دانلود تحقیق با موضوع عادت واره، رفتار انسان، صاحب نظران

دانلود پایان نامه ارشد

سامسون (2003 ) در تحليل كتاب هاي درسي ايتاليا نشان داد ، در 2931 جمله ي ارائه شده ، فاعل 2090 جمله مذكر است . دختران افرادي جذاب و با نمك و پسران باهوش و محبوبند .
لا و چان (2004) نيز با انجام تحقيقي بر روي متون كتاب هاي ابتدايي مدارس چيني زبان هنگ كنگ به اين نتيجه رسيدند كه تفاوت هاي قابل ملاحظه و آشكاري در شيوه ي ارائه ي نقش هاي جنسيتي به نفع مردان وجود دارد .
تحقيق هاي مشابه انجام شده نتايج فوق را تاييد مي كند . ( لوبن 1975، كلي 1985، كولبي 1981، هيگنس و همكارن 1991، آدلر و همكاران 1992، كالينز و همكاران 1984، گودن و گودن 2001 ، يونسكو 1982، لاو و شرارد 1999، اِوَنس و داويس 2000، طوبي 1987، وايتزمن و همكاران 1972 ، تايلور 2003، كراب وهمكاران 1994، سِاريو و همكاران 1973، تورنر 1996و … )
در ايران كتاب هاي فارسي راهنمايي و دبيرستان تا كنون از نظر بازنمايي جنسيت با روش هاي كمي يا كيفي مورد بررسي قرار نگرفته است و از اين نظر موضوعي بكر جهت تحقيق مي باشد .
2-3) پيشينه ي نظري و نظريه هاي مرتبط
«تلقي حاكم در مطالعات فرهنگي آن است كه بازتوليد هنجارين سلطه و هژموني مستلزم گفتمان هاي ايدئولوژيك است . گفتمان هاي ايدئولوژيك مجموعه رمزهايي است كه سوژه هاي اجتماعي ، از طريق آن ، زندگي خود و جايگاهشان در مناسبات اجتماعي را معنا مي كنند . از اين حيث ، بر اساس نظريه ي بازتوليد كه ناظر بر مسئله ي معنا و تكوين ذهنيت افراد است؛گروه هاي قدرتمند جامعه تلاش مي كنند تا فرايند معنا سازي و شكل گيري ذهنيت افراد را از طريق گفتمان هاي ايدئولوژيك در جامعه كنترل كنند .» ( رضايي، 1385،126)
تمام انديشمندان حوزه ي علوم اجتماعي در اين موضوع متفق القول هستند كه نظام سلطه با استفاده از شيوه هاي سخت افزاري و نرم افزاري سعي در بازتوليد خود دارد و اكثريت آنها اذعان دارند كه كنترل و جهت دهي گفتمان هاي ايدئولوژيك و عرصه هاي فرهنگي از مهمترين ابزارها در جهت بازتوليد ايدئولوژي نظام سلطه است . بين ايشان در واقع در اين كه قدرت و نظام حاكم، در متون فرهنگي، رمز- گذاري هاي هدفمند، به منظور بازتوليد ايدئولوژي خود ودر نهايت خود ، انجام مي دهد؛ اختلاف چنداني وجود ندارد . بلكه بيشترِ اختلاف صاحب نظران در نحوه ي رمزگشايي و منفعل بودن يا نبودن عاملان انساني است .
تحقيق حاضر در پي روشن كردن چگونگي رمزگذاري متون كتب درسي در موضوع سياست هاي جنسيتي است و نه در پي آشكارسازي نحوه ي رمز گشايي مخاطبان و دانش آموزان . چه بسا آن گونه كه استوارت هال ، دوسرتو و فيسك در تحقيقات خود نشان مي دهند ؛ اينجا نيز اگر تحقيق بر روي نحوه ي رمز گشايي دانش آموزان صورت پذيرد نشان دهنده ي آن باشد كه نظام حاكم در رسيدن به اهداف خود چندان موفق عمل نكرده و نتايج به دست آمده با اهداف رمزگذاران تطابق چنداني ندارد . كه البته اگر چنين باشد اين مي تواند نتيجه ي عدم همراهي ساير نهادها مانند خانواده، دسترسي دانش آموزان به گفتمان هاي رقيب و يا تفاوت در رمز برداشت شده با رمز مد نظر مولفان باشد . لذا در اين مبحث نظريه هايي كه بيشتر بر رمز گذاري ، نقش ساختارها و ابزار به كار رفته در جهت بازتوليد ايدئولوژي حاكم مي باشد ، مورد بررسي قرار مي گيرد .
بدون شك يكي از مهمترين مباحث در علوم اجتماعي ، ارتباط بين ساختار و عامليت است. پاسخ به اين پرسش كه سرمنشاء اعمال و رفتار انسانها چيست از بزرگترين دغدغه هاي فكري جامعه شناسان و فلاسفه است. عده اي ساختار را موثردر اعمال اشخاص مي دانند و بعضي ديگراولويت را به عامل انساني مي دهند ؛ امّا تركيبي از اين دو هر چند نه به صورت مساوي ، مدنظر بسياري از انديشمندان مي باشد . نظريه ي ساختار بندي گيدنز ، ساختمان ذهني و زمينه ي بورديو ، تلفيق جهان حياتي و نظام هابرماس ، پيوند ميان فرهنگ و عامليت آرچر و ايدئولوژي آلتوسر از جمله ي اين تلاشها در جهت تفسير منشاء رفتار انسان است . آنتوني گيدنز
در نظريه ي گيدنز عامليت نقش پر رنگ تري ازساختار ايفا مي كند. از نظر وي « ساختار هميشه از يك سوي الزام آور است و از سوي ديگر ، توانايي بخش .» (گيدنز،1984 ، 25و163) از نظر وي« ساختارها غالباً به عوامل انساني اجازه مي دهند اعمالي را انجام دهند كه بدون وجود اين ساختارها نمي توانستند انجام دهند . » ( ريتزر،1383 ، 705 )
گيدنز به ساختارها حالتي متغير نسبت داده و رابطه ي ديالكتيكي و تاثير متقابل ، بين ساختار و عامليّت را مدنظر قرار مي دهد . « ما بايد جوامع انساني را مانند ساختمان هايي تصور كنيم كه در هر لحظه با همان آجرهايي كه از آن ساخته شده اند از نو ساخته مي شوند . كنش هاي همه ي ما از ويژگي هاي ساختي جوامع كه در آن پرورش يافته ايم و زندگي مي كنيم تاثير مي پذيرند ؛ در عين حال ، ما آن ويژگيها ي ساختاري را در كنشهايمان دوباره مي آفرينيم و تا حدي تغيير مي دهيم .»(گيدنز، 1386 ، 43 )
با توجه به نظريه ي گيدنز راجع به شكل گيري رفتار انسان ها ، وي در ذكر مهمترين عوامل اجتماعي شدن افراد از مدارس ياد مي كند . « آموزش در مدارس يك فرايند رسمي است ؛ يك برنامه ي معين از دروسي كه بايد فرا گرفته شوند ، وجود دارد . با وجود اين مدارس از جنبه هاي ظريف تري عوامل اجتماعي شدن نيز هستند . در كنار برنامه ي آموزشي رسمي چيزي كه بعضي جامعه شناسان آن را برنامه ي پنهان ناميده اند وجود دارد كه يادگيري كودكان را مشروط مي كند .» ( گيدنز ، 1386، 106)
گيدنزدرجاي ديگري راجع به چگونگي ذهنيت سازي جنسيتي كتاب هاي درسي مي نويسد :«كتاب هاي قرائت مدرسه نيز به دائمي كردن تصويرهاي ذهني مربوط به جنسيت كمك مي كنند.اگر چه اين مساله نيز در حال تغيير است ؛ كتاب هاي داستان در مدارس ابتدايي اغلب پسر ها را به گونه اي تصوير مي- كنند كه از خود ابتكار و استقلال نشان مي دهند . در حالي كه دخترها ، اگر اصلاً در اين داستانها ظاهر شوند، بيشتر منفعل بوده و برادرهايشان را تماشا مي كنند. داستان هايي كه به ويژه براي دختران نوشته شده اند خالي از ماجراجويي نيستند ؛ اما اين ماجرا جويي معمولاً به شكل دسيسه و توطئه چيني يا رازها و اسراري در يك محيط خانوادگي يا مدرسه جلوه گر مي شوند . داستان هاي ماجرا جويانه ي پسران داراي بعد وسيع تري بوده ، قهرماناني دارد كه به نقاط دور دست سفر مي كنند يا به شيوه هاي ديگر به گونه اي جدي استقلال دارند . (Statham,1986) (گيدنز، 1386،479 )

