دانلود تحقیق با موضوع نماز جمعه، امام سجاد، دوران دفاع مقدس، امیرالمومنین

دانلود پایان نامه ارشد

اين جلسه‌ها را دوست مي‌دارم، پس امر ما را زنده نگه‌ داريد، خداوند رحمت کند کسيکه امر ما را احيا کند.»175
بيان روايات و معارف اهل بيت از دو جهت در تقويت کارکرد عبادي موثر است. جهت اول آن است که معارف اهل بيت(عليهم السلام) بهترين نسخه به منظور حرکت در اين مسير پيچيده و رسيدن به قرب الهي است چرا که هر چه مسير پيچيدهتر باشد نياز به راهنماياني ورزيدهتر دارد و معارف اهل بيت (عليهم السلام) بهترين و دقيقترين مسير حرکت را نشان ميدهند تا افراد در مسير حرکت به قرب الهي با کمترين مشکل مواجه شوند.
از جهت ديگر اهل بيت (عليهم السلام) خود الگوهائي هستند که اين مسير پرپيچ و خم را پيمودهاند و به مقام فناي في الله رسيدهاند و از جهت ارائه الگوي به منظور حرکت در اين مسير بي شک الگوهائي بهتر و کاملتر از اين بزرگواران يافت نميشود. لذا بيان روايات و معارف اهل بيت ميتواند روشنگر خوبي در اين مسير باشد.
از مهمترین کارهایی که در مجالس مذهبی انجام میگیرد که باعث زنده شدن دین و احیای امر اهل بیت علیهم السلام میشود، بیان روایات و معارف ایشان است.

2-3-2- کارکرد سياسي
پيوستگي سياست و ديانت، يکي از اصول تغييرناپذير اسلام ناب محمدي است که در همه مظاهر ديني، خود را نشان ميدهد. مجالس مذهبي نيز از اين قاعده مستثني نيستند و به عنوان يکي از محافل ديني، کارکرد سياسي به خود گرفتهاند. بنيان نقش آفريني اين مجالس از همان صدر اسلام گذاشته شد و با تدبير اهل بيت(عليهم السلام)اين مجالس به يکي از کانونهاي تأثيرگذار سياسي تبديل شدند و کارکرد سياسي به يکي از مهمترين کارکردهاي مجالس مذهبي، تبديل گشت. البته اين نقشآفريني هميشه به يک شکل نبوده و متناسب با اقتضائات زماني در هر دوره تغيير و تحولاتي را پذيرفته است. حضرت امامخميني(ره) در اين زمينه ميفرمايند:
«اين جنبه سياسي اين مجالس، بالاتر از همه جنبه‌هاي ديگري است كه هست؛ بيخود بعضي از ائمة ما نمي‏فرمايند كه براي من در منابر روضه بخوانند؛ بيخود نمي‏گويند ائمه ما به اينكه هر كس كه بگريد، بگرياند يا صورت گريه كردن به خودش بگيرد، اجرش فلان و فلان است. مسأله، مسأله گريه نيست؛ مسأله، مسأله تباكي نيست؛ مسأله، مسأله سياسي است … مسائل اسلام، مسائل سياسي است و سياستش غلبه دارد بر چيزهاي ديگرش.»176
کارکردهاي سياسي مجالس مذهبي را ميتوان در چند قالب مطرح کرد:
1- ابزار مبارزه سياسي اهل بيت (عليهم السلام)
2- به عنوان يک رزمايش سياسي
3- افزايش روحيه جهاد و شهادت طلبي و ظلم ستيزي در برابر دشمنان
4- افزايش معرفت و بصيرت در مخاطبان
5- افزايش روحيه تولي و تبري
که در ادامه به بررسي هر يک از اين موارد ميپردازيم.

