تحقیق رایگان درباره مدیریت بحران، مکان یابی، نیازمندی ها

دانلود پایان نامه ارشد

ایجاد خسارت را دراد، یعنی منبع خطر (اسمیت، 1996: 5). در این پژوهش خطر را زلزله معرفی کرده ایم.

خطر طبیعی، پدیده ای طبیعی است که در محدودۀ سکونت بشر اتفاق افتاده، زندگی او را مورد تهدید قرار می دهد و ممکن است باعث وقوع بلایایی گردد. این قبیل خطرات به علل زیست شناختی، آب و هواشناختی، یا فرآیندهایی از این دست، در محیط طبیعی به وجود می آیند (زنگی آبادی و دیگران، 1391: 27).

2-2-3 بحران
بحران حادثه ای است که در اثر رخدادها و عملکردهای طبیعی و انسانی به طور ناگهانی به وجود می آید. مشقت و سختی و خسارت را به یک مجموعه یا جامعه انسانی تحمیل می کند و برطرف کردن آن نیاز به اقدامات و عملیات اضطراری و فوق العاده دارد.
طبق تعریف سازمان بهداشت، بحران عبارت است از درهم ریختگی شدید زیست محیطی و روانی – اجتماعی که بسیار فراتر از ظرفیت انطباقی جامعه مبتلا به آن است (میرجلیلی،77:1388).

2-2-4 مدیریت بحران
مدیریت بحران فرایند عملکرد و برنامه ریزی مقامات دولتی و دستگاه های اجرایی دولتی و عمومی است که با مشاهده، تجزیه و تحلیل بحران‌ها، به صورت یکپارچه، جامع و هماهنگ با استفاده از ابزارهای موجود تلاش می کنند از بحران‌ها پیشگیری نمایند یا در صورت بروز آنها در جهت کاهش آثار، آمادگی لازم، امدادرسانی سریع و بهبود اوضاع تا سطح وضعیت عادی تلاش نمایند(میرجلیلی، 1388 :86). مدیریت بحران در برگیرندۀ عملیات و اقدامات پیوسته و پویاست و به طور کلی بر اساس تابع کلاسیک مدیریت ( برنامه ریزی، ساماندهی، تشکیلات، رهبری و کنترل) در مواقع بحرانی استوار است (پورمحمد وهوشمند مروستی، 1383: 13).
مدیریت بحران، نظام و سیستمی است منسجم با بهره گیری از علوم، فن‌آوری، برنامه‌ریزی و مدیریت برای مقابله با حوادثی که منجر به کشته شدن تعداد زیادی از انسان‌ها، تخریب و آسیب‌دیدگی کلی به اموال مردم و مختل شدن و بر‌هم خوردن زندگی اجتماعی می شوند (رضایی و دیگران، 1390: 85).

2-2-5 واکنش بحران
عبارت است از مجموعه عملیاتی که به وسیله مردم یا ساز مان های دولتی، خصوصی و مردمی در مقابل با بحران جهت تقلیل خسارات و ضایعات، نجات افراد، عادی سازی شرایط و بازگرداندن به حالت قبل از بحران انجام می گیرد (بیرودیان، 1385: 70).

2-2-6 پايگاه پشتيباني مديريت بحران
پايگاه‌هاي پشتيباني مديريت بحران با دو كاربري اصلي ايجاد شده اند:

2-2-6-1 پايگاه هاي ويژه
منظور از پايگاه ويژه، پايگاهي است كه صرفا با كاركردهاي اختصاصي مديريت بحران احداث شده و مورد بهره برداري قرار مي گيرد .

2-2-6-2 پايگاه هاي چند منظوره
منظور از پايگاه چند منظوره پايگاهي است كه دو كاركرد مديريت بحران در زمان بحران و کارکرد معمولی در زمان عادي براي آنها در نظر گرفته شده است و به گونه اي برنامه‌ريزي شده كه حتي‌المقدور در هر يك ازنواحي شهری، يك پايگاه چند منظوره احداث شود (سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران ،1385 :9).

