دانلود تحقیق با موضوع تحلیل محتوای کیفی، تحلیل محتوا، پرسش نامه، روش پژوهش

دانلود پایان نامه ارشد

هاي كمي صرفا روش هاي رسيدگي به فرضيه ها هستند . ارتباط بين اين دو روش ، ارتباطي دوراني است ؛ هر يك از آنها بينشي را شكل مي دهند كه ديگري از آن تغذيه مي كند . » (پول ، 1959 ،192) ] ( هولستي ، 1380، 25)
از انواع مختلف تحليل محتوا مي توان به
1- تحليل هاي مضموني كه به واسطه ي آنها تصورات اجتماعي و اهداف پديدآورنده ي متن بر مبناي پاره اي از عناصر تشكيل دهنده ي متن آشكار مي شود . تحليل هاي مضموني به دو گونه تقسيم مي شود :
الف) مقوله اي: محاسبه و مقايسه ي بسامدهاي برخي از خصوصيات كه از قبل در مقوله هاي معنا- دار دسته بندي شده اند .
ب) ارزيابي: قضاوت هايي كه گوينده در خلال گفتارش ابراز مي كند و بسامد آنها و جهت شان از نظر مثبت يا منفي بودن و شدت مورد بررسي قرار مي گيرد .
2- تحليل هاي صوري كه به صورت و به اتصالاتِ اجزاي گفتار و متن توجه دارد و به انواع زير تقسيم مي شود.
الف ) تحليل بيان : به صورت ارتباط كلامي توجه دارد كه مشخصات آن (واژه ها ، طول جمله- ها ، ترتيب كلمات ، ترديدها و … ) اطلاعاتي از وضع ذهني پديد آورنده ي متن و تمايلات ايدئولوژيكي اش به دست مي دهد .
ب) تحليل گزاره اي : در اين روش ، گفتار چونان فرايندي كه پويايي اش افشاگر است ملاحظه مي شود و به داد ه هايي نظير بسط عمومي گفتار، ترتيب توالي ها ، تكرار ها ، گسيختگي هاي ريتم و غيره توجه مي شود.
3- تحليل هاي ساختاري : در اين نوع تحليل به شيوه ي آرايش عناصر پيام توجه شده و سعي در آشكار كردن وجوه پنهان پيام دارد .
الف)تحليل هاي همبستگي ها: همبستگي هاي مضامين در توالي هاي ارتباط كلامي بررسي مي- شود ؛ با اين فرض كه ، اين همبستگي ها اطلاعاتي در باره ي ساختار هاي ذهني ، ايدئولوژيكي و اهداف پنهان پديد آورنده ي متن را رسوا مي سازد .
ب) تحليل هاي ساختاري : جهت آشكار كردن اصولي است كه عناصر گفتار را به شيوه اي مستقل از محتواي اين عناصر سازمان مي دهد .
3-2- مزاياي روش تحليل محتوا
1- روش هاي تحليل محتوا براي مطالعه ي آنچه در متن هست ولي در نگاه اول ديده نمي شود كارآيي دارند .
2- اين روش محقق را از تفسير هاي آني و نسنجيده دور كرده و او را قادر به تحليل متن با توجه به سازمان دروني آن مي سازد ؛ نه بر اساس محتواي آشكارش .
3- فرصت بازبيني همواره فراهم است .
4- مي توان در روش هاي تركيبي از آن سود جست و آن را همراه با روش هاي ديگربه كار بست .
5- اين روش به شيوه اي منطقي و انتزاعي ساخته مي شود بدون آنكه به ابتكار عمل و خلاقيت محقق لطمه اي وارد سازد .
3-3- معايب روش تحليل محتوا
1- تعميم آن مشكل است و براي رفع اين اشكال بايد از روش هاي مكمل تواماً استفاده كرد .
2- بعضي از حالت هاي آن مانند تحليل ارزيابي ، خيلي سنگين و پركارند .
3- بعضي از حالت هاي آن ميدان كاربرد محدودي دارند . ( كيوي/كامپنهود ، 1384، 227-222)
3-4- مراحل و اجزاء تحليل محتوا
1- انجام كار پژوهش به روش تحليل محتوا از مشخص كردن مقوله ها شروع مي شود . مقوله ، فضايي است كه واحدهاي محتوا بايد در آن طبقه بندي شوند . مقوله ها بايد منعكس كننده ي اهداف پژوهش ، جامع ، مانع و مستقل بوده و از طبقه بندي واحدي مشتق شده باشند .
2- پس از مشخص شدن مقوله ها تعيين واحد ثبت كه بخش خاصي از محتوا است كه با قرار گرفتن در مقوله اي معين ، مشخص مي شود ؛ صورت مي پذيرد . واحد ثبت مي تواند كلمه يا نماد ، موضوع ، شخصيت ، جمله ، پاراگراف يا عنوان باشد .
3- واحد زمينه : طبقه بندي واحد ثبت بدون اشاره به زمينه اي كه آن واحد در آن ظاهر مي شود ممكن نيست . تنها تكرار يك كلمه يا نماد يا … نمي تواند ايستار نويسنده را نسبت به موضوعي برساند . واحد زمينه و سيع ترين متن محتواست كه مي توان آن را براي مشخص كردن واحد ثبت مورد بررسي قرار داد . ( هولستي ، 1380 ، 184)
4- واحد شمارش : واحد شمارش مي تواند با واحد ثبت يكي بوده يا متفاوت باشد . به طور مثال اگر واحد ثبت را هر كلمه اي كه بر مرد يا زن بودن دلالت دارد بر گزينيم ؛ مي توان واحد شمارش را انواع كلمات يا تعداد تكرار آنها انتخاب كرد . در مورد اول سوال اين است كه آيا اين كلمه بر جنسيت خاصي تاكيد دارد ؟ در مورد دوم پرسش اين است كه فراواني مشاهده ي كلمات با دلالت مذكر يا مونث چند تا ست ؟
كارشنا سان عقيده دارند با تركيب روش هاي كمي و كيفي مي توان به نتايج كاملتر و دقيق تري رسيد . تركيب روش هاي كمي و كيفي مي تواند نقايص هر روش را پوشش داده ، اشكالات كار را رفع نموده و پژوهش را از اعتبار و پايايي بيشتري برخوردار كند .

