تحقیق رایگان درباره انتقال سهام، عقود معین، شرکت سهامی، بورس اوراق بهادار

دانلود پایان نامه ارشد

خاص خود هستند. قراردادسهام می‌تواند معوض یا غیر‌معوض باشد که این معاملات سهام ممکن است در قالب عقود معین صورت گیرد یا بر حسب اصل آزادی قراردادها (م10 ق.م) انجام شود.
در هر حال، سهام گاهی به عنوان مالی مستقل و منقول معامله می‌شود و در عین حال مجموعه‌ای از حقوق و تعهدات است که به آن ماهیتی خاص می‌دهد که انتقال این ماهیت با تمام حقوق متعلق به آن معامله‌ای خاص و منحصر به خود می‌خواهد و در نتیجه ماهیت معاملات سهام را باید ماهیتی خاص و پیچیده دانست.
برای انتقال سهام در قالب عقد معین، عقد صلح می‌تواند قالبی مناسب باشد؛ زیرا عقد صلح در عقود و معاملات، معرف نوعی تساهل است و هرگاه حدود حقی مشتبه باشد، بوسیله عقد صلح می‌توان این حقوق را منتقل نمود و چون حقوق و تعهدات ناشی از سهام (ماهیت و میزان) گاهی دقیقا مشخص نیست یا خاص و پیچیده است می‌توان این قالب معین را قالبی مناسب برای انتقال سهام دانست.
علاوه بر این قانونگذار نیز در، دستورالعمل ماده‌ی 17(موضوع قراردادهای فروش سهام، واگذاری، مدیریت و اجاره) خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی از قرارداد فروش و واگذاری سهام سخن گفته که می‌توان گفت قانونگذار قالب حقوقی خاصی تحت عنوان «قرارداد واگذاری سهام» را مطرح کرده است که می‌تواند قالبی جدید برای انتقال سهام باشد.

3-2- مورد معامله‌ی انتقال سهام
در انتقال سهام (قراردادی یا قهری، معوض یا غیر معوض) موضوع اصلی انتقال، سهم به مفهوم حقوقی آن است. در انتقال معوض سهام، سهم و حقوق و تعهدات آن به منتقل‌الیه انتقال می‌یابد و درعوض ارزش پولی سهم به تملک ناقل در می‌آید. اینک، سهم بعنوان موضوع انتقال و همچنین حقوق ناشی از سهم به عنوان موضوع معاملات بیان می‌شود.

3-2-1- سهم
در تعریف حقوقی سهم گفته شد که سهم یک حق خاص است؛ یعنی سهم مالی است که واجد حقوق و تعهداتی است که شخص سهامدار در شرکت سهامی دارا می‌باشد. این سهم بواسطه‌ی این حقوق و تعهدات هم دارای جنبه‌ی مادی می‌شود و هم جنبه‌ی غیر مادی.

