تحقیق رایگان درمورد پیامبر (ص)، سینمای هالیوود، تصویرپردازی

دانلود پایان نامه ارشد

نمایش چهره ی مقدسین (به طور خاص حضرت عیسی(ع)) در سینمای غرب، به تولید فیلمی با عنوان مصیبت در سال 1897 بازمی گردد. این فیلم برای نخستین بار به نمایش شخصیت حضرت مسیح (ع) در صورتی نمایشنامه وار می پردازد. پس از این فیلم، زندگی و مصائب مسیح34 را می توان اولین فیلم بلند سینمایی در این موضوع دانست که به سال 1903 و توسط لوسین نونگوئه35 و فردینان زکا36 دو کارگردان فرانسوی به تصویر درآمد. فیلم های از آخور تا صلیب37 به کارگردانی سیندنی آلکوت38 در سال 1912 و شاه شاهان39 به کارگردانی سیسیل بی دومیل40 در سال 1927، مسیح به روایت متی41 ساخته ی پیر پائولو پازولینی42 در سال 1964، عیسی مسیح ابرستاره43 ساخته ی نورمن جویسیون44 در سال 1973، عظیم ترین داستان روایت شده45 به کارگردانی جورج استیوِنس46 و دیوید لین47 در سال 1965، عیسی ناصری48 ساخته ی فرانکو زفیرلی49 در سال 1977، عیسی مسیح50 ساخته ی جان کریش51 و پیتر سایکس52 در سال 1979، آخرین وسوسه ی مسیح53 ساخته ی مارتین اسکورسیزی54 در سال 1988 و یحیای تعمیددهنده55 ساخته ی فیلیپ ساویل56 در سال 2003، هر کدام به نوعی شخصیت و زندگی حضرت عیسی (ع) و حواریون ایشان را بازنمایی می کنند.
در جریان فیلمسازی سینمای هالیوود با مضمون زندگی و شخصیت حضرت مسیح(ع)، فیلم هایی با رویکردهای جدید فکری ساخته شد که تنها روایتگر ویژگی های این شخصیت بر مبنای انجیل نبود و تفسیرهای شخصی سازندگان از این شخصیت الهی را بازمی نمود. از جمله این فیلم ها می توان به فیلم آواز خدا57 ساخته ی دیوید گرین58 در سال 1973 اشاره کرد که حضرت مسیح(ع) را در هیئت یک هیپی نشان می دهد. فیلم زندگی برایان59 به کارگردانی تری جونز60 در سال 1979 نیز با نگاهی کمیک، زندگی حضرت مسیح(ع) را روایت می کند. همچنین آخرین وسوسه ی مسیح، نگاهی نو و انسان گرایانه (اومانیستی) به موضوع رسالت حضرت مسیح(ع) دارد. این منظر انسان گرایانه به حدی است که در فیلم، تردیدها و تأمل هایی کاملاً بشری و زمینی برای حضرت مسیح(ع) تعریف می شود و دائماً وی را به کشاکشی درونی درباره ی چیستی رسالت خود وامی دارد.
سینمای جوامع اسلامی نیز به موضوع های مذهبی و نمایش شخصیت های مقدس پرداخته است. برای نخستین بار، موضوع نمایش چهره ی مبارک پیامبر (ص) در سینما، در سال 1926 مطرح شد. در این سال، مصری ها تصمیم گرفتند، در خصوص زندگی پیامبر (ص) فیلمی سینمایی بسازند. این تصمیم تا مرحله ی نوشتن فیلمنامه و انتخاب بازیگرها پیش رفت و شخصی به نام یوسف وهبی به منزله ی بازیگر نقش پیامبر (ص) انتخاب شد. این امر، مخالفت های شدیدی به خصوص از سوی الازهر در پی داشت.
