ترس از خدا، کرامت نفس، عهدنامه مالک اشتر

دانلود پایان نامه ارشد

بنابراين اعتبار بخشي (روايي)، بخش فعال از فرآيند تحقيق درنظريه برخاسته از داده ها است. علاوه بر تحليل مقايسه اي پيوسته درجريان کد گذاري باز، در مرحله کدگذاري محوري نيز فرآيند مشابهي از بازبيني داده ها نسبت به مقوله ها انجام مي پذيرد و پس از تکوين نظريه نيز پژوهشگر از طريق مقايسه فرآيند با فرآيندهاي موجود در پيشينه ي تحقيق، به تحقيق اعتبار مي بخشد.
به طور کلي اگر محقق بداند که بدنبال چه چيزي مي گردد و دقيقاً همان را پيدا کند تحقيق مورد نظر علاوه بر روايي، پايايي نيز خواهد داشت. يعني اگر گردآوري اطلاعات تکرار شود، نه تنها همان داده هاي قبلي، بلکه همان نتايج قبلي بدست خواهد آمد. به عبارتي اگر تحقيقي داراي اعتبار باشد، مورد اعتماد نيز هست؛ اما عکس آن صحيح نيست، چون امکان دارد محقق با معيار غلطي به سنجش اقدام کند و در صورت تکرار، همان داده هاي غلط قبلي را به دست آورد (محمدي، 1387، 143).

– پايايي (اعتماد پذيري)
منظور از پايايي اين است که اگر پديده اي را با روش خاصي بيش از يک بار اندازه گيري کنيم، نتايج يکساني به دست خواهدآمد هر چند در تحقيقات کيفي از ابزار تحقيق صحبت به ميان نمي آيد ولي مي توان با بکارگيري بعضي وسايل درکار تحقيق، پايايي آن را به نمايش گذاشت که در رويکرد پژوهشي نظريه برخاسته از داده ها، علاوه بر تجزيه و تحليل و ثبت داده ها و کدگذاري ها مجبوريم برداشت هاي خود را از محتواي مشاهدات بنويسيم، براي اين منظور، محقق روي برگه هايي که متن مشاهدات روي آن نوشته شده، در يک طرف برگه جايي براي نوشتن مفاهيم (مقوله ها) خالي مي گذارد( محمدي،1387، 141-139)که در اين پژوهش، جداولي براي اين امر تخصيص يافته تا چگونگي تعبير و تفسير ما از داده ها نشان داده شود.

پژوهش نظريه برخاسته از داده ها چگونه ارزيابي مي شود ؟
معيارهاي ارزيابي يک پژوهش به روش نظريه برخاسته از داده ها بر ارزيابي نظريه پيشنهادي آن و نيز رويه کلي مورد استفاده در توليد آن، مبتني است. زماني که کيفيت يک پژ وهش به روش نظريه بر خاسته از داده ها ارزيابي مي شود، در مورد نظريه سوالات زير پرسيده مي شود (بازرگان، همان، 127).
1-آيا ميان مقوله ها و داده ها ارتباط آشکاري وجود دارد ؟
2-آيا نظريه مفهوم فرآيند مورد مطالعه را تبيين مي کند ؟
3-آيا نظريه مسئله مورد بررسي و فرآيند واقعي آن را تبيين مي کند ؟
4-در صورتي که شرايط تغيير کند يا پژوهشگر داده هاي بيشتري گردآوري کند، نظريه تغييرمي کند؟

فصل چهارم
تجزيه و تحليل داده ها

1-4- مدل سازي مديريت اسلامي بر مبناي عهدنامه مالک اشتر
پژوهش حاضر منحصراً از متن عهدنامه مالک اشتر براي ساخت مدل مديريت اسلامي بهره برده است اين نامه و به عبارتي منشور مديريتي را مولايمان علي (ع) هنگامي نوشتند که يکي از سرداران خود را به نام مالک بن حارث اشتر نخعي را به زمامداري کشور مصر برگزيدند در اين پژوهش از تک تک جملات امام استفاده شده است البته پژوهشگراز تفاسير اين نامه و تأليفات گوناگون در زمينه مديريت، براي مدلسازي بهتر اين نامه بهره برده است.