3-2-1-1- جنبه مادی سهم
در شرکت سهامی در قبال آورده‌‌های اشخاص به آنان سهام تعلق می‌گیرد که منظور ورقه یا سند سهام است که نماینده‌ی سهامی است که سهامدار در شرکت دارد و در واقع در قبال سهم، سندی برای سهامدار صادر شده است. این سند باید شکل و صورت ویژه و مخصوص به خود را داشته باشد که این مورد به سند استقلال می‌بخشد و آن را دارای ارزش تجاری می‌کند. با تبعیت از اصول حقوق تجارت حقی که به سهام تعلق می‌گیرد نیز با سهم ادغام شده و مالکیت سهم به صاحب آن حقوقی که به سهم تعلق دارد اعطا می‌کند و این حقوق که سهم ادغام و یکی شده، به آن استقلال و ارزش بخصوصی می‌دهد. این اسناد قابلیت قابلیت انتقال دارد. این ورقه چون نشان دهنده‌ی حقوق و تعهدات پیچیده‌ای است اعتبار پیدا می‌کند و همین امر باعث می‌شود که ماهیت این سند به سمت اموال مادی گرایش پیدا کند.
جنبه‌ی مادی سهم دارای چند صورت است:
ورقه‌ی سهم، گواهینامه‌ی موقت سهم و گواهینامه‌ی نقل و انتقال سهام.
در خصوص گواهینامه‌ی موقت سهم باید گفت؛ قانون تجارت ایران موعدی برای صدور سهام تعیین ننموده است و بنابراین ممکن است شرکتی بعد از سالها تأسیس مبادرت به صدور سهام نکند. در این قبیل موارد برای این که حق صاحبان سهم تأیید گردد، شرکت‌های سهامی گواهی‌نامة موقت سهم صادر می کنند. تا زمانی که اوراق سهام از ناحیه‌ی شخص حقوقی صادر نشده باشد، شرکت باید به صاحبان سهام گواهینامة موقت سهم بدهد که معرف نوع سهام و مبلغ پرداخت شدة آن می‌باشد. این گواهینامه در حکم سهم است و شرکت‌ها مکلفند پس از پرداخت تمام مبلغ اسمی سهام از سوی صاحبان سهم ظرف مدت یک سال ورقة سهم مربوطه را صادر و به صاحب آن تسلیم نمایند و آنگاه گواهینامة موقت سهم را مسترد و ابطال کنند (م27 ل.ا.ق.ت).
مقنن برای حفظ حقوق اشخاص ثالث و معامله‌‌کنندگان، صدور گواهینامة موقت بی‌نام را تا زمانی که تمام مبلغ اسمی سهم از سوی تعهدکنندگان پرداخت نشده باشد، ممنوع کرده است؛ زیرا گواهینامة بی‌نام با قبض و اقباض به دیگران منتقل می‌گردد و صدور گواهینامة مذکور تا زمانی که شرکت به ثبت نرسیده و کلیة تشریفات ثبتی آن انجام نگرفته باشد، ممنوع است و متخلفان علاوه بر داشتن مسئولیت کیفری به صورت تضامنی مسئول جبران خسارات اشخاص ثالث نیز هستند (مادة 28 و بند 6 از م 243). این گواهینامه باید مثل ورقة سهم متحدالشکل، چاپی و دارای شمارة ترتیب باشد و به امضای حداقل دو نفر که طبق اساسنامه معین می‌شوند برسد و نام شرکت، شمارة ثبت و مبلغ سرمایة ثبت شده و مبلغ اسمی سهم و تعداد سهام و غیره در آن قید شود.
در خصوص ورقه‌ی سهم نیز باید گفت؛ سرمایة شرکت به سهام تقسیم می‌شود و سهام به صورت اوراق بهادار صادر می‌شود که به سهولت قابل نقل و انتقال و خرید و فروش می‌باشد. با ایجاد برگ سهام حق صاحب سهم با سند سهم ادغام می‌شود.
البته برای صدور سهام باید تمام مبلغ اسمی سهم پرداخت شده باشد و ظرف یکسال شرکت موظف به صدور ورقه‌ی سهم است. این برگة سهم با داشتن شکل خاص و شرایط معین قابلیت خرید و فروش در بورس را می‌یابد. سند سهم دارای ارزش ذاتی نیست و یا ارزش ذاتی آن ناچیز است و منظور متعاقدین واقع نمی‌شود، بلکه آنچه هدف عقد و موضوع معامله است ارزش اعتباری آن است. 43
گواهینامه‌ی نقل و انتقال سهام در معاملات داخل بورس، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گواهینامه نقش ورقه‌ی سهم (در خارج بورس) را دارا می‌باشد و جایگزین ورقه‌ی سهم می‌شود و در اختیار سهامداران قرار می‌گیرد. در بورس هر سهامدار برای انتقال سهم خود باید این گواهینامه را در اختیار داشته باشد تا قادر به انتقال سهام خود باشد؛ همچنین برای اعمال حقوق در شرکت از جمله شرکت در مجامع عمومی باید این گواهینامه را در اختیار داشته باشد. این گواهینامه، کد سهامدار در رایانه‌ی مرکزی بورس و مشخصات سهامدار و شرکت صادر کننده را نشان می‌دهد.44

