دانلود تحقیق با موضوع مجالس مذهبی، امام صادق، امام علی علیه السلام، احساس غربت

دانلود پایان نامه ارشد

نسبت به تشکيل و شرکت در مجالس ذکر اهل بيت علیهم السلام کرده اند. امامصادق علیه السلام به داود بن سرحان مي فرمايند:
11- يا داوُدُ، اَبلِغ مَوالِي عَنِي السَّلامَ وَ اَني اَقُولُ: رَحِمَ اللهَ عَبداً اجتَمَعَ مَعَ آخَرَ فَتذَاکَرَ اَمرَنا فِانَّ ثالِثَهُما مَلَکٌ يستَغفِرُ لَهُما وَ ما اجتَمَعَ اثنانِ عَلي ذِکرِنا اِلا باهَي اللهُ تَعالي بِهِمَا المَلائِکَهِ فَاِذاَ اجتَمَعتُم فَاشتَغِلوا بِالذِکرِ فَاِنَّ في اجتماعِکُم وَ مُذاکَرَتِکُم اِحياءشنا. وَ خَيرُ الناّسِ مِن بَعدِنا مَن ذاکَرَ بِاَمرِنا وَ دَعا اِلي ذِکرِنا 155

اي داود، سلام مرا به دوستانم برسان و اين پيام مرا: خداوند رحمت کند بندهاي را که وقتي با يک نفر ديگر هست، درباره امرِ ما مذاکره کنند. در اين صورت نفر سوم آنها فرشتهاي است که براي آنها طلب مغفرت ميکند. و هيچ دو نفري با هم بر ياد نمودنِ از ما اجتماع نميکنند مگر آنکه خداي تعالي به آن دو به فرشتگان مباهات ميکند. پس هر گاه اجتماع کرديد به «ذکر» بپردازيد. زيرا اجتماع شما و ياد کردنِ شما، سبب زنده شدنِ ما ميگردد. و بهترين مردم بعد از ما کساني هستند که درباره امر ما مذاکره کرده و به «ذکر» ما دعوت کنند.
ملاحظه ميشود که چه خيرات و برکاتي در تشکيل اجتماعات براي ياد کردن از اهل بيت علیهم السلام وجود دارد؛ به طوريکه اگر از روي غفلت و بيتوجهي مجلسي تشکيل شود و ياد ائمه علیهم السلام در آن نشود، اين مجلس در روز قيامت باعثِ حسرت براي اهل آن خواهد بود. امامصادق علیه السلام ميفرمايند:

