تحقیق رایگان درمورد قرآن کریم، ترس از خدا، حل اختلاف

دانلود پایان نامه ارشد

بوده است که حضرت ابراهيم (ع) به قوم خود می فرماید:
«ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها عاكِفُونَ» (انبيا/52)
ترجمه: اين تصويرها چيست كه به عبادت آنها كمر بسته‏ايد؟
یا در دعوت لوط بُعد اخلاقى بيشتر جلب نظر مى‏كند، چراكه‏ انحراف جنسى و اخلاقى دامن گير قوم او بوده است. یا در دعوت شعيب‏ اصلاح ساختار اقتصادى بيشتر مورد توجّه قرار گرفته است. چنان که قرآن می فرماید:
«وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ‏» (هود/ 85)
ترجمه: و اى مردم! پيمانه و وزن را با عدالت وفا كنيد و بر اشياء مردم عيب مگذاريد و از حق آنان نكاهيد و در زمين فساد مكنيد.

2- تأكيد بر مشتركات
تكيه بر مشتركات پذيرفته شده از شرایط حاکم در تبليغ و دعوت مردم است:
«قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‏ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً…» (آل‏عمران/ 64)
ترجمه: بگو اى اهل كتاب بيائيد به سوى كلمه‏اى كه تمسك به آن بر ما و شما لازم است و آن اين است كه جز خدا را نپرستيم و چيزى را شريك او نگيريم و يكديگر را به جاى خداى خود به ربوبيت نگيريم اگر نپذيرفتند بگوئيد شاهد باشيد كه ما مسلمانيم.
3- تبليغ پنهانى‏
اینکه موقعیت حاکم در دعوت و تبليغ به چه صورت باشد، در استفاده از روش آشكار و پنهان تعیین کننده است:
«ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنْتُ لَهُمْ وَ أَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْراراً.» (نوح/ 9)
ترجمه: و نوبتى علنى و گاهى سرى آن هم به چه زبانى دعوت نمودم.
توجّه به شرايط اجتماعى و زمان و مكان و نيز رعايت خصوصيات و حالات شخصى مخاطبان، لازمة تبليغ و دعوت‏ است. از این رو نوح (ع) با استفاده از دو روش علنى و سخت پنهانى (خصوصى و عمومى)، برخى از مردم را به صورت مخفى و خصوصى و برخى را به شكل عمومى و علنى به ايمان فراخواند.94
4- تمسّك به استدلال‏
در دعوت قرآن کریم، تحت شرایط متناسب دعوت گران از استدلال و خِرَد استفاده می کردند، که در آیات متعدد آمده است،95 از جمله:
«قالَ أَوَ لَوْ جِئْتُكُمْ بِأَهْدى‏ مِمَّا وَجَدْتُمْ عَلَيْهِ آباءَكُمْ…» (زخرف/24)
ترجمه: رسولشان پرسيد: حتى در صورتى هم كه آنچه من آورده‏ام بهتر باشد، از آنچه پدران خود را بر آن يافته‏ايد؟
پيامبران در قبال قوم‏گرايى و آيين تقليدى منكران‏ به استدلال و خرد تمسك می کردند. و التزام عملى تمامى پيامبران، به جدال احسن و رعايت عواطف و احساسات اجتماعى‏ مردم بوده است.96
5- تهييج عواطف‏
استفاده از تهييج عواطف، متناسب با شرایط موجود در دعوتِ دعوت گران در آیات متعددی آمده است،97 از جمله می فرماید:
«وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ…» (طه/ 90)
ترجمه: هارون از پيش به آنها گفته بود: اى قوم! گوساله‏پرستى فريبتان داده است.
هارون، پايدارى بر توحيد و ايمان به ربوبيت خداوند را، شرط پيروزى در آزمون الهى خواند. و با يادآورى رحمت گسترده خداوند به بنى‏اسرائيل، باز بودن راه‏بازگشت از شرك و ارتداد را به آنان يادآورى كرد.98
6- شناخت مخاطبان‏
لزوم رعايت استعداد و قابليّت افراد از شرایط حاکم در دعوت و تبليغ است:
«فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنا وَ لَمْ يُرِدْ إِلاَّ الْحَياةَ الدُّنْيا، ذلِكَ مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ…» (نجم/ 29 و 30)
ترجمه: پس تو اى پيامبر از هر كسى كه از ياد ما روگردان است و جز زندگى دنيا نمى‏خواهد روى بگردان، علمشان تا همين جا كارگر است.
پيامبر (ص) به هدايت تمامى انسان‏ها، حتى دنياپرستان روى‏گردان از ياد خدا تمايل دارد، ولی تكليف پيامبر (ص) به روى‏گردانى از خدا فراموشان دنيا محور، بیانگر این است كه رهبران و مبلغان الهى نبايد قابليت‏ها را ناديده انگاشته و فرصت‏هاى خود را در مواضع بى‏ثمر، هدر بدهند.99
نتیجه گیری: این آیات نشان می دهد که دعوت گران در قرآن کریم متناسب با شرایط حاکم در زمان خود به دعوت و تبلیغ می پرداختند.

