تحقیق رایگان درباره فضایل اخلاقی، کتاب مقدس، قرآن کریم، بررسی تطبیقی

دانلود پایان نامه ارشد

ن با نظريه فرويد و دکارت متفاوت است و يا نظريه مسيحيت با اسلام متفاوت است و کدام يک صحيح است؟ و يا نظام احسن کدام است در اين بخش مورد بررسي قرار مي گيرد. در واقع اين بخش متکفل بررسي مباني نظريات اخلاقي و مقايسه آن ها با يکديگر است.
ج- اخلاق عملي: مقصود از اخلاق عملي، آداب و دستور هائي خاص است که در مسير تزکيه و تهذيب، التزام به آنها ضرورت دارد و از طريق عمل، فرد را به اهداف نزديک مي کند. البته منظور از عمل در اينجا اعم از اعمال قلبي (نيت، حب، بغض، سوء ظن، حسد و … ) و اعمال بدني (سخاوت، عبادات، دفاع) است (مهدوي کني، 1373: 15). در اخلاق عملي يک سلسله دستورات وجود دارد که با عمل به آن ها ملکه اخلاق در انسان رشد کرده و فرد را متخلق به اخلاق نموده است.
اصلي ترين کتاب اخلاق عملي، قرآن کريم است. اين کتاب مشتمل بر يک سري دستوراتي است، که علاوه بر بيان احکام شرعي، بر اخلاق نيز اشاره کرده است به گونه اي که تفکيک آن در پارهاي موارد بسيار سخت است. در زبان اخلاقی قرآن، برخی از فضایل اخلاقی به صورت صفت و ملکهای نفسانی بوده و اختصاصی به حوزۀ خاصی از حوزههای زندگی انسانی ندارد، بلکه بر همۀ حوزهها تأثیرگذار است. این قبیل صفات اخلاقی در دو گروه جای میگیرند؛ برخی از آنها نقش هدایت گری را در سیر معنوی و اخلاق انسان بازی میکنند، که در ساختار اخلاق قرآنی، ایمان به عنوان عالیترین صفت نفسانی هدایتگر مورد تأکید فراوان واقع شده و مفتاح همۀ صفات پسندیدۀ نفسانی و نیکیهای رفتاری به شمار میآید و گروهی دیگر صفت نفسانی عمل کنندهاند که در سایۀ صفت هدایتگر تحقق مییابند (دیلمی و آذربایجانی، 1387: 64). مؤلفی دیگر، صفات مورد بحث را فضیلت های اخلاقی- ایمانی نام نهاده و آن را اینگونه تعریف نموده است: فضایل اخلاقی ایمانی، صفاتی هستند که با ایمان اسلامی ارتباط وثیقی دارند؛ به گونه ای که بدون ایمان به خداوند طرح آنها نیز بی معنا خواهد بود (داودی،1391: 50).
از این رو، این رساله درصدد پیدا نمودن مفهومهای مشترک و همچنین موارد اختلاف میان قرآن و عهدین در موضوع فضایل اخلاقی ایمانی است و فضایل گروه دوم و سوم، بیرون از محدودۀ این رساله است. البته شایان ذکر است که این سه گروه به هیچ وجه مجزا از یکدیگر نیستند بلکه مرتبط با همدیگرند و این ناشی از این حقیقت است که نظام اخلاقی قرآن، الله محور است. هیچ مفهوم اخلاقی در قرآن جدا از مفهوم خداوند وجود ندارد و در حقیقت اخلاقیات انسانی در قرآن ظهور صفات حق تعالی در انسان است، به گونهای که اگر رابطۀ صفات اخلاقی با خداوند قطع شود، صفات انسان، صفات الهی نخواهد بود و در نتیجه فاقد آثار دنیوی و اخروی و به ویژه کمالی خواهد بود (ایزوتسو، 1360: 19).
