تحقیق رایگان درباره ورودی شهر، طراحی شهری، فضای شهری، کیفیت محیط

دانلود پایان نامه ارشد

جهت سازماندهی محورهای ورودی نقش دارد.
11 – از جمله مطالعات خارجی انجام شده در زمینه محورهای ورودی راهنمای طراحی ورودی شهر دباری است. هدف استانداردهای طراحی در امتداد این محور ورودی شامل موارد زیر می باشد تقویت منظر ورودی – ورودی خوش منظر به شهر، – ایجاد استانداردهای طراحی هماهنگ برای تقویت کیفیت محور، – کاهش آلودگی بصری ناشی از ساختمان های ناهماهنگ، – ایجاد الگوهای جریان ترافیک برای بهبود امنیت عمومی، – بهبود ارزش های مالی، – ایجاد یک مکان فعال پایدار از نظر بصری، مالی و اقتصادی.
12– راهنمای طراحی ورودی خیابان راسین در کشور آمریکا از دیگر مطالعات خارجی است. هدف کلی از این راهنما طراحی مجدد محیط ساخته شده محور ارتباطی خیابان راسین و بهبود خصوصیات بصری با اجتناب از یکنواختی و تکرار می باشد. این ناحیه ارائه گستره وسیعی از فعالیت های تجاری و خدماتی در شهر ماسکگو (واقع در ایالت فلوریدای آمریکا) مشخص شده است. برای تحقق این راهنما، استانداردهای طراحی در محور ورودی خیابان راسین اجرا می شود.

2–2. مفاهیم پایه ای
2-2-1. مفهوم شهر
1– مفهوم شهر عموما برای توصیف پدیده های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بکار رفته است. (فیالکوف، 1383، ص13).
2 – در ادبیات علوم انسانی مفهوم شهر با مفهوم تمدن یکی گرفته می شود. بنابراین شهر را نوعی خاص از سازمان یافتگی زندگی اجتماعی در انطباق با فضا تلقی می کنند. در مفهوم عام، شهر را باید دارای پیشینه ای حداقل 7000 ساله دانست که در حدود 2 تا 3 هزار سال از انقلاب نوسنگی، با تغییر تدریجی جماعت‎های روستایی دائم ظاهر می شود و بصورت پیوسته تا امروز به شکل نوع زیست غالب بشریت در آمده است از اینرو می توان تعریف عام و جامع از شهر را بصورت زیر ارائه نمود: شهر زیستگاهی است انسان ساخت و در زیر یک قدرت سیاسی مشخص، که تمرکز جمعیتی نسبتا پایداری را درون خود جای می دهد، فضاهای ویژه بر اساس تخصص های حرفه ای به وجود می آورد، تفکیکی کمابیش مشخص و فزآینده میان بافت‎های مسکونی و کاری ایجاد می کند و فرهنگی خاص را به مثابه حاصلی از روابط درونی خویش پدید می آورد که درون خود خرده فرهنگ های بی شمار را حمل می کند (فکوهی، 1383، ص29).
3 – شهر سیستمی است متشکل از سیستم های درونی که با آنها دارای ارتباط متقابل است و خود این مجموعه نیز (شهر) با سایر سیستم های منطقه ارتباط دارد و منطقه نیز جزئی از سیستم اصلی است. تعریف شهر در ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری ایران چنین است. شهر محلی است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیایی مشخص واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی با ویژگی های خاص خود است. به طوری که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، خدمات و فعالیت های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خود کفایی نسبی برخوردارند. شهر کانون مبادلات اجتماعی– اقتصادی، فرهنگی وسیاسی حوزه نفوذ پیرامون خود بوده و حداقل دارای 10 هزار نفر جمعیت است (رضویان، 1381، ص23).

