دانلود تحقیق با موضوع مجالس مذهبی، انقلاب اسلامی، امام حسین علیه السلام، انقلاب اسلامی ایران

دانلود پایان نامه ارشد

پديدهاي بينظير ميان انقلابهاي بزرگ دنيا به شمار ميآيد. عظمت آن و شکوه حضور يکپارچه مردم براي پيريزي نظامي الهي، پيشبيني تمامي استراتژيستها و گزارشگران جهاني و منطقهاي را برهم زد و آنان را مجبور به کرنش در مقابل انقلاب نمود. نقش مجالس مذهبي در پيروزي و همچنين تثبيت انقلاب اسلامي نقشي بيبديل بوده و هست.
مجالس مذهبي از يک طرف در درون خود داراي انسجام هستند و هويتي مشترک (هممحلي و…) اعضاي مجالس را به هم پيوند ميدهد و از طرف ديگر بين مجالس نيز علقههاي مشترکي مبتني بر ايدئولوژي تشيع وجود دارد. با توجه به مذهبي بودن انقلاب ايران، تشکيلات و مجالس مذهبي توانستند سرچشمهاي مهم در تأمين و تسهيل سازماندهي و بسيج انقلابي مردم باشند و همين بسيجها نقش بسيار مهمي را در پيروزي انقلاب اسلامي ايفا کردند.88
در مجالس مذهبي قبل و به خصوص در آستانه انقلاب اسلامي، اخبار و اطلاعات انقلابي از طريق وعاظ و سخنرانان مذهبي به مردم منتقل ميشد. وعاظ، مردم را در جريان حوادث و وقايع مهم مملکتي و حتي جهان قرار ميدادند و همچنين اعضاي فعال انقلابي در اين مجالس با پخش اعلاميهها، جزوهها، نوار و کتابهاي امام خميني(ره) و مراجع تقليد موجب آگاهي انقلابي مردم ميشدند. گستردگي اين مجالس در سراسر کشور از شهرهاي بزرگ تا روستاها، اين امکان را در روند شکلگيري انقلاب اسلامي به وجود آورده بود که پيامها و ارتباطات انقلابي به راحتي در سراسر کشور پخش شده و اقشار و طبقات گسترده مردمي در ارتباط با حوادث انقلابي، در جريان مواضع و پيامهاي امام خميني(ره) قرار گيرند.
از کارکردهاي ديگر مجالس مذهبي که زمينهساز پيروزي انقلاب اسلامي شد، ميتوان به جذب و سازماندهي نيروهاي انقلابي، آگاهيبخشي به مردم، سازماندهي و برگزاري راهپيماييها، تظاهرات و تجمعات سياسي و.. اشاره کرد.89

جمعبندی
در این فصل به بررسی کلیات و مفهومشناسی تحقیق پرداختهایم. لذا در ابتدا ابعاد مختلف طرح پژوهش از جمله بیان مسئله تحقیق، سوالات تحقیق، ضرورت انجام تحقیق، اهداف و کاربردهای تحقیق، روش انجام تحقیق و پیشینه تحقیق را مورد بررسی قرار دادهایم و در ادامه مفهومشناسی تحقیق مورد توجه قرار گرفته است.
سپس به بررسی سیر تاریخی مجالس مذهبی پرداختهایم و انواع مجالس مذهبی را ذکر نمودهایم و به نحوه شکلگیری این مجالس در صدر اسلام اشاره کردهایم. در ادامه برگزاری این مجالس در دو مقطع زمانی قبل و بعد از شهادت امام حسین علیه السلام را مورد توجه قرار داده و اشاره کردهایم. بعد از شهادت سالار شهیدان، ائمه اطهار علیهم السلام تاکید زیادی بر زنده نگهداشتن یاد و نام ایشان داشتهاند و به همین جهت این مجالس تحت تاثیر این امر قرار گرفتهاند. نحوه ورود و تاثیرگذاری این مجالس در ایران هم مورد بررسی قرار گرفته و نحوه برگزاری این مجالس در دورههای مختلف تاریخی در کشورمان مورد بررسی قرار گرفتهاند. در انتها هم به نقش این مجالس در پیروزی انقلاب اسلامی ایران اشاره گردیده است.