نگارنده این پژوهش، بر این باور است که در این زمینه، نقاط مشترک بیش از نقاط اختلاف است. از این رو، با چنین هدفی سعی دارد تا فضایل اخلاقی ایمانی، هدف، مبانی و جایگاه آنها را در قرآن و عهدین – که اصلیترین کتاب در زمینهی اخلاق عملی هستند- مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد؛ بدین ترتیب که ابتدا فضایل اخلاقی-ایمانی، در لغت و قرآن به همراه تفسیر موضوعی قرآن کریم از آیهالله جوادی آملی و اخلاق در قرآن از آیهالله مکارم شیرازی و تفاسیر اخلاقی موجود در نرمافزار جامعالتفاسیر، و کتب اخلاقی موجود در نرمافزار نورالجنان، همچون: معراجالسعاده، احیاءعلومالدین، اخلاق شبر، اخلاق ناصری و … و سپس در عهدین به همراه کتب تفسیری در این حوزه، نظیر: دایرهالمعارف کتاب مقدس، قاموس کتاب مقدس، معجماللاهوت الکتابی، دایرهالمعارف یهود، دایرهالمعارف اخلاق، تلمود، تفاسیر عهد جدید از ویلیام میلر، ویلیام بارکلی، سارو خاچیکی و … مورد بررسی قرار خواهد گرفت و پس از شناخت این فضایل در آیات قرآن و کتاب مقدس موراد اشتراک و اختلاف این دو دین در موضوع مورد نظر تجزیه و تحلیل و مورد ارزیابی قرار میگیرد.
ذکر این نکته ضروری است که قرآن کریم كتابي است كه تماماً از سوي خداوند، بر پيامبر(ص) نازل شده و تمام الفاظ و كلمات به كار رفته در آن، عيناً كلام الهي است. به ديگر سخن، اسلام تنها ديني است كه مستقيماً كلام خدا را در دسترس بشر قرارمي دهد و انسان را با سخن او آشنا مي سازد؛ در حالي كه ديگر اديان، از چنين امر مهمي تهي بوده و حتي ادعاي آن را ندارند. دكتر موريس بوكاي مي نويسد: «فرق اساسي ديگر ميان مسيحيت و اسلام ‌ـ در مورد كتاب هاي مقدس ‌ـ اين است كه مسيحيت متني ندارد كه از طريق وحي نازل شده و تثبيت گرديده باشد؛ اما اسلام قرآن را دارد كه با ضابطه بالا مي خواند. قرآن بيان و گزاره وحياني است كه از طريق جبرئيل به محمد(ص) رسيده است. بر خلاف اسلام، اصول مذهبي مبتني بر وحي در مسيحيت، بر پايه گواهي هاي متعدد و غيرمستقيم افراد انساني استوار است و بر خلاف تصور بسياري از مسيحيان، هيچ‌گونه قولي در دست نيست كه واسطه نقل آن، يك شاهد عيني زندگاني عيسي(ع) باشد» (بوکای، 1364: 12). توماس ميشل ‌ـ استاد الهيات و كشيش مسيحي ‌ـ مي نويسد: بر خلاف قرآن، كتاب مقدس مجموعه اي بين 66 تا 73 كتاب است كه در طول 1500 سال تأليف شده و شمار بزرگي از مؤلفان ‌ـ كه تاريخ نام بسياري از آنها را فراموش كرده ‌ـ براي تهيه آن به عمليات پيچيده اي پرداخته اند (توماس، 1375: 23). او همچنين مي گويد: «اصولاً مسيحيان نمي گويند خدا كتاب هاي مقدس را بر مؤلفان بشري املا كرده است؛ بلكه معتقدند او به ايشان براي بيان پيام الهي به شيوه خاص خودشان و همراه با نگارش مخصوص و سبك نويسندگي ويژه هر يك، توفيق داده است» (همان: 26). ميشل اشاره ميكند كه نويسندگان كتاب هاي مقدس، معصوم نبوده و دچار محدوديت هاي علمي و تنگناهاي زباني بوده و به رنگ زمان خود در آمده بودند و لاجرم خطاهايي نيز در كتاب مقدس به يادگار نهاده اند: «گاهي اين نويسنده بشري، نظريات غلط يا اطلاعات اشتباه آميزي دارد كه اثر آن در متن كتاب باقي مي ماند» (همان: 27).