نخستین موضع گیری رسمی دینی در قبال تصویرپردازی از چهره ی پیامبر (ص)، ائمه (ع)، همسران پیامبر (ص) و صحابه، در سال 1926 از سوی مراجع دینی و با موضع گیری و اعلام فتاوی علمای الازهر صورت گرفت. بر این اساس، الازهر نمایش چهره ی پیامبر (ص)، ائمه(ع)، همسران پیامبر و صحابه را حرام اعلام کرد. این موضع گیری، آنقدر جدی و اثرگذار بود که اعتراض بسیاری از مسئولان و سیاست مداران کشورهای اسلامی را در قبال این فیلم در پی داشت. همین مسئله موجب شد که موضوع ساخت این فیلم به کلی منتفی شود.
مخالفت جدی تر با موضوع نمایش چهره ی پیامبر (ص)، به فیلم محمد رسول الله، ساخته ی مصطفی عقاد مربوط می شود. او در سال 1987 اعلام کرد، قصد دارد این فیلم را در هالیوود بسازد. در پی این اعلام، بسیاری از شخصیت ها و مراجع دینی، مخالفت خود را با این موضوع بیان کردند. این اعتراض ها، در نهایت منجر به اعلام فتوا از جانب علمای الازهر و نیز بسیاری از مراجع شیعی شد. از این رو، مصطفی عقاد در مورد شیوه ی تصویرپردازی پیامبر (ص) و ائمه(ع) در این فیلم، با مراجع دینی وارد مذاکره شد.
در نتیجه این مذاکره، چهره ی مبارک پیامبر (ص)، حضرت علی(ع) و صحابه، نمایش داده نشد و فیلم ساز با استفاده از تکنیکی خاص، در صحنه هایی که پیامبر (ص) و ائمه(ع) حضور داشتند، دوربین را در زاویه ی دید ایشان قرار داد. البته نمایش چهره ی حمزه (عموی پیامبر (ص))، پس از اکران فیلم، نارضایتی هایی را در پی داشت.
بنابراین سینمای غرب در دوره های گوناگون، رویکردهای متفاوتی به بازنمایی شخصیت های معصوم و قدسی داشته است. این سینما گاه متون را دست مایه ی نگارش فیلمنامه های خود قرار می داده و گاه روایت هایی شخصی از ایشان را بازگو می کرده است. متناسب با این رویکردها، شخصیت معصوم و قدسی که تصویر می شده است یا به اصالت دینی خود نزدیک می شده و مبین انسانی مرتبط با آسمان بوده یا از آن فاصله می گرفته و درونیات هنرمند در قالب شخصیت آسمانی مقدسی به تصویر کشیده می شده است.
در بازنمایی پیامبران در سینمای هالیوود همواره از بازیگران برای ایفای نقش آنها استفاده شده است. از این رو، به جز فیلم سینمایی الرساله یا محمدرسول الله که استثنایی در این سینماست، همواره اصل بر تشبیه بوده است و فیلم سازان، عرصه ی فراخی برای بازگویی تلقیات شخصی خود از ظاهر یا باطن شخصیت های معصوم در اختیار داشته اند. سینماگران هالیوود، به دلیل نداشتن حرمت تصویرگری از چهره ی مقدسان از آغاز مسیحیت تاکنون، به جز دوره ی 100 ساله در صدر مسیحیت، که به هنرمندان نقاش و پیکرتراش اجازه داد تا هر یک صورتی را برای مقدسان مجسم نمایند، خود را مجاز می دانستند هنرپیشگانی را برگزینند تا ایفاگر نقش مقدسان شوند. طبیعی است که متناسب با میزان عقاید و دلبستگی های دینی فیلم سازان و نیز سایر عوامل فرهنگی، اجتماعی و سیاسی مؤثر در بافت ساخت فیلم، تصویر بازنمایی شده از شخصیت های معصوم و مقدس متفاوت و متنوع بوده است.