2-4- دلايل انتخاب عهدنامه مالک اشتر براي مدلسازي مديريت اسلامي
به چند دليل اين منشور مديريتي براي مدلسازي انتخاب شده است؛ اول اينکه ما شيعيان طبق آيه تطهير (احزاب، آيه33) و آيه مباهله(آل عمران، آيه 61)واحاديث وارده از پيامبر اکرم (ص)، معتقد به عصمت مولا(ع) هستيم و معتقديم که سخن بيهوده و گزاف در بيانات انساني که عصمت مطلق است و در دامان معلمي هم چون پيامبر اکرم پرورش يافته وجود ندارد و سيد رضي (ره) نيز خطبه ها و نامه ها و کلمات قصار امام را به طور مستقيم و بدون هيچ گونه تغييري در سخنان و نوشته هاي آن حضرت جمع آوري نموده است. دليل دوم اين است که در پايان اين نامه امام علي (ع) به مالک اشتر مي فرمايد که “براي پيروي از اين عهدنامه که با آن حجت خود را بر تو تمام ساخته ام تلاش و کوشش نما!” منظور از اين عبارت اين است که تمام اصول و وظايفي که يک مدير براي اداره جامعه و سازمانش بدان نياز دارد در اين عهدنامه موجود است. دليل سوم و آخر اين است که با مطالعه متون متعدد در زمينه مديريت و نظريات دانشمندان مديريت نکته اي اضافه تر و مهمتر از مطلب موجود در اين عهدنامه مشاهده نشده است، بلکه با مطالعه بيش تر به جامعيت اين نامه گرانبها مهر تأييد مي زنند.

3-4- رويکرد نظريه برخاسته از داده ها
نظريه برخاسته از داده ها شيوه پژوهش کيفي است که در دهه 1960 توسط دوجامعه شناس به نام هاي باري گليزر واَنسلم استراوس تکوين يافت که مجموعه اي سيستماتيک از رويه ها را براي درک فرآيندها و تعاملات در مورد يک پديده خاص براي تکوين نظريه ارائه کردند که در فصل قبل به تفصيل در مورد رويکرد پژوهشي پرداخته شد.

4-4- روند اجراي پژوهش
در اولين گام از اين مطالعه تفاسير متعددي که از عهدنامه به عمل آورده بود و هم چنين تأليفات مختلفي که در زمينه مديريت اسلامي مطالبي ارائه داده بودند مورد مطالعه قرار گرفت و سپس براساس سؤالات تحقيق تک تک جملات عهد نامه مورد بررسي قرار گرفت و مفهوم پردازي و به به عبارتي کدگذاري باز از اين جملات صورت گرفت. يعني ابتدا براي هر جمله اي يک نام و يا به عبارتي يک مفهوم که از درون جملات برداشت شده،اختصاص داده مي شود و بعد از آن مفاهيم مشابه در يک طبقه به نام مقوله قرار مي گيرند.در اين جا داده هاي متنوعي که در مفهوم پردازي با آن سر و کار داشتيم کاهش مي يابد و باز مقوله هاي مشابه در طبقه ديگري به نام مقوله کلي قرار مي گيرند.در مرحل? دوم که گذاري محوري نام دارد، يک مقوله بعنوان مقوله به عنوان مقوله هسته اي از ميان مقوله هاي کلي ويا انتزاعي تر از مقوله هاي کلي انتخاب مي شود و ساير مقولات به نحوي با آن مرتبط مي شوند. اين مرحله مستلزم ترسيم شکلي است که نمودار کدگذاري ناميده مي شود در سومين مرحله از کدگذاري که که کدگذاري گزينشي نام دارد رابطه ميان مقولات به دست آمده در کدگذاري محوري را مدنظر قرار داده و مدل نهايي از دل داده ها استخراج مي شود.