2-2-7 مکانیابی
مکانیابی فعالیتی است که قابلیت و توانایی های یک منطقه را از لحاظ وجود زمین مناسب
و کافی و ارتباط آن با سایر کاربری‌ها و پارامترهای دیگر برای انتخاب مکانی مناسب برای کاربری خاص مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد (حیدری، 1381: 31). پیدا کردن بهترین مکان برای یک کاربری باید به گونه ای باشد که هزینه‌های دسترسی و حمل و نقل کاهش یابد و متعاقباً منفعت عمومی را در بر گیرد (عسگری، 1381: 43). به عبارت دیگر مکان یابی سلسله عملیات و اقدامات و تمهیداتی است که در زمینه حصول از وجود شرایط و فراهم آمدن امکان اجرای یک فعالیت بوده و بر اساس آن دستیابی به هدف، نسبت به اجرای عملیات در مکان انتخاب شده اقدام می نماید و در این بین تبعات و عوارض موضوع بررسی شده و مد نظر قرار می گیرد (حیات روحی، 1380: 59).
اصول مکان یابی پایگاههای امداد و نجات در واقع همان مکان یابی و انتخاب بهینه و مطلوب نقطه و محل استقرار است به گونه ای که اصول پدافند غیرعامل برای یک هدف دفاعی را تأمین نماید و ضایعات ناشی از حملات مصنوعی و تهدیدات را به حداقل ممکن کاهش دهد (مطالعات اولیه (فاز صفر) پایگاه امداد و نجات جاده ای شهرستان اردستان،1390: 10).

2-2-8 تقسیم بندی کلی بحران ها
به طور کلی بحران ها در پنج دسته کلی طبقه بندی می شوند:
1- بحران های زمین شناختی
2- بحران های آب و هوایی
3- بحران های زیست محیطی
4- اپیدمی ها
5- بحران های مرتبط با فعالیت های انسان(میرجلیلی،1388 :81-80).

2-2-9 ارزیابی بحران
ارزیابی بحران شامل تخمین سریع سطح، حجم، عمق و شدت بحران می باشد. بررسی
متغیرهای بحران اغلب بر اساس اطلاعات شاهدان، مشاهده ناظران و سیستم های هشدار دهنده انجام می گیرد. دانستن اندازه و شدت بحران، مسؤلین دست اندرکاران را در تدارک نیازمندی ها و تبیین برنامه های پاسخ به بحران کمک می کنند. مهم ترین اهداف ارزیابی عبارت از تهیه ی تصویر واضح، روشن و مختصر از شرایط بعد از بحران، به منظور شناسایی نیازمندی های بهسازی اضطراری و تبیین استراتژی های لازم برای بازسازی می باشد.
با توجه به گوناگونی انواع بحران ها لازم است معیارهایی برای اندازه گیری بحران در نظر گرفته شود. مناسب ترین معیار مربوط به متغیرهایی است که در غالب بحران ها به صورت مشترک وجود دارند. پیامد مشترک بحران ها، ضایعات و خسارات آنها می باشد. به طور معمول فعالیت‌هایی که به منظور ارزیابی بحران انجام می گیرد عبارت اند از:
– جمع آوری اطلاعات
– تجزیه و تحلیل اطلاعات
– تفسیر و نتیجه گیری به همراه راهکارهای مدیریتی و تصمیم‌گیری در مقابل بحران (میرجلیلی، 1388 :86-85).
برنامه ریزی در مدیریت بحران با برنامه ریزی های عادی متفاوت است و معمولا کلیات آن از پیش تهیه گردیده و در زمان بحران به سرعت مرور، تکمیل و اجرا می گردد(میرجلیلی،1388 :87).
مدیریت جامع بحران برای بهره گیری گسترده از کلیه ی عوامل مؤثر در بهینه‌سازی اقدامات و کاهش خسارات ناشی از بحران‌ها و مقابله هوشمندانه و برنامه محور با آن پدید آمده است. به طور کلی آنچه از مدیریت بحران انتظار می رود عبارت اند از:
1- پیش بینی و آمادگی برخورد با بحران به وسیله ی ارزیابی احتمال و آسیب پذیری
2- کاهش خسارات و ضایعات ناشی از سوانح، بحران ها و عوارض و پیامدهای آن
3- خروج از حالت بحرانی و بازگرداندن وضعیت عادی نسبی و ارتباطات اولیه به منطقه ی بحران زده
4- بازسازی، ترمیم و مقاوم سازی نسبت به مخاطرات و بحران ها (میرجلیلی،1388 :88).