فصل دوم:
کارکردهاي مجالس مذهبي در احياي دين
با استفاده ازآيات و روايات

در اين فصل، به دنبال آن هستیم تا مولفهها و ویژگیهای مجالس مذهبی مطلوب از دیدگاه قرآن و روایات را تبیین کنیم. به منظور دستیابی به این مهم، در ابتدای فصل به بررسی نقش اهمیت جماعت و مجالس در اسلام پرداختهایم، سپس برپايي اینگونه مجالس، از ديدگاه قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام را مورد بررسي قرار داده و در ادامه با بررسی کارکردهاي اين مجالس در قالب کارکردهاي عبادي، سياسي، تربيتي، فرهنگي، اجتماعي و روانشناختي با استفاده از قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام به تبیین مولفهها و ویژگیهای مجالس مذهبی در منظومه معارف ديني پرداخته و تلاش نمودیم با تبیین این کارکردها، نقش و جايگاه مجالس مذهبي مطلوب در حفظ و تداوم حيات ديني جامعه تبیین گردد.
 2-1- اهميت جماعت و مجالس در اسلام
به منظور تبيين نقش مجالس مذهبي در احياي دين، لازم است در ابتدا مروري بر اهميت و ضرورت جمع و جماعت در اسلام داشته باشيم تا بتوانيم به شناخت صحيحي در اين زمينه دست پيدا کنيم.
در اسلام، اساس عبادتها بر پايه جمع و جماعت است، مخصوصاً نماز، كه اين عبادت در اصل جنبه اجتماعى دارد، يعنى بايد به صورت جماعت انجام شود، درست است كه نماز فُرادى‏ نيز در اسلام صحيح است اما عبادات فردى، جنبه فرعى و درجه دوم را دارد.90 فرايض روزانه كه مهمترين عبادت اسلامى هستند، با مفاهيم اجتماعى چنان آميخته‏اند كه تفكيك اين دو از هم كار مشكلى است و هنگامىكه بصورت فردى انجام داده مى‏شود، مثل اينكه مفهوم خود را از دست مى‏دهد.91 لذا عبادت اجتماعي بسيار گستردهتر و مهمتر از عبادت فردي است. اساس قرب، در عبادت اجتماعي است. اينكه در روايت نماز، ديدار مؤمنين، زيارت رفتن، احسان و … داراي ثواب فراوان شمرده شده يا انجام حج واجب شمرده شده است به همين معناست. اگر انسان به صورت فردي زندگي کند، نميتواند اين عبادتها را انجام دهد.
به نظر ميرسد دليل تأکيد دين مبين اسلام بر جمع و جماعت و ارتباط مومنين با يکديگر در امور خير، توجه به جنبههاي تربيتي و آموزشي اينگونه اعمال است تا افراد بتوانند از طريق انجام اين اعمال به صورت جمعي در ترويج و توسعه آن اعمال موثر بوده و خود نيز از برکات و مزاياي آن استفاده کنند. در بسياري از اعمال عبادي چنانچه جنبه اجتماعي بودن آن مورد توجه قرار نميگرفت و بر انجام جمعي آن تأکيد نميشد، امکان کمرنگ شدن و فراموشي اين اعمال در دورههاي مختلف وجود داشت و به همين دليل به منظور جريان اعمال در متن اجتماع و عدم فراموشي آنها و توسعه و رشد هر چه بيشتر آنها بر انجام جمعي آنها تاکيد گرديده است.
به نظر ميرسد در برگزاري مراسم حج، به عنوان بزرگترين اجتماع مذهبي مسلمانان هم به اين نکته توجه شده است. در روايات يکي از مهمترين اهداف حج، تقويت دين ذکر شده است.
