تحقیق رایگان درباره توسعه پایدار، توسعه پاید، توسعه انسانی

دانلود پایان نامه ارشد

و سایر پدیده های طبیعی به صورت رخداد های دوره ای منظم ، بخش زیادی از تحقیقات محققین را به خود اختصاص داده است .
به طوریکه بیش از 1000 مقاله در رابطه با ارتباط رخداد های آب و هوایی با سیکل 11 کلف های خورشیدی تهیه شده است . (بران و رادیر ، 1985، 20 )
کلف های خورشیدی( Flocculus ) عبارت از لکه هایی هستند که بدلیل اختلاف درجه حرارت در سطح خورشید بصورت لکه های سیاهی به نظر می رسند .( فرج زاده ، 1384، 19 )
چگونگی پیدایش این لکه ها هنوز به درستی شناخته شده نیست و بیشتر تصور می رود که زبانه کشیدن و در هم پیچیدن توده های گاز مشتعل جو خورشید باعث پدید آمدن آن می گردد. با بررسی های انجام گرفته ، امروزه رابطه میان لکه های خورشیدی با برخی از پدیده های زمینی به اثبات رسیده است . (جعفری ،1360 ، 94 )

2-5- تعاریف و مفاهیم توسعه
توسعه از نظر لغوی به معنی فراخی و وسعت است ودر فرهنگ وبستر ، به فرآیند رشد ، افتراق و تطور طبیعی یک نظام طی تحولاتی متوالی از حالتی ناقص به وضعیتی کامل تر تعریف شده است . در حقیقت توسع توسعه به معنی استفاده از منابع برای دستیابی به استاندارد های مشخصی در زندگی معرفی کرده ، افزایش درآمد سرانه ، تولید و برابری شهر و روستا را ازجمله شاخص های آن ذکر می کند . ( فرهنگ جغرافیایی آکسفورد ، 1997، 128 )
توسعه در هر کشور و در هر زمان و مکانی بسته به شرایط جامعه فعلی باید بررسی و درک شود تا نتایج مطلوب حاصل از آن را در همه ابعاد به کار گرفت .
توسعه به معنی تغییر و تطور ، از همان آغاز همگام بشربوده و به این سبب پدیده جدیدی نیست . تغییراتی که در طول تاریخ غار نشینی و کوچ نشینی تا یکجانشینی و شهر نشینی در زندگی انسان رخ داده ، مبین وجود توسعه است ( قلی نیا ، 1379، 73 )
از دید گاه طبیعی نیز سابقه توسعه همزمان با تحولات زمین شناسی است . لیکن توسعه به معنی کوششی آگاهانه و مبتنی بر برنامه ریزی برای پیشرفت جامعه ، پدیده منحصر به فرد قرن بیستم می باشد ، که از سال 1917 در کشور شوروی سابق آغاز شد . ( میسرا و همکاران ، 1981، 4)
از سوی سازمان ملل دهه های 1950 و 1960 ، به دهه های توسعه نامگذاری شد و توسعه بر حسب نیل به هدف نرخ رشد سالانه شش درصدی در تولید ناخالص ملی تعریف شد . ( تودارو ، 1366 ، 133)
توسعه دستیابی موفقیت آمیز در زمینه های اقتصادی ، برخورداری از دانش فنی ، برقراری تعادل مکانی -فضایی در سطوح محلی و منطقه ای و ملی ، تعادل فرهنگی افراد و گروهها ، رفاه اجتماعی ، تکاپو در جهت مدرن سازی مستمر جامعه و بهبود اقتصادی – اجتماعی است . ( سعیدی ، 1377 ، 155)
دست کم سه شرط به عنوان پایه فکری توسعه ضرورت دارد : معاش زندگی ، آزاد بودن ، احترام و منزلت داشتن در جامعه ( گولت ، 1974، 94 )
هدف توسعه باید به حداقل رساندن فقر ، بیکاری و نابرابری ( ازکیا ، 1368، 23) و به حداکثر رساندن فرهنگ و آموزش ، بهداشت و حفظ محیط زیست باشد . ( هابیسون ، 1994، 23 )
دردهه 1950 میلادی توسعه مترادف با رشد اقتصادی بود و کشوری که به دنبال اقتصاد پیشرفته می گشت تا به توسعه برسد ، باید رشد جمعیت انسانی خود را کم می کرد تا می توانست اقتصاد خود را پیشرفته کند بنابراین شاخص هایی چون تولید ناخالص ملی ، درآمد سرانه ، رشد اقتصادی توسعه خالص را در برمی گیرد . ( خانی ، جزوه جغرافیای کشورهای توسعه یافته ، 1378)
در دهه 1960 نشت توسعه به طبقات پایین جامعه مشاهده نشد و منافع حاصل از رشد اقتصادی به همه مردم سرایت نکرده است ؛ بنابراین سازمان ملل متحد نگاه جدید توسعه انسانی را مطرح ساخت .
