تحقیق رایگان درباره خراسان شمالی، عناصر اقلیمی، عوامل بیرونی

دانلود پایان نامه ارشد

معنی واقعی و عملی آن مطرح کرد . به نظر او برای طبقه بندی و تبیین آب و هوا باید از مجموعه سیستمهای فشار ، مانند سیکلونها ، جبهه ها ، موج ها و جهت باد ، استفاده کرد و تمام عناصر آب و هوایی یک محل یا منطقه را یکجا مورد بررسی قرار داد . ( کاویانی و همکار، 1387 ، 9)
حال که سیر تحول و تکامل علوم آب و هواشناسی را برشمردیم به تبیین عناصر آب و هوایی شامل دما ، بارش و عوامل آب و هوایی شامل عرض جغرافیایی ، دوری به نزدیکی به دریا ، رطوبت و ارتفاع می پردازیم و جایگاه هر یک از عوامل فوق در ایجاد نواحی مختلف آب وهوایی را معین می کنیم .
در این رابطه عوامل موثر در آب و هوای ایران به دودسته بیرونی و محلی تقسیم می شوند . عوامل محلی آنهایی هستند که در خود محل قرار دارند و اثر آب و هوایی آنها از سالی به سال دیگر چندان تفاوتی ندارند . تابش خورشید و ناهواریها جزو عوامل محلی به حساب می آیند و عوامل بیرونی به عوامل اتلاق می شود که از بیرون وارد ایران می شوند. سیستمهای فشار و توده های هوا جزو این گروه به حساب می آیند . ( علیجانی ، 1379 ، 23)
2-2- عناصر آب و هوایی
2-2-1- دما
مقداری از انرژی تابشی خورشید توسط عوارض سطح زمین جذب شده ، تبدیل به انرژی حرارتی می شود. این انرژی ، به شکل ((دما)) یا درجه حرارت جلوه می کند .
در بین عناصر اقلیمی مختلف ، دما و همچنین بارش اهمیت خاصی دارند . گرچه اصلی ترین عامل ایجاد دما ، انرژی حاصل از جذب تابش کوتاه خورشیدی در سطح زمین است ، عوامل دیگری نیز در چگونگی دمای مناطق مختلف سطح زمین تعیین کننده اند ، که عبارتند از :
1- شرایط تابشی و ارتباط آنها با عوارض سطح زمین
2- هدایت گرمایی در قشر فوقانی سطح زمین
3- ارتفاع از سطح زمین
4- ناهمواری و جهت آفتابگیری
5- جابه جایی افقی و عمودی هوا
6- ابرناکی
7- جریانهای اقیانوسی ( کاویانی وهمکار ، 1387 ، 112)

2-2-2- تاثیرتابش بر دما
دمای مناطقی که در معرض تابش شدید خورشیدند ، در صورتی که بخش قابل ملاحظه ای از این تابش جذب شود ، بالاست . اگر شرایط تابش ، همانند مناطق گرمسیری ، در تمام طول سال بالا باشد ، نوسان سالانه دمای زیاد حاکم بر محیط ، چندان زیاد نیست . بر عکس در منطق معتدل و عرض های بالا تغییرات سالانه تابش بسیار مشخص و در نتیجه نوسان سالانه دما نیز شدید است .
اتلاف شدید انرژی تابش از سطح زمین ، به کاستن دمای محل منجر می شود ؛ بنابراین ، جذب هرز تابش در سطح زمین ،برای روند روزانه و سالانه دما ، چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی ، تعین کننده است . ( کاویانی و همکار ، 1387، 113-112)