2-2-10 جنبه های اجتماعی و مشارکت در ریسک
یکی از اهداف توسعه ی پایدار پذیرفتن نظر جمع در گرفتن تصمیمات مهم می باشد. اگر در تصمیمات مهم و اساسی از نظر افراد ذینفع استفاده کنیم این عملیات پایدارتر، مؤثرتر و مورد پذیرش عام خواهد بود. استفاده از نظر دیگران یکی از پایه‌های اساسی در گرفتن تصمیمات می باشد. اگر چه تصمیمات ممکن است بر اساس نکات علمی گرفته شود، اما برای موفقیت بیشتر می بایست جنبه های اجتماعی یک تصمیم را در نظر گرفت. در بررسی ریسک ها و بحران‌های محیط زیست باید همه‌ی اطلاعات را مدنظر قرار داد. نه تنها باید اطلاعات کمی، بلکه باید فاکتورهایی چون نگرش فردی به خطرات، اعتماد و درستی خبرها و … را نیز مورد توجه قرار داد. محافظت از محیط زیست یک هدف اجتماعی است بنابراین مشارکت مردم و گروه های محافظ یک امر بدیهی است (میرجلیلی،1388: 95).
به دنبال وقوع زلزله بم در جلسه اي اضطراري ستاد مديريت بحران شهر تهران در تاريخ 15/10/1382 ساخت 120پايگاه پشتيباني مديريت بحران توسط سازمان پيشگيري و مديريت بحران پيشنهاد و تصويب گرديد و در تاريخ 6/12/1382 دستور احداث پايگاه‌ها به تمامي مناطق 22 گانه شهرداري تهران ابلاغ گرديد.
دقت نظر در طراحي اين پايگاه‌ها از جنبه هاي عملكردي، معماري و سازه اي، مجموعه پايگاه‌ها را در بين پروژه هاي عمراني شهرداري‌ها متمايز مي سازد. لزوم توجه همزمان به جنبه هاي كارايي، تطابق با بافت شهري، نزديكي به بخش هاي مسكوني، دسترسي، زمين شناسي مهندسي، مخاطرات زمين، ايمني و … نيازمند بررسي‌هاي همه جانبه و متعددي بوده است. بررسي، انتخاب و تامين زمين مناسب با توجه به تنگناهاي موجود در شهر‌ها و لزوم در نظر گرفتن پارامترهاي متعدد موضوعي حساس و دشوار است. مطابق برنامه‌ريزي به عمل آمده انتخاب زمين پايگاه‌ها به گونه اي انجام شده است كه حتي المقدور در هريك از نواحي شهری، يك پايگاه احداث شود. همچنين، در هر منطقه شهرداري يك پايگاه به كاربري ” ويژه مديريت بحران ” اختصاص داده شده است و ما بقي پايگاه ها، چند منظوره با كاركرد محوري مديريت بحران، آموزش و ورزش در نظر گرفته شده است (سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران ،1385 :4).

