دانلود تحقیق با موضوع اصل برائت، حقوق دفاعی، افکار عمومی، دادگاه صالح

دانلود پایان نامه ارشد

جنائي بيان شد و اينکه اخبار رسانه در خصوص واقعه مجرمانه به نکات فني بها نداده نشده و به آنها اشاره نمي شود حال آنکه آنچه براي قضات در اداي شهادت مهم است همين نکات فني است که با توجه به عدم انعکاس آن در رسانه ومرور زمان دستخوش تغيير شده و در حافظه ی شاهد کمرنگ مي گردد و در مقابل اطلاعاتي که در رسانه ها مطرح شده و فاقد ارزش فنی مي باشد برجسته شده و کيفيت اداي شهادت را به شدت تحت تاثير قرار مي دهد، تاثیر این اخبار بر اظهارات شهود غیر قابل انکار می‌گردد.

گفتار دوم : دروغ خود آگاه
روانشناسان علل عمده دروغ های خود آگاه توسط شهود را ترس مي دانند به اين ترتيب که ترس از خطر مي تواند منبع القاي شهادت دروغ يا دست کم کتمان باشد . بخصوص شاهد از اين مي ترسد که در مظان اتهام شرکت در جرم قرار گيرد .159اين ترس به خصوص زماني بيشتر مي شود که شهود با حضور در دادگاه در مقابل قاضي بايد شهادت دهند و قبل از اداي شهادت نيز طبق درک عواقب شهادت شهود به شهود تذکر داده مي شود که اين امر موجب افزايش ترس از اتهام مشارکت خواهد شد .
در اين حالت با توجه به اينکه رسانه هاي گروهي به بيان گسترده واقعه جرم مي پردازند . شهود ممکن است تصور کنند که اگر چيزي بر خلاف محتويات اخبار بگويند به اتهام شهادت تحت تعقيب قرار خواهد گرفت چون گمان مي کنند که به اطلاعات رسانه ها بيشتر ا زاطلاعات آنها بها داده مي شود160. واکنش های مقامات دستگاه قضایی و مصحبه های آن ها و اظهارات قضات دادگاه که افکار عمومی شکل گرفته توسط رسانه ها را به رسمیت می شناسند موجب تقویت این برداشت در شهود می گردد.
همجنین با توجه به تاکيد رسانه ها بر جنبه هاي خاصي از حوادث که باعث جذابيت و جذب مخاطب مي گردد و اینکه در مسائل جنائي هيجان انگيز بيشتر طالب اخبارند وکمتر به صحت اخبار اهميت مي دهند بر وضع رواني گواه اثر مي گذارند . مولفان آمريکايي پرنوولافتوس (1982) در پي بررسي نظامدار تاثير جراید بر شهود به اين نتيجه رسيد ند که خواندن يک شرح نادرست از رويدادي که فرد شاهد آن بوده است اين تمايل را در وي ايجاد مي کند تا شهادت خود را با اين برداشت جديد که برايش جنبه عمومي دارد منطبق کند161 .
با توجه به اينکه نوشته ها و گزارشات خبرنگاران برداشت هاي خود از حادثه واقع شده است واز اقبال و توجه عمومي قابل توجهي نيز برخوردار است و در جامعه عموميت یافته و شايع مي شود به راحتي بر اظهارات و خاطرات شهود تاثير گذاشته و شاهد يا مطلع سعي خواهد کرد که اظهارات خود را با آن منطبق کند .

فصل دوم : تاثیر رسانه ای شدن جرم بر حقوق دفاعی متهم
رعایت حقوق دفاعی متهم یکی از اساسی ترین معیار های رسیدگی عادلانه است. متهم با استفاده از حق.ق دفاعی که قانون گذار برای او به رسمیت شناخته است در برابر اتهامی که به او نسبت داده می شود از خود دفاع می کند. حقوق دفاعی در تمام طول رسیدگی کیفری از تفهیم اتهام تا اجرای حکم برای متهم پیش بینی شده است و تکالیفی را نیز برای مقامات قضایی و سایر افراد خارج از این دستگاه پیش بینی کرده است. در این فصل به بررسی ان قسمت از حقوق دفاعی می پردازیم که در نتیجه رسانه ای شدن رسیدگی به جرایم خاص بیشترین آسیب پذیری را دارند.