شکل 2-2- دما در مناطق مختلف کره زمین
www.camelclimatechange.org : منبع

2-2-2-1- مناطق انرژی تابشی ایران
کشور ایران از نظر دریافت انرژی تابشی به چهار ناحیه تقسیم می گردد .
➢ سواحل دریای خزر که به علت کمتر بودن ساعات آفتابی و ارتفاع کم از سطح متوسط دریا ، از حداقل انرژی تابشی روزانه برخوردار است .
➢ تمام مناطق آذربایجان و بخشی از کردستان واقع در شمال خط رشت – همدان – سنندج ، و قسمتهای شمال شرقی کشور در شمال خط گرگان – تربت جام از میانگین تابشی روزانه کمتر از 389 کالری بر سانتیمتر مربع برخوردار است . در این ناحیه طول روز و شدت تابش در زمستان کمتر است و ابرناکی آسمان هم نسبتا زیاد است .
➢ منطقه تابشی زیاد که شامل دامنه های جنوبی کوههای البرز ، ارتفاعات جنوب خراسان ، زاگرس میانی ، جلگه خوزستان و سواحل جنوبی کشور می باشد . در این منطقه ، در شمال زاویه تابشی دوره سرد مایلتر و طول روز کوتاهتر است . اما در دوره گرم هم زاویه تابش در دامنه ها عمودیتر و هم طول روز طولانیتر است . در قسمت های ساحلی هم وجود بخار آب جو تا اندازه ای ورود انرژی را تعدیل می کند .
➢ منطقه تابشی خیلی زیاد که شامل زاگرس جنوبی ،دشت لوت ، چاله جازموریان و ارتفاعات بشاگرد است . در این منطقه ، اثر دریاها بسیار کمتر است ، ارتفاع از سطح دریا کم است ، عرض جغرافیایی پایین است ، و بیشتر اوقات سال آسمان صاف است . در نتیجه ، بالاترین مقدار انرژی تابشی روزانه را دریافت می کند . ( علیجانی ، 1379، 18-17 ) شهرستان ورامین جز دسته سوم نواحی بارشی است به طوریکه تابستانهای گرم با زاویه تابشی عمود بر سطح زمین است که خود برای تولید میوه های تابستانی امری ضروری است ولیکن تبخیر آب های سطحی در این نوع تابش بسیار بالاست .

2-2-3- بارش
بارش زمانی اتفاق می افتد که هوای مرطوب و عامل صعود ، هر دو با هم در منطقه ای وجو داشته باشند ؛ به عبارت دیگر ، هوای مرطوب باید تا ارتفاع معینی بالا رود تا بر اثر سرد شدن آدیا باتیک ، به نقطه اشباع برسد و در مرحله بعد ، ابر بارش را پدید آورد . نبود هر یک از این دو عامل مانع وقوع بارش می شود . صعود هوای مرطوب برای ایجاد بارش به عوامل متعددی نسبت داده شده است . بر اساس این عوامل صعود ، بارش را به انواع جداگانه ای تقسیم کرده اند . متداولترین این انواع عبارتند از : بارش جبهه ای یا سیکلونی ، بارش همرفتی و بارش کوهستانی . ( کاویانی و همکار ، 1387 ، 239 )

