفته شده: “و قد يُرادُ باليوم الوقتُ مطلقاً” (لسان العرب، ج‏12، ص: 650)؛ و “سائل” نيز كه به محتاج معنا شده در لغت به همين معنا آمده است: “و الفقير يسمى سَائِلًا، و جَمْعُ السَّائِل”213
صرصر، نحسات:
في تفسير على بن إبراهيم و في رواية أبي الجارود عن أبي جعفر عليه السلام في قوله عز و جل: فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً و الصرصر الريح الباردة فِي أَيَّامٍ نَحِساتٍ اى أيام مياشيم. 214
تفسير علي بن ابراهيم: در روايت ابوجارود آمده است که امام باقر(ع) ذيل آيهي “فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً فِي أَيَّامٍ نَحِساتٍ” فرمود: “صرصر” بادي سرد است و “روزهاي نحس” يعني روزهاي شوم.
“صرصر” كه در اين روايت به باد سرد معنا شده است در لغت نيز به همين معنا آمده است: “و الصِّرَّةُ: شدَّة البَرْد”215 ؛ و “نحسات” كه جمع “نحس” است در روايت به شوم معنا شده و در لغت نيز به معناي “خلاف سعد” آمده كه همان شوم است: “و النَّحْسُ: خلاف السَّعْدِ من النجوم و غيرها، و الجمع أَنْحُسٌ و نُحوسٌ. و يوم ناحِسٌ و نَحْسٌ و نَحِسٌ و نَحِيسٌ من أَيام نَواحِس و نَحْساتٍ و نَحِساتٍ” 216
صدود:
في كتاب معاني الاخبار حدثنا محمد بن الحسن بن احمد بن الوليد رحمه الله قال حدثنا محمد بن الحسن الصفار عن العباس بن معروف عن الحسين بن يزيد النوفلي عن اليعقوبي عن عيسى بن عبد الله الهاشمي عن أبيه عن جده قال: قال النبي صلى الله عليه و آله: في قوله عز و جل: “وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ” قال: الصدود في العربية الضحك. 217معاني الاخبار: … عيسيبن عبدالله هاشمي از پدرش، از جدّش روايت کرده است که پيامبر خدا (ص) دربارهي سخن خداي عزّوجلّ: “وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ”218 فرمود: “صدود” در لغت عرب به معني خنده است.
“صدود” در اين روايت به معناي خنديدن و ضحك آمده است كه در لغت نيز عينا همين معنا آمده است: “يَصِدُّون، أَي يضحكون” (‏لسان العرب، ج‏3، ص: 246)219
اَخِلّاء:
في تفسير على بن إبراهيم و قوله عز و جل: الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ يعنى الأصدقاء يعادى بعضهم بعضا و قال الصادق عليه السلام … .220
در تفسير علي بن ابراهيم: “دوستان در اين روز، برخي دشمن برخي ديگرند؛ جز تقوا پيشگان” يعني دوستان به دشمني با يکديگر برميخيزند. امام صادق(ع) فرمود:… .
“اخلّاء” در اين روايت به اصدقاء معنا شده كه در لغت نيز همين معنا مطرح شده است: “و الخُلَّة: الصداقة المختصة التي ليس فيها خَلَل تكون في عَفاف الحُبِّ و دَعارته، و جمعها خِلال، و هي الخَلالة و الخِلالة و الخُلولة و الخُلالة و قال النابغة الجعدي:
أَدُوم على العهد ما دام لي، إِذا كَذَبَتْ خُلَّة المِخْلَب‏
و بَعْضُ الأَخِلَّاء، عند البَلاءِ و الرُّزْء، أَرْوَغُ من ثَعْلَب‏
و كيف تَواصُلُ من أَصبحت خِلالته كأَبي مَرْحَب؟”221
ارتقب:
في تفسير على بن إبراهيم و قوله: “فَارْتَقِبْ” اى اصبر … .222 در تفسير عليبن ابراهيم: سخن خداوند: “مرتقب باش” يعني شکيبايي بورز … .