2-3-2-1- مجالس مذهبي ابزار مبارزه سياسي اهل بيت (عليهم السلام)
ابعاد سياسي امامت در دوران سه امام اول يعني حضرت علي، امام حسن و امامحسين (عليهم السلام) کاملاً روشن و نمودار است و بيپرده و صريح رخ ميدهد. اميرمومنان حضرت علي (عليه السلام) پس از دوران بيست و پنج ساله سکوت و مدارا، در متن حاکميت، به رهبري سياسي پرداختند. امام حسن (عليه السلام) نيز در دورهي کوتاه حاکميت و رهبريشان، آشکارا و صريح، به تکليف الهي خويش مبادرت ورزيدند و در دوران امام حسين (عليه السلام) به دليل شرايط حاکم بر جامعه و فساد ظاهر و روشن دستگاه حاکم، ايشان تکليف خود را در موضع گيري صريح و مخالفت با دستگاه حاکم تا نثار جان خويش و اسارت اهل بيت گراميشان در اين مسير تشخيص دادند. لذا در اين دوران، رهبري سياسي امامان معصوم (عليهم السلام) کاملاً صريح و بيپرده ميباشد. پس از شهادت امامحسين(عليه السلام) امامان معصوم شيعه (عليهم السلام)، به دليل فشار حاکمان جور و جلوگيري از هرگونه فعاليت مداوم، تکليف ويژه و متناسب هر زماني را در تاريخ پرحماسهي تشيع به عنوان قطب و محور حرکتهاي سياسي شيعه انجام دادند و تاريخي پر افتخار به همراه علائم، نشانهها، معيارها و ضابطههاي پر رمز و رازي را تبيين نمودند. کارها در پوششهاي مختلف از جمله سکوت، تدريس، دعا، زندان، کرسي ولايتعهدي، پرورش شايستگان و عالمان و از جمله برگزاري مجالس مذهبي با محوريت ذکر نام و ياد سالار شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام پيگيري شد. مجموع اين دورهها، نتايج گرانبها و گرانسنگي را به دست ميدهد که در واقع، تکليف شيعه را در شرايط مختلف به خوبي واضح نموده و روشن مينمايد.177
لذا بعد از شهادت امام حسين (عليه السلام) استراتژي ائمه اطهار (عليهم السلام) بر حفظ و زنده نگه داشتن اين حماسه با شکوه و زيبا و استفاده از آن در دوران اختناق و فشار حکام جور بوده است؛ چرا که حکومت امويان و عباسيان، با توجيهات و تفسيرهاي گوناگون و اغراض شيطاني، درصدد بودند تا اين واقعه يا به فراموشي سپرده شود و يا تفسيري واژگونه از آن ارائه گردد. هريک از امامان بزرگوار شيعه (عليهم السلام) با موثرترين و کارآمدترين شيوهها توانستند از فرهنگ عاشورا و دستاوردهاي عظيم آن، در راستاي حفظ و تداوم حيات دين جامعه استفاده کنند.178
از دوران امام سجاد (عليه السلام) به بعد اين مسأله در شمار استراتژيهاي اصولي امامان قرار گرفت. خود امام سجاد(عليه السلام) در مواقف مختلف و به بهانههاي فراوان، سعي در برگزاري مجالس و در کنار آن يادآوري اين حادثه عظيم داشتند. ايشان را بايد در تاريخ شيعه از بزرگترين سوگواران حادثه عاشورا دانست. امام سجاد (عليه السلام) نه تنها خود ميگريستند، بلکه شيعيان و مومنان را نيز بر گريستن بر آن شهيدان وا ميداشتند. لذا ميفرمودند: «هر مومني که بر شهادت حسين (عليه السلام) بگريد، به طوريکه اشک بر گونههايش جاري شود، خداوند براي او غرفههائي در بهشت آماده ميسازد که تا ابد در آن اقامت خواهد گزيد.179
امام باقر و امامصادق (عليهما السلام) هم در اين مسير تلاش ويژهاي داشتند. لذا ائمه تلاش ميکردند قيام امامحسين و واقعه عاشورا به صورت يک مکتب و به صورت يک مشعل فروزان روشنگر مسير حرکت آزادي خواهي و دينطلبي باشد.
حضرت امام خميني (ره) هم در اين زمينه ميفرمايند:
حضرت باقر سلام‌الله‌عليه وقتي كه مي‏خواستند فوت كنند، وصيت كردند كه ده سال – ظاهراً كه در منا- اجير كنند كسي را، كساني را كه براي من گريه كنند. اين چه مبارزه‏اي است؟ حضرت باقر احتياج به گريه داشت؟ حضرت باقر مي‏خواست چه كند گريه را؟ آنوقت هم در منا چرا؟ ايام حج و منا! اين همين نقطه اساسي، سياسي، رواني، انساني است كه ده سال در آنجا گريه كنند. خوب مردم مي‏آيند، مي‏گويند: چه خبر است؟ چيست؟ مي‏گويند: اين اينطور بود. اين توجه مي‏دهد نفوس مردم را به اين مكتب و ظالم را منهدم مي‏كند و مظلوم را قوي مي‏كند. ما جوان‏ها داديم؛ كربلا جوان‏ها داده؛ ما اين را بايد حفظش كنيم. شما خيال بكنيد كه گريه است؛ خير گريه نيست. يك مسأله سياسي، رواني، اجتماعي است. در منا آن وقتي كه از همه اقطار عالم آدم مي‏آيد آنجا، يك كسي بنشيند يا اشخاصي نوحه‌سرايي كنند براي امام باقر و جنايت كساني كه با او مخالفت كردند و او را مثلاً به شهادت رساندند، ذكر كند و اين مسأله موجي باشد در همة دنيا؛ اين مجالس عزا را دست كم گرفتند.180
لذا ميبينيم که ائمه عليهم السلام تلاش ميکردند از ظرفيت برگزاري مجالس مذهبي به نحو احسن در راستاي دستيابي به اهداف سياسي دينيشان استفاده کنند.