مخاطبان این آثار لزوماً در جستجوی تصویری از کُنه وجود مقدسان ویژگی های آسمانی ایشان نیودند و حتی می توانستند با تصویری اعوجاج یافته از آن نیز ارتباط برقرار کنند. نمونه ی این امر را می توان در فیلم آخرین وسوسه ی مسیح دید. شخصیت عیسی (ع) در این فیلم با شخصیت انجیلی حضرت مسیح (ع) تفاوت بسیار دارد؛ اما همچنان از سوی بسیاری از مخاطبان پذیرفتنی است. پرداخت تصویری از شخصیت های معصوم و مقدس در آثار هالیوود، طیفی را دربرمی گیرد که از روایتگری معطوف به داستان زندگی و تاریخ مربوط به زندگی ایشان مثل ده فرمان تا به کارگیری شخصیت های معصوم (ع) به مثابه انسان سرگشته و پریشان معاصر و امروزی همچون آخرین وسوسه ی مسیح در نوسان است.
از ویژگی های مهم غالب تولیدات سینمای هالیوود در این موضوع، تنزل جایگاه امر «وحی» به سطح امور حسی و تجربی است. به این ترتیب، باور عمومی از دین و رسالت دگرگون می شود و امر آسمانی در حد تجربه ی صرفاً متفاوت انسانی تنزل می یابد. تصویر بازنمایی شده از موضوع رسالت و پیامبری در کتاب آفرینش، ارمیای نبی، ده فرمان و عیسی به روایت لوقا بدین نحو است(یاسینی، 1393: 256).
این شخصیت ها فاقد نشانه های آشنا و پذیرفتنی انسان برگزیده است که برتری آنان به سهولت دریافت پذیر باشد. در فیلم ده فرمان تصویر شخصیت حضرت موسی (ع) در اوان جوانی، تصویر پیامبری اولوالعزم نیست؛ بلکه تصویر شخصی مردد است که در نمونه های متعدد، وحدانیت را در میان اطرافیان خود منکر می شود. او حتی منکر خدایان مصری نمی شود و به این ترتیب، مصداق شخصیتی بی هویت است که تنها مشخصه اش پس از اطلاع از وجود خدای واحد، مشاهده ی او بر زمین است. این موضوع درباره ی فیلم ملک داوود نیز صدق می کند؛ زمانی که وی به گفتگوی رو در رو با خدا اصرار می ورزد و شخصی تجربه گرا و از جنس مردمان زمین معرفی می شود.
در آثار سینمای هالیوود، پیامبر پیش از هر چیز، شأن انسانی و زمینی دارند. پس از آن، ارتباطی نیز با آسمان یافته اند. بنابراین در شخصیت پردازی از ایشان، این مجال دست می یابد تا تمنیات و خواهش های انسانی شان به وضوح تصویر و بازنمایی شود.
شخصیت های معصوم و قدسی در هالیوود، انسان هایی ملموس و عادی اند که گاهی حتی عقایدی سست تر از مردمان قوم خود دارند؛ همچون موسی (ع) در ده فرمان که در روندی معمولی وجود خدا را در می یابد که غالباً حاصل تأمل و تفکر انسانی اش است. آثار دیگری همچون فیلم کتاب آفرینش به وضوح چنین تصویری از پیامبران را به مثابه انسان هایی بسیار معمولی و فاقد شخصیت معنوی ویژه ارائه کرده است. شخصیت حضرت آدم (ع) در این فیلم فاقد علم الهی است و همچون کشاورزی ساده و جاهل تصویر می شود. حضرت نوح (ع) نیز در این فیلم پیرمردی است که به ندایی دل سپرده و در دل بیابان کشتی می سازد. این تنها نشانه برای پیامبری اوست و حتی در مقام تبشیر یا انذار هم قرار نمی گیرد.
حضرت ابراهیم (ع) نیز در کتاب آفرینش برای قربانی کردن پسرش مردد می شود و همچون هر انسان دیگری، احساسات حاکی از خشم خود را اظهار می دارد که در مواجهه با از دست دادن فرزندش بر او مستولی شده است. بنابراین طریق این شخصیت ها فاصله ی چندانی با دیگر انسان ها ندارد و برگزیدگان بزرگ و خاص عالم ملکوت و آسمان شمرده نمی شود. شخصیت «ارمیا» در ارمیانی نبی حتی به ورطه ی ساده لوحی نیز کشیده می شود و فاصله ی انسان های معمولی را با وی کمتر نیز می کند.