2-2-2. مفهوم کالبد شهر
کالبَد شهری در لغت به معنای پیکر آورده شده و محتوای روابط اقتصادی و اجتماعی در فضاست و چون سه بُعدی می‌باشد تعریف کننده فضا به ‌شمار می‌‌آید. بنابراین کالبد شهر مجموعه‌ای از عوامل هستند که در کُل، سیمای شهر را می‌سازد و عواملی چون رده، لبه، گره، بافت، مقیاس و تناسب از بهترین آن به‌شمار می‌روند (رضایی، 1384، ص29).
بصورت کلی، مفهوم کالبد شهر در مرحله نخست با شرایط مکانی آن ارتباط داشته است. کالبد شهرهای قدیمی در رابطه با چهار عامل زیر شکل می گرفته است. 1) اقلیمی، 2) دفاعی، 3) اجتماعی، 4) اقتصادی، در درون این کالبد، فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی جریان داشته و فرم و شکل کالبد را تعیین می کرده است (مجتهدزاده، 1382، ص73).

2-2-3. مفاهیمی پیرامون توسعه کالبدی شهر
2-2-4. فضای شهری و توسعه فضایی
مفهوم فضا به کلّیه فعالیت‌ها و ساختارهای شکل گرفته در مکان اطلاق می‌شود. هر مکان دارای دو بُعد است امّا فضا سه بُعد دارد. در واقع مکان بخشی از فضا است که با فعالیتی یا چیزی اشغال شده و دارای بارِ معنایی و ارزشی گردیده است. فضای شهری نوعی از فضای جغرافیایی است که در اثر تعامل ویژگی‌های محیط طبیعی و ساختار اجتماعی- اقتصادی شکل می‌گیرد (شماعی و دیگران، 1385، ص 90 -89).

2-2-5. فضا و فضای شهری
بخش عمده ی ادراک ما از فضا، نخست بصری است و ادراک بصری در وهله ی اول فضایی است. با حرکت در فضا اطراف به صورت توالی محرک های بصری تجربه می شود و نسبت به میزان ارتباط بین محرک های مختلف در یک فضا، آن فضا به صورت منسجم درک شده و حس خاصی نسبت به آن مکان پیدا می شود. در این حالت فضا دارای حس مکانی قوی و پر معنایی خواهد بود و پیوسته و کامل به نظر می رسد (ماتلاک، 1379، ص39).
از نظر نیوتن فضای مطلق دارای ویژگی سه بعدی می باشد و از کیفیت عینی و واقعی برخوردار است. فضای نسبی به فضای اقتصادی، ایدئولوژیکی، اجتماعی، فضای فعالیت، فضای آگاهی، فضای ساخته شده گفته می شود. مانوئل کاستل: فضا تحت تاثیر عوامل مختلف مکان و موقع اشیاء و عناصر نسبت به تغییر می کند (براتی، 1382، ص64).
فضای سبز شهری: منظور از فضاهای سبز شهری، سطوحی از کاربری زمین شهری است که از پوشش گیاهی طبیعی یا مصنوعی پدید آمده باشند. فضاهای سبز شهری هم واجد بازدهی اجتماعی و هم واجد بازدهی اکولوژیکی هستند.