3-5- روش پژوهش در اين تحقيق
با توجه به مفاهيم ذكر شده ، توصيه هاي كارشناسان ، روش هاي به كار رفته در پژوهش هاي مشابه ، موضوع پژوهش كه چگونگي بازنمايي جنسيت در كتاب هاي فارسي دوره هاي راهنمايي و دبيرستان است و ويژگي هاي روش تحليل محتوا كه معمولاً بر بررسي جوهر پيام و پاسخ به سوال چه و چگونه تاكيد دارد ؛ روش انجام تحقيق ، تحليل محتواي كمي و كيفي به صورت تركيبي انتخاب شد .
روش انجام اين تحقيق ، روش تحلیل محتوای کیفی برای متن دروس و تصاویر ، انتخاب شده است كه در این بخش كيفيت بازنمايي ها مورد بررسي قرار خواهد گرفت . روش تحليل محتوای کمی نيز براي مقايسه ي كمي تعداد تصاوير ، اسامي و ضماير مونث و مذكر مورد استفاده قرار مي گيرد . هم چنين تعداد مولفان و طراحان كتاب ها از نظر جنسيت با هم مقايسه خواهند شد. تعداد شخصيت هاي مذكر و مونثِ حاضردر متون درسي هر كتاب با هم مقايسه شده است ؛ در اين بخش تكرار اسامي اهميت ندارد بلكه تعداد شخصيت هاي حاضراز هر جنس در متن هر درس با هم مقايسه مي شود . در آخر نيز تعداد نويسندگان و شاعران متون درس ها در هر كتاب با لحاظ كردن جنسيت آنها مورد بررسي قرار مي- گيرد . نظر به ماهيت روش اخير ، اطلاعاتِ از پيش ثبت شده در شش كتاب فارسيِ دو دوره ي راهنمايي و دبيرستان به روش پرسش نامه ي معكوس مورد بررسي قرار گرفته اند . در اين پژوهش واحد عنوان ، كتاب هاي فارسيِ دو دوره ي راهنمايي و دبيرستان ، واحد متن ، هر يك از دروس اين كتاب ها ، واحد ثبت شامل عناصر يك متن ( تصاوير ، اسامي و ضماير ، جملات ) ، واحد شمارش تعداد اسامي , تصاوير و جملات و واحد تحليل , جنسيت ( مذكر يا مونث بودن ) مي باشد .
در هر كتاب فارسي كه مورد بررسي قرار مي گيرد؛ براي شمارش تعداد اسامي كه دلالت مذكر يا مونث دارند ، اسامي مذكر و مونث در متن هر درس مورد شناسايي قرار گرفته و شمارش مي شوند . كلماتي مانند مرد ، پسر ، آقا ، شوهر و … جزو اسامي مذكر و كلماتي مثل زن ، خانم ، دختر و …در شمار كلمات مونث محاسبه شده است .
در شمارش تصاوير ، هر تصويري كه چهره ي جنس مذكر يا مونث در آن پيداست مورد شمارش قرار گرفته است . ( البته در تصاويري مانند راهپيمايي كليت تصوير مورد تحليل واقع شده است .)
همچنين در هر كتاب مولفان و طراحان ، از هر جنس شمارش و با هم مقايسه شده اند . اين كار براي نويسندگان و شاعرانِ متون دروس هر كتاب نيز تكرار شده است .
در هر كتاب، تعداد دروسي كه به معرفي شخصيت ها از هرجنس پرداخته است؛ با هم مقايسه شده اند.
متن دروس و تصاوير به صورت كيفي مورد تحليل واقع شده اند . پاسخ به اين پرسش ها كه كيفت باز-نمايي ها ، براي هر جنس در اين كتاب ها چگونه است و چگونه در متن دروس و تصاوير كليشه هاي جنسيتي بازتوليد مي شوند ؛ بخش تحليل محتواي كيفي پژوهش را تشكيل مي دهد .