12- مَا اجتَمَعَ في مَجلِسٍ قَومٌ لَم يذکُروُا اللهَ عَزَّوَجَلَّ وَ لَم يذکُرُونا اِلا کانَ ذلِکَ المَجلِسُ حَسرَهً عَلَيهِم يومَ القيامَهِ156
هر مجلسي که تشکيل شود و در آن ياد خداي عزوجل و ياد ما (اهل بيت) نباشد، آن مجلس در روز قيامت مايه حسرت اهل آن خواهد بود.
ياد ائمه عليهم السلام به وسيله ذکر فضايل يا مصائب ايشان زنده ميشود. و اين هم از طريق بيان احاديث خود آنها و يادآوري سيره ايشان است و به همين جهت سفارش زيادي در مورد ديدار برادران ديني با يکديگر شده است که مقصود اصلي از آن نقل احاديثِ ائمه عليهم السلام و ذکر فضايل و مصائب ايشان بوده است.
13-امامصادق عليه السلام ميفرمايند:
تَزاوَرُوا. فَاِنَّ في زيارَتِکُم اِحياءً لِقُلوُبِکُم وَ ذِکراً لِاَحاديثِنا. وَ اَحاديثُنا تُعَطِفُ بَعضَکُم عَلي بَعضٍ فَاِن اَخَذَتُم بِها رَشَدتُم وَ نَجَوتُم وَ اِن تَرَکتُمُوها ضَلَلتُم وَ هَلَکتُم فَخُذُوا بيها وَ اَنَا بِنَجاتِکُم زَعيمٌ157
به ديدار يکديگر برويد. زيرا اين کار دلهاي شما را زنده ميکند و وسيله ياد کردن از احاديث ماست. و احاديث ما شما را نسبت به يکديگر مهربان ميسازد. پس اگر به آنها عمل کنيد، هدايت يابيد و نجات پيدا کنيد. و اگر آنها را رها کنيد، گمراه و هلاک ميشويد. بنابراين، احاديث ما را به کار گيريد؛ که من نجات يافتن شما را تضمين ميکنم.
با بررسي اين احاديث، اهميت مجالس مذهبي بيش از پيش مشخص ميشود. این مجالس داراي آثار و برکات فراواني در ابعاد مختلف هستند و نقش موثري در ايجاد اخوت و محبت در ميان مسلمانان دارد . و میتوان گفت: اگر گناهانی مانند دروغ ، غیبت ، تهمت و … جنبه فردی دارند ، تفرقه یک گناه اجتماعی است. مجالس و اجتماعات مذهبی از عوامل رفع تفرقه است و تحقق این امر با وحدت هدف و عقیده در چنین مجالسی میسر میشود . تفرقه از جنود کفر و اتحاد از جنود ایمان است . تفرقه است که همیشه یاریرسان کافران بوده است و دشمنان مسلمین همیشه برای تضعیف آنان از ایجاد شکاف و تفرقه در صفوف آنها سود بردهاند . در حالیکه وجود یک تشکل و اجتماع، همیشه عاملی برای تحریک اعضای آن نسبت به تعقیب اهداف گروه و حفظ مواضع آن بوده است و افزون بر این، آنان را از احساس غربت که امری خطرناک است نجات بخشیده است . نقش مجالس مذهبی در ایجاد و حفظ تشکل مسلمین غیرقابل انکار است .
2-3- جايگاه مجالس مذهبي مطلوب در حفظ و تداوم حيات ديني جامعه
به منظور شناخت نقش و جايگاه مجالس مذهبي مطلوب در حفظ و تداوم حيات ديني جامعه، بايد کارکردهاي اين مجالس در منظومه معارف ديني را شناخت تا بتوان در این زمینه به شناخت صحیحی دست یافت. لذا در این بخش کارکردهای مجالس مذهبی مورد بررسی و کنکاش موشکافانه قرار گرفتهاند و تلاش گردیده است ابعاد مختلف هر یک از کارکردها مورد توجه و دقت قرار گیرند.

2-3-1- کارکرد عبادي:
يکي از ارکان اساسي اديان الهي و به ويژه دين مبين اسلام، عبادت است. عبادت، يعني راز و نياز با خداوند و نجوا گفتن با او. جوهر و جان اين نيايش، حضور قلب و توجه به خداست و فراهم شدن شرايط به منظور عبوديت و بندگي در مسير الهي از ضروريات و الزامات اين مسير است. به نظر ميرسد مجالس مذهبي مسيري مناسب به منظور فراهمسازي و آسانسازي عبادت و بندگي خداست که گويي در اين مجالس بذري افشانده و نهالي نشانده ميشود که گام بعدي آن برخورداري از ثمره و نتيجه اين بذر و نهال و رشد معنوي و عبادي افراد و حرکت در مسير قرب الهي است.