پيربورديو
اما بورديو نيز از كساني است كه تلاش بسيارمي كندتا رابطه ي بين ساختار و عامليت (عينيت و ذهنيت ) را تشريح كند . او با طرح ساختمان ذهني (عادت واره) و زمينه (ميدان) در اين جهت گام برمي دارد . البته در ديدگاه او نقش ساختار به عامل انساني مي چربد و تكوين ذهنيت ها تا حدود زيادي شكل ساختاري به خود مي گيرد .
بورديو براي انسان ها، ساختمان ذهني را تعريف مي كندكه از طريق آن رابطه ي عاملان انساني با جهان اجتماعي برقرار مي شود .« « انسانها مجهز به يك رشته طرح هاي ملكه ي ذهن شده اندكه با آنها جهان اجتماعي شان را ادراك، فهم، ارزيابي و ارزش گذاري مي كنند. از طريق همين طرح هاي ذهني است كه آدم ها عملكردهاي شان را توليد كرده و آنها را ادراك و ارزش گذاري مي كنند . از جهت دياكتيكي ، ساختمان ذهني محصول ملكه ي ذهن شدن ساختارهاي جهان اجتماعي است .» (بورديو ،1989 ،18) در واقع ، مي توان گفت كه ساختمان ذهني همان « ساختارهاي اجتماعي تجسم يافته و ملكه ي ذهن شده است » (بورديو ، 1984،468 ) . اين ساختار ها تقسيم بندي هاي عيني در ساختارهاي طبقاتي ، مانند گروه هاي سني ، جنسيت ها و طبقات اجتماعي را منعكس مي كند.»(ريتزر،1383،721)
از نظر بورديو ساختمان ذهني ، هم جهان اجتماعي را توليد مي كند و هم خودش توليد شده ي جهان اجتماعي است . وي ساختمان ذهني را به صورت « ديالكتيك ملكه ي ذهن شدن عوامل خارجي و خارجي شدن عوامل درون ذهني » توصيف مي كند . ( بورديو ، 1977 ، 72) (( ريتزر ، 1383، 722))
گرچه ساختمان ذهني ، ساختار ملكه ي ذهن شده اي است كه انديشه و گزينش كنش را مقيد مي كند ، اما تعيين كننده ي جبري انديشه و كنش نيست . اين عدم جبرگرايي يكي از مهم ترين چيزهايي است كه موضع بورديو را از موضع ساختارگرايان اصلي جدا مي سازد . ( ريتزر ،1383، 723)
بورديو براي تشريح چگونگي شكل گيري كنش،اصطلاحاتي مانند ميدان، عادت واره، سرمايه و خشونت نمادين را ابداع مي كند و براي كنش افراد مدل زير را ارائه مي دهد .
( عادت واره × سرمايه) ÷ ميدان = كنش
(گرنفل ، 1388، 106)
از نظر بورديو هر انسان برحسب شرايط موجود پيرامونش و با توجه به سرمايه هاي فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و نماديني كه در چنته دارد و بر حسب تمايلات و تجربه هاي تنيده در وجودش كه براي او به صورت ملكه ي ذهن شده ، در آمده است ؛ اقدام به كنشي خاص مي كند .
( بورديو دولت را مكان كشمكش بر سر انحصار خشونت نمادين مي داند . خشونت نمادين صورت «ملايمي» از خشونت است ، « خشونتي كه با همدستي خود عامل اجتماعي بر او اعمال مي شود .» ] بورديو و واكوان ، 1992، 167[ خشونت نمادين به گونه اي غير مستقيم و بيشتر از طريق مكانيسم هاي فرهنگي اعمال مي شود …. نظام آموزشي نهاد عمده اي است كه از طريق آن خشونت نمادين در مورد انسان ها اعمال مي شود. زبان، معاني و نظام نمادينِ افراد در راس قدرت، بر بقيه ي مردم جامعه تحميل مي شود . اين نوع خشونت جايگاه افراد در راس قدرت را تحكيم مي بخشد و عملكردهاي واقعي آنها را از چشم بقيه ي مردم پنهان مي سازد . بورديو نظام آموزشي را در بازتوليد قدرتِ موجود و روابط طبقاتي بسيار دخيل مي داند . ) ( ريتزر ، 1383 ، 725)