در روايتي، اميرالمؤمنين علي(عليه السلام) ميفرمايند:« الْحَجَّ تَقْوِيَةً لِلدِّينِ»92 خداوند حج را واجب کرده تا دين خدا تقويت شود. لذا اگر حج نباشد دين خدا تضعيف ميشود. اين تقويت در قالب دو کارکرد فردي و اجتماعي صورت ميپذيرد.
در کارکرد فردي در واقع انسان در حج، دائم به ياد خداوند است، از گناهان گذشته خود برگشت کرده و توبه ميکند و تلاش ميکند در آينده دستورات الهي را مبناي زندگي خود قرار دهد؛ لذا حج باعث تقويت دين در دل انسان ميشود و از آنجا که حج ريشه در اصول اعتقادي و فکري مسلمين دارد باعث استحکام پايههاي اخلاقي در فرد فرد مسلمانان ميشود که ميتوان از آن به عنوان نهضت خودسازي در اسلام ياد کرد.
اما از جنبه اجتماعي که در اين قسمت بيشتر مدنظر ماست حج باعث اصلاح و تثبيت اخلاق اجتماعي در جامعه ميشود و نوعي فضاي اجتماع را تحت تاثير قرار ميدهد. امام صادق (عليه السلام) اهميت جنبه اجتماعي اين عمل را آنقدر بالا ميدانند که ميفرمايند: :«لَا يَزَالُ الدِّينُ قَائِماً مَا قَامَتِ الْكَعْبَةُ»
تا زمانيکه کعبه برپا است و مردم دور خانه خدا ميگردند، دين هم برپا است.93
به نظر ميرسد آنچه باعث ميشود اهميت حج تا اين حد بالا رود کارکرد اجتماعي آن است چرا که انسانها به صورت فردي هم زمينه خودسازي و عبادت خداوند را دارند، ولي اينکه مسلمانان در موعدي خاص و با داشتن شرايط مشخص در مکاني معين تجمع ميکنند و اعمال ويژهاي را انجام ميدهند اهميت و ارزش ويژهاي پيدا ميکند چرا که انجام اين عمل پيامهاي اجتماعي را ارسال ميکند که نتيجه آن ارتباط هر چه بيشتر مسلمانان با يکديگر، نمايش عزت و عظمت94 اسلام، مرور شعار بندگي و يکتاپرستي و زمينهساز آشنائي و ارتباط هر چه بيشتر پيروان ديگر اديان با دين مبين اسلام ميباشد و به همين دلايل اهميت بالائي پيدا ميکند.
علاوه بر مسأله حج در روايات ديگري هم بر اهميت جمع و جماعت در اسلام تأکيد شده است:
در رواياتي پيامبر اسلام(صلوات الله و سلامه عليه) مي‌فرمايند: «الجماعه رحمه و الفرقه عذاب»95 .
يعني اتحاد، وحدت و همبستگي رحمت است و تفرقه و جدايي عذاب است.
و همچنين “عَلَيکَم بِالسَّوَادِ الأعْظَمِ;؛ بر شما باد که ساکن شهرهاي بزرگ و پرجمعيت باشيد.”96
و روايات ديگري از جمله : ولاتفرقوا فان البرکه مع الجماعه97 ، که همگي بيان کننده اهميت جماعت و اجتماع مسلمين است. همچنين اميرالمومنين حضرت علي(عليه السلام) مي‌فرمايند: «فان يدالله مع الجماعه و اياکم و الفرقه»98.
يعني پس [بدانيد که] دست خدا با جماعت است و از تفرقه و جدايي بپرهيزيد.
اينگونه روايات و احاديث بيان‌کنندۀ آن است که وقتي اقشار و گروههاي انساني با هم شدند و فرد تبديل به جماعت و نفس تبديل به اجتماع گردد و اجتماع و جماعت نيز هدفي واحد و راهي واحد را آغاز کنند، سنّت و قانون الهي حاکم بر جهان اين است که آنان در رسيدن به اهداف خود موفق خواهند شد.