2.3.4. اهداف و آثار دعوت از دیدگاه قرآن کریم
دعوت در قرآن کریم فقط به منظور رسیدن به اهداف و آثاری است که خداوند متعال در آیات فراوان بیان فرموده است. منظور از هدف مقصدی است که قرآن در نظر دارد انسان ها به آنجا برسند و منظور از آثار نتایجی است که از دعوت حاصل می شود، لذا با توجّه به یکی بودنِ اهداف و آثار دعوت، این دو مؤلفه با هم بررسی شده اند. برخی از این اهداف و آثار عبارت اند از:
1- تقوا
رسيدن انسان ها به تقوا، از اهداف دعوت ‏گران در قرآن کریم می باشد:
«وَ أَنْذِرْ بِهِ الَّذِينَ يَخافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلى‏ رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِنْ دُونِهِ وَلِيٌّ وَ لا شَفِيعٌ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ» (انعام/ 51)
ترجمه: كسانى را كه در دل از محشور شدن در روزى كه جز خداوند ولى و شفيعى نيست ترس دارند با اين قرآن بترسان، باشد كه بپرهيزند.
سوق دادن بيمناكان از حشر و قيامت براى اجتناب از كفر و شرك از اهداف انذار است. و هراس از قيامت زمينه ‏ساز اجتناب از كفر و تكذيب آيات الهى است.100
2- توحيد
توحید و يكتاپرستى از اهداف دعوت پيامبران، در آیات فراوانی آمده است،101 از جمله:
«…جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ و قالُوا إِنَّا كَفَرْنا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَ إِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنا إِلَيْهِ مُرِيبٍ، قالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرَكُمْ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى…» (ابراهيم/9و10)
ترجمه: پيغمبرانشان با دليل‏هاى روشن به سويشان آمدند و آنها دستهايشان را (از حيرت) به دهان‏هايشان بردند و گفتند: ما آئينى را كه به ابلاغ آن فرستاده شده‏ايد منكريم و درباره آن چيزهايى كه ما را به آنها مى‏خوانيد به سختى در شك هستيم. پيغمبرانشان گفتند: مگر در خداى يكتا و ايجاد كنندۀ آسمان ها و زمين، شكى هست؟! او شما را دعوت مى‏كند تا گناهانتان را بيامرزد، و تا مدتى معين، نگاهتان دارد.
در این آیه پيامبر (ص) سرگذشت قوم نوح، عاد و ثمود و اقوام پس از آنان را به مردم يادآورى كرد که اقوام كافر نه تنها به دعوت انبيا پاسخ مثبت ندادند، بلكه به صراحت كفر خويش را به پيام آنان اعلام داشتند و در جواب دعوت انبياى خويش اعلام كردند که دربارۀ تعاليم آنان به شدت در ترديدند و ترديد آنها به دعوت انبياى خويش، توأم با بدبينى بود. در آیة بعدی می فرماید انبياى الهى هنگامى كه با اظهار ترديد اقوام خود به محتواى دعوتشان مواجه شدند، درصدد اقناع آنان با برهانى خلل‏ناپذير برآمدند. در اینجا خداوند مردم را براى آمرزش برخى از گناهانشان و به تأخير انداختن أجل آنان تا مدت معين به ايمان فرامی خواند، ‏که دعوت انبياى الهى همان دعوت خداوند است.102
3- ايمان‏
تصديق و ايمان به آيات خداوند زمينه ‏ساز تأثير پذيرى دعوت است:
«وَ ما أَنْتَ بِهادِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلاَّ مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ» (روم/53)
ترجمه: و نيز تو نمى‏توانى كوران گمراه را از گمراهى به هدايت بكشانى، و به جز كسانى را كه به آيات ما ايمان دارند، و تسليم ما هستند نمى‏شنوانى.
همچنین برخوردارى از روحيه ايمان، زمينه ‏ساز بهره‏مندى از هشدارها و تذكرات پيامبر اکرم (ص) می باشد که می فرماید: «وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى‏ تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ» (ذاريات/55) یعنی تذكر بده كه تذكر به حال مؤمنين نافع است.

