تحقیق رایگان درباره بندر انزلی، دریای خزر، اقیانوس هند، استان گیلان

دانلود پایان نامه ارشد

تالاب و سواحل دریا جنگل‌های پراکنده امّا انبوهی از درختان توسکا، بید، راش، چنار، تبریزی و بوته‌های خودرو و وحشی تمشک (وَلَش) می‌روید.
پوشش مرتعی حواشی تالاب بندر انزلی؛ که موقعیت بسیار مناسبی دارد به‌نحوی‌که پس از خشک شدن و عقب‌نشینی بخش‌هایی از تالاب، این مراتع بوجود آمده و توسعه پیدا کرده‌اند که در اصطلاح محلی این نوع مرتع «قُرُق» نامیده می‌شود و به صورت نباتات چمنی، چراگاه‌های نسبتاً وسیعی را بوجود آورده است. در این محدوه «نی» و انواع «لی» نیز دیده می‌شود که در تولید صنایع دستی (مثل حصیر، زنبیل، سبد و…) نقش بسزایی دارد. همچنین گیاهان دیگری نیز در این منطقه می‌رویند که عبارتند از: کَنَف، شب‌خُسب، جِگَن، لیلَکی، تَلخه واش، آلاله.
گیاهان غوطه‌ور؛ که در مجموع از نقطه نظر لمینولوژی و تغذیه ماهی مهم و ارزشمند هستند. نمونه‌ای از این گیاهان شامل هزارنی، نیلوفر آبی و لاله مردابی می‌باشد که به صورت لایه سبزی روی سطح آب تالاب را پوشانده است و به صورت شکوفه‌های سفید و رنگی سر از آب بیرون آورده‌اند و مناطق بسیار زیبایی را در منطقه بوجود می‌آورند. (سازمان جهاد کشاورزی استان گیلان، 1374).

