دانلود تحقیق در مورد اعجاز قرآن، معرفت حقیقی، صراط مستقیم، شرق شناسان

دانلود پایان نامه ارشد

تخمینی بیش نیست و باید معنای این واژه را در میان اندیشمندان پیشتر از زجاج بررسی کرد. همچنین تأویل زجاج از عبارت «النبی الأمی» به «پیامبری که خواندن و نوشتن نمی داند» تنها تأویل موجود نیست بلکه تقریبا همه ی زبان شناسان و علمای اسلامی بر این معنا متفق هستند.
جابری در ادامه به بیان دلایلی در باب انتشار قرائت و کتابت در میان قریش می پردازد که از جمله ی آنها دلایل زیر می باشد:
– روایاتی که دال بر قرائت انجیل و تورات توسط صحابه است .
– روایت خشمگین شدن عمر از خواندن مصحف توسط خواهرش .
– روایت هایی که به آگاهی اجداد پیامبر(ص) نسبت به قرائت و کتابت اشاره دارند.
– تعیین پیامبر(ص) به عنوان حسابدار توسط خدیجه دال بر آگاهی ایشان از قرائت و کتابت است111.
– روایت صلح حدیبیه اشاره به قرائت پیامبر(ص) دارد.
– گفته ی پیامبر هنگام رحلت که فرمودند: هلموا أکتب لکم کتابا لا تضلون بعده112.
جابری همچنین پس از واکاوی های قرآنی خود می نویسد: «در قرآن هیچ آیه ای مبنی بر جهل پیامبر(ص) نسبت به قرائت و کتابت وجود ندارد و حتی آیه ی 47 سوره عنکبوت «وَكَذَلِكَ أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ فَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمِنْ هَؤُلَاء مَن يُؤْمِنُ بِهِ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا الْكَافِرُونَ» بر عدم توانایی ایشان نسبت به این امر دلالت نمی کند. وی با بررسی آیات حاوی لفظ امی اینگونه نتیجه می گیرد که وصف «النبی الأمی» در برخی آیات قرآنی113 به خاطر انتساب ایشان به امت هایی است که کتاب آسمانی نداشتند.»114
جابری می نویسد: «قریش هیچ گاه پیامبر(ص) را به کتابت قرآن متهم نکردند بلکه می گفتند وی قرآن را از دیگران بر می گیرد، به ویژه قصص آن را از اهل کتاب اخذ می کند.»115
جابری بر این باور است که عدم توانایی به قرائت و کتابت از ملزومات نبوت پیامبر(ص) نیست و شایسته نیست تصور کنیم عدم توانایی به قرائت و کتابت از کمالات شخصی باشد که به نبوت برانگیخته شده است.116
در واقع از نقطه نظر علمای اسلامی امی بودن، کمالی در حق پیامبر(ص) و نشانه ی قدرت، عنایت و اعجاز الهی است و اینکه این معارف و علوم بلند را شخصی امی که خواندن و نشتن نمی داند، از سوی خداوند متعال آورده است. علمای مسلمان بر این باورند که جهل پیامبر(ص) نسبت به قرائت و کتابت دلیلی بر صدق اعجاز قرآن است زیرا علیرغم تحدی مخالفان به قرآن نتواستند کلامی همچون آن را بیاورند در حالیکه آنها ادعا می کردند محمد (که شخصی امی است) آن را خلق کرده و چون در این تحدی پیروز نشدند پس قرآن معجزه ی الهی پیامبر(ص) است.117
باید گفت که امی بودن برای پیامبر(ص) یک کمال به شمار می رود زیرا اگر ایشان نسبت به این امر واقف بودند مشرکان و پس از آن شرق شناسان که به شدت دنبال بهانه بودن به این امر برای ضربه زدن به ایشان تمسک می جستند.
جابری این دلیل را دارای مفعول زمانی می داند و می گوید: «این احتجاج مختص زمانی است که قرائت و کتابت یک برتری به شمار می رفت اما امروزه همگی نسبت به این امور آگاهی دارند. همچنین تقلید امری خارج از نوآوری است و هیچ کس نمی تواند از دیگری تقلید کند. نتیجه آنکه؛ قرآن که قله ی بلاغت و ابداع است قابل تقلید نیست و از دید دینی تجربه ی روحی ممتاز و بی نظیری است.»118