2-3. ورودی
ورودی های امروز تنها به عنوان عنصری جهت مشخص کردن محدوده شهر عمل می کنند. آنچه که امروزه در ورودی شهرها مشاهده می شود، تنها تقلیدی نا آگاهانه از کالبد و شکل ظاهری دروازه هاست. در حالی که مسافر یا گذرنده، هنگام نزدیک شدن به شهر باید بتواند تصویری کلی از بافت و زندگی شهر را در ذهن خود مجسم بدارد. گستردگی این تصویر و جامعیت آن با نزدیک شدن به شهر و شکل بستری که شهر در آن قرار گرفته، متفاوت است. بی توجهی به زمینه، امری است که موجب بی هویتی هر چه بیشتر شهرهای امروز شده است.
تفکر مدرنیستی همواره متوجه دو فضا از طریق یک مانع قابل کنترل است. این در حالیست که ورودی بیش از هر چیزی، مفصلی برای اتصال دو مکان است و نه تیغه ای برای تفکیک دو فضا اتصال در مکان نیز از طریق یک فضای واجد حس مکان امکان پذیر است. از این رو. ورودی مکانی است خلق شده برای یک اتفاق که معنای این اتفاق، ورود و خروج آگاهانه از دنیایی به دنیایی دیگر است (خادمی، و دیگران، 1390، ص85).
2-4. تعریف فضای ورودی شهر
نخستین فضای شهری است که مسافرین با آن برخورد می کنند. بنابراین می توان چنین پنداشت که نخستین تصویر ذهنی از یک شهر از طریق مبادی ورودی آن ایجاد می شود. یک ورودی موفق ورودی ای است که بتواند در حین ورود، دریافتی سریع و چشم اندازی نسبتا فراگیر از یک شهر را در اختیار مخاطب (وارد شونده) قرار دهد (شکوهی، و دیگران، 1390، ص5).
تعریف دیگر فضای ورودی شهر تعاریف متعددی ارائه شده است که هر کدام از آنها به یکی از جنبه های ورودی تاکید می کند. به طور مثال یکی از این تعاریف با تاکید بر وسایط نقلیه موتوری که کاملا مرتبط با ورودی شهرهای امروزی است بر این امر اشاره دارد: «مبادی ورودی شهرها مجراهایی بر روی زمین هستند که امکان ورود به شهر از طریق وسایل موتوری را فراهم می آورند» (ابلقی، و دیگران، 1385، ص 66).
– ورود به شهربه اعتقاد اسپرای ریگن، منظری که در هنگام ورود به شهر دیده می شود در قالب های زیر شکل می یابد:
–راه ها: راه های منتهی به شهر از اولین معرف هایی هستند که بازدید کننده را به خود جلب می کند و منظر زمین، پیچ و خم، ردیف درختان و بوته ها و. . . . . در آنها تشخیص ایجاد می کند.
– چشم انداز: در هنگام ورود به شهر یا خارج شدن از آن یک دورنمای برجسته و یا چشم انداز وجود دارد که نقش مهمی در هویت بخشی به شهر ایفاد می کند.
– خط آسمان: معرف کالبدی واقعیت های حیاتی شهر بوده و چشم انداز تمامیت آن را به حساب می آید.
– نابسامانی در ورودی های شهرها: بی توجهی به طراحی مناسب در ورودی شهرها باعث به وجود آمدن نابسامانی هایی شده است. نابسامانی در سازمان ادراکی، نابسامانی در سازمان فعالیتی، نابسامانی در سازمان بصری، نابسامانی در سامان کالبدی، نابسامانی در سازمان محیط زیست، نابسامانی در سازمان ارتباطی (ثبوتی، 1390).
منظر شهری: کلیه عناصر طبیعی و مصنوعی(ساختمان ها و الحاقات آن ها، مبلمان شهری، پوشش گیاهی و. . . . ) قابل مشاهده از عرصه های عمومی شهر شامل خیابان ها، میادین، گره ها و پهنه های عمومی است. (سعیدی،1389).

