داده ها و اطلاعات، افراد مبتلا، پرسش نامه

دانلود پایان نامه ارشد

بنابراين لازم است موازنه صادقانه همواره رعايت شود. “گزينش جهت دار” مصاحبه، انتخاب مواد به منظوري خاص است. اين کار لزوماً عمل نادرست آگاهانه و عامدانه اي نيست، با اين همه بايد از آن احتياط نمود”. از اينرو در تهيه گزارش داده هاي مصاحبه نيز سعي گرديد با دقت لازم نقل قولهايي که ممکن است در جهت برجسته نمودن ضرورت مطالعه و يا مناسب اثبات نظرات محقق بوده اند ولي در واقع در جهت برخي نقل قول هايي نه رد کننده که حداقل تاييد کننده اين گرايشات نمي باشند گزينش نشوند و در واقع بيطرفي لازم در انتخاب نقل قول ها رعايت گردد.
يکي ديگر از بخش هاي بررسي اعتبار گزارش داده هاي مصاحبه در مطالعات کيفي قابل اعتماد بودن رويه ها بخصوص در مورد مصاحبه هاي نيمه سازمان يافته است. قابل اعتماد بودن رويه ها اساساً اشاره بدين موضوع دارد که مراحل پژوهش، مثلاً مرحله تحليل داده ها، بايد قابل بازرسي باشند(گيلهام102:1385). گوبا77 و لينکلن78 در اين مورد از “پيگيري حسابرس” سخن مي گويند “… يعني اينکه شخص ديگري نتايج پژوهش شما را رديابي کند و دريابد شما چگونه به آن نتايج رسيده ايد جدا از درستي موضوع، اگر لازم باشد مي توانيد با استفاد از اسناد يا حفظ سوابق و يادداشت هاي فرايند تحليل، زنجيره شواهد و مدارک و استدلال هاي مبتني بر آنها را بازبيني و مرور کنيد(Guba and Lincoln,1995 به نقل از گيلهام1385). از اينرو محقق بر خود لازم ميداند -همراه با حفظ و رعايت اصل “اخلاق تحقيق” و لزوم امانت داري در مطالب بازگو شده از سوي مصاحبه شوندگان در مورد خود و خانواده شان و با توجه به اينکه موضوع مورد بررسي از حساسيت خاصي در جامعه برخوردار مي باشد- در صورت نياز هرگونه شواهد و اوراقي که در زمينه ارائه و تحليل در مطالعه حاضر مورد استفاده قرار گرفته را جهت بررسي فرايندها و رويه هاي مذبور در اختيار افراد واجد صلاحيت قرار دهد.