3-3. تاریخچه شهر بندر انزلی
بندر انزلی از نظر قدمت سابقه چندان دوری ندارد، قدیمی‌ترین زمانی که از بندر انزلی در کُتب تاریخی یاد شده، سال 863 هجری قمری برابر با 838 خورشیدی و با 1459 میلادی است. آنچه مسلم است انزلی قدمت خیلی بیشتری داشته است که شاید مسائل جنگی و یا جریانات دیگری که در این جا صورت نگرفته است تا در تاریخ مطرح گردد. امّا بعلت چند بار حریق عمدی که در این شهر بوقوع پیوست با توجه به اکثر خانه‌های آن زمان که بیشتر با بدنه‌ای از «نی» و سرپوش «لی» ساخته می‌شد خیلی سریع در آتش سوخت کمااینکه در سال 1805 میلادی برابر 1184 شمسی این شهر توسط روس‌ها به آتش کشیده شد. بدون شک اهالی اولیه بندر انزلی را مهاجرینی تشکیل می‌دادند که از نواحی ساحل جنوبی تالاب انزلی، نواحی طالش و اهالی خلخال بودند که به‌منظور ماهیگیری (تورکِشی) و جهت تخلیه و بارگیری از کشتی‌های تجاری به آنجا وارد گردیدند.
بدون شک بندر انزلی در صده‌های پیشین ولو به‌صورت یک دهکده کوچک وجود داشته و خواه ناخواه توقف‌گاهی برای ماهیگیران و شکارچیان پرندگان دریایی و همچنین پناهگاه کرجی‌بانان حامل کالا بوده است. تا اینکه از اوایل دوره صفویه بندر انزلی مورد توجه انگلیسی‌ها، روس‌ها و حکومت مرکزی ایران که پایتختش قزوین بوده قرار گرفت. شاید مهمترین بخش تاریخی بندرانزلی، شرح پیدایش آن است زیرا همه با اشتیاق می‌خواهند بدانند که باریکه خشکی بندرانزلی در چه تاریخ و چگونه سر از آب بیرون آورده و شکل گرفته و امروزه به‌صورت شهری معتبر در پهنه ایران زمین و بندری مهم در سواحل جنوبی دریای خزر در‌آمده است. انگلیسی‌ها که در تجارت ابریشم از جمله خریداران عمده ابریشم گیلان به‌ویژه ابریشم مرغوب لاهیجان بوده، با مشکل حمل ابریشم به اروپا روبرو بودند. زیرا می‌بایستی از خاک عثمانی کالای خود را عبور دهند و یا از طریق خلیج فارس خصوصاً هندوستان و اقیانوس هند که هر دو راه هم طولانی و هم ناامن بوده است. مخصوصاً پرتغالی‌ها با ناوگان جنگی نیرومند خود بر اقیانوس هند تسلّط داشتند. از این‎رو انگلیسی‌ها تصمیم گرفتند نواحی شمالی را کشف و راه دیگری را به طرف آسیا بگشایند. در نتیجه با برنامه‌ریزی و دایر کردن شرکت تجاری در مسکو، راه سوم را انتخاب کردند که از طریق رشت- بندر انزلی- بادکوبه به اروپا می‌رسیدند و همین راه باعث شد بعدها به بندرانزلی عنوان «دروازه اروپا» داده شود. (طویلی، 1370، ص59) در زمان نادر شاه بندر انزلی به پایگاهی در جهت حمل‌ونقل وسایل از جمله برنج برای قشون ایران که در ناحیه داغستان می‌جنگیدند تبدیل شد. از اوایل قاجاریه، خصوصاً پس از جنگ‌های معروف سیزده ساله روس و ایران، تردد کشتی‌ها به بندر انزلی روز به روز افزایش یافت. به‌طوری‌که در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه تخلیه و بارگیری کالای تجاری در بندر انزلی به اوج خود رسیده بود به‌نحوی که روزانه تعداد زیادی کشتی تجاری برای حمل یا تخلیه روی لنگر می‌ماندند. با روی کارآمدن بلشویک‌ها و تشکیل حکومت شوروی سابق، در وضع تجارت بین ایران و شوروی، دگرگونی‌هایی ایجاد شد و با اینکه تا شهریور 1320 خورشیدی فعالیت کشتیرانی و حمل‌ونقل کالا با استفاده از راه ترانزیت ادامه داشت، بندر انزلی دیگر آن رونق گذشته تجاری و تردد دریایی را نداشته است و از طرفی، ایجاد جاده‌های شوسه و حمل‌ونقل مسافر و بار، به‌وسیله اتومبیل و کامیون باعث شد تا بتدریج حرکت کاروان‌ها و کرجی‌های باربری تعطیل شود. با روی کار آمدن رضاخان و توجه وی به بندرانزلی سبب شد تا این بندر بازسازی و اسکله‌های جدید در بندر انزلی و غازیان ساخته شود و به اداره بندر و کشتیرانی مجهز شود. در نتیجه بندر انزلی به‌صورت یک بندر مهم و یکی از شهرهای زیبا در گیلان به خصوص در ایران تبدیل شد.
بعد از شهریور سال 1320و اشغال بندر انزلی به‌وسیله شوروی سابق، بیکاری، بیماری و فقر دامن‌گیر مردم بندر انزلی شد و پس از خروج متفقین از ایران و رونق بنادر جنوبی ایران بعلت ارتباط تجاری با بنادر غرب، بندر انزلی فقط به تجارت محدود با شوروی‌ها پرداخت و در نتیجه از فعالیت بندری آن نیز به‌طور چشم گیری کاسته شد تا اینکه از حدود 40 سال پیش تاکنون، بندر انزلی نگین زمرد سواحل جنوبی دریای خزر با بهره‌گیری از برنامه‌ریزی مناسب و جلوه‌گاه خاص طبیعی و. . . به یکی از بنادر زیبا در شمال کشور تبدیل شده است. هنگامی که بندر انزلی به‌صورت بندر مهم و پُر رفت‌و‌آمد درآمد، بتدریج مردم قفقاز هم به آن روی آوردند که شامل ارامنه، مسلمانان باکو و گرجیان بودند. در خلال این احوال بر تعداد تجارت خانه‌های تهرانیان، آذربایجانی‌ها، اصفهانی‌ها و یزدی‌ها و غیره در بندر انزلی افزوده می‌شد. بدین ترتیب بندر انزلی که در شمال ایران دروازه اروپا محسوب می‌شد به مرکزی پر جوش و خروش و بازرگانی مبدل گردید. امّا در سال 1917 میلادی برابر با 1326 هـ. ق به علت انقلاب روسیه دروازه اروپا در بندر انزلی بسته شد. بندر انزلی بعنوان یکی از شهرهای زیبای گیلان از دو جهت اهمّیت دارد. نخست اینکه مهمترین بندر تجاری ایران در ساحل دریای خزر است و دیگر اینکه به علت قرار گرفتن در ساحل ماسه‌ای دریا از موقعیت مناسب برای توریسم تفریحی و استراحتی برخوردار است. بندر انزلی در محل پیوستن تالاب به دریای خزر و بر روی رسوب‌های دلتایی آن قرار گرفته و به همین جهت شهر از سه قسمت تشکیل شده است؛ بخش غربی یا انزلی، بخش میانی یا شبه جزیره میان‌ پشته و بخش شرقی بنام غازیان (طویلی، 1370، ص133). نقشه شمارۀ 3-4 توسعه تاریخی شهر بندر انزلی (لایه‌های تاریخی رشد شهر) را از دوران گذشته تاکنون نشان می‌دهد.