اصل برائت به عنوان یکی از اصول زیر بنایی دادرسی عادلانه در تمام جریان رسیدگی کیفری حاکم است و به مقتضای آن هر شخص تا زمانی که اتهام او منجر به صدور حکم محکومیت در دادگاه نشده باشد بی گناه فرض می شود و هر گونه ممنوعیت و محدودیت برای او خلاف اصل و استثنا محسوب می شود که باید توسط قانون گذار صریحا پیش بینی شده باشد. نقض این اصل نیز خواه به وسیله مسئولان دستگاه قضایی و خواه سایر افراد دارای ضمانت اجراهای کیفری و انتظامی می باشد. با این وجود در پرونده جرایمی که جنبه رسانه ای پیدا می کنند شاهد نقض مکرر این اصل در گزراش های خبرنگاران هستیم .در گزارش های خبری استفاده از تصاویر متهمین و بیان مشخصات آن ها در غالب نام ، لغب و منصب شغلی امری شایع است. حتا گاهی اوقات اقدام به ارایه گزارش تصویری از جلسات دادگاه می شود که نقض صریح اصل برائت است.
یکی دیگر از حقوق دفاعی متهم داشتن مهلت و امکانات کافی برای دفاع در برابر اتهام است که مستلزم دادن مهلت کافی برای دفاع ، استفاده از مشاوره وکیل مدافع و رسیدگی به ادله پیشنهادی طرفین بدون تبعیض قایل شدن بین طرفین است. یکی از نتایج رسانه ای شدن جریان رسیدگی به پرونده کیفری این است که مقامات قضایی در پی مطالبات رسانه ها در پوشش افکار عمومی تلاش دارند تا جریان رسیدگی را تا حد ممکن کوتاه کنند و با تسریع بخشیدن به رسیدگی به این جرایم سعی دارند تا از بار فشار افکار عمومی و رسانه ها بر دستگاه قضایی بکاهند. تسریع رسیدگی منجر می شود تا آن قسمت از حقوق دفاعی متهم که استفاده از آن ها نیتزمند صرف وقت است با تهدید روبه رو شوند . استفاده از حقوق دفاعی مانند مشاوره وکیل دادگستری ، رسیدگی به ادله و استفاده از نظر کارشناس نیازمند گذشت زمان است در حالی که ارایه مهلت در این خصوص با اراده مسئولان قضایی در تسریع رسیدگی به این جرایم در تضاد است و در این گونه موارد حقوق دفاعی متهم قربانی مصلحت اندیشي مقامات قضایی می گردد.در این فصل ابتدا در مبحث نخست به تاثیر رسانه ای شدن جرم بر رعایت اصل برائت در دادرسی پرداخته و سپس در مبحث دوم تسریع رسیدگی و نتایج آن را مورد بررسی قرار می دهیم.

مبحث نخست: نقض اصل برائت :
اصل برائت يکي از اصول زير بناي حقوق کيفري است . به موجب آن هر متهمي بي گناه شناخته مي شود تا زماني که حکم قطعي به مجرم بودن وي صادرگردد162 . اقتضاي اصل برائت بي گناه شناختن تمامي افراد است و تنها صدور حکم به محکوميت مي تواند افراد را حمايت اين اصل خارج کند . باتوجه به اهميت اصل برائت در حفظ حقوق و آزادي هاي فردي اين اصل در بالاترين مراتب قانونگذاري که عبارت است از معاهدات بين المللي و قوانين اساسي به رسميت شناخته شده است تا قانونگذار نيز نتواندآن را نقض يا محدود کند 163.
