دانلود تحقیق با موضوع شاه طهماسب، سفرنامه ها، محدودیت ها، استان فارس

دانلود پایان نامه ارشد

ن نامه
3. دسته بندی منظم فیش ها بر اساس فصل بندی های مقدماتی برای استفاده مطلوب و بررسی هرچه بهتر اطلاعات
4. تدوین و نگارش مطالب بر اساس توالی زمانی و ترتیب وقوع رویدادها
1-7- محدودیت های تحقیق :
مطالعه تاریخی با یک سری محدودیت ها مواجه است که این پژوهش از این امر مستثنی نیست. شاید مهمترین محدودیت در این پژوهش مربوط به کمبود منابع به ویژه سفرنامه ها باشد، چون در این دوران با فقر منابع تاریخی بخصوص درباره خاندان ذوالقدر روبرو هستیم و تا به حال کار مستقل در این زمینه صورت نگرفته است. اکثر تحقیقات درباره وضعیت کلی صفویه و قزلباشان تألیف گردیده و از وضعیت خاندان ذوالقدر و ایالت فارس اجتناب کرده اند؛ بر خلاف دوره های دیگر مانند قاجار که حضور مستشرقان و جهانگردان اروپایی باعث گردید تا سفرنامه های بسیاری تالیف گردیده و مطالب بسیار با ارزش درباره اوضاع ایران بیان گردد. در دوره مورد بحث یعنی صفویه اکثر سفرنامه ها تألیف و ترجمه نگردیده و اگرهم موردی بوده بیشتر درباره پادشاهان صفویه و منطقه حکومتی آنها (پایتخت) بوده و خاندان ذوالقدر در فارس کمتر از طرف مورخان و محققان مورد توجه قرار گرفته است به گونهای که تا کنون پژوهش جامع و مستقلی که بتواند تصویری روشن از وضعیت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این خاندان نشان دهد تدوین و تحریر نگشته است و همین مسائل، مشکلات زیادی برای محقق بوجود آورده است.

1-8- معرفی و بررسی برخی منابع
بدیهی است که لازمه پژوهش درباره هر موضوعی وجود منابع لازم و کافی در مورد آن موضوع است. بنابراین برای پژوهش در هر دوره ای وجود منابع دست اول و مکتوب آن دوره ضروری می باشد. در این تحقیق یکی از مشکلاتی که نگارنده با آن روبرو بود عدم وجود منابع مستقل و مرتبط به دوران مورد نظر است. با این تفاسیر در این پژوهش سعی شده است از منابعی استفاده شود که دربرگیرنده اطلاعات تاریخی مفیدی از این دوران باشد. این آثار علیرغم برخی نقایص از ارزش واعتبار بسیاری برخوردار است.
منابع مربوط به تاریخ صفویه که در این رساله مورد استفاده قرار گرفته است، شامل تواریخ عهد صفویه تا عصر حاضر می باشد. در بسیاری از این منابع مطالبی پیرامون اوضاع ایران در عهد مذکور به طور کلی دیده می شود. علاوه بر آن سفر نامه ها نیز از منابع دیگری است که مورد استفاده قرار گرفته است و از آنجا که این سفر نامه ها همزمان با رویداد های مختلف عهد مذکور تدوین شده اند حائز اهمیت می باشد.