نقشه 3-4: توسعه تاریخی شهر بندرانزلی در دوران های مختلف
ماخذ نقشه: لایه های رقومی سازمان نقشه برداری کشور و محاسبات نگارنده

3-3-1. جمعیت و خانوار
با توجه به آمار و اطلاعات اخذ شده از آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن مرکز آمار ایران، شهر بندرانزلی در سال 1390، 116664 نفر جمعیت را در قالب 38128 خانوار در خود جای داده است. شایان ذکر است که این شهر بعد از شهر رشت به عنوان دومین شهر پرجمعیت استان گیلان محسوب می‌شود(جدول شمارۀ 3-1).

جدول 3-1: جمعیت و خانوار شهرستان بندر انزلی
واحد سیاسی
1375
1385
1390

تعداد
جمعیت
تعداد
خانوار
بعد
خانوار
تعداد
جمعیت
تعداد
خانوار
بعد
خانوار
تعداد
جمعیت
تعداد
خانوار
بعد
خانوار
شهرستان
119827
29034
13/4
133134
38848
42/3
138004
45099
06/3
شهر
98544
23963
11/4
110643
32450
40/3
116664
38128
06/3
مأخذ: محاسبه نگارنده بر اساس نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن شهرستان بندر انزلی

3-3-2. ساختار جنسی و سنی جمعیت
در سرشماری سال 1385 از مجموع کل جمعیت شهر بندر انزلی، تعداد 56040 نفر مرد (65/50 %) و 54603 نفر زن (35/49 %) می‌باشد. این رقم‌ها در سرشماری سال 1390 به ترتیب برابر با 57675 نفر (44/49 %) و 58989 نفر (56/50 %) بوده است(جدول شمارۀ 3-2).

جدول 3-2: ترکیب جنسی و سنی جمعیت شهرستان بندر انزلی
سال
وضعیت
ترکیب جنسی
ترکیب سنی

مرد
زن
کمتر از 15 ساله
64 – 15 سال
64 ساله و بیشتر

تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
تعداد
درصد
1385
شهرستان
67850
9/50
65284
03/49
24674
53/18
98762
18/74
9698
28/7

شهر
56040
65/50
54603
35/49
20398
43/18
82715
76/74
7530
81/6
1390
شهرستان
68388
56/49
69619
44/50





شهر
57675
44/49
58989
56/50






مأخذ: مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی شهرستان بندر انزلی، 1385
– به دلیل منتشر نشدن نتایج تفصیلی سرشماری 1390، مقادیر موردنظر مشخص نشدند.