3. 6 تکنيک جمع آوري داده ها
تکنيک اصلي جهت گردآوري داده ها در تحقيق حاضر، مصاحبه “نيمه ساخت يافته” مي باشد. ولي با اينحال نسبت به ساير منابع کسب اطلاعات راجع به خانواده هاي مورد نظر نيز بي تفاوت نخواهيم بود. در اين تحقيق سعي شده است مصاحبه بعنوان تنها ملاک تحليل اطلاعات و داده هاي موجود قرار نگيرد و در بخش يافته هاي تحقيق از نتايج ساير جستجوها و کندوکاوها نيز استفاده گردد. بطور مثال در مورد يکي از مصاحبه شوندگان محقق در يکي از پايگاههاي اطلاع رساني در مورد مبتلايان بدين بيماري مصاحبه اي کوتاه را يافت، در نتيجه محقق سعي نمود از اين منبع بعنوان مکمل و در صورت لزوم و بنا به صلاحديد الف) جهت تطبيق صحت و سقم مطالب بيان شده توسط مصاحبه شونده و ب) جهت تحليل محتواي متن مصاحبه استفاده نمايد. علاوه بر اين تقريباً در تمام مصاحبه ها سعي شد قبل از انجام مصاحبه با مطالعه پرونده پزشکي مصاحبه شوندگان در صورت وجود اطلاعات با محتوا از چنين داده هايي جهت کمک به تحليل داده هاي اصلي تحقيق که حاصل انجام مصاحبه ها مي باشد استفاده گردد. علاوه بر اين مطالعه پرونده هاي پزشکي مصاحبه شوندگان مي توانست محقق را در درک بهتر از وضعيت و شرايطي که مصاحبه شونده در آن قرار دارد و تسهيل تعامل مطلوب بين مصاحبه گر و مصاحبه شونده ياري نمايد. البته با توجه به شرايط خاص بيماري اچ آي وي/ايدز و همينطور وضعيت ويژه اي که اين بيماران در آن به سر مي برند و اينکه غالباً شرايط روحي و گاه جسمي سخت و فشار بسياري را تجربه مي کنند اطلاع از مندرجات پرونده هاي پزشکي مصاحبه شوندگان به مثابه “تيغ دو لبه” اي است که از يك سو مي تواند به وضعيت اول يعني کمک به محقق در تعامل بهتر با مصاحبه شونده منجر شود و از سوي ديگر مي تواند موجب ايجاد نگرشي سوگيرانه و برداشتي از مصاحبه شونده در ذهن محقق شود. در صورت دخالت اين برداشتها در شکل قضاوتهاي غالبي، پيش داوري ها و توليدات ذهني که منحصراً مربوط به برداشتها و ذهينيات محقق در مورد ظاهر، شخصيت و رفتار مصاحبه شونده و هر آنچه در ارتباط با اوست مي باشد محقق در شرايطي قرار خواهد گرفت و داده ها و اطلاعات خود را با زوائدي مي آلايد که آفت يک بررسي علمي محسوب مي گردد. با وجود اينکه تحقيق حاضر نوعي تحقيق کيفي محسوب مي شود. اما اين بدين معنا نيست که اين نوع تحقيقات از ملاکها و معيارهاي شخصي در زمينه سنجش عدم سوگيري محقق برخوردار است. محقق در تحقيق حاضر سعي نموده است نسبت به مصاحبه شوندگان و همچنين اظهارات آنان با هر محتوا و معنايي بي طرفي مناسب را رعايت نموده و صرفاً در پي پاسخ به سئوالات و دستيابي به اهداف تحقيق برآيد.
در زمينه استفاده از تکنيک مصاحبه جهت جمع آوري داده هاي تحقيق مي توان گفت چون “جامعه آماري” ما افراد آلوده به اچ آي وي بودند که در حال حاضر اعتياد ندارند و بنا بر تصديق مسئولين مرکز بهداشت غرب (ميدان تحقيق) عده کمي از مراجعين را شامل مي شد، بنابراين نمونه تحقيق ما نمونه اي هدفمند بوده است. با توجه به انتخاب اوليه “روش تحقيق کيفي” بعنوان روش تحقيق حاضر و همينطور تعداد نسبتاً کم نمونه ها مناسب ترين تکنيک جمع آوري داده هاي تحقيق استفاده از مصاحبه تشخيص داده شد. استفاده از مصاحبه مي تواند منجر به گردآوري داده هايي با عمق بيشتر بمنظور تحليل بهتر گردد. چنانچه از پرسشنامه کتبي در اين مطالعه استفاده مي گرديد باعث ايجاد نوعي احساس “امتحان پس دادن” نزد پاسخگويان -که عمدتاً مبتلا مي باشند- مي گرديد. اين موضوع مي توانست باعث ايجاد اين فکر در نزد آنان گردد که اين پرسش نامه شايد در اختيار برخي افراد (حقيقي و يا حقوقي) قرار گرفته و نهايتاً منافع آنان را تهديد نمايد. اما استفاده از تکنيک مصاحبه البته به شرط بازگو کردن اهداف و جزئيات لازم به ذکر بمنظور جلب اعتماد مصاحبه شوندگان و همينطور استفاده از افراد معرف و آشنا به ميدان مشاهده و همينطور مصاحبه شوندگان مانع بروز چنين مشکلاتي مي گردد.
“در مصاحبه هاي نيمه سازمان يافته پرسشهاي اصلي بازند. در اين نوع مصاحبه موضوع را مطرح نموده و نوع پاسخ را نشان مي دهيد، ولي پاسخ هاي واقعي تمام و کمال به اختيار مصاحبه شونده است” (گيلهام57:1385). شيوه مصاحبه ما در اين مطالعه شيوه مصاحبه اي سازمان يافته است که در عين حال از سبکي باز پيروي مي کند و در قالب تعدادي سئوالات اصلي انجام مي شود. بعبارت ديگر شيوه اي که آنرا “مصاحبه نيمه سازمان يافته” مي نامند. برخي پرسش هاي مصاحبه پرسشهايي بسته، خاص و مشخص بوده که غالباً در ابتداي مصاحبه ها پرسيده مي شوند، اما سئوالات اصلي مطالعه عمدتاً به صورت سئوالاتي باز پرسيده مي شوند.