فعل “ارتقب” در اين روايت به “اصبر” معنا شده است و در لغت نيز همين معنا براي اين كلمه آمده است: “و رَقَبَه يَرْقُبُه رِقْبةً و رِقْباناً، بالكسر فيهما، و رُقُوباً، و ترَقَّبَه، و ارْتَقَبَه: انْتَظَرَه و رَصَدَه.”223
في كتاب التوحيد باسناده الى محمد بن مسلم قال: سألت أبا جعفر عليه السلام فقلت: قول الله عز و جل: “يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ” فقال اليد في كلام العرب القوة و النعمة. قال الله: “وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ” و قال: وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ اى بقوة، و قال: “وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ” اى بقوة و يقال: لفلان عندي يد بيضاء اى نعمة.224
در کتاب التوحيد روايت شده که از امام کاظم (ع) در مورد سخن خداوند متعال: “يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ”225 سوال شد ايشان در جواب فرمودند: يد در کلام عرب يعني قوت و نعمت، خداوند ميفرمايد: “وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ” و نيز ميفرمايد: “وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ” يعني آسمان را به قدرت خود خلق کرديم، و نيز ميفرمايد: “وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ” يعني با قوت، و اينکه گفته ميشود: “لفلان عندي يد بيضاء” يعني نعمت و بخشش.
در اينجا، در خود روايت نيز تصريح شده كه در كلام عرب “يد” به معناي “قوت و نعمت” بكار رفته و البته شواهدي هم از ديگر آيات قرآن ذكر شده است بنابراين نيازي به شاهد از منابع لغت وجود ندارد.
تمور:
في تفسير على بن إبراهيم باسناده الى ثوير بن أبى فاختة عن على بن الحسين عليه السلام قال: … قوله: يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً يعنى تبسطو الحديث طويل أخذنا منه موضع الحاجة.226
در تفسير عليابن ابراهيم از امام زين العابدين (ع) روايت شده که در مورد سخن خداوند: “يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ مَوْراً وَ تَسِيرُ الْجِبالُ سَيْراً”227 فرمودند: يعني (آسمانها و کوهها) گسترده شوند.
واژة “تمور” در اين روايت “بسط” و گستردن معنا شده است و در لغت نيز همين معنا مطرح شده است: “مارَ يَمورُ مَوْراً إِذا جعل يَذْهَبُ و يجي‏ء و يَتَردّد … تَمُورُ إِذا مالت يميناً و شمالًا، و الدِّماءُ تَمورُ على وجه الأَرض إِذا انْصَبَّتْ فتردّدت.”228
مشفقين:
في تفسير على بن إبراهيم و قوله: … قالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنا مُشْفِقِينَ اى خائفين من العذاب. در تفسير عليابن ابراهيم در مورد سخن خداوند متعال: “قالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنا مُشْفِقِينَ” 229فرمود: (مشفقين) يعني ترسايان از عذاب.
“مشفق” در اين روايت به معناي خائف آمده است و در منابع لغت نيز همين معنا مطرح شده است: “و الشَّفَق: الخِيفة … الشَّفَقُ الخوف. تقول: أنا مُشْفِق عليك أي أَخاف” 230
نضاختان:
في تفسير علي بن إبراهيم باسناده الى يونس بن ظبيان عن أبى عبد الله عليه السلام في قول الله: … “عَيْنانِ نَضَّاخَتان” قال: تفوران‏231
در تفسير عليابن ابراهيم از امام صادق (ع) روايت شده که در مورد “عَيْنانِ نَضَّاخَتانِ” فرمودند: يعني فوران ميکنند.
“نضخ” در اين روايت به معناي فوران كردن آمده است. در لغت نيز همين معنا براي اين واژه مطرح شده است: “و عين نضَّاخة: تَجيش بالماء … التهذيب: و النَّضْخ من فور الماء من العين و الجيشان‏”232
مزن، مقوين:
في تفسير علي بن إبراهيم: أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْن قال: من السحاب نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً لنار يوم القيامة و متاعا للمقوين قال: المحتاجين. 233
در تفسير عليابن ابراهيم در مورد عبارت: “أَ أَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ” روايت شده که يعني: ابرها؛ و “نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً” يعني براي روز قيامت؛ “و متاعا للمقوين” يعني: براي محتاجان.
چنانچه معروف است “مزن” معناي ابر است كه در روايت و در لغت نيز به همين معناست: “المُزْنُ و هو الغيم و السحاب”234 و مقوي كه در روايت به محتاج معنا شده، در لغت نيز به كسي كه توشهاي همراه ندارد معنا شده كه هر دو به يك معنا هستند: “المُقْوِي الذي لا زاد معه‏”235
مهيمن:
في تفسير علي بن إبراهيم قوله: “المهيمن” اى الشاهد. 236
در تفسير عليابن ابراهيم روايت شده که مراد از “المهيمن” شاهد است.
