تحقیق رایگان درمورد سلسله‌مراتب، آموزش و پرورش، الگوی حل مسئله، یادگیری کلامی

دانلود پایان نامه ارشد

وهمکاران،1388).
در روش پرسش و پاسخ که عده‌ای آن را روش سقراطی نیز گفته‌اند. معلم می‌کوشد با طرح سوال، شاگردان را به تفکر و تلاش ذهنی وادار کند. این روش برای کلاس‌های پر جمعیت کار آیی چندانی ندارد.
در روش نمایشی شاگردان از طریق دیدن، مهارت خاصی را یاد می‌گیرند. این روش زمانی به کار
می رود که تجهیزات و امکانات آموزشی بسیار محدود یا منحصربه‌فرد باشد. روش نمایشی در چهار مرحله آمادگی، توضیح، نمایش و آزمایش و سنجش اجرا می‌شود. البته گاهی مراحل توضیح و نمایش در هم ادغام می‌شوند. روش ایفای نقش نیز یکی دیگر از روش‌های سنتی است که برای تجسم عینی بعضی از موضوعات درسی به کار می رود. از ویژگی‌های بارز این روش ارتباط عاطفی بین ایفاگران نقش و بینندگان (شاگردان) است که در یادگیری، به ویژه یادگیری در سطوح مختلف حیطه عاطفی بسیار مؤثر است. روش گردش علمی نیز از روش‌هایی است که امروزه کاربردزیادی دارد. روش گردش علمی با توجه به مدت زمان اجرای آن به گردش علمی بسیار کوتاه مدت، گردش علمی چند ساعتی، گردش علمی روزانه و گردش علمی هفتگی و ماهانه تقسیم می‌شود. این روش از نظر اجرا شامل سه مرحله است:
1. فعالیت‌های قبل از گردش علمی
2. فعالیت‌های ضمن گردش علمی
3. فعالیت‌های بعد از گردش علمی
هنگام اجرای این روش توجه به نکات مهمی همچون اخذ موافقت از اداره آموزش و پرورش و والدین شاگردان، رعایت نکات ایمنی و انطباق محل بازدید باهدف‌های آموزشی از اهمیت خاصی برخوردار است. روش گردش علمی روشی است که آموزش را از درون کلاس به بیرون کلاس سوق می‌دهد و زمینه ارتباط مدرسه با جامعه را فراهم می‌کند (پارسا،1383).
روش بحث گروهی، یکی از روش‌های مؤثر آموزشی است؛ زیرا محور کار در این روش فعالیت شاگرد است. این روش برای کلاسهای کم جمعیت قابل‌اجرا است. در این روش، مطالب علمی مستقیماً به وسیله معلم در اختیار شاگردان قرار نمی‌گیرد. معرفی منابع توسط معلم صورت می‌گیرد، اما شاگردان خود به مطالعه و جمع‌آوری اطلاعات می‌پردازند. در این روش، علاقه و تسلط شاگرد بر محتوا بسیار مهم است؛ و علاوه بر کسب اطلاعات علمی، تفکر شاگرد پرورش می‌یابد، توانایی اظهارنظر در جمع در او ایجاد می‌شود و انتقادپذیر و انتقادگر بار می‌آید علاوه بر این، توانایی در مدیریت و قدرت بیان، استدلال، تحلیل و تصمیم‌گیری تقویت می‌شود روش بحث گروهی همانند سایر روش‌ها دارای مراحل آمادگی و برنامه‌ریزی و اجرا است (مشایخ، 1386).