مردم ثروت واقعی هر کشوری را تشکیل می دهند و هدف توسعه انسانی ایحاد شرایطی است که مردم از عمر طولانی و زندگی سالم بهره مند شوند . در واقع توسعه در بهبود کیفیت زندگی انسان ها ، یعنی توسعه انسانی تجلی می یابد . ( بختیاری و حقی ، 1382، 30 )
سازمان ملل متحد برای رفع محدودیت ناشی از درآمد و رشد اقتصادی دو شاخص فقر انسانی و توسعه انسانی را را ارائه کرد . در این دوشاخص ، که برای سنجش سطح توسعه و پیشرفت کشور ها به کار گرفته می شود ، توسعه انسانی به عنوان ” فراگرد گسترش گزینش های مردم ” تعریف شده ، برای هر کشوری با استفاده از سه متغیر محاسبه می شود :
الف . درآمد و ثروت ، که به وسیله سرانه تولید ناخالص داخلی و با توجه به قدرت خرید واقعی آن تنظیم می شود . یعنی محاسبه اینکه فردی با یک میزان درآمد معین چه قدرت خریدی می تواند داشته باشد ؛
ب . اندازه گیری میزان آگاهی و آموزش که از راه بزرگسالان با سواد به نسبت کودکانی که به مدرسه می روند ، سنجیده می شود ؛
ج . اندازه گیری بهداشت و طول و عمر ، که به وسیله امید به زندگی در هنگام تولد ( P73، 2000، UNDP) محاسبه می شود . ( مطیعی لنگرودی و همکار ، 1388، 5 )
لی وچودری معتقدند تولید ناخالص داخلی را می توان افزایش داد ، اما هدف غایی ، رفاه انسانهاست نه ارقام مربوط به تولید ناخالص داخلی . ( لی و چودری ، 1983، 23 )
میسرا و سوندرام توسعه انسانی را تغییرات متوالی و پویا در آن دسته از شرایطی می دانند که موجبات یک زندگی آزاد و رضایت بخش را به مفهوم واقعی خود برای همه افراد یک منطقه یا کشور فراهم می آورد .( مطیعی لنگرودی و همکار ، 1388، 6 ) این نوع زندگی ویژگی هایی به شرح ذیل دارد :
1 ) کیفیت فیزیکی زندگی شامل : کیفیت محیط زیست فیزیکی ، الگوی مصرف و تامین نیازهای اساسی انسانی و احساس امنیت فیزیکی در مقابل عوامل مزاحم که منشاء ملی و اجتماعی دارند ؛
2 ) دسترسی به وسیله امرار معاش ، افزایش تعداد مردمی که به منابع بهره وری مانند زمین ، آب و نهاده ها دسترسی دارند و نیز افزایش سطح درآمد و اشتغال ؛
3 ) آزادی انتخاب ، افزایش درصد مردمی که توانایی تصمیم گیری در باره شغل آینده خود و فرزندانشان را دارند ؛
4 ) توسعه خود اتکایی ، افزایش درصد مردمی که اطلاعات روز افزونی در خصوص محیط اجتماعی ، فرهنگی و فیزیکی خود دارند ، همچنین آگاهی نسبت به حقوق شهروندی و داشتن حق ابراز عقیده ؛
5 ) توسعه سیاسی – اجتماعی ، افزایش درصد مردمی که می توانند در تصمیم گیری های مربوط به سرنوشت خود و جامعه شان سهیم باشند . ( میسرا و سوندرام ، 1371 ، 5 )
بروکفیلد معتقد است توسعه زمانی رخ می دهد که سه عامل فقر ، نابرابری و بیکاری کاهش یافته باشد البته سه نوع مولفه با هم در رابطه هستند که این سه مفهوم نه تنها در روابط بین اعضای جامعه قابلیت بررسی دارد بلکه در روابط بین ملل ها هم اثر گذار است . (خانی ، جزوه جغرافیای کشورهای توسعه یافته ، 1378 )