بند 2 از ماده 14 م. ب. ح .م .و. س. مقرر مي دارد : ((هر کس متهم به جرمي مي شود ،‌ تا زماني که بزهکاري او مطابق قانون به اثبات برسد بي گناه فرض مي شود .))
قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران نيز در اصل 37 خود مقرر مي دارد : ((اصل برائت است و هيچ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمي شود مگر اينکه جرم او در دادگاه صالح ثابت شود.)) همچنين بند 2 ماده واحده حمایت از حقوق شهروندي نيز اصل برائت و نيز امنيت مردم در پناه قانون را تا زمان اثبات جرم به رسميت شناخته است . حتا در دادسرا نیز يکي از مباني سري بودن تحقيقات مقدماتي حفظ اعتبار و آبروي متهم و رعايت اصل برائت در خصوص او مي باشد164 .
بنابراين تا قبل از محکوميت متهم حقوق و آزادي وي در مصونيت قرار دارد و هرگونه محدود کردن و خدشه وارد کردن بر اين حقوق و آزادي خلاف اصل برائت بوده و نياز به تصريح قانونگذار دارد و در موارد اختلافي نيز بايد با عمل به اصل در جهت حفظ امنيت و آزادي متهم اقدام نمود . در اين راستا و در حمايت اصل برائت قرار گرفتن، هيچ گونه تفاوتي بين متهمين در انواع جرایم وجود ندارد و همه به طور يکسان در پناه اين اصل قرار دارند .در خصوص رعايت اصل برائت توسط مقامات عدالت کيفري با توجه به تخصص آنها در اين زمينه و نيز اطلاع و آگاهي از مباني آن کمتر شاهد نقض آن توسط اين مقامات بوده و حتي ضمانت اجراهايي نيز اعم از انتظامي و کيفري و همچنين نقض اقدامات خلاف قانون در قوانين پيش بيني شده است تا هرچه بهتر از مباني اصل برائت حمايت گردد.
اما در خصوص رسانه ها و خبرنگاران اين امر کاملا متفاوت است واحتمال نقض اصل برائت توسط آنها بيشتر از مسئولان عدالت کيفري است. اين امر در حالي است که رعايت اصل برائت محدود به قضات دادگاهها و کارمندان و وکلاء نمي باشد . بلکه ساير افراد و به ويژه اصحاب مطبوعات و رسانه هاي گروهي قبل از اينکه تصميم متهم از سوي دادگاه صالح مبرهن شود بايد در نهايت حزم و احتياط عمل و اعلام نظر کنند تا مبادا اظهارات و برداشت هاي سريع آنان به ويژه در اتهامات مهم از سوي مردم به معناي بزهکاري متهم تعبير نشده فرض بيگناهي او مخدوش شود165 . با توجه به اینکه رسانه هاي خبري فرصت کافي در تهيه گزارش را به منظور رعايت تمام نکات مد نظر قانونگذار ندارند ، اين کمبود فرصت ممکن است منجر به ارائه مشخصات درخصوص متهم و شناسايي آن به نحو ناخواسته گردد . علي رغم توجه برخي از حقوقدانان به اين مسائل در پرونده هاي مهم که بازتاب وسيع خبري پيدا مي کنند به اشکال مختلف مي توان شاهد نقض اصل برائت توسط رسانه هاي خبري بود . از طرفی نیز با توجه به جذابیت خبر و کامل شدن آن با درج مشخصات و تصاویر متهم ،اگر مردم بخواهند عکس متهم يا مجرمي را ببينيد ، بايد در اختيار آنها قرار گيرد . ولي چنان رسانه اي توجه به اين نکته ندارد که معرفي يک متهم به عنوان مجرم يا حتي صرفا به عنوان متهم ، يا پس از اثبات جرم به عنوان مجرم ، پايان حيات اجتماعي فرد است166 . یکی از مبانی اصل برائت نیزحمايت از حيات اجتماعي شخص متهم مي باشد