“مهيمن” در روايت به معناي شاهد آمده كه در لغت نيز به همين معنا آمده است: “و المُهَيْمِنُ: الشاهد”237
نصوح:
على بن إبراهيم عن أبيه عن ابن أبى عمير عن أبى أيوب عن ابى بصير قال: قلت لأبي عبد الله عليه السلام: “يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً” قال: هو الذنب الذي لا يعود فيه أبدا… . 238
(از امام صادق (ع) روايت شده که در مورد آيه “يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً”239 از ايشان سوال شد، فرمودند: منظور گناهي است که هرگز دوباره مرتکب آن نشود.
در روايت نصوح به معناي خالص و توبه از گناهي كه هركز بدان بازگشت نشود آمده و در لغت نيز همين معنا گفته شده: “النَّصُوح: الخالصة، و قيل: هي أَن لا يرجع العبد إِلى ما تاب عنه”240
ملتحد:
في تفسير علي بن إبراهيم … و لم أجد من دونه ملتحدا يعنى مأوى … .241 در تفسير عليابن ابراهيم آمده که “ملتحدا” در عبارت “و لم أجد من دونه ملتحدا” يعني مأوي و محل آرامش.
در اين روايت واژه “ملتحد” به معناي مأوي و محل آرامش آمده و درلغت نيز عينا همين معنا مطرح شده است: “و المُلْتَحَدُ: المَلْجَأُ لأَن اللَّاجِئَ يميل إِليه”242
ناشئه الليل:
في مجمع البيان “إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا” و المروي عن ابى جعفر و ابى عبد الله عليهما السلام انهما قالا: هي القيام في آخر الليل.243
در مجمع البيان در مورد عبارت “إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا”244 از امام باقر (ع) و امام صادق (ع) روايت شده که فرمودهاند: منظور ايستادن به نماز در پايان شب است.
در اين روايت عبارت “ناشئه الليل” به معناي قيام و خواندن نماز در پايان شب است و در لغت نيز همين معنا مطرح شده است: “قيل: الناشِئةُ و النَّشِيئةُ إذا نِمْتَ من أوَّلِ الليلِ نَوْمةً ثمَّ قمتَ، و منه ناشِئةُ الليل” 245
وَزَر:
في تفسير علي بن إبراهيم قوله: كلا لا وزر اى لا ملجأ … .246
در تفسير عليابن ابراهيم روايت شده که “کلا لا وزر” يعني لا ملجأ (ملجأ: پناهگاه)
“وزر” درروايت حاضر به معناي ملجأ و پناهگاه آمده و در لغت نيز همين معنا براي اين واژه مطرح شده: “الوَزَرُ: المَلْجَأ”247
مساق:
في الكافي باسناده الى جابر عن أبى جعفر عليه السلام قال: سألته عن قول الله عز و جل: … ثم إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ قال: المصير الى رب العالمين.248
در کافي از امام صادق (ع) روايت شده که از ايشان در مورد “ثم إِلى‏ رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ” سؤال شد ايشان فرمودند: يعني بازگشتگاه به سوي پروردگار جهانيان.
در اين روايت “مساق” به “مصير” معنا شده و در لغت نيز عينا همين معنا براي اين كلمه مطرح شده است: “الْمَساقُ‏قال: المصير”249
كواعب اترابا:
في تفسير على بن إبراهيم … في رواية أبى الجارود عن أبى جعفر عليه السلام قال في قوله: “إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً” قال: هي الكرامات “وَ كَواعِبَ أَتْراباً” اى الفتيات النواهد. 250(در تفسير عليابن ابراهيم از امام صادق (ع) روايت شده که فرمودند: منظور از “إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً” همان کرامات است و منظور از “وَ كَواعِبَ أَتْراباً” دخترکان سينه برآمده است.
عبارت “كواعب اترابا”، متشكل از دو كلمه كه جمع “كاعب” و “تربيه” است در اين روايت به دختركان سينه برآمده معنا شده است كه در لغت نيز بامراجعه به هر يك از اين دو كلمه

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد امام صادق Next Entries دانلود تحقیق در مورد امام صادق، رسول خدا (ص)