منابع اصلی:
عالم آرای عباسی: مؤلف کتاب به علت اینکه در دربار شاه عباس بود و از تمام مسائل‏ اداری، نظامی، دیوانی و…دربار آگاهی داشت، شاید به دلیل گرفتن هدیه یا صولت شروع به‏ نگارش کتاب مورد نظر کرده باشد، یا به دلیل ثبت وقایع و اتفاقات آن دوره و بدون هیچ‏گونه‏ چشم داشتی اقدام به نوشتن این کتاب کرده باشد. ولی نظریه دوم به انگیزه مولف صحیح‏تر به نظر می‏آید چون در کتابش زیاد مدح و چاپلوسی و غلو وجود ندارد و ترتیب وقایع را دقیق ذکر کرده‏ است. در مورد علت نامگذاری این اثر به این نام تصور می‏شود که مؤلف نام کتاب خود به‏ این علت گذاشته که فضل اللّه بن روزبهان خنجی پیش از او کتابی بنام تاریخ عالم آرای امینی‏ تألیف کرده است که سراسر انتقاد از حکومت صفوی و شاه اسماعیل اول و شرح حال اعمال‏ خشن و دشمنی و جدال اهل تسنن و تشیع بود. این کتاب از حیث زیبایی لفظ و ذکر وقایع و نکات تاریخی اهمیت و شهرت فراوانی یافته است. نثر آن ساده و روان است اسکندربیک در کتاب خود اشاره می‏کند از لفاظی و بکار بردن صنایع ادبی اجتناب کرده، با وجودیکه به طور قطع با علوم ادبی و سبک‏ از لفاظی و بکار بردن صنایع ادبی اجتناب کرده، با وجودیکه به طور قطع با علوم ادبی و سبک‏ نثر نویسی مرسوم آن زمان آشنا بوده، با این وجود صنایع لفظی و تکلفات در آن دیده می‏شود. همین خصوصیات موجب رواج و شهرت کتاب او شده است. این کتاب نه تنها از نظر اهمیت‏ تاریخی بلکه از حیث زیبایی نثر موجب توجه است. اهمیت و امتیاز خاص«تاریخ عالم آرای عباسی»در این است که مؤلف آن‏ خود شاهد و ناظر بسیاری از وقایع و حوادث آن دوران پرهیاهو بوده است. از دیگر موارد اهمیت این اثر این است که این کتاب مشتمل بر احوال شاعران و عالما و سادات و هنرمندان‏ و ارکان دولت از وزیران و امیران و خوانین با ذکر وفات آنان که بسیار مورد استفاده محققان‏ است. تاریخ عالم آرای عباسی تنها تاریخ وقایع و حوادث نیست، بلکه کتابی است که در آن به‏ مباحث و مسائل اجتماعی نیز کم و بیش توجه شده است. فایده مهمی که از این مورد حاصل‏ می‏شود اطلاعات کثیر و مفیدی در چگونگی تشکیلات اداری و سپاهی و مسائل مالی و شرعی آن عهد است که در تدوین و تألیف تاریخ اجتماعی ایران خصوصا مبحث مورد نظر (خاندان ذوالقدر) بکار خواهد آمد. از دیگر موارد اهمیت و فایده این اثر ضبط وقایع مربوط به تاریخ ملل همسایه و مجاور ایران مانند عثمانیها، گرجیها، سلاطین تیموری، هند و اتراک و ترکمانان ماوراء النهر می‏باشد که بعض از این وقایع در جای دیگر مضبوط نیست و کمک بسیاری در مبحث شورش علاء الدوله در زمان شاه اسماعیل اول و شورش سلطان سلیمان در زمان شاه طهماسب که دیگر منابع کمتر به آن توجه کرده اند دارد. تاریخ عالم آرای عباسی تاریخ جامعی است که در ذکر وقایع‏ سلطنت بعضی از شاهان صفوی خصوصا حکام ذوالقدر پرداخته است و به ذکر حوادث‏ مهم آن دوران پرداخته است.مؤلف کتابش را در سه جلد تنظیم کرده است،مقدمه یا جلد اول،آغاز کار سلسله صفوی است و سلطنت شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب را ذکر کرده‏ است. جلد دوم: در وقایع سی سال سلطنت شاه عباس و ذکر اقدامات و احوالات آن پادشاه‏ مقتدر است.