تحقیق رایگان درباره قرآن کریم، محبت خداوند، رسول اکرم (ص)، جوادی آملی

دانلود پایان نامه ارشد

از آخرت دوست میدارند. کافرين کساني هستند که با پررنگ ترين حجابها پوشيده شدهاند و به علت امتناع از قبول هدايت الهي و همينطور تعلق شديد به دنيا و متعلق های ان، خداوند هدايت يا درجهي ثبات در ايمان را از ايشان سلب ميکند (طباطبائی، 1417، ج 12: 354-355؛ گنابادی، 1408، ج 2: ، 437).
این آیه و دیگر آیات که موضوع آنها در ارتباط با کفر است نشان میدهند که آغاز يا شروع کفر و بازگشت از ايمان به سمت کفر، دلبستگي يا تعلق خاطر به دنيا ميباشد. دنيا و دارائيهاي آن از نگاه انسان پراهميت و پرجاذبه است و آدمي در ارتباط با آن بسيار ضربه پذير. انسانها چون ارزشهاي دنيوي را ميبينند، بر حق و حقيقت پرده ميگذارند و اين پرده مانع ديدن حقيقت براي ايشان ميشود در نتيجه دنيا را بر آخرت ترجيح ميدهند و حب خود را در عوض اینکه روانهی خدا و اخرت کنند روانهی دنیا و امور مربوطه میکنند.
3. صبر و شکیبایی؛ صبر در برابر مشکلات، ناملایمات، مصیبت ها و … یکی دیگر از راه های رسیدن به قرب الاهی است که در قرآن و روایات بر آن تاکید فراوان شده است. از این جهت عرفا دارندگان این صفت؛ یعنی صابران را محبوبان خداوند دانسته اند (ابنعربی، بیتا، ج 2: 337).
در آیهذیل، آمده است که خداوند صابران را دوست دارد: «وَ كَأَيِّن مِّن نَّبی‏ٍّ قَتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُواْ لِمَا أَصَابهَُمْ فی سَبِيلِ اللَّهِ وَ مَا ضَعُفُواْ وَ مَا اسْتَكاَنُواْ وَ اللَّهُ يحُِبُّ الصَّابرِِين‏» (آلعمران، 2/ 146)؛ هرچند آیه شریفه درباره کسانی است که در جنگ و جهاد صبر و استقامت کرده و سستی به خود راه ندادهاند، ولی شأن نزول باعث تخصیص آیه نمیشود، بلکه دالّ بر این است که استقامت کنندگان در راه خدا به طور کلّی جزء صابرانند (صالحیزاده، 1388: 90).
در قرآن کریم بیش از نود آیه، درباره صبر سخن به میان آمده، که بیشتر این آیات نشانگر آن است که صابران مورد عنایت ویژه خدا هستند؛ همراه بودن خدا با صابران (بقره، 2/ 153 و 249؛ انفال، 8/ 46 و 66)، دادن بهترین جزا به شکیبایان (نحل، 16/ 96)، پاداش بیحساب داشتن آنها در نزد پروردگار (زمر، 39/ 10). و درود و رحمت پروردگار نسبت به آنان (بقره، 2/ 157). همهی اینها نشانه محبت خدا به صابران است.
4. پیروی و متابعت از پیامبر (ص)؛ ‌محبت به خداوند هنگامي‌ صادق مي‌آيد كه بنده صراط توحيد را طي كند و متدين به دين توحيد و اسلام شود؛ همان اسلامي‌كه انبياء و سفراي الهي به آن دعوت كرده‌اند و در آخرين دين آسماني به نحو اتم و اكمل بيان شده است (طباطبايي، 1417، ج 3: 290). بنابراین پیروی از پیامبر اكرم (ص) در تمام افعال و حركات که آورنده دستورات این دین است برای دستیابی به محبت خدا ضروری است؛ زيرا عشق به خدا مستلزم عشق به آثار آن است و پيامبر (ص) هم از آثار و آيات خداوند است.