او معتقد بود آموزش ، ميداني است كه خود را بيش از ديگر ميدان ها بازتوليد مي نمايد و كنش هاي ناشي از آن عميقاً متاثر از آن دسته از عاملان اجتماعي است كه موقعيت برتر را تصرف نموده اند . ] بورديو 1977[(گرنفل ، 1388، 137)
از نظر بورديو « ميزان بازتوليد يك رفتار به ميزان قابل انتقال بودن عادت واره بستگي دارد ، يعني توانايي انجام كنش هاي مولد ، هماهنگ با اصولي كه از طريق تلفيق در يك ميدان آموخته شده است. » ] بورديو ، 1977، 33[ ( گرنفل، 1388، 83)
كاركرد آشكار مدارس ، آموزش درس و كاركرد پنهان آن جامعه پذيري دانش آموزان است . اما بورديو معتقد است مدرسه به دانش آموزان چيزهاي خاصي مي آموزد و آنها را براي اهداف خاصي، جامعه پذير مي كند و در آن تنها موضوعات معيني آموزش داده مي شوند. اين موضوعات به شيوه هاي خاصي تدريس مي شوند و به شيوه هاي خاصي نيز مورد ارزيابي قرار مي گيرند و حتي از زبان خاصي براي آموزش آنها استفاده مي شود . روزها ، هفته ها و سال هاي مدارس با هدف خاصي برنامه ريزي مي شوند و دانش آموزان به لحاظ فكري بر اساس منطق خاصي كه آنها را تعريف مي كند ؛ درك ويژه اي از اين موضوعات پيدا مي كنند . ( گرنفل ، 1388، 277) در واقع نظام تحصيلي حافظ نظم پيشيني خود است . ( بورديو ، 1388، 83)
بورديو با تعريفي كه از ايدئولوژي ارائه مي دهد سعي دارد اين معنا را برساند كه سياست هاي ايدئولوژيك اهداف واقعي خود را در

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع نظام اجتماعی، جامعه پذیری، ایدئولوژی، بی عدالتی Next Entries دانلود تحقیق با موضوع ایدئولوژی، آموزش و پرورش، علوم اجتماعی، نظم اجتماعی