حقوق کودک، سازمان ملل، عبدالفتاح

دانلود پایان نامه ارشد

اين پژوهش در چهار فصل بيان مي شوند ؛ در فصل اول آن به تعريف ادبيات کودک و انواع آن و معرفي دوران کودکي و اهميت آن پرداخته مي شود و ضرورت ايجاد ادبياتي خاص آنها که از طريق بازي و سرگرمي و با استفاده از هنر و ادبيات ، باعث شکل گيري شخصيت و پرورش قواي ذهني آن ها در به فعليت رساندن استعدادهاي بالقوه ي آن ها کمک نمايد . در فصل دوم به سير تاريخي ادبيات کودک در مصر ، زمان و چگونگي شکل گيري آن اشاره مي شود و پيشگامان اين نوع ادبيات در مصر و آثار ارزنده اي که از خود بر جاي گذاشتند را مورد بررسي قرار مي دهد . در فصل سوم ادبيات کودک در سوريه ، زمان پيدايش آن ، اديبان و فعالان در اين زمينه و هم چنين آثار هنري و ادبي آنان براي کودکان سوريه سخن به ميان مي آيد . فصل چهارم و پاياني اين پژوهش شامل نگاهي کلي در زمينه ادبيات کودک کشور عراق و تمام جوانب و مسائل مربوط به آن مي باشد و به بارزترين فعالان و چهره هاي شاخص و آثاري که تأليف و تدوين نموده اند و به فراز و نشيبي که اين نوع ادبيات در مسير پيدايش تا به مرحله تکامل پيش روي خود ديد اشاره مي شود .
در تهيه اين اثر روش کتابخانه اي با مراجعه به سايت ها و وبلاگ ها و يادداشت برداري از آن ها و فيش برداري و در نهايت جمع آوري معلومات و دسته بندي نوشته هاي خود در قالب فصول و عناوين اصلي و فرعي به کار رفته است .

ث) ضرورت انجام تحقيق
فرهنگ غني اسلام و آيات و روايات و در کنار آن ها نظريه هاي روان شناختي و جامعه شناختي همه بيانگر اهميت دوران کودکي و ضرورت بهاء دادن به آن و ميزان ثبات و رسوخ تعاليم در اين دوران حساس و مهم است .
سرار کشور هاي جهان بخصوص کشورهاي مترقي و پيشرفته فعاليت ها ارزنده و چشمگيري در زمينه ادبيات کودک و با بکارگيري هنرو طبع عالي و ذوق سليم گام هاي بلندي در استفاده هر چه بيشتر از اين دوران و ارائه آداب و تعاليم بيشتر به کودکان برداشته اند.
کشورهاي اسلامي و عربي و از جمله مصر، سوريه و عراق و نيز هر چند با تأخير و فراز و نشيب هاي فراوان ، فعاليت ها و اقداماتي در زمينه ادبيات کودک داشته و آثار قابل توجهي خلق نموده اند .
حال با توجه به اهميت دوران کودکي و ضرورت بهاء دادن به کودکان ما که سکانداران آينده جامعه اند جهت آشنايي با ادبيات کودک اين کشورها و معرفي فعالان در اين زمينه و آثار و منابعي در دسترس محققان و پژوهشگران و دانشجويان وجود داشته باشد .بايد گامهاي محکم و بلندي برداشت بيش از آنچه تا کنون برداشته شده و آثار و منابعي در دسترس محققان و پژوهشگران و دانشجويان وجود داشته باشد .
با توجه به عدم وفور منابعي مشابه اقدام با انجام چنين پژوهش هاي علمي مبتني بر اسناد و مدارک موثق و دال بر پيشينه تاريخي و سير تکاملي ادبيات کودک در اين کشورها ضروري به نظر مي رسد . در اين پژوهش نگارنده علاوه بر تلاش در جهت تأليف اثري نو و در بردارنده هر آنچه مورد نياز مربيان و محققان باشد ، دانشجويان و اديبان و پژوهشگران گرامي را به اهتمام در خلق چنين آثاري و فعاليت بيشتر در زمينه ادبيات کودک کشورهاي عربي و اسلامي دعوت مي نمايد .