5-4- خصوصيات شخصي لازم وضروري در مديريت اسلامي چيست؟

جدول1-4 : خصوصيات شخصي لازم درمديريت اسلامي(مقوله تقوا)
گزاره

مفهوم
مقوله
مقوله کلي
1-.. اين دستوري است که بنده خدا علي امير مؤمنان به “مالک بن حارث اشتر” در فرمانش به او صادر فرموده است18
بنده خدا
تواضع
تقوا
21-نخست او را به تقوا و ترس از خداوند، ايثار و فداکاري در راه اطاعتش فرمان مي دهد.
ترس از خدا
ترس از خدا
تقوا
31-و متابعت از آن چه در کتاب خدا آمده از فرائض و واجبات و سنت ها…
متابعت از کتاب خدا
اطاعت از قرآن و سنت
تقوا
41- و نيز به او فرمان مي دهد که خواسته هاي تا به جاي خود را در هم بشکند و به هنگام وسوسه هاي نفس خويشتن داري را پيش گيرد زيرا که…
خويشتن داري
جلوگيري از هواي نفس و شهوات
تقوا
51- بنابراين بايد محبوب ترين ذخيره در پيش تو عمل صالح باشد، زمام هوا و هوس خويش را در دست گير
عمل صالح و بخل نسبت به خويشتن
عمل صالح
تقوا
61 -. .در اين موارد از عفو و گذشت خود آن مقدار به آنها عطا کن که دوست داري خداوند از چشم پوشي و عفوش به تو عنايت کند
گذشت و چشم پوشي
کرامت نفس
تقوا
71 -. .هرگز خود را در مقام نبرد با خدا قرار مده ! چرا که تو تاب کيفر او را نداري و از عفو و رحمت او بي نياز نيستي.
عفو و رحمت خدا
اعتقاد به آخرت
تقوا
81- و هيچ گاه از کيفري که نموده اي به خود مبال
به خود نباليدن
کرامت نفس
تقوا
91- و نيز هرگز نسبت به کار خشم آلودي که پيش مي آيد و راه چاره دارد سرعت به خرج مده.
کار خشم آلود
کظم غيظ
تقوا
101- مگو من مأمورم و بر اوضاع مسلطم، امر مي کنم و بايد اطاعت شود که اين موجب…
امر مي کنم
دوري از تکبر
تقوا
111- آنگاه که در اثر موقعيت و قدرتي که در اختيار داري، کبر و عجب و خودپسندي در تو پديد آيد، به عظمت ملک خداوند که مافوق توست و.. نظر افکن
عجب و خودپسندي
دوري از تکبر
تقوا
121- بايد آن ها که نسبت به رعيت عيب جوترند از تو دورتر و نزد تو مبغوض تر باشند زيرا مردم عيوبي دارند که والي در ستر و پوشاندن آن عيوب از همه سزاوارتر است.
پوشاندن عيوب مردم
رازداري
تقوا
131- هرگز نبايد چيزي را به وسيله آن آن ها را نيرو مي بخشي در نظر تو بزرگ آيد.
پرهيز از منت گذاري
کرامت نفس
تقوا
141- آن چه مي بخشي بگونه اي ببخش که
گوارا باشد بي منت و بي خشونت
پرهيز از منت گذاري
کرامت نفس
تقوا
151- و خودداري از بخشش را با لطف و معذرت خواهي توأم کن!
تواضع و فروتني
تواضع
تقوا
161 – و به خاطر خداوندي که تو را آفريده تواضع کن و…
تواضع و فروتني
تواضع
تقوا
171- نخست او را به تقوا و ترس از خداوند… فرمان مي دهد به همان دستوراتي که هيچ کس جز با متابعت آنها روي سعادت نمي بيند.
پيروي از دستورا
سعادت
تقوا

1-5-4- مفهوم تقوا
قبل از کدگذاري محوري اين مقوله اصلي (تقوا) لازم است توضيح مختصري درباب تقوا و مفهوم آن ارائه شود.
راغب اصفهاني مي گويد: تقوا از ماده ي “وقايه” به معني حفظ کردن چيزي در برابر آفات است، تقوا به معني محفوظ داشتن روح و نفس است از آن چه بيم مي رود وبه آن زيان رساند؛ سپس به خوف و ترس نيز تقوا گفته شده است و در لسان شرع آن را به خويشتن داري در برابرگناه و محرمات اطلاق مي کنند وکمال آن به ترک بعضي از مباحات مشکوک است (راغب اصفهاني، 1412، واژه تدبير).
اميرمؤمنين علي (ع) وجود خصلت هاي ناپسند و آلودگي ها را موجب تباهي سازمان و گمراهي مردمان و نابودي آنان دانسته اند و فرموده اند:
“و شما خوب مي دانيد که نه جايز است بخيل بر ناموس و جان و غنيمت ها و احکام مسلمانان ولايت يابد و امامت آنان را عهده دار شود تا درمال هاي آنان حريص گردد، و نه نادان تا به ناداني خويش مسلمانان را به گمراهي برد، و نه ستمکار تا به ستم، عطاي آنان را ببرد، و نه حيف و ميل کننده ي اموال تا به مردمي ببخشد ومردمي را محروم سازد، و نه ان که به خاطر حکم، رشوه ستاند تا حقوق را پايمال کند، و آن را چنان که بايد نرساند، و نه آن که سنت را ضايع سازد، و امت را به هلاکت اندازد” (نهج ابلاغه، ترجم? شهيدي،کلام131).
بنابراين با توجه به روايات متعددي که در اين زمينه موجود است و با توجه به متن عهدنامه اين مقوله به عنوان يکي از خصوصيات اخلاقي لازم در شخصيت مدير انتخاب شده است. درمتن عهد نامه مي خوانيم:
“نخست او را به تقوا و ترس از خداوند، ايثار و فداکاري در راه اطاعتش و متابعت از آنچه در کتاب خدا (قرآن) به ان امر شده است فرمان مي دهد:به متابعت اوامري که در کتاب الله آمده، فرايض و واجبات و سنت ها، همان دستوراتي که هيچ کس جز با متابعت آنها روي سعادت نمي بيند و جز با انکار و ضايع ساختن آنها در شقاوت و بدبختي واقع نمي شود” (نهج البلاغه، ترجم? امامي و آشتياني، نامه 53).
گزاره هايي از اين دست در متن عهد نامه بسيارند و وجود تقوا را در همه انسانها بخصوص مديران جامعه الزامي مي داند. زيرا تا مدير خود اصلاح نشود نمي تواند افراد زير مجموعه خود را اصلاح کند.

پایان نامه
Previous Entries داده ها و اطلاعات، نهج البلاغه، طرح پژوهش Next Entries عهدنامه مالک اشتر