فصل چهارم
يافته هاي پژوهش
4-1- كتاب فارسي اول راهنمايي
4-1-1- مقايسه ي تعداد مولفان و اعضاي شوراي برنامه ريزي
در اين كتاب از 28 نفري كه عضو شوراي برنامه ريزي بوده يا در گروه مولفان و طراحان حضور دارند ؛ 8 نفر زن (28.6% ) و 20 نفر مرد (71.4% ) مي باشند .
همچنين از 35 نفري كه نويسنده يا شاعر متون درس ها مي باشند ؛ 30 نفر مرد (86% ) و 5 نفر زن ( 14%) مي باشند .

نمودار به وضوح اختلاف بين تعداد مولفان كتاب ، نويسندگان و شاعران زن و مرد را مي رساند.
4-1-2- مقايسه ي تعداد تصاوير مرد و زن
در كتاب فارسي اول راهنمايي از 89 چهره ي موجود در تصاوير كتاب ، 83 چهره ي تصوير شده ، مربوط به مردان (93.3%)و تنها 6 چهره ي تصوير شده مربوط به زنان ( 6.7%)است .

4-1-3- مقايسه ي تعداد اسامي و كلماتي نظير پدر و مادر كه دلالت بر جنسيت فرد دارند
در اين كتاب از 666 اسم و كلمه اي كه جنسيت فرد را نيز نشان مي دهند ؛ 480 اسم مذكر ( 72.1% ) و 186 اسم مونث ( 27.9% ) وجود دارد .

4-1-4- مقايسه ي تعداد شخصيت هاي مذكر و مونث حاضر در متن دروس
از 136 شخصيت حاضر در متن دروس ، 113 مورد مربوط به مردان ( 83.1% ) و 23 مورد مربوط به زنان ( 16.9% ) است .

4-1-5- اختصاص متن دروس براي معرفي افراد
در كتاب فارسي اول راهنمايي از 9 نفري كه متن درسي براي معرفي آنها اختصاص داده شده است ؛ 8 نفر مرد ( 89% )و يك نفر زن (11% ) مي باشند .

4 -1-6- تحليل محتواي كيفي تصاوير كتاب فارسي اول راهنمايي
در اين كتاب 78 چهره ي مرد در مقابل 6 چهره ي زن به تصوير كشيده شده است . تصاوير در موضوعات سياسي ، علمي/ادبي ، نظامي/ورزشي و عمومي مي باشند . كه تمام چهره هاي سياسي ( 12 مورد ) و نظامي/ورزشي (23 مورد) مربوط به مردان بوده و از 9تصوير مربوط به چهره هاي علمي/ادبي ، تنها يك مورد كه عكسي از پروين اعتصامي است مربوط به زن ها مي باشد . بقيه ي 5 تصوير مربوط به زنان آنها را در شمار افراد عادي اجتماع نمايش مي دهد. تصاوير سياسي ، نظامي و علمي كه به نوعي نمايش صاحبان قدرت در جامعه مي باشند ؛ تماماً مربوط به مردان هستند . زن ها در بين چهره هاي معمولي جامعه ، آن هم به ندرت ديده مي شوند .
در صفحه ي 71 كتاب، داستان مادري روستايي به نام كژال آمده است كه براي نجات فرزندش روناك، با گرگ مبارزه مي كند ؛ اما تصويري كه در اين صفحه نمايش داده شده ، دو مرد را نشان مي دهد كه از كوهي برفي در حال گذرند و اثري از حضور زني در آن ديده نمي شود .

صفحه ي 95 كتاب ، آغاز فصل ششم با عنوان ((نام ها و يادها)) ، براي معرفي بزرگاني كه در فصل به آنها پرداخته شده ، با تصوير زير آغاز مي شود .

از 9 چهره ي نمايش داده شده در اين صفحه تماماً مربوط به مردان مي باشد . گويا براي زنان در اين هرم قدرت جايگاهي وجود ندارد . بيت آغازين صفحه خود بازتابي از كل فصل است .
(( نارِ خندان ، باغ را خندان كند صحبتِ مردانت از مردان كند ))
مصراع دوم اين بيت از مولوي ، مردان را معادل افراد شاخص و نخبه در نظر گرفته و بيان مي كند كه مصاحبت با

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع ایدئولوژی، آموزش و پرورش، علوم اجتماعی، نظم اجتماعی Next Entries دانلود تحقیق با موضوع حضرت محمد (ص)