ج) سابقه و پيشينه تحقيق
در زمينه ادبيات کودک در سه کشور مصر ، سوريه ، عراق به تقليد از کشورهاي اروپايي و بخصوص فرانسه کارهايي انجام شده که غالبا الهام گررفته از آثار اديبان کشورهاي پيشرفته و ترجمه آن آثار يا الگو گرفته و يا اقتباسي از آن هست .
اما به ندرت آثاري مبتني بر فرهنگ غني اسلامي و ادبيات وسيع عرب نيز يافت مي شود که مؤلف در آنها افسانه ها و حکايت هاي محلي و سنتي را در کنار تجربه مربيان و رأي صاحبنظران قرار داده و اثري مستقل و داراي خلاقيت و نوآوري بوجود آورده است .
علاوه بر آثار فوق الذکر ، فعاليت هاي اعم از پژوهش و تحقيق و گاه پايان نامه هايي در اين زمينه تهيه و تدوين شده اما تعداد و کميت آثار موجود در اين زمينه به آن حد نيست که بتوان گفت به حد وفور وجود داشته و در صورت نياز به راحتي در دسترس مربيان و دانشجويان و محققين و پژوهشگران قرار گيرد .
از اهم تأليفات در اين زمينه مي توان به برخي روزنامه ها و مجلات پرتيراژ عربي و کتبي از مؤلفين بنام و صاحب آوازه همچون کتاب ” أدب الأطفال ، أهدافه و سماته” اثر محمد حسن بريغش ، کتاب ” حول ادب الأطفال ” مصطفي الجويني ، “الوجه الضائع درسات عن ادب الأطفل ” اثر عبدالعزيز مقالح ، ” قصص الأطفال و مسرحهم ” اثر محمد حسن عبدالله ، ” ادب الأطفال : دراسه و تطبيق ” اثر عبدالفتاح ابو معال ، ” ادب الأطفال بين احمد شوقي و عثمان جلال ” اثر احمد زلط و… اشاره کرد .

1. نگاهي به ادبيات کودکان
ادبيات کودک تنها قصه يا حکايت منثور و منظوم نيست بلکه همه معارف انساني را در بر مي گيرد. هر آنچه براي کودک نوشته مي شود خواه قصه يا نمايشنامه ، مطالب و معارف علمي، سوال و توضيح در کتاب ها يا مجله ها يا برنامه هاي راديويي يا تلويزيوني و غيره ، همه آنها مواردي هستند که خميرمايه‌ي ادبيات کودک را تشکيل مي دهند.
تعاريف ادبيات کودک با توجه به چارچوب موضوع استنادي که پژوهشگر از آن وارد مي شود و با توجه به محيط و جامعه اي که تعريف در آن گنجانده مي شود متعدد است. از جمله‌ تعاريف اينکه ؛ ” ادبيات کودک همان ابداع ادبي ويژه‌ي کودکان است. و در تمام مراحل کودکي به ويژه در سن طفوليت تا پايان کودکي ديررس با آنها همراه است ؛ که مقصود همان ، کارهاي هنري است که از طريق ابزارهاي ارتباطي مختلف که مشتمل بر فکر و خيال و بيانگر احساسات و عواطف و داراي بياني منظوم و منثور از فنون ادبي مي باشد که همسو با سطح درک و فهم تربيتي مختلف آنها به کودکان منتقل مي شوند .”1
1-1 . کودک و دوران کودکي
کودکي بخش ممتد از عمر انسان است که از بدو تولد تا سالهايي که شخص اعتماد به نفس کامل پيدا مي کند امتداد دارد. آخرين قانون مصري براي کودکان با توجه به آخرين اعلام جهاني حقوق کودک، صادره از دولت هاي متحد، کودکي را اينگونه مشخص کرده است ، “پايان مرحله کودکي سن 18 سالگي است، يعني سن ورود به مرحله جواني است ، و دوره بلوغ، دوره ي اول از مرحله جواني است”2 و مفهوم طفل در قرآن کريم عبارت از: ولادت صبي تا وقتيکه به مرحله احتلام برسد. خداوند مي فرمايد : ” وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ” 3
و از نطفه ها آنچه به مشيّت ما تعلق مي گيرد در رحم ها قرار مي دهيم تا به وقت معين طفلي (چون گوهر) از رحم بيرون آوريم.