3. 7 ملاحظات مورد توجه در انجام مصاحبه ها
در شروع مصاحبه ها سعي گرديد از سئوالاتي که جوابي کوتاه را در بردارند استفاده گردد تا به تدريج آمادگي اظهار و بيان راحت تر در مصاحبه شونده ايجاد گردد و وي در شرايط راحت تري جهت توصيف وضعيت خود و خانواده اش قرار گيرد. به تعبيري از طريق اين اقدام سعي در “گرم نمودن” مصاحبه شونده جهت آمادگي براي پاسخ به سئوالات اصلي تحقيق به شکل پاسخهايي داراي عمق بيشتر و در عين حال با محتوا گرديده است.
بعلاوه در فرم مصاحبه که در اختيار محقق قرار داشت، صرفاً رئوس و آيتم هاي مورد نظر و بطور دقيق تر “آسيب هاي”79 بيماري بر خانواده وجود داشتند و محقق به فراخور موقعيت و موضوعي که مصاحبه شونده در مورد آن صحبت مي نمود سئوالاتي که ارتباط بيشتري با موضوع مورد بحث داشت را مطرح مي نمود، لذا ميان مصاحبه هاي انجام شده هماهنگي خاصي در ترتيب پرسيدن سئوالات از مصاحبه شوندگان وجود ندارد. با وجود اين برخي سئوالات که در يک زيرگروه قرار مي گرفتند در اکثر مصاحبه ها در قالب نظمي مشخص از مصاحبه شوندگان پرسيده شده است.
با توجه به اينکه آسيب هاي اچ آي وي/ايدز که در فرم مصاحبه بدانها اشاره گرديده است، آسيب هايي هستند که در مورد “تيپ هاي”80 مختلف خانواده هاي درگير با اين بيماري مي توانند مطرح شوند، لزوماً تمام سئوالات و آيتم هاي موجود در فرم مصاحبه از يکايک مصاحبه شوندگان پرسيده نمي شود، بلکه بر اساس ويژگي هاي هر مصاحبه شونده اعم از خود او و خانواده وي (مثلاً داراي فرزند مبتلا، تجربه مرگ يکي از اعضاي خانواده در اثر ايدز و…) سئوالات مربوطه توسط مصاحبه گر حين مصاحبه گزينش شده و در مورد آن از مصاحبه شونده سئوال مي گردد.
در طي مصاحبه با پرسيدن برخي سئوالات در پي اين بوديم تا از اينکه مطالبي که مصاحبه شونده بيان ميکند با مطالبي که در پي جستجوي آنها هستيم مطمئن شويم و از اينکه مطالب مطروحه ارتباط مناسبي با موضوع تحقيق بمعني عام آن و خاصه آثار بيماري مورد نظر داشته باشد. در نتيجه دائماً و تا حدي که ممکن بود سعي در هدايت نامحسوس مصاحبه شونده داشتيم تا به مطالبي که در راستاي اهداف مورد نظر تحقيق بوده اشاره شود و مصاحبه شونده در آن حوزه سخن گويد، هرچند برخي مطالب حاشيه اي نيز عنوان شد که تا حد لزوم سعي گرديد از آنها نيز در قالب مقولات ديگر تحقيق و جهت تحليل داده هاي اصلي استفاده گردد.