نمودار 3-1: ترکیب سنی شهر بندر انزلی – سال 1385

3-3-3. حرکات جمعیتی (مهاجرت6)
در مورد شهر بندر انزلی هم می‌توان به عنوان قطب مهاجرپذیر به آن نگاه کرد و هم مهاجرفرست. مهاجرپذیر بودن شهر به چند عامل بستگی دارد. که یکی از آنها وجود منطقه ویژه اقتصادی است که باعث شده از اطراف و مناطق تقریباً دور به این سمت برای انجام کار‌های روزمزد که در بندر وجود دارد جذب این منطقه شوند. یکی دیگر از عوامل مهاجر پذیر بودن بندر انزلی وجود شیلات و فعالیت‌های مرتبط در حیطه قلمرو شیلات است. همانطور که می‌دانیم یکی از مشاغل پرتعداد و پر جمعیت در بندر انزلی اشتغال به صید و صیادی است که گروهی از مردم شهرها روستا‌های دور و نزدیک را به سمت خود می‌کشاند. امّا مهاجر فرستی بندر انزلی را می‌توان به علت جوان بودن جمعیت، افزایش تعداد تحصیل کرده‌ها و نبود امکانات اشتغال‌زایی برای چنین افرادی دانست. یکی از عوامل اصلی مهاجرت روستائیان را به شهرها باید وجود مشاغل کاذب و یا مشاغلی که در حیطه صنعت گردشگری می‌باشد دانست. مخصوصاً در زمان و فصل مهاجر پذیری بندر انزلی بر تعداد اینگونه افراد نیز اضافه می‌شود. افزایش مهاجرت از روستا به شهر، کاهش شدید میزان اشتغال روستایی، افزایش نرخ بیکاری جمعیت، عدم وجود مؤسسات حمایتی صنایع در روستاها و… از عواملی است که باعث ایجاد مهاجرت در ساکنین این دیار می‌گردد. (سالنامه آماری، 1385، ص82).

جدول 3-3: مهاجران وارد شده به شهر بندر انزلی
مبدأ مهاجرت
1385 *
1390 **
شهر ستان محل سرشماری
2416
2113
سایر شهرستان‌های استان محل سرشماری
5263
2807
شهرستان‌های سایر استان‌ها
15271
7360
خارج از کشور
329
116
اظهار نشده
9
526
جمـــــــع
23288
12922
* طی 10 سال گذشته
** طی 5 سال گذشته
مأخذ: مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی شهرستان بندر انزلی و سالنامه آماری

طبق جدول شمارۀ 3-4 کل مهاجرین وارد شده به شهر بندر انزلی طی سرشماری 1385، 23288 نفر بوده که بالاترین درصد مهاجرت در آن به دلیل پیروی از خانوار، اشتغال، تحصیل و خدمت وظیفه بوده است. این رقم در سرشماری سال 90 برابر با 12922 نفر بوده است.

جدول 3-4 : علل مهاجران وارد شده به شهر بندر انزلی در دهه 1385- 1375
علت مهاجرت
تعداد مهاجرین
درصد
علت مهاجرت
تعداد مهاجرین
درصد
جستجوی کار
1277
48/5
انجام خدمت وظیفه
1196
14/5
جستجوی کار بهتر
1049
50/4
پایان خدمت وظیفه
2916
51/12
اشتغال
1422
11/6
پیروی از خانوار
10048
14/43
تحصیل
1418
09/6
سایر
2398
30/10
پایان تحصیل
640
75/2
اظهار نشده
926
98/3
مأخذ: مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی شهرستان بندر انزلی و سالنامه آماری

3-3-4. زبان و مذهب
براساس مطالعات

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره بندر انزلی، استان گیلان، دریای خزر، رطوبت نسبی Next Entries تحقیق رایگان درباره بندر انزلی، استان گیلان، بافت قدیمی، بافت قدیم