2-5-1- شاخص های توسعه
مایکل تودارو معتقد است که شاخص های توسعه علاوه بر کاهش فقر ، نابرابری و بیکاری شامل :
1- سطح پایین زندگی
2- درآمد پایین
3- نابرابری زیاد
4- پایین بودن سلامت بهداشت
5- تحصیلات پایین
6- سطح پایین بهره وری
7- رشد جمعیت بالا
8- مشکلات ناشی از وابستگی
9- بیکاری بالا
10 – وابستگی به محصولات کشاورزی و صادرات آن . (خانی ، جزوه جغرافیای کشورهای توسعه یافته ، 1378 )
HDI شاخص توسعه انسانی است که سازمان ملل آن را بیان کرده است :
1- سطح سلامت و بهداشت که با شاخص امید به زندگی بررسی می شود .
2- سطح سواد که از دسترسی به نرخ با سوادی تا به سطوح مختلف تحصیلی و ثبت در سطوح مختلف در نظر گرفته می شود .
3- سطح زندگی که با رفاه و یا درآمد سنجیده می شود که نرخ اشتغال و قدرت خرید جز این شاخص ها می باشد .
اهداف توسعه ای خاص هر کشوری است و یک راهبرد یا راهبردهای جانشین را فقط از این رو که عامل هدفهای عمده چنین رهیافتهایی است می توان رهیافت جدید به شمار آورد این هدفها عبارتند از : توزیع عادلانه یا تساوی سهم یا توزیع منافع توسعه و یا آنچه که می توان آن را مشارکت مردم نیز نامید . تساوی باید از طریق رفع حداقل نیاز های اساسی بخش مستضعف مردم یا از طریق حذف فقر شدید به دست آید . ( مقدم ، 1369 ، 13 )
از نظر عبید الله خان هدف اصلی و اساسی توسعه نابودی فقر و بالابردن سطح کیفیت زندگی توده های فقیر می باشد ( آسایش ، 1373 ،34 )

2-6- مفاهیم توسعه پایدار
اصطلاح توسعه پایدار که در اغلب برنامه های اقتصادی و اجتماعی مطرح است از دو کلمه توسعه و پایدار ترکیب شده ، که کلمه توسعه به معنی ارتقای کیفیت زندگی و کلمه پایدار به معنی همیشگی و جاویدان است . در معنای خاص ، مفهوم در نظر گرفتن خواست های نسل حاضر و نسل های آینده و تامین نیازهایشان و ایجاد تعادل بین انسان و محیط ، کارکرد و روابط میان آنها تعریف می گردد . ( قدیری معصوم ،1376، 66)
کمیسیون جهانی محیط زیست و توسعه (WCED) یا برونت لند ،آن را به عنوان تامین کننده نیازهای نسل کنونی بدون لطمه زدن به توانایی نسل آینده در پاسخگویی به نیازهایشان تعریف می کند . ( یانگ وبرتون ،1378، 1)
توسعه پایدار یعنی سودمندی سرانه بدون کاهش ( پیرس و همکاران ، 1377، 11)
از آغاز دهه 1990 اندیشه سیستمی بر توسعه پایدار حاکم شد و تاثیر متقابل اقتصاد ، اجتماع و محیط زیست مورد توجه قرار گرفت . در این دیدگاه توسعه پایدار ،توسعه ای بلند مدت است که نسل های آینده را نیز در برمی گیرد . (( می توان گفت توسعه در خور و پایدار درصدد فراهم آوری استراتژی ها و ابزاری است که بتواند به پنج نیاز اساسی زیر پاسخ دهد : تلفیق حفاظت و توسعه ، تامین نیازهای اولیه زیستی انسان ، دستیابی به عدالت اجتماعی ، خودمختاری و تنوع فرهنگی بر حفاظت و یگانگی اکولوژیک )). (پاپلی یزدی و همکار ، 1390 ، 50-49)