2-2- برپايي مجالس مذهبي از ديدگاه قرآن و روايات:

 پس از بررسي و تبيين نگاه دين مبين اسلام نسبت به مسئله جماعت و اجتماع، به دنبال آن هستيم تا بدانيم نگاه قرآن کريم و روايات نسبت به اجتماعاتي که با نگاه و رويکرد مذهبي برگزار ميگردند چيست؟ آيا نسبت به برگزاري اينگونه مسائل توصيه و سفارش خاصي وجود دارد يا خير؟ و در صورت مثبت بودن پاسخ اين سوال، براي برگزاري اينگونه مجالس چه توصيهاي وجود دارد؟

2-2-1- برپايي مجالس مذهبي از ديدگاه قرآن

با بررسي آيات قرآن کريم پي ميبريم که برپايي مجالس مذهبي، از جمله مسائلي است که قرآن کريم نه تنها اصل آن را امضا مينمايد، بلکه مسلمانان را به برگزاري ترغيب و تشويق نموده است. در ادامه با بررسي آيه 32 سوره مبارکه حج به اين مهم ميپردازيم.99
” ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ”100
مفهوم شعائر به شرح ذيل مي باشد:
1- خليل بن احمد فراهيدي ميگويد:”شعرته”، يعني تعقل کردم و آن را فهميدم..101
2- جوهري ميگويد: ” شعير، اعمال حج است و هر چه که علم براي اطاعت خداوند متعال باشد، جزء شعائر است…و شعار قوم در جنگ، علامت آنان است تا برخي، برخي ديگر را بشناسند…و”اشعرته فشعر” يعني فهماندم او را، او نيز فهميد”102
3- قرطبي ميگويد:” هر چيزي که براي خداوند متعال است و در آن امري است که نشانگر اعلام و اشعار ميباشد به آن شعار يا شعائر ميگويند. و شعار يعني علامت و “اشعرت” يعني اعلام کردم و “شعيره” به معناي علامت و شعائر خدا به معناي علمهاي دين خداست.103
4- شعاير در لغت به معناى علامت آمده است، شعائر از شعار يعنى علامت، و به معناى ندا نيز آمده است؛ «والعيد، شعاره من شعائر الاسلام». همچنين شعاير از شعيره به معناى علامت و اعلام حج و اعمال آن نيز آمده است104.
از تعاريف بالا برميآيد که شعائر تنها به نسک و اعمال حج گفته نميشود، بلکه به هر چيزي که براي خداوند متعال باشد و در آنها جنبه اعلام وجود داشته باشد شعائر گفته ميشود. بنابراين ميتوان براي شعائر انواع گوناگوني قائل شد.
هر چند درباره شعائر خداوندمتعال همچنين تعظيم شعائرالهي در تفاسير اختلاف وجود دارد ولي تلاش ميگردد با بررسي تفاسير گوناگون بتوانيم به جمعبندي مشخصي در اين زمينه برسيم.
– در تفسيرالميزان آمده است که: شعائر خدا، علامتهايى است كه خداوند آنها را براى اطاعتش نصب فرموده، همچنان كه خودش فرمود:” إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ ” 105 و نيز فرموده:” وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ …”.106
و مراد از آن، شترى است كه براى قربانى سوق داده مى‏شود، و با شكافتن كوهانش از طرف راست، آن را علامت‏گذارى مى‏كنند تا معلوم شود كه اين شتر قربانى است.
“فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ” يعنى تعظيم شعائر الهى از تقوى است، بنابراين ضمير در” فانها” به تعظيم شعائرى بر مى‏گردد كه از كلام مفهوم مى‏شود، اضافه شدن تقوى به قلوب اشاره به آن دارد که

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع محمدشاه قاجار، نادرشاه افشار، شاه عباس اول، نهضت مشروطه Next Entries دانلود تحقیق با موضوع سوره بقره، امام صادق