مدت ماحبه ها معمولاً 70-30 دقيقه بود. داده ها از تاريخ 1/7/85 به مدت يک ماه تا تاريخ 31/7/85 گرداوري گرديد. مصاحبه ها به غير از يکي از آنها تماماً بوسيله دستگاه مربوطه ضبط گرديد.

در ابتداي مصاحبه و پيش از پرسيدن سئوالات از مصاحبه شوندگان پرسيده ميشد که “آيا امکان و اجازه ضبط مصحبه ها از نظر شما وجود دارد؟” و دلايل اين امر عي مي گرديد بطور صادقانه ازسوي محقق بيان شود که در تمامي موارد اجازه آن از سوي مصاحبه شوندگان کسب گرديد.

در خصوص لزوم رعايت و حفظ امانت داري و رازداري حرفه اي در کسب اجازه لازم در خصوص ضبط مصاحبه اين قول از سوي محقق به مصاحبه شوندگان داده شد که از متن مصاحبه ها و يا صداي ضبط شده مربوط جز در زمينه مطلعه حاضر استفاده نگردد و تاکنون نيز سعي گرديد به جز محقق و استاد راهنماي وي اظهارات مصاحبه شوندگان در هنگام مصاحبه در اختيار افراد غير قرار نگيرد. همچنين در اين رابطه تا حد لزوم سعي شد ملاحظات مربوط به عدم نام بردن از شخص مصاحبه شونده و يا ساير مشخصات زمينه اي مصاحبه شونده رعايت گرديده و اصل امانت داري و رازداري حفه اي در خصوص اطلاعات مربوط به مصاحبه شوندگان هرچه بيشتر مورد توجه قرار گيرد.

3. 8 جامعه مورد مطالعه
جامعه مورد مطالعه حاضر خانواده هاي درگير اچ آي وي/ايدز مي باشند. بطور دقيق خانواده هايي که داراي عضو/اعضايي هستند که مبتلا به اچ آي وي/ايدز مي باشند؛ با اين تفاوت که به دليل محدوديت در انتخاب موارد مورد مطالعه تمايزي بين قرار گرفتن افراد در مرحله آلودگي (دوره پنجره اي) و مرحله بيماري ايدز در مد نظر قرار نگرفت.

3. 9 واحد تحليل
تحليل در اين مطالعه در سطح خانواده صورت مي گيرد. اطلاعاتي که از طريق مصاحبه شونده در قالب سئوالات مطالعه بدست مي آيد غالباً معطوف به گردآوري و پاسخ به پرسش هايي در زمينه آثار اچ آي وي/ايدز بر خانواده هاي دچار آن بوده و نيز بمنظور بررسي واکنشهاي آنان در مقابل ايدز مي باشند. هرچند برخي از اطلاعات راجع به افراد مبتلا بوده اند، اما سعي گرديده اين نوع داده ها نيز در قالب تحليل فرايندهاي مورد بحث در سطح خانواده مورد استفاده قرار گيرند.
3. 10 تعداد موارد مطالعه
موارد تحت مطالعه در تحقيق حاضر ده مورد بوده است که تماماً از بين مراجعين به کلينيک مثلثي غرب تهران بوده اند که با کمک و مساعدت کادر درماني کلينيک امکان مصاحبه با ايشان فراهم گشت.

3. 11 انتخاب “موارد”81
با توجه به اينكه براي موارد تحت مطالعه ويژگي هايي بر شمرديم، بنابراين نمي توانستيم هر بيمار و به تبع آن خانواده وي با هر ويژگي را مورد مطالعه قرار دهيم. بنابراين سعي شد با كمك كادر درماني مركز بهداشت (ميدان تحقيق) بيماراني انتخاب گردند كه از اين ويژگي ها برخوردار باشند؛بخصوص نداشتن اعتياد اعضاء خانواده تا زمان انجام مصاحبه و يا حتي المقدور در حال حاضر. محدود نمودن دايره و حيطه آزادي در

پایان نامه
Previous Entries افراد مبتلا، مواد مخدر، مصرف مواد Next Entries آزمون و خطا، مواد مخدر، مصرف مواد