جابری در پایان اینگونه نتیجه می گیرد که تأویل119 واژه ی «امی» به «شخصی که نسبت به قرائت و کتابت جاهل است» را مانعی برای کسب معرفت حقیقی در این زمینه می داند و اینکه موانع هنگامی که با مقدسات همراه شوند، رنگ تقدس به خود می گیرند.120
در باب بررسی دیدگاه های هر دو گروه (قائلان به امی بودن پیامبر(ص) و قائلان به عدم آن) «صاحب مناهل العرفان» می گوید: اگر ما دلایل این دو گروه را بررسی کنیم می بینیم که ادله ی امی بودن پیامبر(ص) ادله ای یقینی و قطعی و است و ادله ی توانایی ایشان به قرائت و کتابت ظنی و غیر یقینی است و تا به حال کسی ادعای قطعی و یقینی بودن آنها را نکرده است.121
«قاضی عیاض» و «قرطبی» همسو با «زرقانی» می گویند: مسأله ی عدم أمی بودن پیامبر(ص) قطعی نیست و قائلان به آن به اخبار آحاد صحیح استناد می کنند و می توان آنها را با اخبار صحیح دیگری نقض کرد. دیگر آنکه امی بودن جز برای پیامبر(ص) نقص به شمار می رود زیرا برای دیگران این امر سبب جهالت است و پیامبر(ص) از این امور پاک و منزه است.122
در ردَ باور جابری مبنی بر اینکه امی بودن برای پیامبر(ص) نقص به شمار می رود می توان به روایات صحیح بسیاری استشهاد نمود که ایشان را با وجود امی بودن اعلم و اصلح مخلوقات معرفی می کنند:
قال رسول الله(ص): أدبنی ربی فأحسن تأدیبی123
قال رسول الله(ص): أوتیت القرآن و مثله معه124
قال رسول الله(ص): أوتیت جوامع الکلم125
این احادیث صحیح، میزان و اهمیت علمی که خداوند به پیامبر موهبت فرموده را آشکار می سازد و اینکه سایر مخلوقات حتی مقدار کمی از آن را هم ندارند. این احادیث غیر از آیاتی هستند که بارها میزان معرفت و دانش پیامبر(ص) را بیان کرده و بر آن تأکید می کنند.
همچنین برخی مفسران معنای واژه ی «فتح» در آیه ی یک سوره ی فتح «إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُّبِينًا» را به معنای نصر و علم گرفته اند. این آیه بر ربانی بودن مصدر این علم تاکید ویژه ای دارد و به طور ضمنی بر اعجاز قرآن و لدنی بودن علم پیامبر(ص) تصریح می کند و اینکه ایشان با وجود امی بودن، آگاه ترین مخلوقات است.
محمد عبدالله دراز در این باره می گوید: از نقطه نظر علمی هیچ راهی وجود ندارد که برای ما مشخص سازد که پیامبر(ص) در آن زمان امکان تعلیم و دریافت برخی معارف مذهبی و آماده سازی آنها جهت امر نبوت را داشت. پیامبر(ص) نمی دانست «کتاب و ایمان»126 چیست؟. بهره و شانس وی در آموحتن قصص دینی بیشتر از قومش نبود و خود نیز انتظار رسالت را نداشت و حتی نمی دانست چگونه خود را به صراط مستقیم راهنمایی کند، همانگونه که خداوند متعال می فرماید: «تِلْكَ مِنْ أَنبَاء الْغَيْبِ نُوحِيهَا إِلَيْكَ مَا كُنتَ تَعْلَمُهَا أَنتَ وَلاَ قَوْمُكَ مِن قَبْلِ هَذَا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعَاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ / هود؛ 49» و «وَمَا كُنتَ تَرْجُو أَن يُلْقَى إِلَيْكَ الْكِتَابُ إِلَّا رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ ظَهِيرًا لِّلْكَافِرِينَ / قصص؛ 86».

فصل چهارم

مقایسه ی آرای جابری در زمینه علوم قرآنی
با
دیگر جریان های فکری

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق در مورد ترتیب نزول، قرآن کریم، نزول قرآن، پدیده های طبیعی Next Entries پایان نامه ارشد رایگان با موضوع استان مازندران، سودآوری، مکانیزاسیون، تحلیل اقتصادی