آیهی شریفهی ذیل در تأیید مطلب فوق است: «قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ» (آل عمران، 3/ 31). اين آيه از جانب خداوند و از زبان پيامبر خطاب به کافران اعم از اهل کتاب و بتپرستان و مشرکان و همهي انسانهائي که ادعاي دوستي با خدا را دارند _ از جمله مسلمانان _ چنين ميفرمايد که: اگر واقعا الله را دوست ميداريد از من _ رسول اکرم (ص) _ تبعيت کنيد تا خداوند، شما را دوست بدارد (اندلسی، 1420، ج 3: 103-104؛ حجازی، 1413، ج 1: 224؛ امین، 1361، ج3: 192).
هر بندهاي که ادعاي دوستي با خدا را دارد بايد طبق همين آيه بايد تابع رسول اکرم (ص) باشد. تبعيت پشت سر کسي بودن و در عقب کسي راه رفتن است در جهت مادي يا معنوي. و در تعريفي ديگر حر کت يک قوه به سمت فعليت خويش را تبعيت گويند (طباطبائی، 1417، ج 3: 161؛ مصطفوی، 1380، ج4: 58-59). و در اين آيه اکثريت قريب به اتفاق مفسرين آن را اطاعت و پيروي از دستورات رسول و ائمه در اعمال، اقوال و تقريرات، معنا کردهاند (امین، 1361، ج3: 95؛ طباطبائی، 1417، ج 1: 10). هر کس واقعا تابع رسول اکرم شود باطن و قلبش همرنگ باطن و قلب رسول اکرم ميشود زيرا به دنبال او رفته است. از آنجا که رسول خدا مظهر محبت خداميباشد، محبت به خدا از باطن رسول گرامي اسلام بر باطن شخص تابع سرايت ميکند و او نيز همانند پيامبر خدا را دوست ميدارد(امین، 1361، ج3: 96). لازم است تا تبعيت از رسول به همراه محبت به او باشد چرا که پيامبر حبيب محبوب عالميان خداي بيهمتا است و دوستدار معشوق به طبع بايد مورد توجه و علاقهي عاشق باشد (همان).
در اين آيه فقط از تبعيت رسول اکرم سخن به ميان آمده است وليکن از فرمايشات مکرر نبي مکرم اسلام، پيروي ازدستورات ائمه معصوم ميباشد که مهمترين گواه آن حديث ثقلين ميباشد به همين دليل مفسران به همراه رسول اکرم، ائمه را نيز ذکر کردهاند. خداوند پيروي از رسول را با توجه به منطوق آيه و شان نزول آن و پيروي از ائمه را با نظر به عام بودن خطاب آيه و تعلق آن به همهي انسانها در زمانهاي مختلف از جمله مسلمانان بعد از عهد رسول گرامي که بايد امام زمان خويش را تبعيت کنند را، طريق هدايت به سمت جلب محبت خويشتن معرفي کرده است (بلاغی، 1420، ج 1: 375؛ حجازی، 1413، ج 1: 234).
همانطور که در عرفان به تفصيل بحث ميشود خداوند را مستقيما و بيواسطه و فقط با به کارگيري عقل نميتوان شناخت. معرفت به خدا از طريق آثار، تجليات و ظهور او در هستي قابل شناخت است. رسول اکرم وهمينطور اوصياي نبي مکرم (ص)، کساني هستند که مظهر همهي صفات خالق هستي و متخلق به اخلاق الهي و تابع او ميباشند. لذا تبعيت از رسول خدا و ائمه در واقع، تبعيت از خدا، دين و شريعتي است که از جانب پروردگار نازل شده است. هر گاه انسانها رسول خدا را تبعيت کنند و دنباله رو او باشند متصف به صفاتي ميشوند که خداوند آن صفات و کنندهي آنها را دوست ميدارد از قبيل: احسان، عدل، طهارت و… (امین، 1361 و ج3: 96؛ فیض کاشانی، 1418، ج1: 146؛ اندلسی، 1420، ج 3: 103؛ طباطبائی، 1417، ج 3: 160). زماني که تبعيت از رسول (ص) از جانب عبد انجام پذيرفت، محبت خداوند به عبد تحقق ميپذيرد و غفران و پوشش گناهان به عنوان نتيجهي حب الهي شامل حال بندگان ميشود (ابن عربی، 1422، ج 1: 201).