در مرحله آمادگی و برنامه‌ریزی عواملی همچون انتخاب موضوع، فراهم کردن زمینه‌های مشترک نحوه آرایش شبکه‌های ارتباطی، ارتباط افراد و تعیین نقش‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. معلم باید در مرحله اجرا به نکاتی همچون وظایف خودش، نحوه شرکت شاگردان در بحث، کنترل و هدایت بحث و وظایف شاگردان در بحث توجه داشته باشد. روش بحث گروهی اگر به دقت انجام نشود، موجب بدآموزی خواهد شد. آخرین روش، روش آزمایشگاهی یا آزمایشی است. این روش بر اصول یادگیری اکتشافی استوار است و بدین علت، عده‌ای آن را جزء الگوی حل مسئله دانسته‌اند. دراین روش، شاگردان از طریق آزمایش به کسب تجربه می‌پردازند. روش آزمایشگاهی برای دروسی مانند علوم تجربی روش بسیار مناسبی است. در این روش هدایت معلم بسیار حائز اهمیت است. قبل از شروع آزمایش توسط شاگردان، معلم باید نحوه آزمایش، نکات ایمنی و چگونگی تنظیم گزارش را به شاگردان بیاموزد. در مواقعی که ابزار و مواد آزمایش خطرناک یا نادر است، بهتر است معلم، خود آزمایش را انجام دهد (فضلی خانی،1388).
2-17. ماهيت يادگيري
ماهيت به طور كلي فعاليتي دگرگون ساز است. كه افراد را براي مقابله با رويدادها و سازش با محيط آماده مي‌سازد و در موقعیت‌های مختلف و در اكثر سطوح زندگي حيواني از بازتاب‌های شرطي جانوران پست تا فرايندهاي پيچيده‌شناختي افراد آدمي رخ می‌دهد. آزمایش‌های گوناگون پژوهشگران و زيست‌شناسان درباره گونه‌هاي جانداران در رده‌هاي بسيار پائين نشان داده است كه محركهاي معيني در شرايط خاصي موجب تغيير رفتار آن‌ها مي‌شوند.
انسان كه کامل‌ترین و پيشرفته‌ترين موجود كره زمين است. هنگام تولد ناتوان‌ترين و درمانده‌ترين آن‌هاست و با بيشترين استعدادها براي يادگيري قادر است از تجربه‌هاي خود به بهترين وجه سود جويد و پاسخ‌ها و تجربه‌هاي آموخته او مهم‌ترین اندوخته‌هاي رفتاريش را تشكيل مي‌دهند. يادگيري در واقع يك رشته فرايند است و هم فرآورده تجربه‌ها. بعضي از فرايندهايي كه در دادوستد بين موجود آدمي و محيط انجام مي‌گيرد عبارت‌اند از احساس و ادراك، يادآوري، نماد سازی، انديشه‌هاي مجرد و تخيلي و سرانجام رفتار يادگيري را نبايد منحصراً به صورت پيشرفتهاي مواد درسي كه در کانون‌های آموزشي انجام مي‌شود تصور نمود (اپستین،2009).
وقتي كودكي بتواند توپي را بگيرد يا آن را پرتاب كند، راه برود، حرف بزند، يا آنكه نوجواني دوچرخه‌سواري و موتورسواری كند و يا وقتي مادري از نوع گريه كودك خود به نياز خاص يا ناراحتي او پي ببرد، در همه اين حالت‌ها بي‌شك امر يادگيري به وقوع مي‌پيوندد. گرچه گروهي از افراد به سبب آنكه این‌گونه رفتارها با درس و مدرسه سروکار ندارند آن‌ها را يادگيري نمي‌دانند. يادگيري در حقيقت داراي مفهوم بسيار گسترده‌اي است كه در قالب‌های دگرگوني، عادت شكني، ايجاد علاقه، نگرش‌های نو، درك ارزش ذوق و سليقه و پيشداوري يا حب و بغض پديدار مي‌شود (سیف،1387).
2-18. تعاريف يادگيري
یادگیری نتیجه و برآیند آموزش‌های برنامه‌ریزی‌شده یا تجربی که بر اثر تمرین یا برخورد مستمر در فرد نهادینه و نمود بیرونی در رفتار دارد. چنین یادگیری با استفاده از ابزارهای مناسب قابل سنجش و اندازه‌گیری است. (مشایخ1386). یادگیری تغییر در رفتار است. به سخن دیگر نتایج یادگیری همواره باید قابل انتقال به رفتار مشاهده‌پذیر باشد. پس از یادگیری، یادگیرنده قادر به انجام کاری خواهد بود که پیش از یادگیری نمی‌توانست آن را انجام دهد. از جمله ویژگی‌های انسان، استعداد خاص او در یادگیری است. به یقین می‌توان گفت که پیدایش و بقای تمدن و فرهنگ انسان به وجود استعداد یادگیری او بستگی داشته و یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت‌های اجتماعی در زندگی انسان، یادگیری است. کودک در آغاز، با برخی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های فیزیولوژیک و غریزی، پا به دنیا می‌گذارد. از آن پس به جز ظرفیت‌های غریزی و طبیعی نظیر رشد و نمو و بازتاب‌ها، آنچه شخصیت او را می‌سازد حاصل یادگیری اوست (آقازاده، 1388).