2-4-1. عوامل موثر در طراحی فضای ورودی موفق
در طراحی فضاها برای یادمان سازی و ایجاد محرک های بصری از شیوه های مختلفی می توان بهره برد که هر یک در تغییر، تنوع، وحدت و توالی فضا در طول یک مسیر در القای فضای ادراکی و ایجاد حس مکانی قوی عمل کرده و آن را تشدید می کند. مهمترین این عوامل عبارتنداز: (قریب، 1382).
* میزان محصوریت فضایی
* لبه فضا
* تسلسل فضایی
* سرعت و حرکت
مهمترین احساسی که باید در مسافر وارد شده به شهر القا شود، حس ورود است. اراضی کشاورزی از پتانسیل ها و زیبایی ورودی شهرها هستند و نباید در توسعه های شهری مورد تخریب قرار گیرند. فضای سبز علاوه بر ایجاد زیبایی، لطافت فضا، به حداقل رساندن اصوات مزاحم و…. فضایی است که باعث به وجود آوردن بسترهایی جهت تعاملات اجتماعی و پاتوق افراد از سنین مختلف می شود، و اعتبار هر شهر براساس معماری و فضای سبز آن است که به بیننده مخابره می شود.
-تعریف کیفیت:
چگونگی یک چیز یا پدیده می باشد که تاثیر عاطفی و عقلانی خاص بر انسان می گذارد، کیفیت باعث تمایز پدیده ها از هم می شود و می تواند حاصل فرم، عملکرد و یا معنای یک چیز باشد.

2-5. مفهوم کیفیت محیط شهری
کیفیت محیط شهری درجه ای است که تمام یا برخی عناصر محیط در مقیاس شهر مانند اتمسفر و آب جهت زیستن انسان، اقتصاد شهری و محیط اجتماعی مناسب باشد، مفهوم کیفیت محیط شهری را باید در موضوع جستجو کرد، عناصر کالبدی و فعالیت هایی که با وجود آن شهر شهریت می یابد. ارزش هایی که عناصر شهریت را کیفیت می بخشد (انصاری نیا، 1376، ص11). در رابطه با معیارهای کیفیت محیط شهری مطالعات گسترده ای توسط اهل فن انجام شده است که به چند مورد اشاره می گردد (گلکار، 1387، ص29).

2-5-1. مدل جان لنگ: نیازهای انسانی
طراحی شهری متکفل برآورده ساختن نیازهای متفاوت انسانی به ترتیب زیر می باشد:
نیازهای فیزیولوژیکی: تهیه غذا، مسکن و. . .
نیاز به ایمنی و امنیت
نیاز به وابستگی
نیاز به عزت و اعتماد به نفس
نیاز به تحقق خویشتن
نیازهای شناختی و زیبا شناختی(منبع قبلی).
2-5-2. مدل “کانتر” : مولفه های مکان
مدل مشهور دیوید کانتر از پیشگامان ادراکی معماری و طراحی شهری، را می توان از دیگر چار چوب های نظری که قادر به تبیین مولفه های کیفیت طراحی شهری است، محسوب نمود. براساس مدل مزبور، که به مدل مکان شهرت دارد، محیط شهری به مثابه یک مکان متشکل از سه بعد در هم تنیده، کالبد، فعالیت و تصورات است. از آنجا که کیفیت طراحی شهری یک مکان ناگریز از پاسخ دهی مناسب ابعاد گوناگون محیط شهری است، می توان مولفه های سازنده کیفیت طراحی شهری را مولفه هایی به موازات مولفه های سازنده مکان تعریف نمود. به عبارت دیگر، با اقتباس از نظریه مکان کانتر می توان گفت کیفیت طراحی شهری عبارت است از برآیند سه مولفه که هر یک از آنها متکفل برآورده ساختن یکی از کیفیت های سه گانه کالبدی، فعالیتی و تصوری محیط شهر است (منبع قبلی).

2-5-3. مدل جان پانتر
سه مولفه کالبد، فعالیت، معنی در خلق حس مکان دخیل هستند که به نحو قابل ملاحظه ای با سه مولفه پیشنهادی کانتر یعنی، کانتر یعنی، کالبد، فعالیت، تصورات تشابه دارد و می توان از روایت های مدل کانتر دانست. (منبع قبلی ص31).

2-5-4. مولفه های کیفیت
بر اساس مطالعات انجام شده پیشین توسط اهل فن، مدل ذیل به عنوان

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره ورودی شهر، فضای شهری، کارشناسی ارشد، ساماندهی شهری Next Entries تحقیق رایگان درباره ورودی شهر، سلسله مراتب، نفوذپذیری، هویت کالبدی