 اما این نکته، نباید ما را از توجه به نکات مثبت موجود در عهدین، غافل نماید. مرحوم علامه (ره) در تفسیر المیزان در عین اینکه در مقام بیان برتری و امتیاز دین اسلام نسبت به سایر ادیان است، زمانی که به هندوییزم میرسد، نکات مثبت موجود در این دین را یادآوری میکند و چنین میگوید: «يك دانشمند متفكر وقتى رساله‏هاى «اوپانيشاد» را مطالعه مى‏كند، تمام این رسائل، عالم الوهيت و شؤون مربوط به آن، از قبيل اسماء و صفات و افعال و … را طورى توصيف مى‏كند كه امور جسمانى و مادى آن طور توصيف مى‏شود… . و ليكن در چند جاى آن رساله‏ها تصريح شده به اينكه عالم الوهى ذاتى است مطلقه و متعالى از اينكه حد و تعريفى آن را محدود كند، ذاتى است كه داراى اسماء حسنى و صفات عليا از قبيل: علم و قدرت و حيات مى‏باشد، و ذاتى است منزه از صفات نقص و عوارض ماده و جسمانيت، ذاتى است كه مثل او چيزى نيست، و تصریح میکند به اینکه او متعالی و دارای ذاتی یگانه است که نه از چیزی زاده شده و نه چیزی از او زاده شده است و او را همانند و مثلی نیست و تصریح میکند به اینکه حق آن است كه غير خداى تعالى هيچ كس و هيچ چيز عبادت نشود و به درگاه غير خدا قربانى تقديم نگردد بلكه سزاوار به عبادت، تنها او است و هيچ شريكى برايش نيست. » (طباطبایی، 1417، ج10: 291).
قرآن کریم نیز در سنجش عقاید و اعمال پیروان دیگر ادیان، نگاهی مثبت دارد؛ قرآن تلاش میکند تا سخن حقی که بین همهی ادیان مشترک است (آلعمران، 3/ 64) روشن گردد، و این حق مبنای گفتگو قرار گیرد. آیات قرآن، نه تنها عقاید و اعمال دیگر ادیان را یکسره باطل نمیداند (مائده، 5/ 43 و 47)، بلکه آنها را بر اساس میزان عملی و اعتقادیشان، دستهبندی میکند. معیار قرآن مجید در عصر حاضر به نزدیکی و گفتگوی بین ادیان مختلف کمک میکند (سلیمانی اردستانی، 1387: 110).
1-2- اهداف تحقيق
الف) هدف اصلی:
1) شناخت و تحلیل نقاط مشترک و مورد اختلاف فضایل اخلاقی ایمانی در قرآن و عهدین.
ب) اهداف فرعی:
1) اثبات وجود نقاط اشتراک زیاد میان قرآن و عهدین در حوزه ی فضایل اخلاقی ایمانی.
2) تجزیه و تحلیل هدف، مبانی، جايگاه و درجه اهميت فضایل اخلاقی ایمانی در قرآن و عهدين.

1-3- فرضيات يا پرسشهاي تحقيق
1) مفهومهای مشترک و مورد اختلاف میان قرآن و عهدین در زمینه فضایل اخلاقی ایمانی چیست؟
2) آیا وجوه اشتراک میان قرآن و عهدین در حوزه ی فضایل اخلاقی ایمانی در حدی است که بتوان آن را اساس گفتگو میان پیروان ادیان قرار داد؟
3) هدف، مبانی و جايگاه و درجه اهميت فضایل اخلاقی ایمانی در قرآن و عهدين چگونه تجزیه و تحلیل شده است؟
1-4- پيشينه تحقيق
1- اشرفی (1387): کتابی با عنوان «اخلاقیات تطبیقی: عهد جدیدی-قرآنی» ؛
2- جیمز. م. گوستافسون (1380): مقالهای با نام «اخلاق مسیحیت»؛
3- صدر (1381): مقالهای با عنوان «قرآن و عهدين، نقاط همسو و ناهمسو»؛
4- مناخیم کلنر (1382): مقالهای با عنوان «اخلاق یهودی»؛
5- دنیز ماسون (1385): کتابی با نام «قرآن و کتاب مقدس درونمایههای مشترک» است که توسط فاطمهالسادات تهامی به فارسی ترجمه شده است؛
6- سیدمرتضی حسینی (1387): پایاننامهای با عنوان «صبر در قرآن و عهدین» با راهنمایی آقای عبدالرحیم سلیمانی؛
7- علیخانی (1389): مقالهای به نام «اخلاق در آیین یهود»؛
8- نعمتی پیرعلی (1389): مقالهای با نام «بررسی تطبیقی فضایل اخلاقی در اناجیل اربعه و قرآن کریم»؛
و لکن تاکنون پژوهشی تطبیقی و مبسوط پیرامون فضایل اخلاقی ایمانی در قرآن و عهدین با توجه به کتب معتبر تفسیری سه کتاب انجام نشده است. لذا در این پژوهش سعی بر آن است که به بررسی تطبیقی این فضایل در قرآن و عهدین پرداخته تا نقاط مشترک و مورد اختلاف این سه کتاب آسمانی در این زمینه در جهت ابهامزدایی از پیامهای اصلی ادیان به دست آید.