غايت و مقصدي كه انسان بايد به آن برسد، مقام توحيد و عبوديت است. «وَ أَنِ اعْبُدُوني‏ هذا صِراطٌ مُسْتَقيم»158 آنچه انبياء و اوصياء به آن دعوت کرده‌اند و به عنوان غايتي كه بايد به سوي آن حركت نمود، معرفي كرده‌اند، چيزي وراي رسيدن به منزلت و مقام توحيد نيست.
آيات فراواني از قرآن کريم به اين مطلب اشاره دارد.159
«أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ» به توحيد در عبادت فرا مى‏خواند.160 عبوديتي که به معني كمال خشوع انسان است، تا هيچ انانيت و هيچ تصميمي بيرون از مشيت و ولايت حق، از انسان صادر نشود. معناي عبوديت اين است كه همه افعال انسان تحت ولايت خداي متعال قرار گيرد و انسان در برابر مشيت الهي تسليم محض باشد. لذا در لغت، عبادت به معناى ذلّت و خوارى است و در اصطلاح نهايت ذلّت و خشوع در مقابل معبود را، عبادت گويند.161
قرآن کريم ميفرمايد: «ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون»162
امامصادق عليه‌السلام در تفسير آيه شريفه فوق فرمودند: «خَلَقَهُمْ لِيَأْمُرَهُمْ بِالْعِبَادَة؛ خلق نموده ايشان را تا امر كند به آنانكه عبادتش كنند.»163 همچنين در روايت ديگر فرمودند: «خَلَقَهُمْ لِلْعِبَادَة؛ خداوند خلق فرمود مردم را براى عبادت نمودن»164
همانطور که در مقدمه اين فصل آمد در اسلام، اساس عبادت بر پايه جمع و جماعت است، يعنى بايد به صورت جمعي انجام شوند و اساس قرب، در عبادت اجتماعي است.
طبيعي است چنين عباداتي محتاج تبيين است و راهنما ميخواهد. به نظر ميرسد مجالس و اجتماعات مذهبي عرصه و بستر مناسبي براي حرکت در اين مسير ميباشند.
مجالس مذهبي با استفاده از شيوههاي ذيل در زمينه کارکرد عبادي ايفاي نقش ميکند:

2-3-1-1- تبيين معارف ديني:
بيشک، تحصيل و آگاهي از معارف اسلامي و ديني، مقدمه‏ي عبادت و بندگي خداوند است و به وسيله‏ي آن، احکام و قوانين الهي محفوظ مي‏ماند. از اين رو فقها و علما، براي برقراري و دوام دين، به بيان حقايق و معارف اسلامي مي‏پردازند تا از حريم دين دفاع کنند. همه‏ي ائمه‏ي اطهار عليهم السلام و به خصوص امام صادق عليه‏السلام درباره‏ي تحقيق و تفحص در دين و آگاهي از معارف اسلامي احاديث فراواني بيان نموده‏اند. و ما احاديثي را در اين زمينه از آن حضرت نقل مي‏نماييم:
امام صادق عليه‏السلام مي‏فرمايد: «کسي که وظايف ديني خود را بدون بصيرت و آگاهي انجام دهد مانند کسي است که از دور سرابي را مي‏بيند و فکر مي‏کند که آب است و هر چه به دنبال آن مي‏رود از مقصد خود دورتر مي‏شود. »165
و يا مي‏فرمايد: «عبادت افراد جاهل و نادان به احکام خدا ارزشي ندارد.»166
مجالس مذهبي عرصه مناسبي به منظور تبيين معارف و مباني ديني ميباشند تا از طريق تقويت بنيه ديني و عبادي افراد، زمينه قرب الهي را فراهم نمايند. در اين مجالس به دليل فضاي مناسبي که وجود دارد زمينهي ارتباط و نيايش با خداوند متعال وجود دارد و افراد بعد از حضور در اين جلسات احساس تقرب و نزديکي بيشتري با خداوند متعال مينمايند و به نوعي انبساط دروني ميرسند و بيشتر با معارف دين، آشنا ميشوند.

مقام معظم رهبري در اين زمينه ميفرمايند:
«در چنين مجالسى بايد از دين، نكاتى عنوان شود كه موجب ايمان و معرفتِ بيشتر در مستمع و مخاطب گردد.»167

