تحقیق رایگان درمورد امر به معروف، قرآن کریم، ارتباطات سیاسی، رسول خدا (ص)

دانلود پایان نامه ارشد

تحلیل مخاطب
با چه تاثیری
تحلیل اثر

شکل6- 2: فرمول لسول با حوزه های معادل در پژوهش ارتباطات

هر چند مدل لسول تقریباً بسیار ساده است، اما برخی پژوهشگران آن را مفید یافته و توسعه داده اند. بردداک58 (1958) دریافت که در این فرمول ملاحظات دیگری، علاوه بر آن پنج موردی که لسول ارائه کرده است، وجود دارد.
بردداک در رونوشت خود از این مدل، دو جنبه دیگر از عمل ارتباطی را اضافه می کند، یعنی شرایطی که تحت آن پیام فرستاده می شود و به چه منظور، ارتباط گر چیزی می گوید. ما این را به شکل زیر نشان می دهیم.59

چه کسی
چه می گوید
به چه کسی

تحت چه شرایطی؟
به چه منظوری؟
با چه تأثیری؟

از چه رسانه ای

شکل 7- 2: گسترش فرمول لسول توسط بردداک
مدل لاسول ویژگی معمول مدل های ارتباطی ابتدایی را نشان می دهد. او کم و بیش می پذیرد که ارتباط گر قصد تأثیرگذاری بر گیرنده را دارد. بنابراین، باید ارتباطات را عمدتاً یک فرایند اقناعی تلقی کرد. فرض دیگر آن است که پیام ها همیشه دارای تأثیراتی هستند. مدل هایی نظیر این، یقیناً در تمایل به غلو درباره آثار ارتباطات جمعی، مؤثر بوده اند؛ از سوی دیگر هنگامی که ما می دانیم لسول در آن زمان به ارتباطات سیاسی و تبلیغات علاقه مند بوده است، چندان عجیب به نظر نمی آید، زیرا این فرمول برای تحلیل تبلیغات سیاسی بسیار مناسب است.
بردداک تأکید می کند، این فرمول به دلیل آن که پژوهشگر را به حوزه های مجزای پژوهش رهنمون می شود، ممکن است گمراه کننده باشد. در واقع حوزه های پژوهش تا حدود بسیار زیادی به هم مرتبط هستند. لسول همچنین به خاطر حذف عنصر بازخورد، مورد انتقاد قرار گرفته است. در این خصوص نیز مدل او، دیدگاه عمومی زمانی را بازتاب می دهد که فرمول او نگاشته شده است. اما این انتقاد نباید این واقعیت را پنهان کند که فرمول لسول حتی امروز هم یک روش مناسب و فراگیر برای آشنا کردن افراد با مطالعه فرایند ارتباطات است.60
«اين مدل يك تعبير لفظي از الگوي اصلي شانن و ويور است که همانند آن یک الگوی خطي است، چراکه ارتباطات را انتقال پيام مي داند و موضوع «تأثير» را بيش از معنا مي پروراند. از آنجا که «تأثير مستلزم تغيير قابل مشاهده و سنجش در گيرنده است كه عناصر قابل شناساييِ فرايند سبب آن شده باشند.» تغييرِ يكي از اين عناصر تأثير را تغيير خواهد داد که مي توان رمزگذار يا پيام و يا مجرا را تغيير داد و هر يك از اين تغييرات سبب تغيير متناسب تأثير مي شوند.»61