5. جهاد و مبارزه؛ جهاد و مبارزه در راه خدا از دیگر عوامل دست یابی به محبت الاهی است. مجاهدان در راه خدا از محبوبان راستین خدایند و از محبت خاص خدایی برخوردارند؛ زیرا که آنان از هیچ تلاش و کوششی در راه پیش برد اهداف الاهی دریغ نمی کنند. آنان با جان و مال در تمامی جبهه های نبرد حق و باطل حضور دارند، چه در میدان های رزم و چه در جبهه های فرهنگی به مبارزه با دشمنان دین بر می خیزند و از ارزش های الاهی حفاظت می کنند. مجاهدان و مبارزان در راه خدا همچون سدهایی می مانند که از ورود نقص و خلل در مسیر حق جلوگیری می کنند و راه را بر شیطان می بندند، آنان اجازه نمی دهند دین خدا مورد تهدید واقع شود، بدین سبب محبوب خدایند.
آیهی ذیل: «إِنَّ اللَّهَ يحُِبُّ الَّذِينَ يُقَتِلُونَ فی سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنْيَنٌ مَّرْصُوص» (صف، 61/ 4). از محبوب بودن رزمندگان در پيشگاه خدا حكايت دارد‏. که البته پیکار در راه خدا به تنهایی محبوب خداوند نیست، بلکه خدواند پیکار کنندگانی را دوست دارد که اولاً: پیکارشان در راه خدا باشد، ثانیاً: در برابر دشمن همانند بنایی آهنین و سدی فولادین باشند، یعنی دارای استحکام، انسجام و یکپارچگی باشند (قرشی، 1377، ج11: 139؛ صالحیزاده، 1388: 96).
6. توبه؛ قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يحُِبُّ التَّوَّابِين‏» (بقره، 2/ 222). بازگشت، ندامت و پشیمانی از گناهان و روی آوردن و پناه آوردن به لطف و رحمت بی کران خداوندی موجب جلب محبت خداست. توبه از گناه رشته محبت را گره مجدد خواهد زد و بنده را به خدا نزدیک تر خواهد کرد و ابواب محبت و رحمت ویژه خداوند را باز می کند. با توبه بنده عاصی و گناهکار، از راه لطف و عنایت پروردگار تبدیل به دوست و محبوب خداوند می شود. صاحب تفسیر راهنما معتقد است؛ یکی از اهداف اشاره به محبت الهی نسبت به پاکیزگان و توبه کنندگان، تشویق انسان ها به توبه و پاکیزگی است (هاشمی رفسنجانی، 1373، ج 7: 486).
7. ایمان و عمل صالح؛ قرآن کریم میفرماید: «فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُواْ فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فی الدُّنْيَا وَ الاَْخِرَةِ وَ مَا لَهُم مِّن نَّاصرِِين‏ وَ أَمَّا الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ اللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِين‏» (آلعمران، 3/ 56 و 57). بنابراینکه جمله «و اللّه لا یحبّ الظالمین» تعلیل براي جمله «فاما الذین کفروا» و «و اما الذین امنوا» باشد، از آن چنین استفاده می شود که کافران به علّت ظلم، مبغوض خدا هستند و مفهوم آن، این است که مؤمنان دارايِ عمل صالح، محبوب خدایند. پس، ایمان و عمل صالح از دیگر عوامل جلب رضایت و محبوبیت خداست (همان، ج 2: 463). چون پاداش الاهی و نجات، در گرو ایمان توأم با عمل صالح است. بنابراین، ایمان بدون عمل موجب پاداش و نجات نخواهد بود و محبت الاهی را در پی نخواهد داشت (همان).