2-3-1-2- فراهم سازي زمينه تهذيب نفس:
يکي از ديگر مباحث مطرح در مجالس مذهبي بيان مسائل اخلاقي و تربيتي به منظور ارتباط هر چه بيشتر با خداوند متعال و غلبه بر هواي نفس ميباشد.
تهذيبنفس براي رسيدن به کمال و سعادت دنيوي و اخروي که هدف خلقت انسان است لازم و ضروري است. مسأله تهذيب نفس مسئله‌اي نيست که فقط در حوزه فردي انسان ايفاي نقش کند بلکه در تمام حوزه‌هاي انساني و اجتماعي مثل دنيوي، اخروي، مادي، معنوي، اخلاقي، سياسي، فرهنگي و اقتصادي تأثيرگذار است. اگر انسان بخواهد کمال حقيقي و سعادت ابدي جامعه را تأمين کند بايد به تهذيب نفس افراد جامعه توجه ويژه داشته باشد و آن را نشو ونما دهد؛ زيرا جامعه‌اي که داراي افراد غيرمهذب است هرگز به کمال و سعادت حقيقي نخواهد رسيد.
مسأله تهذيب نفس از نظر قرآن، از مهمترين مسايل است. سوره شمس يك سورة منحصر به فرد در قرآن است. در اين سوره مباركه خداوند يازده‌بار قسم ياد كرده است، و در قرآن نظير آن را نداريم. پس از يازده قسم با چند تأكيد فرموده است «قَدْ أفْلَحَ مَنْ زكَّيها وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّيها»168 رستگاري فقط و فقط مال كسي است كه مهذب باشد.
همچنین آيات زيادي در قرآن، مسلمانان را به تهذيب نفس ترغیب میکند. مثلا آيه‌ي 6 سوره‌ي عنکبوت که مي‌فرمايد: « وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمينَ»169
در تفسير قمي آمده است ومن جاهد…..قال نفسه عن الشهوات و اللذات و المعاصي؛ يعني منظور مبارزه با نفس در برابر شهوات و لذات نامشروع و گناهان است.170 که از اين نوع آيات در قرآن فراوان ديده مي‌شود و اين اهميت تهذيب نفس را مي‌رساند.171
ائمه بزرگوار ما نیز به مسئله تهذیب نفس توجه ویژهای داشتهاند، برای مثال امام علی علیه السلام در این زمینه میفرمایند: أَيُّهَا النَّاسُ تَوَلَّوْا [عَنْ‏] مِنْ أَنْفُسِكُمْ تَأْدِيبَهَا وَ اعْدِلُوا بِهَا عَنْ [ضِرَايَةِ] ضَرَاوَةِ عَادَاتِهَا172
ای مردم!به تربیت نفسهای خود بپردازید و آن را از آزمندی به عادتهایش بازدارید.
و همچنین در جای دیگر میفرمایند:  ذروة الغايات لا ينالها الّا ذوو التّهذيب و المجاهدات173
به اوج اهداف نرسند مگر کسانی که در راه تهذیب نفس خود بسیار تلاش می کنند.
در مجالس مذهبي سخنان بايد به گونه‌اي باشد که باعث تزکيه مردم شود و مخاطبان را هر چه بيشتر به قرب الهي نزديکتر گرداند.
مقام معظم رهبري در اين زمينه ميفرمايند: « هدف از تبليغ و گويندگي ديني، عبارت است از موعظه براي تزکيه مردم، تبيين معارف ديني براي بالا بردن سطح آگاهي ديني مردم… ؛ يعني ارائه الگوئي به مردم براي کيفيت بخشيدن به حرکت در راه هدفهاي بزرگ. همه ي اين چيزها جزء اشرف هدفهاست: هم تزکيه، هم بالا بردن افکار و آگاهيهاي مردم، هم ارائه الگو براي جهاد و تلاش في سبيل الله.»174
که یکی از کارهایی که در مجالس مذهبی صورت میگیرد، فراهم آوردن زمینه تهذیب نفس است.

2-3-1-3- بيان روايات و معارف اهل بيت:
امامان معصوم علیهم السلام تأکید بسیاری در برپایی مجالس مذهبی و بیان روایات ایشان در این مجالس داشتهاند و آن را احیای امر خود دانستهاند.
امامصادق عليه السلام در روايتي به فضيل فرمودند: تَجلِسونَ وَ تُحَدِثُونَ؟ فقال: نعم فقال: اِنَّ تِلکَ المَجالِسَ اُحِبَّها. فَاَحيوُا اَمرَنا فَرَحِمَ اللهَ مَن اَحيا اَمرَنا. «آيا با هم مي‌نشينيد و روايات ما را بيان مي‌کنيد؟ عرضه داشت: آري. فرمودند:

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع امام صادق، فضائل و مناقب، امام رضا ع، محبت خداوند Next Entries دانلود تحقیق با موضوع نماز جمعه، امام سجاد، دوران دفاع مقدس، امیرالمومنین