2) تبیین نظریه سیستم دعوت در قرآن کریم

2.3. تعاریف و مفاهیم

2.3.1. مفهوم دعوت
دعوت از ریشۀ (د ع و) بر وزن (فَعَلَ) به معنای خواندن است. در المفردات راغب آمده است: «دعا مثل نداء است مگر آنكه نداء گاهى فقط خواندن است بدون ذكر اسم ولى دعا بيشتر با ذكر اسم مي شود مثل: اى زيد و در باب نون گفته: نداء بلند كردن صدا و اظهار آن است و گاهى به مجرد صدا اطلاق مي شود.»62
همچنین: «دعاء به معنى خواندن و حاجت خواستن و استمداد است و گاهى مطلق خواندن از آن منظور است و گاهى مراد همان درخواست و استمداد است.»63
«كلمه دعوت به معناى معطوف كردن توجه و نظر شخص دعوت شده است به سوى چيزى كه آن شخص دعوت شده است که هم شامل دعوت كردن به وسيله لفظ مى‏شود و هم شامل آنجايى كه كسى را با اشاره و يا نامه دعوت كنند.»64
پس دعوت به معنای فراخواندن شخص به سوى امری است.
در فرهنگ قرآن واژه‏هايی مانند: «دعوت، اعلام، ارشاد، انذار، تبشير، تبلیغ، امر به‏ معروف و نهى از منكر، نصح، حكمت، موعظه، مجادله و…»، هر يك بار معنایی ويژه‏اى در بردارد.
الف) دعوت: «كلمه دعوت به معناى معطوف كردن توجه و نظر شخص دعوت شده است به سوى چيزى كه آن شخص دعوت شده است که هم شامل دعوت كردن به وسيله لفظ مى‏شود و هم شامل آنجايى كه كسى را با اشاره و يا نامه دعوت كنند.»65
ب) اعلام: «كلمه «أعلام» جمع «علم» است كه به معناى علامت است.»66
ت) ارشاد: «كلمه «رشد» كه هم با ضمه «راء» و هم با ضمه «راء و شين» خوانده مى‏شود به معناى رسيدن به واقع مطلب و حقيقت امر و وسط طريق است و معلوم است كه رسيدن به واقع امر، منوط بر اين است كه راه راست و وسط طريق را پيدا كرده باشد، پس رسيدن به راه، يكى از مصاديق وجه الامر است.»67
پ) انذار: «هدايت، قضايى است حتمى، و به همين جهت منذر حقيقى خداى تعالى است، هر چند كه با زبان رسول خدا (ص) انجام شود.»68
ر) تبشیر: «نداى بشرى (مژده) مانند نداى به «اسف» و «ويل» و نظاير آن در جايى به كار مى‏رود كه بخواهند بفهمانند كه حادثه خير و يا شر حاضر و هويدا است.»69 همچنین «كلمه «بشارت» و «بشرى» به معناى هر خيرى است كه تو را خوشحال كند.»70
ز) تبلیغ: كلمه «بلاغ»- به طورى كه راغب گفته ماده (بلغ)- به معناى تبليغ است.»71 همچنین «كلمه «بلاغ» به معناى تبليغ است و مراد از آن تبليغ رسالت است.»72
د) امر به معروف و نهی از منکر: «راغب در مفردات گفته است: معناى منكر، آن كارى است كه مردم در جامعه خود آن را نشناسند، يعنى در جامعه متروك باشد، حال يا به خاطر زشتيش و يا به خاطر اينكه جرم و گناه است، مانند عمل مواقعه و يا كشف عورت در انظار مردم، آن هم در جوامع اسلامى.»73
ذ) نصح: «راغب در مفردات گفته: كلمه «نصح» به معناى به كار بردن نهايت درجه قدرت خود در عمل و يا سخنى است كه در آن عمل و يا سخن مصلحتى براى صاحبش باشد.»74
ط) حکمت: «معنى حكمت به طورى كه در مفردات (مفردات راغب، ماده «حكم») آمده به معناى اصابت حقّ و رسیدن به آن به وسیلۀ علم و عقل است.»75
ظ) موعظه: «موعظه بنا بر گفتة خلیل (مفردات راغب ماده «وعظ»)، یادآوری کارهای نیک است به شکلی که قلب شنونده از شنیدن آن رقّت پیدا کند و در نتیجه تسلیم شود.»76
ه) مجادله: جدال بنابر گفتة راغب (مفردات راغب، ماده «جدل»)، سخن گفتن از طریق نزاع و غلبه جویی است.»77
واژه دعوت و مشتقات آن در قرآن کریم 182 مورد مي باشد.78
از جمله مشتقات: تدعون؛ 21 مورد، «ادعوا» 19 مورد، «تدع» 16 مورد، «دعا» 23 مورد، «ادع» 8 مورد، «یدعوا» 8 مورد، «یدعون» 27 مورد، «دعوا» 10 مورد، «تدعون» 24 مورد، «ادعوه» 2 مورد، «ادعونی» 1 مورد، «تدعوهم» 4 مورد و … .
دعوت در قرآن داراي چندين معني است که عبارتند از: 1- پرستش؛ 2- صدا كردن و فراخواندن كسي؛3- فراخواندن ديگران به راه راست؛4- نيايش و دعا؛ 5- سخن.
در بررسي كه روي معاني انجام شد، اين نتايج حاصل شد:
1. 48 مورد از آيات قرآن درباره تبليغ و دعوت به خير يا شر است از جمله: سورة محمد/ آیة 38، سورة احقاف/ آیات 31 و 32، سورة حدید/ آیة 8: سورة نوح/ آیة 8-5، سورة صف/ آیة 7 و… .
2. 50 مورد از آيات قرآن به معني نيايش است از جمله: سورة انعام/ آیة 52، سورة اعراف/ آیة 29، سورة يونس/ آیة 12، سورة انعام/ آیة 108، سورة اعراف/ آیات 194 و 195، سورة یونس/ آیة 89، سورة اسراء/ آیات 56 و 57.
3. 47 مورد از آيات قرآن به معني پرستش است از جمله: سورة نساء/ آیۀ 117، سورة انعام/ آیة 56، سورة اسراء/ آیة 67، سورة يونس/ آیة 106، سورة جن/ آیة 18، سورة طور/ آیة 28.