8. احسان؛ احسان و نیکوکاری از دیگر راه های پیمودن مسیر محبت الاهی است: «وَ أَنفِقُواْ فی سَبِيلِ اللَّهِ وَ لَا تُلْقُواْ بِأَيْدِيكُمْ إِلی التهَّْلُكَةِ وَ أَحْسِنُواْ إِنَّ اللَّهَ يحُِبُّ الْمُحْسِنِين‏» (بقره، 2/ 195). دادن صدقه و انفاق موجب جلب محبت خداوند است و خداوند انفاق کنندگان را دوست دارد. صدقه و انفاق در حقیقت سپاس گزاری در برابر نعمت های الاهی و پیروی از فرمان اوست (همان: 274). در آیات دیگری نیز احسان، به عنوان یکی از مواردی معرفی شده است که زمینه محبت خداوند به انسان را فراهم میکند. نظیر: «الَّذِينَ يُنفِقُونَ فی السَّرَّاءِ وَ الضرََّّاءِ وَ الْكَظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يحُِبُّ الْمُحْسِنِين‏» (آلعمران، 3/ 134)، «فََاتَئهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَ حُسْنَ ثَوَابِ الاَْخِرَةِ وَ اللَّهُ يحُِبُّ المُْحْسِنِين‏» (آلعمران، 3/ 148)، «فَاعْفُ عَنهُْمْ وَ اصْفَحْ إِنَّ اللَّهَ يحُِبُّ الْمُحْسِنِين‏» (مائده، 5/ 13)، «لَيْسَ عَلی الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُواْ إِذَا مَا اتَّقَواْ وَّ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّ ءَامَنُواْ ثُمَّ اتَّقَواْ وَّ أَحْسَنُواْ وَ اللَّهُ يحُِبُّ المُْحْسِنِين‏»مائده، 5/ 93) و … .
9. طهارت و پاکی؛ خداوند متعال پس از بیان عبادت هایی؛ مانند غسل، وضو و تیمم می فرماید: « إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرينَ» (بقره، 2/ 222). راز این دستور (دستور به انجام عبادات) آن است که انسان ها پاک و طاهر شوند: «… ما یرید الله لیجعل علیکم من حرج و لکن یرید لیطهرکم… » (مائده، 5/ 6). بنابراین، هر فرمانی که خدای سبحان صادر می کند، اعم از فرامین و دستورهای عبادی و … سرّش همان طهارت روح و باطن است (جوادی آملی، 1378: 86 – 87).
10. توکل؛ قرآن کریم میفرماید: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلين‏» (آلعمران، 3/ 159). توکل محبوب خداست و متوکل هم به دلیل این که توکل دارد محبوب خداست (جوادی آملی، 1363، ج 12: 254). البته ممکن است، انسان اهل توکل یا صابر، اوصاف دیگری داشته باشد که محبوب خدا نباشد، اما توکل، صبر او محبوب خداست. اما اگر انسان طوری شد که جز خدا چیزی نخواست و تمام مسیرهای کمال را پیمود، آن وقت ذات این انسان محبوب خداوند واقع می شود و پس از آن همه اوصاف و افعالش محبوب خدا می گردد (همان: 256). اگر چنین شد و خدای متعال نسبت به انسانی محبت داشت همه نظام آفرینش به او مهر می ورزند؛ چرا که همه آنها تابع اراده الاهی هستند. این مقام از برجسته ترین مقام های انسانی است. خداوند محبوب کسی باشد مهم نیست، آنچه بسیار

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره فیض کاشانی Next Entries تحقیق رایگان درباره عشق و محبت، محبت خداوند، واجب الوجود، ابراهیم (ع)