2-3-2-2- رزمايش سياسي
يکي از آثار مهم برگزاري مجالس مذهبي، نمايش قدرت معنوي و سياسي جامعه پيرو اهل بيت(عليهم السلام) است. گردهمآيي مومنان به دور يکديگر و پيگيري مسائل ديني و اعتقادي علاوه بر تقويت بعد معنوي افراد، تاثيرات سياسي قابل ملاحظهاي را به دنبال دارد.
هنگاميکه مردم در زمانهاي مشخص و در قالب مجالس مذهبي در مکانهاي مرتبط از جمله مسجد، حسينيه، مصلي و حتي منازل شخصي گردهم ميآيند علاوه بر تقويت خودباوري و انسجام دروني افراد شرکتکننده در اين مراسم، همبستگي سياسي جامعه را به نمايش ميگذارد و پيام همدلي و همانديشي را مخابره ميکند و منجر به وحدت و انسجام جامعه گرديده و زمينه طمع و زيادهخواهي دشمنان را از بين ميبرد. حضرت امام خميني (ره) در اين زمينه ميفرمايند:
« مسائل اسلام، مسائل سياسي است و سياستش غلبه دارد بر چيزهاي ديگرش. اجتماعاتي که اسلام بعضياش را فرض کرده است، واجب کرده است و بعضياش را به طور استحباب و مبالغه در استحبابش کرده است، اينها يک مسائل سياسي است؛ قضيه مکه يک مسأله؛ اجتماع در مکه در اين محافل مختلف با اين يکپارچگي مردم که از همه بلاد مسلمين واجب شده است که بيايند در آنجا. بروند چه بکنند؟ خدا که احتياج به عبادت من و تو ندارد؛ خداي تبارک و تعالي ميخواهد که مردم را مجتمع کند؛ واجب کرده است که اينها، جمع بشوند در آنجا و مسائل اسلام را طرح کنند و حل کنند.»181
از جمله مجالس مذهبي که داراي کارکرد سياسي ميباشد برگزاري مراسم نمازجمعه ميباشد. نماز جمعه به دليل شکل برگزاري خاص آن و شرايط شرکتکنندگان آثار و پيامدهائي که ميتواند در داخل و خارج کشور داشته باشد، به منزله يک حرکت وسيع سياسي، داراي جلوه خاصي بوده و نوعي رزمايش سياسي ميباشد. برگزاري نماز جمعه ظرفيتي به وجود آورده که به واسطه آن مردم در جريان مسائل ديني و سياسي قرار ميگيرند و همين اجتماع و گردهمائي تأثير فوق العادهاي در فضاي جامعه دارد.
براي مثال در دوران دفاع مقدس فرماندهان و مسئولان نظام با استفاده از تريبون نماز جمعه و در قالب سخنراني قبل از خطبهها با تشريح مواضع کشورمان در عرصه سياست بين الملل به تنوير افکار عمومي پرداخته و توطئه کشورهاي مستکبر را برملا ميکردند.182
گزارش مصوري که تلويزيون آلمان در سال 67 از نماز جمعه تهران به نمايش ميگذارد به خوبي کارکرد سياسي نماز جمعه را تبيين ميکند:
« نماز جمعه در تهران تبديل به مهمترين تريبون سياسي کشور شده است. تقريبا هيچ کشور ديگري در دنيا نيست که بتواند چنين انبوهي از مردم را هفتهاي يکبار به حرکت درآورد. امام جمعه به هنگام ايراد خطبه، بر سلاح تکيه ميزند و آن را سمبل و نشانهاي از اتحاد مذهب و سياست در دين اسلام ميداند.»183