و جلد سوم: شامل وقایع قرن دوم سلطنت او که از سال 1026 شروع و به مرگ‏ وی در 1038 ختم می‏گردد. او در این بخش به احوال عده‏ای از علما،سادات و صاحب‏ منصبان مالی دولت صفوی پرداخته است. اسکندر بیگ ترکمان مؤلف کتاب عالم آرای عباسی این اثر را در سال 1025 شروع به تألیف‏ کرده است و تا مرگ شاه عباس تا سال 1038 ادامه داشته که در 24 جمادی الثانی 1038 تألیف آن را به پایان برده است و در نوشتن مباحث تاریخی کتاب خود از کتب معتبری‏ که راجع به تاریخ آن ایام در دسترس بوده استفاده کرده است که مهمترین آنها احسن‏التواریخ، تاریخ اکبری، تاریخ جهان آرا، حبیب السیر، روضه الصفا، تاریخ طبرستان، تذکره میرتقی کاشی، صفوه الصفا، فتوحات یمینی، لب التواریخ، مطلع السعدین، نگارستان، نفحات الانس، صورالاقالیم، نزهه القلوب، مسالک و الممالک، عجایب‏ المخلوقات، اخلاق ناصری، حیوه الحیوان و… است. انواع و سال خود عالم آرا یکبار در سال 1314 ه.ق در تهران و بار دیگر از روی‏ همان چاپ به سعی و اهتمام مؤسسه انتشارات امیر کبیر در سال 1350 طبع شد، ایرج‏ افشار بر این چاپ مقدمه و چند فهرست سردمند افزوده و بعضی از افتادگیهایی که در چاپ‏ سنگی نخستین روی داده از روی نسخ کامل تر ترمیم کردند. به طور کلی آنچه در این مورد استنباط می‏شود توجه و اهمیت علما و نویسندگان در این‏ دوره است.
فارسنامه ناصری: فارسنامه ناصری اثر میرزا حسن طبیب فسائی‌ (1316-1237 ه.ق)، نویسنده و پزشک ایرانی قرن‌ سیزدهم هجری قمری حاوی اطلاعات وسیعی درباره تاریخ‌ و جغرافیای استان فارس می‌باشد وی این کتاب را در عهد ناصر الدین شاه و با استفاده از منابع فراوانی که در دسترس‌ داشته به رشته تحریر درآورده و در دو بخش به ذکر حوادث‌ و وقایع استان فارس و از جمله حکومت خاندان ذوالقدر در زمان صفویان همچنین موقعیت طبیعی و جغرافیائی شهرهای فارس می‌پردازد در مورد حکومت ذوالقدرها میرزا حسن فسائی در بخش اول کتاب خود چکیده مطالب‌ نویسندگان و مورخان قدیم خاندان ذوالقدر به رشته تحریر درآورده و در برخی موارد به ذکر جزئیات حوادث نیز پرداخته‌ است اهمیت این بخش بیشتر مربوط به ذکر وقایع دوران‌ صفویه به‌ ویژه دوران حکومت شاه اسماعیل تا شاه عباس است که به دلیل دسترسی نویسنده به منابع و اسناد بسیار مهم می‌باشد. مطالب بخش دوم کتاب که نویسنده‌ در آن اوضاع طبیعی جغرافیائی، اجتماعی و اقتصادی‌ شهرهای مختلف فارس را مورد بررسی قرار داده در جای خود دارای ارزش و اعتبار فراوان می‌باشد. در این بخش میرزا حسن اطلاعات زیادی در خصوص‌ مکان ‌های تاریخی، محلات و شخصیت‌های مهم علمی، ادبی و مذهبی ارائه می‌دهد و از این جهت‌ مهمترین منبع تاریخ بحث مذکور محسوب می‌گردد فارسنامه ناصری در 2 جلد به تصحیح دکتر رستگار فسائی‌ منتشر شده است.
خلد برین : از کتابهای مهم تاریخی که در عصر صفوی نگاشته شده خلد برین تالیف محمد یوسف واله اصفهانی است. این کتاب در هشت روضه و یک خاتمه تدوین شده که روضه هشتم آن در پادشاهی صفویان ودر بر گیرنده سرگذشت پادشاهان این سلسه ازآغاز تا حکومت شاه سلیمان ونیز شرح احوال سادات، علما، شعرا، امرای عظام وخوانین وهنرمندان آن دوره است. تاریخ ولادت مولف سال988 ه.ق بود. وی به کارهای دیوانی اشتغال داشت. در تالیف کتاب از عالم آرای عباسی، فتوحات امینی، صفوه الصفا و بطور غیر مستقیم ازخلاصه التواریخ تاثیر پذیرفته است و تاریخ تالیف آن سال 1078 ه.ق است. در این رساله در بحث حکام فارس وخاندان ذوالقدر، از خلد برین استفاده شده است.