2-2-11 هدف از ايجاد پايگاه هاي پشتيباني مديريت بحران
هدف راهبردي از ايجاد اين پايگاه ها مهيا كردن بستر عملياتي و تاكتيكي مناسب براي تحقق اقدامات پيشگيري، آمادگي و مقابله در بحران هاي مختلف به ويژه بحران هاي طبيعي بزرگ نظير زلزله و به عبارت ديگر تاكتيك پذير نمودن سيستم مديريت بحران شهر ها مي باشد. جهت فعال، پويا و زنده نگه داشتن اين پايگاه ها در دراز مدت و شناسايي مؤثر آنها توسط مردم در شرايط عادي، كاربري هاي آموزشي و ورزشي(مختص بانوان) نيز براي اين مجموعه ها در نظر گرفته شده است. به اين ترتيب هدف عمده ديگر كه همانا فرهنگ سازي و ترويج شادابي و نشاط در جامعه مي باشد نيز تحقق يابد .
از جمله موارد استفاده ديگر اين پايگاه‌ها، توسعه شبكه شتابنگاري جهت ثبت اطلاعات زلزله و سيستم ارزيابي حادثه، مركز كنترل و هدايت عمليات مقابله سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر ها مي باشد(سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران،1385 :5).
لازم به ذکر است، قابليت استفاده ازاین پايگاه‌ها در موارد بحراني، هدف اصلی از احداث این پایگاه ها بوده و نسبت به سایر کار کردها اولویت دارد.
با توجه به كاركردهاي تعريف شده براي پايگاه‌ها، زير بنايي حدود 1250 متر مربع براي هر پايگاه در نظر گرفته شده و هر پایگاه از سه قسمت اداري ويژه مديريت بحران، آموزشي- ورزشي و فضاهاي پيراموني به شرح زير تشكيل شده است (سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران ، 1385 :6).
الف – قسمت اداري عمدتا مربوط به فعاليت‌هاي مديريت بحران مي باشد و داراي فضا‌هايي مشتمل بر بخش هاي مديريت، آتش نشاني، امداد و نجات، اورژانس، همراه با انبار هاي مربوطه، سالن سخنراني و محل نصب و نگهداري دستگاه هاي شتاب نگار مي باشد.
ب – قسمت ورزشي شامل زمين ورزشي سرپوشيده، سرويس هاي بهداشتي، دوش، رخت كن، سالن بدن سازي و ورزش‌هاي هوازي و اتاق مديريت ورزش مي باشد.
ج – فضاهاي پيراموني شامل محوطه، نگهباني، پد هليكوپتر، فضاي نگهداري سگ هاي زنده ياب و … مي باشد.
از نظر ويژگي هاي ساختماني اين نكته قابل توجه است كه ساختمان پايگاه‌ها داراي نقشه واحد مي باشد. سازه اين پايگاه ها از دو قسمت تشكيل شده است :
الف – سازه اصلي كه به صورت قاب فلزي سبك در نظر گرفته شده
ب – سازه داخلي كه ساختماني دو طبقه با اسكلت فلزي مهاربندي شده و سقف مركب مي باشد.
دقت به كار گرفته شده در انتخاب زمين مناسب با لحاظ كردن معيارهاي هفت‌گانه مديريت بحران ( نزديك بودن به كاربري مسكوني، وجود فضاي باز در اطراف و دوري از ساختمان‌هاي بلند مرتبه، نزديكي به محل هاي اسكان موقت، وجود شبكه دسترسي مناسب، دور بودن از ساختمان‌ها و تاسيسات خطر‌ساز و …) و همچنين معيار هاي مخاطرات زمين ( عدم احداث در مجاورت گسل و خاك هاي سست، حريم قنات، مجاورت شيب‌ها و زمين‌هاي ناپايدار و …) و نيز ضرايب اطمينان منظور شده در طراحي سازه پايگاه‌ها باعث شده كه مجموعه پايگاه هاي احداث شده داراي ايمني

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره مدیریت بحران، مکان یابی، مکانیابی Next Entries تحقیق رایگان درباره مکان یابی، مکان گزینی، خدمات درمانی