2-3-2-3- افزايش روحيه جهاد و شهادت طلبي و ظلم ستيزي در برابر دشمنان

يکي ديگر از کارکردهاي سياسي مجالس مذهبي افزايش روحيه جهاد و شهادتطلبي و همچنين مقاومت جامعه در برابر دشمنان داخلي و خارجي ميباشد. به نظر ميرسد برگزاري و حضور در اين مجالس پشتوانه روحي و معنوي افراد جامعه بوده و مردم را براي فداکاري و حفظ مقاصد اسلامي مهيا و در آنها روحيه مجاهدت و شهادت طلبي را تقويت مي‌كند. چرا که تأثيرپذيري و تربيت بر اساس مفاهيم ناب اسلامي و توجه به آيات شريفه قرآن کريم از جمله آيه شريفه «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ »184 همچنين آيه شريفه « قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ اللّهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِندِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُواْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ»185 و اين فراز زيارت عاشورا « إِنِّي سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ»186 روحيه رحمت و اخوت را در ميان افراد شرکتکننده در اينگونه جلسات توسعه داده و روحيه استقامت و سرسختي نسبت به دشمنان را افزايش ميدهد. لذا مشاهده ميگردد که تقويت روحيه جهاد و شهادتطلبي يکي از نتايج اصلي برگزاري اين محافل بوده و در مقام عمل منجر به افزايش استقامت جامعه اسلامي در مقابل دشمنان ميگردد. جهاد در راه خدا يکي از دستورهاي مورد تأکيد اسلام است، تا جاييکه بدون جهاد کار دین و دنیا درست نمیشود. از امیرالمومنین حضرت علی علیه السلام نقل گرديده است:
إِنَّ اللّه‏َ فَرَضَ الجِهادَ و َعَظَّمَهُ وَ جَعَلَهُ نَصرَهُ وَ ناصِرَهُ. وَاللّه‏ِ ما صَلُحَت دُنيا و َلا دينٌ إِلاّ بِهِ187
در حقيقت خداوند جهاد را واجب گردانيد و آن را

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع مجالس مذهبی، امام صادق، امام علی علیه السلام، احساس غربت Next Entries دانلود تحقیق با موضوع تولی و تبری، امام صادق