1-5- روش تحقيق و مراحل آن
روش تحقیق پژوهش حاضر کتابخانه اي- اسنادي و به شیوه توصیفی- تحلیلی خواهد بود و از متون و منابع اعم از کتاب، رساله، مقاله و یا پایگاههای اطلاعاتی و راهنمایی اساتید و مراکز تحقیقاتی مرتبط استفاده خواهد شد. در این رساله ابتدا فضایل اخلاقی ایمانی در قرآن و سپس در عهدين مورد بررسي قرار گرفته و سپس به مقايسۀ آن در قرآن و عهدين پرداخته و در آخر يافته هاي پژوهش، مفترقات و مشترکات آن بيان گرديده است.

1-6- كليد واژه‌ها
1- قرآن (Quran): قرآن وحی نامه ی اعجاز آمیزالهی است که به زبان عربی به عین الفاظ توسط فرشته ی امین وحی جبرییل از جانب خداوندواز لوح محفوظ برقلب وزبان پیامبراسلام (ص) هم اجمالا-یکباره-هم تفصیلا-درمدت بیست وسه سال-نازل شد (خرمشاهی، 1377، ج2: 1360).
2- عهدعتیق (Old Testament): «عهد عتیق» مجموعه ای از کهن ترین کتاب های مقدس ادیان آسمانی جهان است که از مجموعه کتب مقدس عبرانی هستند و ترسیم کننده فرهنگ کهن قوم یهود است که در طول قرون متمادی نگاشته و مدون گردیده است (ویر، 1374: 603). این اصطلاح ویژه ی مسیحیان است؛ زیرا کتاب مقدس عبرانیان را مقابل عهد جدید مسیحیان قرار میدهد، و به ندرت توسط یهودیان مورد استفاده قرار میگیرد و آنان تعابیر غیرارزشیتری مانند کتاب مقدس عبری یا تَنَخ را ترجیح میدهند. اصطلاح اخیر از حرفهای اول نام بخشهای سهگانهی متون مقدس یهود: تورا، نویئیم و کتوویم درست شده است (آنترمن، 1385: 71).
3- عهد جدید New Testament) ):كتاب مقدس مسيحيان دو بخش دارد: عهد جديد و عهد عتيق. علت اين نامگذاري آن‏ است كه مسيحيان معتقدند خدا با انسان دو پيمان بسته است: يكي پيمان كهن، به وسيله‏ پيامبران پيش از عيسي مسيح. در اين پيمان مرتبه‏اي از نجات از طريق وعد، وعيد، قانون‏ و شريعت به دست مي‏آيد. ديگري پيمان نو، توسط خداي متجلي يعني عيسي مسيح. در پيمان نو نجات از طريق محبت حاصل مي‏شود. آن قسمت از كتاب مقدس كه درباره پيمان كهن سخن مي‏گويد عهد عتيق، و آن‏ قسمت كه درباره پيمان

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره فضایل اخلاقی، ترس از خدا، ادیان الهی، بررسی تطبیقی Next Entries تحقیق رایگان درباره کتاب مقدس، فضایل اخلاقی، ادیان توحیدی، نقد تاریخی