شکل 2-3- نحوه ایجاد باران
www.ec.gc.ca : منبع
2-2-3-1- نواحی بارشی ایران
همانند در جه حرارت ، پراکندگی مکانی بارش درکشورمان هم از تنوع بسیار بالایی برخوردار است . به ویژه اینکه قسمتهای بیشتری از کشور از بارندگی کمتری برخوردار است . از طرف دیگر عوامل صعود و منابع رطوبتی بارش در قسمتهای مختلف کشور ، حتی با بارندگی نسبتا مساوی فرق می کند . در هر نوع طبقه بندی که به کاربرده شود ، قسمتهای وسیعی با دامنه بارندگی بالا در یک گروه قرار می گیرند . ایستگاههای هواشناسی بمنظور بررسی و پیش بینی اوضاع جوی و یا مطالعه آب و هوای منطقه (CLIMAT) به دو دسته تقسیم می شوند :
الف : ایستگاههای سینوپتیک ( Synopic Station )
ب : شبکه ایستگاههای کلیماتولوژی ( Climatological Network )
اندازه گیری ایستگاههای سینوپتیک ، عبارتند از :
ایستگاههای سینوپتیک سطح زمین ، دریا و اقیانوسها که عوامل جوی سطح زمین و نزدیک آن را اندازه گیری میکند .
ایستگاههای جو بالا که فشار ، درجه حرارت ، رطوبت ، سمت و سرعت باد را در ارتفاعات مختلف جو تعیین می نماید .
ایستگاههای خودکار ، قادرند عوامل مختلف جوی در سطح زمین را بطور خودکار اندازه گیری و در فاصله دورتری در دسترس قرار دهند .
اندازه گیری شبکه ایستگاههای کلیماتولوژی عبارتند از :
ایستگاههای اقلیم شناسی که فقط سه نوبت در روز پارامترهای مهم هواشناسی را دیده بانی و در دفاتر مخصوص ثبت میگردد.
ایستگاههای کشاورزی 
ایستگاههای باران سنجی که آمار آنها بیشتر مورد نیاز مؤسسات و سازمانهای تحقیقاتی در زمینه کشاورزی و آبیاری می باشد.
زمان و ساعت دیده بانی : برای اینکه بتوان عوامل جوی دیده بانی شده را از ایستگاههای متعدد هواشناسی دریافت و روی نقشه های سینوپتیک ترسیم و آنالیز نمود ، در مرحله اول لازم است کلیه گزارشات در رأس ساعت معینی انجام شود و همزمان باشند و جهت اجرای این منظور بستگی به این دارد که تمام ایستگاههای دیده بانی از ساعت های محلی ( وقت محلی ) استفاده ننموده و مبدأ زمان معینی را در نظر بگیرند . برای این منظور از وقت و زمان متوسط نصف النهار گرینویچ UTC ( زمان هماهنگ شده بین المللی ) استفاده میشود و کلیه ایستگاههای هواشناسی موظفند گزارش خود را ، رأس ساعت معین UTC تهیه و ارسال نمایند . اختلاف افق تهران با ساعت گرینویچ سه ساعت و 31 دقیقه است ولی برای محاسبه وقت UTC در ایستگاههای هواشناسی ایران از ساعت رسمی کشور سه ساعت و 30 دقیقه کسر می کنیم یعنی ساعت 12 ظهر بوقت تهران ، ساعت 8/30 صبح بوقت گرینویچ می باشد.
با استفاده از ویژگی های مهم بارندگی و با استفاده از روش سینوپتیک ، کشور ایران به پنج ناحیه آب و هوایی تقسیم شده است ، که عبارتند از :
1- ناحیه خزر غربی
2- ناحیه خزر شرقی
3- ناحیه کردستان
4- ناحیه آذربایجان و زاگرس اصلی
5- ناحیه خراسان شمالی
6- ناحیه خشک ( علیجانی ، 1379 ، 139- 138 )
2-3- عوامل آب و هوایی
2-3-1- عرض جغرافیایی و تابش
تابش خورشید منبع اصلی انرژی سیاره زمین و عامل اصلی کنترل حیات آب و هوا در سطح زمین به شمار می آید . انرژی خورشید ، با کنترل حرارت سطح زمین ، پراکندگی زمانی و مکانی رطوبت و فشار را نیز تعیین می کند . ( کاویانی و همکار ، 1387 ، 57)
از آنجا که عرض جغرافیایی بر دما و بارش و به تبع پوشش گیاهی موثر است و این عوامل به هر نحوی تحت تاثیر این عامل قرار دارند .