خداوند تبارک و تعالي مي فرمايد: ” هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا”4
او همان كسى است كه شما را از خاك آفريد سپس از نطفه‏اى ،آنگاه از خون بسته و بعد شما را [به صورت] كودكى برمى‏آورد تا به كمال قوت خود برسيد.
و نيز خداي عزوجل مي فرمايد: ” وَ إِذَا بَلَغَ الْطْفَلُ مِنکُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتْأذِنُواْ کَمَا اسْتَذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ لذلِکَ يُبَينِ‏ُّ اللَّهُ لَکُمْ ءَايَتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَکِيمٌ”5
و چون كودكان شما به [سن] بلوغ رسيدند بايد از شما كسب اجازه كنند همان گونه آنانكه پيش از ايشان بودند كسب اجازه كردند خدا آيات خود را اين گونه براى شما بيان مى‏دارد و خدا داناى حکيم است.
1-1-1 . اهمّيّت و جايگاه دوره ي کودکي
مرحله کودکي يکي از مهمترين و حساس ترين مراحل عمر آدمي است ، داراي خصوصيات و ويژگي هاي خاصي است که آن را از ساير مراحل عمر متمايز مي سازد و مي- توان آن را پايه و اساس بقيه‌ي مراحل عمر دانست ؛ به عنوان مثال در اين مرحله استعدادهاي آدمي شکوفا مي شود و قدرت تصميم گيري او شکل مي گيرد ، نيز احساسات و قابليت هاي او در تعامل با زندگي بروز مي کند. همچنين در اين مرحله است که شخصيت آدمي ساخته مي شود تا در آينده بعنوان يک جزء ثابت تا پايان عمر همراه آدمي باشد.
” بيشتر تحقيقات به اين مطلب اشاره دارد که تکوين شخصيت انسان ها در 5 يا 6 سال ابتدايي عمر شکل مي گيرد. ” 6 و کودک مانند زمين خالي و حاصل خيزي که هر آنچه را که بخواهيم مي توانيم در آن بکاريم. آن زمين خالي و حاصلخيز اگر مورد توجه و رسيدگي قرار گيرد و دست هاي پاک و زحمتکش عهده دار آن باشد مانند درخت نيکو ثمر، پربار، مفيد واقع خواهد شد و اگر از خدمات و رسيدگي مطلوب و مناسب محروم ماند و دست هاي پليد و آلوده به شر متولي آن گردد ، همچون درخت خبيث بد ثمر و بي حاصل خواهد شد .