4- حق‏پذيرى‏
حق ‏پذيرى و داشتن روحيّه تسليم، زمينه‏ ساز تأثير پذيرى از دعوت پيامبر اکرم (ص) است:
«وَ ما أَنْتَ بِهادِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلالَتِهِمْ إِنْ تُسْمِعُ إِلاَّ مَنْ يُؤْمِنُ بِآياتِنا فَهُمْ مُسْلِمُونَ» (روم/53)
ترجمه: و نيز تو نمى‏توانى كوران گمراه را از گمراهى به هدايت بكشانى، و به جز كسانى را كه به آيات ما ايمان دارند، و تسليم ما هستند نمى‏شنوانى.
كافران حق ناپذير، انسان‏هايى كوردل‏اند که از حيات معنوى و امتيازات بشرى، محروم‏اند. و بيرون آوردن كافران حق گريز- به هر نحو ممكن- از گمراهى، نه كار پيامبر است و نه در توان او است.103
5- خشيت از خدا
خشيت و ترس از خداوند، زمينه‏ ساز تأثير پذيرى از موعظه‏ها و پندهاى پيامبر اکرم (ص) است:
«فَذَكِّرْ إِنْ نَفَعَتِ الذِّكْرى‏، سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى‏‏» (اعلى/ 9 و 10)
ترجمه: پس تو به كار تذكر دادنت بپرداز البته جايى كه تذكر مفيد باشد، كه به زودى آنها كه از خدا مى‏ترسند متذكر مى‏شوند.
كسانى كه عظمت خداوند را احساس كرده و از او هراس دارند، در پذيرش موعظه‏هاى پيامبر (ص) درنگ نمى‏كنند. بنابراین لزوم خداترسى و خشيت و تأثير پذيرى از پندهاى قرآن و هراس از فرجام ناهماهنگى با تعاليم آن‏، عاملى مؤثر در پيدايش پند پذيرى براى انسان است و آگاه ساختن اهل خشيت به معارف قرآن، آسان و بى‏نياز از تحمل رنج و ناراحتى است.104
6- استمرار دعوت‏
استمرار دعوت با فرستادن مبلّغان متعدّد، زمينه ‏ساز تأثيرگذارى آن است:
«إِذْ أَرْسَلْنا إِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُما فَعَزَّزْنا بِثالِثٍ فَقالُوا إِنَّا إِلَيْكُمْ مُرْسَلُونَ.» (يس/14)
ترجمه: آن زمان كه ما دو نفر از رسولان را به سوى ايشان گسيل داشتيم و آن دو را تكذيب كردند پس به وسيله رسول سومى آن دو رسول را تقويت كرديم و همگى گفتند كه ما فرستاده به سوى شماييم.
خداوند، دو پيامبر را هم‏ زمان به سوى مردم انطاكيه فرستاد، آنها هر دو فرستاده خدا را تكذيب كردند. خداوند پيامبر سومى را براى تقويت آن دو فرستاد. این بیانگر آن است که تبليغ دين و حركت در راه حقّ نبايد به سبب رو به رو شدن با مخالفت‏ها و تكذيب‏ها متوقف شود؛ بلكه بايد با تقويت مبلّغان ادامه يابد.105
7- اجتناب از فساد
از آثار دعوت دور داشتن جامعه از فساد و تباهى است که در آیات متعدد آمده است،106 از جمله:
«وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ‏» (هود/ 85)
ترجمه: و اى مردم! پيمانه و وزن را با عدالت وفا كنيد و بر اشياء مردم عيب مگذاريد و از حق آنان نكاهيد و در زمين فساد مكنيد.
كم‏ فروشى و بى‏عدالتى در امور اقتصادى، بارزترين انحراف اقتصادى قوم شعيب‏ (ع) بود، بنابراین شعيب (ع) دعوت كنندۀ مردم به برقرار ساختن قسط و عدالت در معاملات است.107
8- رفع اختلاف‏
رفع اختلاف از آثار دعوت انبیا (ع) در آیات متعدد آمده است،108 از جمله:
«وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ‏» (نحل/ 64)
ترجمه: ما اين كتاب را به تو نازل كرديم مگر براى آنكه مطالبى را كه در باره آن اختلاف كرده‏اند براى ايشان بيان كنى، و هدايت و رحمتى براى گروه مؤمنان است.
قرآن براى حضور در عينيت جامعه، نياز به تفسير و تبيين از سوى عالم به آن دارد. لذا تبيين قرآن براى حل اختلاف هاى عقيدتى مردم از جمله وظايف پيامبر (ص) است.109
9- عدالت‏
عدالت در داد و ستد يكى از آثار دعوت شعيب (ع):
«إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَ لا تَتَّقُونَ، أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ، وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ…» (شعراء/ 177 و 181 و 182)
ترجمه: چون

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درمورد قرآن کریم، امر به معروف، نهی از منکر، حضرت محمد (ص) Next Entries تحقیق رایگان درمورد امر به معروف، قرآن کریم