برخی از تولیدات سینمای هالیوود به طور مشخص بر روایت تاریخی شخصیت های معصوم و مقدس تأکید می ورزد. اینکه این تاریخ نگاری تا چه میزان موثق است یا نه، از یک سو به منابع استفاده شده برای تدوین فیلمنامه بستگی دارد و از سوی دیگر، برخی از این فیلم سازان رویکرد تاریخی را انتخاب می کنند که مؤید برخی از مقاصد سیاسی سینمای هالیوود بود است.
در این تاریخ نگاری به ویژه درباره ی پیامبران یهود، پیامبران بیشتر پادشاه و حاکمی یهودی تصویر می شوند، نه پیامبری که رسالت هدایت قومی را بر عهده دارد. در این آثار، هالیوود برای تحقق برخی اهداف سیاسی، در قالب روایت زندگی شخصیت های معصوم (ع)، تاریخ و فرهنگ ادیان را دستخوش تحریف می کند و تصویری از آنها نمایش می دهد که مبین رهبر قوم یا منجی است. فیلم های ده فرمان و ملک داوود نمونه هایی است که در آنها پیامبران افرادی معرفی می شوند که تنها مسئولیتشان استقرار قوم بنی اسرائیل در ارض موعود، یعنی فلسطین است. فیلم ده فرمان همزمان با تنش ایجاد شده بین مصر و اسرائیل در سال 1956 به نمایش درآمد تا به نحوی سبب تقویت روحی اسرائلی ها در برابر اعراب شود.
در فیلم هایی مانند مصائب مسیح در تصویرگری از مسیح (ع) بر وجه انسان گرایانه ی این شخصیت ها بسیار تأکید شده است. به کارگیری سطحی بالا از رئالیسم در نمایش رنج و عذاب مسیح (ع) و پرداخت بسیار دقیق اجزای موضوعی و نیز ظاهری در بیان روایت و بازنمایی شخصیت، یکی دیگر از روش های به کار رفته در تصویرپردازی از شخصیت های معصوم (ع) است.
در این فیلم ها تمرکز فیلم ساز بر روایت ملموس و عینی از جسم و شیوه ی حیات زمینی این شخصیت ها قرار می گیرد. نمایش بخش هایی ویژه و مقاطعی مشخص از زندگی مسیح (ع) را با تفصیل بسیار به نمایش درمی آورد و با ترسیم ملموس ترین صحنه های درد و رنج شکنجه های جسمی وی، مخاطب را با شخصیت و همه ی مشخصات کالبد وی همراه می کند. این ترسیم واقع گرا آنقدر دقیق است که گویی مخاطب لحظه به لحظه و همراه با وی شکنجه می شود.
این نمونه ها نشان می دهد که علاوه بر آنچه ذکر شد، انتخاب مقطع خاصی از زندگی پیامبران یا به تصویر کشیدن روایتی از وقایع گوناگون زندگی ایشان، در تصویرگری از شخصیت های مختلف معصوم و مقدس بسیار تأثیرگذار است. فیلم ساز با برگزیدن برخی از مقاطع و صرف نظر از سایر قسمت های زندگی شخصیت الهی، برخی از وجوه شخصیتی وی را بزرگ نمایی یا کوچک نمایی می کند یا وی را در قاب خاصی قرار می دهد که بیش از هر چیز، منطبق بر دیدگاه فیلم ساز بوده است.
تخیل فیلم سازان در شخصیت پردازی پیامبر ممکن است بدون توجه به وقایع زندگی این شخصیت ها، به انتساب وقایعی محتمل درباره ی ایشان بینجامد. در فیلم آخرین وسوسه ی مسیح به جرأت می توان گفت جز وقایعی اندک از حوادث فیلم را نمی توان به حضرت عیسی (ع) منتسب دانست. با این حال، تخیل و فرضیه های ذهنی

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درمورد امام حسین، امام حسین (ع)، سینمای هالیوود Next Entries تحقیق رایگان درمورد سینمای ایران، تصویرپردازی، شخصیت پردازی