عرض جغرافیایی بوجود آورنده زاویه تابش می باشد و به طور کلی عرض جغرافیایی یکی از عوامل عمده تغییرات در کسب انرژی تابشی توسط سطح زمین است که تغییرات دما و تفاوت های آب و هوایی را باعث می گردد ؛ زیرا جهت قرار گیری زمین درمدار گردش خود بدور خورشید ، طوری است که بیشترین تابش خورشیدی بر مدار استوای زمین می تابد . بطوریکه زاویه تابش در این مدار همیشه نزدیک به قائم و یا قائم است و حداکثر انرژی به حداقل سطح می رسد ، سپس در فاصله بین مدار استوا و مدار راس السرطان در نیمکره شمالی و مدار راس الجدی در نیمکره جنوبی که محدوده تقریبا 23 درجه شمالی و جنوبی را شامل می شود بیشترین انرژی تابیده می شود و بعد از این دو مدار زاویه تابش رفته رفته حالت مایل پیدا کرده و انرژی رسیده از خورشید می بایستی بر سطح گسترده تری تابیده شود ، بنابراین مقدار انرژی ثابت بایستی سطح بیشتری را گرم نماید بنابراین هر چه از دو مدار فوق دور شویم میزان انرژی دریافتی کاسته میشود به طوریکه در قطب ها به حداقل می رسد .( اصغری مقدم ،1384، 31) اکنون که کشور ما در بخش جنوبی منطقه معتدله قرار دارد ، در منطقه حنوب کشور ما با تابش عمودی و مستقیم نور خورشید مواجه هستیم ولیکن با پیشروی به سمت مناطق بالاتر و شمال کشور نور خورشید به صورت متمایل تر می تابد و بدین صورت انرژی دریافتی از خورشید به مراتب کمتر و میزان درجه حرارت کاهش می یابد .
2-3-2- دوری و نزدیکی به دریا
وجود بخار آب در نواحی مجاور دریاها و منابع رطوبتی باعث تعدیل در انرژی دریافتی از خورشید می گردد . که گرچه در فصول گرم می توانند مشکل آفرین گردند ولی در فصول سرد باعث کاهش تأثیرات دمای پایین می شود . در این مورد بایستی به عامل عمق آب دریا هم که در تعدیل آب و هوای ساحل تاثیر گذار است اشاره شود . ( اصغری مقدم ،1384، 32)
ورامین از جمله شهرهای ایران است که از منابع دریا دور است به همین دلیل دارای زمستانهای سرد و خشک و تابستانهای گرم و خشک است . به همین دلیل قسمت جنوبی شهرستان جز کویر مرکزی ایران می باشد .
2-3-3- ارتفاع از سطح دریا
عامل ارتفاع یکی از مهمترین علل کاهش دما می باشد . بر اساس محاسبات انجام شده گرادیان دما در اکثر نقاط داخل فلات ایران حدود 6/0 درجه سانتیگراد برای هر 100 متر است . به عبارت دیگر با افزایش هر صد متر ارتفاع برابر 6/0 درجه سانتیگراد از درجه دما کاسته می گردد .کاهش دما به همراه افزایش ارتفاع نتیجه چند عامل است از جمله می توان گفت هر چه از میزان ارتفاع کاسته می گردد از فشار هوا کاسته می گردد ودر این حالت ملکول های هوا از تراکم کمتری برخوردار می شوند و چون این ملکول های هوا نقش عمده ای در انتقال انرژی دارند بنابراین افزایش فاصله بین ملکول ها کاهش دما را به دنبال دارند . از طرف دیگر چون همیشه بین مناطق مرتفع و پست تبادل انرژی برقرار می باشد و این تبادل انرژی خود باعث جابه جایی هوا یعنی جریان باد می گردد ، بنابراین باد عاملی می گردد که گرما را از محل دور می کند و به جای آن هوای سرد جانشین می گردد . ( اصغری مقدم ،1384، 33)
2-3-4- رطوبت
هوای خشک در طبیعت وجود ندارد و حتی در هوای ظاهرا خشک بیابانها هم مقداری رطوبت موجود است . رطوبت هوا بر روی دریاهای منطقه حاره ، در بهترین شرایط ، حدود 4 درصد از ترکیب جو را اشغال می کند . رطوبت به سه حالت بخار ، مایع و جامد وجود دارد . در

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره تولیدات کشاورزی، محصولات کشاورزی، توسعه روستا Next Entries تحقیق رایگان درباره رطوبت نسبی، تغییرات اقلیمی، آب و هوای خشک