معني مورد نظر كه در این تحقیق مورد بررسي قرار می گیرد فراخواندن ديگران به راه راست است، این معنا در آیات زیر آمده است: سورة بقره/ آیة 221. سورة آل عمران/ آیة 23. سورة آل عمران/ آیة 104. سورة انعام/ آیة 71. سورة انفال/ آیة 24. سورة هود/ آیة 62. سورة یوسف/ آیة 108. سورۀ رعد/ آیة 36. سورة ابراهیم/ آیة 9 و 10. سورة ابراهیم/ آیة 22. سورة ابراهیم/ آیة 44. سورة نحل/ آیة 125. سورة کهف/ آیة 57. سورة مومنون/ آیة 73. سورة نور/ آیة 48. سورة نور/ آیة51. سورة نمل/ آیة 80. سورة قصص/ آیة 41. سورة لقمان/ آیة 21. سورة فصلت/ آیة 33.
بررسی این آیات در ادامه پیگیری خواهد شد، اما در اینجا به پاره ای از این آیات اشاره می شود، از جمله:

1- «…أُولئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ، وَ اللَّهُ يَدْعُوا إِلَى الْجَنَّةِ وَ الْمَغْفِرَةِ‏» (بقره/221)
ترجمه: … مشركين شما را به سوى آتش دعوت مى‏كنند و خدا به سوى جنّت و مغفرت مى‏خواند.
می فرماید مشركان، دعوت كنندگان به آتش جهنّم هستند و ازدواج با مرد يا زن مشرك زمينه ‏ساز انحراف و دخول در جهنّم است. و خداوند دعوت ‏كنندة انسان ها به بهشت و آمرزش خويش است كه دعوت الهى به بهشت و آمرزش همراه با توفيق او براى رسيدن به آن است.79
2- «يُدْعَوْنَ إِلى‏ كِتابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ…» (آل عمران /23)
ترجمه: مردم را به كتاب خدا مى‏خواندند تا در بين آنان حكومت كند.
این آیه با استناد كتاب به خداوند، دعوت شدگان را به پذيرش حكم كتاب آسمانى ترغيب كرده و در آنان انگيزه ايجاد مى‏كند. پس آنها را به داوریِ کتاب خدا دعوت می کنند.80
3- «وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ» (آل‏عمران/ 104)
ترجمه: بايد از ميان شما طايفه‏اى باشند كه مردم را به سوى خير دعوت نموده ، امر به معروف و نهى از منكر كنند.
امر به معروف و نهى از منكر، برجسته‏ترين مصداق دعوت به نيكى‏ها است که دعوت مردم به انجام نيكى‏ها از وظايف امت اسلامى‏ است و تمام افراد أمّت در تكليف دعوت‏ شريك‏اند كه باید يكديگر را به نيكى‏ها دعوت كنند یعنی لزوم تشكل يافتن گروهى از جامعه اسلامى و انسجام آنان براى فراخوانى مردم به نيكى‏ها و امر به معروف و نهى از منكر واجب است. در اين آيه شريفه سه مرتبه براى دعوت به خير ذكر شده است: اول دعوت به خير مطلق: و خير عبارت است از آنچه انتخاب و اختيار و برگزيده شده و برترى داشته باشد، و آن در مقابل شرّ است يعنى چيزي كه مرجوح است. دوم امر به معروف كه: با تحقّق شرایط از علم پيدا كردن به موضوع و ظنّ بر تأثير، و امن از ضرر مطلق صورت مى‏گيرد. سوم نهى از منكر: با شرایطى كه در امر به معروف هست.81

4- «… لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا…» (انعام/ 71)
ترجمه: اصحابى كه براى او است او را به طرف راه دعوت كنند كه بيا راه نجات اينجا است.
در این آیه مشركان، مرتدان متحير را به شرك دعوت مى‏كنند و خود را هدايت‏يافته مى‏پندارند.82

5- «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً…‏» (فصلت/ 33)
ترجمه: راستى خوش گفتارتر از كسى كه بشر را به سوى خدا دعوت مى‏كند و عمل صالح انجام مى‏دهدكيست؟
می فرماید سخنى كه در راستاى دعوت مردم به سوى خداوند ايراد شود، بهترين و زيباترين گفتار است. «وَ عَمِلَ صالِحاً»؛ یعنی ارزش دعوت به سوى خدا و تبليغ آيين الهى در گرو نيك‏ كردارى دعوت كنندگان و مبلغان آن است. هدايت‏گرى، عمل صالح و روحيه تسليم در برابر خداوند از برجسته ‏ترين ويژگى‏هاى پيامبر (ص) می باشد. هر چند لفظ آيه عموميت دارد و شامل همه كسانى مى‏شود كه به سوى خدا دعوت مى‏كنند.83

6- «ادْعُ إِلى‏ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ» (نحل/ 125)
ترجمه: با فرزانگى و پند دادن نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با مخالفان به طريقى كه نيكوتر است مجادله كن.
در این آیه پيامبر (ص) مأمور به دعوت مردم به راه خدا در پرتو «حكمت»، «موعظه» و «جدال به احسن» می باشد که به عنوان سه ابزار دعوت به راه خدا است.84
7- «فَادْعُ وَ اسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ…» (شوری/15)
ترجمه: تو دعوت

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درمورد قرآن کریم، رسانه جمعی، مدل ارتباطی، الگوهای ارتباط Next Entries تحقیق رایگان درمورد قرآن کریم، امر به معروف، نهی از منکر، حضرت محمد (ص)