1-1-2 . ديدگاه اسلام به کودک
اسلام به مرحله کودکي توجه خاصي نموده است ، و اين توجه از ابتداي کودکي شروع مي شود و تا پايان عمر انسان امتداد مي يابد. پيامبر اکرم (ص) نسبت به انتخاب آغوش مناسب جهت تربيت کودک و محيطي که کودک در آن پرورش مي يابد ، بسيار توصيه مي- نمود . و مي فرمايد: ” زناني را براي نطفه هاي خويش انتخاب کنيد که مناسب باشند ؛ زيرا زنان، فرزنداني مانند برادران و خواهرانشان به دنيا مي آورند.” 7
همچنين اسلام به مرحله شيردهي کودک و مواظبت از او قوانين خاصي طراحي نموده و حقوقي را بر عهده والدين و برادران و نزديکان کودک نهاده است . و از آنان خواهد تا فرزندان خويش را به بهترين شکل تربيت نمايد. مثلا خداوند در قرآن کريم شيوه صحيح تربيت کودک را به شکل بسيار دقيق بيان مي نمايد. در اين آيه ، خداوند شيردهي و تربيت کودک را با مسأله تقوي و ترس از خدا مي داند . پيامبر اکرم(ص) نيز در باب تربيت فرزند و احترام به او مي فرمايد: ” من لم يرحم صغيرنا و يعرف حق کبيرنا فليس منا “8 کسي که به کودکان رحم نکند و حقوق بزرگترها را رعايت نکند ، از ما نيست .
در آيات فراواني از قرآن کريم نيز شيوه رعايت و پاسداشت کودکان آمده است ؛ مثلاً در سوره اسراء آيه 3 مي فرمايد: ” وَلاَ تَقْتُلُواْ أَوْلادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلاقٍ ” و کودکان خود را بخاطر فقر تنگدستي نکشيد. در هيچ فرهنگ جهاني به اندازه دين مبين اسلام به تربيت و پرورش کودکان اهمّيّت داده نشده است. زيرا اسلام بر دوران جنيني و شيردهي بسيار تأکيد کرده است. ” و اين مرحله را حساس ترين مرحله دوران زندگي مي داند. سازمان ملل بعنوان نماينده جامعه جهاني تنها در تاريخ 20/11/1959 حقوق کودک را بعنوان يک قانون جهاني ارائه نمود.”9 دين اسلام صدها سال قبل از آن ريزترين حقوق کودکان را ملاحظه نموده بود و دراين زمينه از تمام مکاتب تربيتي و فلسفي که در بخش تربيت کودکان فعاليت مي کنند پيشي گرفته است . در مکتب اسلام کتاب هاي زيادي به منظور تأکيد و سفارش پيامبر(ص) اسلام در بحث تربيت کودکان به رشته تحرير درآمده است .
در اينجا هم لازم است به تعدادي از کتاب‌هايي که توسط انديشمندان اسلامي در زمينه تربيت کودکان به رشته تحرير در آمده است اشاره کنيم. از آن جمله:
“احياء علوم الدين و أيّها الطفل (اي کودک) از امام محمد غزالي ، جامع بيان العلم و فضله از ابن عبد البر، تحفه المورود بأحکام المولود از ابن قيم جوزيه ، جامع احکام الصغار از محمد بن محمد الأسروشي(4 جلد) ، تدبير الحبالي و الأطفال و الصبيان از بلدي احمد ، انباء نجبا و الأبناء از ابن ظفر مغربي مکي ، العقد لفريد از ابن عبد ربه ، آداب المعلمين از ابن سحنون ، تذکره السامع و المتعلم في آداب العالم و المتعلم از ابن جماعه الکناني ، مقدمه ابن خلدون ، اللؤلؤ والتنظيم في روم التعلم و التعليم از زکرياي انصاري ، بيان مساله وقف الاولاد از شمس الدين احمد بن سليمان ، رساله في احکام اطفال المسلمين از جلال الدين سيوطي ، سياسة الصبيان و تدبيرهم از ابن جزار، کتاب العيال از حافظ ابن ابي الدنيا ، تحرير المقال في آداب واحکام و فوائد يحتاج اليها مؤدبو الاطفال از احمد ابن محمد هيثمي ، تذکره الآباء از ابن عديم حلبي ، تأديب الناشئين بأدب الدنيا والدين از ابن عبد ربه . “10
” ادبيات کودک نزد تمامي ملتها ارتباط تنگاتنگي با تربيت کودکان دار

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره شازده احتجاب، زمان گذشته Next Entries آداب و رسوم، ساختار و محتوا، کودک و نوجوان