بنابر نظریه ارائه شده توسط برنامه محیطی سازمان ملل متحد (UNEP) مفهوم توسعه پایدار در برگیرنده جنبه های زیر است :
1- کمک به تهیدستان ،زیرا برای آنان راهی جز تخریب محیط زیست باقی نمی ماند ؛
2- توجه به تفکر توسعه خودی در چارچوب محدودیتهای منابع طبیعی ؛
3- موثر بودن توسعه با به کارگیری ویژگی های اقتصادی و غیر سنتی ؛
4- در نظر گرفتن موضوعات مهم تکنولوژی مناسب ،بهداشت و مسکن برای همه ؛
5- مردم محوری و درک این واقعیت که انگیزه مردم محوری مورد نیاز می باشد ؛ ( پاپلی یزدی و همکار ، 1390، 50)
دستور کار 21 که در اجلاس زمین ریودوژانیرو در برزیل از سوی سازمان ملل در سال 1992اتخاذ شد ، بر اصولی به عنوان راهنمای توسعه پایدار قرن 21 تاکید می کند که عبارت است از : فقرزدایی ، تامین مسکن ، آموزش و بهداشت ، مشارکت عمومی ، حفاظت از جو ، جنگل ها ، دریاها تنوع زیستی ، بیابان زدایی ، مدیریت بهینه آب و مواد شیمیایی سمی و زباله های خطرناک ( سازمان مدیریت و برنامه ریزی زنجان ، 1381 ، 78 )
توسعه پایدار را می توان یک خواسته آرمانی برای دولت ها و ملت ها در نظر گرفت ؛ بسیاری از اقدامات موثر دولت ها در راستای رسیدن به اهداف توسعه پایدار بوده است ولیکن به طور کامل به خصوص در کشور های جهان سوم این مساله به طور محسوس قابل لمس و درک نیست و بسیاری از انقلاب ها در این کشور ها به دلیل همین فقر و اختلافات طبقاتی فقیر و غنی صورت گرفته است . در نواحی روستایی این کشورها ، عدم رسیدن به دستاوردهای توسعه پایدار ، به طور چشمگیری رخ می نماید . کشور ما هم از جمله کشور های جهان سوم است که با توجه به منابع غنی طبیعی هنوز هم توسعه پایدار امری سخت یافتنی است .

2-6-1- شاخص های توسعه پایدار
در یک چارچوب نظام مند ،شاخص های توسعه پایدار را می توان در سه مولفه زیر مطرح کرد :
الف ) شاخص های زیست محیطی : محیط زیست سالم به ویژه از طریق حفاظت و بهبود سلامتی شهروندان ،زمینه های توسعه انسانی را فراهم آورد . در رویکرد توسعه انسانی حفاظت محیط زیست در فرآیند رشد اقتصادی اساس توسعه پایدار تلقی می شود . امروزه چالش هایی که رشد اقتصادی مهار گسیخته برای منابع زیست محیطی ایجاد کرده به یکی از مسائل مهم بین المللی تبدیل شده است . لذا درک مفهوم توسعه پایدار ما را برآن می دارد تا شاخص های نوینی را بنا نهیم که بر پایه آن

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژی، خشکسالی کشاورزی Next Entries تحقیق رایگان درباره توسعه روستا، توسعه روستایی، دشت ورامین