آموزش‌های خانواده، آموزش‌های مدرسه‌ای و آموزش‌های اجتماعی، همه قسمت‌هایی از زندگی او را تشکیل می‌دهند که تماماً یادگیری است. پس حیطه یادگیری گسترده است و رفتارهای تحصیلی و غیر تحصیلی را شامل می‌شود و در مدرسه و یا روان‌شناساني هستند كه يادگيري از دگرگونی‌های نسبتاً پايدار در توانايي، گرايش يا ظرفيت پاسخ‌دهي عنوان كرده‌اند. با اين تعريف مشاهده مي‌شود كه يادگيري پيش از تغيير رفتار پديد مي‌آيد.
البته موجود زنده زماني مي‌تواند پاسخ لازم را بدهد كه توانايي و ظرفيت دادن پاسخ را دارا باشد. بسيار اتفاق افتاده است كه معلم موضوعي مانند حل مسئله را مي‌خواهد به شاگرد بياموزد كه مشهود نيست. نتیجه و برآیند آموزش‌های برنامه‌ریزی‌شده یا تجربی که بر اثر تمرین یا برخورد مستمر در فرد نهادینه و نمود بیرونی در رفتار دارد. چنین یادگیری با استفاده از ابزارهای مناسب قابل سنجش و اندازه‌گیری است. یادگیری تغییر در رفتار است. به سخن دیگر نتایج یادگیری همواره باید قابل انتقال به رفتار مشاهده‌پذیر باشد (سیف،1387).
پس از یادگیری، باید یادگیرنده قادر به انجام کاری خواهد بود که پیش از یادگیری نمی‌توانست آن را انجام دهد. یادگیری از تمرین یا کوشش تقویت‌شده به دست ‌می‌آید. به دیگر سخن، تنها رفتار تقویت‌شده آموخته می‌شود در کل یادگیری را میتوان از یک سو به تغيير رفتار نمايان و از سوی دیگر به استعداد يا توانمندي در پاسخ دادن تعریف نمود (آقازاده،1388).
انسان فقط نتيجه انديشيدن يا حل مسئله را مشاهده مي‌كند نه فرايندهاي ظاهري آن‌ها رادر اين مورد علاقه معلم اين است كه شاگرد توانايي و استعداد انجام دادن رفتار را به نحو خاصي پيدا كند تا رفتار نمايان و معيني را. ممكن است ادعا شود كه حل مسئله، عبارت از يك رشته الگوهاي پاسخ‌دهي مشخص است و پاسخ‌ها نهان هستند تا نمايان؛ اما در حقيقت وقتي شاگرد جيزي مي‌آموزد فقط رفتارش تغيير نمي‌يابد، بلكه استعداد پاسخ دادن او در اوضاع و احوال آينده نيز تغيير پيدا مي‌كند (هاپکینز، 1385).
با توجه به موارد بالا تا اينجا روشن شد كه يادگيري داراي دو تعريف است: يكي به تغيير رفتار نمايان و ديگري به استعداد يا توانمندي در پاسخ دادن اختصاص مي‌يابد. و دیگری تغيير در ساختار فيزيولوژي اعصاب مي‌دانند كه از استعداد ابزار پاسخ پديد مي‌آيد.