تاریخ سلطانی (ازشیخ صفی تا شاه صفی ): تالیف حسین بن مرتضی حسینی استرآبادی است. این کتاب عهد شاه صفی اول را در بر میگیرد. مولف در کتاب خود کوشیده است تاریخ صفویه را از زمان شیخ صفی تا شاه صفی که حدود چهار قرن به طول انجامیده است، از کتب معتبر تاریخ استخراج و آن را به طرز موجز و مختصر عرضه کند. هرچند مولف در زمان شاه سلطان حسین 1106-1135 ه.ق می زیسته لیکن از ماخذ و منابع قبل از خود مانند فتوحات امینی، صفوه الصفا، عالم آرای عباسی و چند کتاب دیگر استفاده کرده است و نویسنده مطالبی گسترده و بسیار مفصل را بطور خلاصه و فشرده با نقل قول ها و ذکر منبع آورده است. در ذکر ماجرای یعقوب خان ذوالقدر در فارس و قیام اسماعیل دوم در کهکیلویه نیز که به مسئله فارس هم مربوط می شود و همچنین نقش مردم فارس در دیوانسالاری عهد صفویه، در مبحث نقطویه در این پایان نامه از مطالب کتاب مذکور بهره فراوان گرفته شده است.
خلاصه التواریخ: کتاب خلاصه التواریخ و عنوان گذاری و تقسیم مطالب کتاب از اول تا پایان سلطنت شاه اسماعیل اول بر اساس نام مشایخ سلسله و یا اتفاقات مهم قرار گرفته و از دوران شاه طهماسب، به بعد بر اساس سال‌های پادشاهی است. هر سال با فصل بهار و عید نوروز آغاز می‌شود و معمولا نام ترکی سال‌ها نیز آمده است. بین دو نوروز یک رشته رویدادهای مهم به صورت فصل‌های فرعی وجود دارد و اتفاقات با اهمیت با ذکر روز و ماه و سال همراه است. پس از مرگ شاه طهماسب یکم، قاضی احمد از سوی شاه اسماعیل دوم مامور شد که تاریخ صفویه را از شاه اسماعیل یکم تا شاه اسماعیل را دوم بنویسد. اما این کار به دلیل مرگ شاه به تعویق افتاد و بعدا او تاریخ دوره صفویه از روزگار شیخ صفی الدین اردبیلی تا نخستین سال‌های پادشاهی شاه عباس یکم را با نام خلاصه التواریخ به پایان رساند. خلاصه التواریخ، رخدادهای سال‌های سده هشتم تا اواخر سده دهم هجری قمری در ایران است. وقایع مربوط به مشایخ صفویه به اختصار بیان شده است، ولی از هنگام تشکیل حکومت صفوی وقایع بیشتر با شرح و بسط آمده است. از ویژگی‌های این کتاب اشاره‌های بسیار به شاعران و هنرمندان و ذکر آثار و اشعار آنان است که این کتاب را از سایر کتاب‌های تاریخی متمایز کرده است. احمد منشی قمی ادعا کرده است که تاریخ عالم را از هبوط آدم تا زمان خود (یعنی روزگار صفویه) درچنین جلد نوشته است، ولی در هر صورت فقط جلد پنجم آن یعنی تاریخ صفویان موجود است. قاضی احمد در مقدمه کتاب نام چند تن از مورخین را که از پیشروان او بوده‌اند، آورده و این اشخاص عبارتند از امیر سلطان ابراهیم امینی هروی و میر یحیی سیفی قزوینی و میر محمود ولد میرخواند هروی و مولانا حیاتی تبریزی، قاضی احمد غفاری

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع دوره صفوی، دوره صفویه، دولت صفوی، جهان اسلام Next Entries دانلود تحقیق با موضوع دولت صفوی، شاه طهماسب، سازمان اداری، منابع تاریخی