و بر اساس يافته هاي جرمشناسی و نظريه برچسب زني167 ، عناويني که جامعه با آن افراد خود را خطاب قرار مي دهد داراي اهميت زيادي هستند . اين امکان وجود دارد که بواسطه فرايند برچسب زني اثرات منفي به وجود آيد . مانند اينکه شخصي که مورد برچسب زني قرار گرفته است ، نقش آن فردي را بپذيرد که به او القاء کرده اند . وبه بيان ديگر اين فرد به طور رسمي به عنوان يک انسان منحرف ، خلافکار ، جنايتکار معرفي شود اين امکان وجود دارد که اين مطلب به شکلي نمود پيدا کند که با برچسب مطابقت داشته باشد168 . در این مبحث شایع ترین اشکال نقض اصل برائت در رسانه ها را در دو گفتار بررسی می کنیم :
گفتار اول : ارائه مشخصات متهم
دربخش اول اشاره شد يکي از خصيصه هاي بازتاب رسانه اي جرم توصيفي بودن اين گزارشات است . به اين ترتيب که گزارشگر سعي در تهيه گزارش کامل و با تمام جزئيات از يک حادثه مي کند . هنگامي که خبرنگاران براي تهيه گزارش در جلسات دادگاه حاضر مي شوند با تمام جزئيات سعي در انتشار اخبار مربوط به جلسه رسيدگي دارند . مشخصات متهم مانند نام و موقعیت شغلی وی نیز از جمله جزییاتی است که ذکر آن در خبر سبک نگارشی داستانوار خبر را تقویت می کند .
در اين وضعيت براي عدم شناسايي متهمين از اعلام اختصاري و یا القاب متهمین به جاي نام و نام خانوادگي کامل متهمان استفاده مي کنند و حتي بعضا علي رغم عدم صدور حکم به محکوميت و پايان جلسه هاي رسيدگي نام و نام خانوادگي متهمين را به طور کامل ذکر مي کنند که اين امر برخلاف اصل برائت است . برای نمونه می توان به گزارش روزنامه ایران169 اشاره کرد . این پایگاه خبری در یکی از شماره های خود و در بازنمایی اخبار مربوط به پرونده ای که متهم آن را ((خفاش جنایتکار )) نامگذاری کرده است ، نام اصلی متهم ((حسن )) ، نامهای مستعار ((سیامک مافی و سید حسینی )) را در گزارش خود آورده است.
انتشار مشخصات متهم در رسانه ها محدود به القاب نبوده و پا را فراتر گذاشته و به نام و نام خانوادگی متهم نیز اشاره شده است. در گزارش روزنامه همشهری170 از جلسه دادگاه رسیدگی به جرم متهم معروف به ((بیجه )) مشخصاتی مانند ((نام ، نام خانوادگی ، نام پدر ، سن ، شغل و اتهام)) ذکر شده است.در کنفرانس های خبری نیز که توسط سخنگوی قوه ی قضاییه برگزار می شود متاسفانه آوردن نام و مشخصات متهمین امری شایع است. در یکی از کنفرانس های خبری که در روزنامه کیهان171 بازتاب داشته در اظهارات سخنگوی قوه قضاییه ((نام و نام خانوادگی)) یکی از مسئولان اداری که در دولت های قبلی سمت داشته است با وجود اینکه صرفا به عنوان متهم احضار و از او تحقیق شده ، ذکر شده است. گاهی نیز در گزارش هایی که از جلسه رسیدگی بازتاب داده می شود جریان دادگاه که شامل اطلاعات فردی متهمین است بدون حذف ان مشخصات نقل می شود. نمونه بارز این امر گزارشی است که در روزنامه

پایان نامه
Previous Entries دانلود تحقیق با موضوع افکار عمومی، اصل برائت، بازنمایی رسانه ای، تحقیقات مقدماتی Next Entries دانلود تحقیق با موضوع افکار عمومی، دیوان عالی کشور، فساد مالی، بازنمایی رسانه ای