2-19. انواع یادگیری
براساس نظریه سلسله‌مراتب یادگیری گانیه، یادگیری‌های مختلف، سلسله‌مراتبی را تشکیل می‌دهند که در آن هر یادگیری، پیش‌نیاز یادگیری مراتب بالاتر از خود است. این سلسله‌مراتب از ساده به پیچیده و شامل هشت طبقه به شرح زیر می‌باشد:
 1. یادگیری علامتی: ساده‌ترین نوع یادگیری و در نتیجه پایین‌ترین نوع آن در سلسله‌مراتب یادگیری، علامتی است. این نوع، در واقع همان شرطی شدن کلاسیک است و به این ترتیب حاصل می‌شود که فراگیر در برابر محرک خاصی، بازتابی بروز می‌دهد، یعنی در برابر محرک، شرطی می‌شود.
 2. یادگیری محرک- پاسخ: یادگیری محرک- پاسخ، همان شرطی شدن فعال (کنش گر) است و با یادگیری علامتی از این جهت فرق دارد که در این نوع، پاسخ، دقیق و ارادی است اما در یادگیری علامتی غریزی و غیرارادی است.
 3. یادگیری زنجیره‌ای: در این نوع یادگیری، رفتارهایی که قبلاً از طریق محرک – پاسخ آموخته‌شده‌اند، باهم ترکیب‌شده و رفتار پیچیده‌تری را موجب می‌گردند.
4. یادگیری کلامی (تداعی کلامی): این نوع یادگیری، زبان‌آموزی نیز نامیده می‌شود و نوع به خصوصی از یادگیری زنجیره‌ای است که حلقه‌های آن، واحدهای زبان هستند. بدین صورت که کودک، کلماتی را که قبلاً یاد گرفته، به یکدیگر متصل کرده و از این طریق منظور خود را تفهیم می‌سازد.
5. یادگیری تمییز دادن محرک: یادگیری تمییزی، ‌مستلزم به دست آوردن توانایی تفاوت‌گذاری بین محرک‌های مشابه است؛ یعنی فرد باید بتواند به محرک‌های مختلف، پاسخ‌های درست دهد. این یادگیری، همان یادگیری محرک – پاسخ است که در اینجا تعداد محرک‌ها زیاد است و اغلب باهم شباهت‌هایی دارند و فراگیر باید بتواند آن‌ها را از هم تشخیص داده و به هر کدام از آن‌ها، پاسخ مثبت بدهد.
 6. یادگیری مفهوم: یادگیری مفهوم، پاسخ دادن به شباهت‌هاست و خصوصیات انتزاعی اشیاء، درک می‌شوند؛ یعنی به محرک‌هایی که در ظاهر متفاوت ولی دارای وجه اشتراک هستند، یک پاسخ داده می‌شود.
 7. یادگیری اصل (قانون): در این نوع یادگیری، چند مفهوم به یکدیگر ربط داده می‌شود و از آن یک معنی تازه، به دست می‌آید. اصل، عبارت است از یکسری مفاهیم.
 8. یادگیری حل مسئله: در این مورد، یادگیرنده با استفاده از قواعد و اصول به حل مسائل می‌پردازد. (سیف1387).
2-20. عوامل مؤثر بر یادگیری
1. داشتن انگیزه و هدف: یادگیری، معلول انگیزه‌های متفاوتی است. یکی از این انگیزه‌ها که نقش مهمی در جریان یادگیری دارد، میل و رغبت شاگرد به آموختن است. رغبت، محرکی است که نیروی فعالیت را افزایش می‌دهد. یکی دیگر از عوامل ایجاد انگیزه، هدف است.
هدف، به فعالیت انسان جهت و نیرو می‌دهد؛ بنابراین، در مدارس هدف‌های تربیتی باید انعکاسی از احتیاجات و تمایلات شاگردان باشد و به طور مشخص و واضح بیان شود.
 2. آمادگی یادگیرنده: فراگرفتن معلومات، عادات، مهارت‌ها و افکار و عقاید، مستلزم این است که فرد یادگیرنده از لحاظ بدنی، عاطفی، اجتماعی و عقلانی رشد کافی داشته باشد. وقتی فرد یادگیرنده واقعاً از جریان یادگیری استفاده می‌کند که آمادگی لازم

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درمورد آموزش و پرورش، آموزش ابتدایی، پیش آزمون، ایفای نقش Next Entries منبع مقاله درمورد سنجش اثربخشی، پروژه‌های تحقیقاتی، ارزیابی عملکرد، نظام ارزی