3-2-1-2- جنبه‌ی غیر مادی سهم
همانطور که گفته شد سهم نمایندة حقوق و تعهدات سهامداران است؛ به تبع انتقال سهم، حقوق و تعهدات سهامداران نیز منتقل می‌شود. در واقع منتقل‌الیه، قائم مقام ناقل بوده و با انتقال سهام، شرکت منتقل‌الیه را صاحب سهم شناخته و به تبع این انتقال او را دارای حقوق و تعهدات مربوط به سهم می‌داند. حقوق مربوط به سهم غیر قابل تجزیه است. مالکیت سهم به صاحب سهم اجازه می‌دهد حقوق خود را اعمال کند. برگ سهام به تنهایی یک مال عینی و مستقل محسوب نمی‌شود. نمی‌توان عین سهم و منافع آنرا جدا و تفکیک کرد و مورد معامله قرار داد و مثلا منافع را در قالب عقد اجاره یا صلح به دیگری انتقال داد، زیرا از شرایط عقد اجاره قدرت بر تسلیم عین مستأجره است ولی در سهم، منفعت قابلیت انتقال به طور جداگانه از سند سهم را ندارد و با انتقال سند، منافع منتقل می‌شود.
البته درحقوق ایران در ماده 166 ل.ا.ق.ت امکان واگذاری یک نوع از حق انتفاع در سهام مقرر شده است و آن انتقال حق تقدم در خرید سهام جدید می‌باشد. این حق به صورت مستقل قابل معامله است و در بورس به وسیله‌ی سندی شبیه به سند سهام قابلیت معامله دارد و انتقال این سند نیز همانند انتقال سهام است.
با انتقال سهام منتقل‌الیه مالک سهام شناخته شده و انجام تعهدات باید از او خواسته شود. البته تعهدات مربوط به سهم. در خصوص انتقال تعهدات می‌توان به تعهد پرداخت مابقی مبلغ سهام اشاره کرد که با انتقال سهام، منتقل‌الیه قائم مقام ناقل بوده و شرکت پرداخت مابقی مبلغ سهام را از منتقل‌الیه درخواست می‌کند و منتقل‌الیه به عنوان مالک شناخته شده و مسئول انجام این تعهد (پرداخت قیمت) است.
در خصوص حقوق غیر مالی اصل بر غیر قابل انتقال بودن آنهاست و این حقوق به شخصیت صاحب آن وابسته است.
از انواع حقوق غیر مالی، حق اطلاع سهامدار از اوضاع شرکت است. هر سهامدار می‌تواند 15 روز قبل از برگزاری مجمع‌عمومی در مرکز شرکت به صورت حسابها مراجعه کند و از تراز‌نامه صورت‌های مالی تصویر یا رونوشت بگیرد. حق نامزد شدن برای سمت‌های موجود در شرکت از جمله، عضو هیأت مدیره شدن، نیز از دیگر حقوق غیرمادی برای سهامداران است.
البته واگذاری حقوق غیر مالی بصورت موقت صحیح است ولی انتقال بخشی از این حقوق بصورت دائم و سلب آن از دارنده و مالک اصلی به صورت دائمی باطل است.
در مجموع حقوق غیرمالی به تنهایی ارزش مالی ندارد و این نوع انتقال صحیح نمی‌باشد.

3-3- رژیم حقوقی انتقال سهام
سهولت در انتقال سهام، از فوائد مهم شرکت‌های سهامی است.انتقال سهام می‌تواند در قالب های حقوقی خاص و معین مثل عقد صلح ، بیع و … صورت گیرد ولی مقید به انجام معامله در قالب عقود معین نیست و می‌تواند در قالب حقوقی خاصی نباشد و بر اساس م 10 قانون مدنی صورت گیرد.
در انتقال سهام باید شرایط مقرر در اصل 190 قانون مدنی و شرایط و تشریفات شکلی انتقال رعایت شود.
انتقال سهام به حالت‌های زیر در شرکت‌های سهامی صورت می‌گیرد:
1- خارج شدن یک شریک از شرکت و واگذاری سهام به اعضای دیگر؛
2- خارج شدن یک شریک از شرکت و واگذاری سهام به شخص جدید در شرکت؛
3- خارج شدن یک شریک یا چند شریک و واگذاری سهام به اشخاص جدید و اعضای قبلی شرکت؛
4- کلیة اعضای شرکت و واگذاری سهام خود به اشخاص کاملاً جدید که در واقع واگذاری شرکت و امتیازات آن می‌باشد.
قانون تجارت در خصوص نقل و انتقال سهام به ذکر جزئیات نپرداخته است و فقط در چند ماده به نقل و انتقال سهام اشاره کرده است. پس در چنین مواردی اساسنامه‌ی شرکت می‌تواند جزئیات انتقال را تعین کند. زیرا سهامداران حق تعیین شرایط انتقال را دارند و این مغایرتی با اعمال حق آنها ندارد، مگر مواردی که قانون به طور کلی نقل و انتقال سهام را ممنوع کرده باشد.
انتقال سهام می‌تواند قهری یا قراردادی باشد و این انتقالات نیز می‌تواند معوض یا غیر معوض باشد.

3-3-1- انتقال قراردادی سهام
ممکن است انتقال سهام به درخواست دارنده‌ی آن صورت گیرد. در انتقال ارادی، دارنده می‌تواند، سهم خود را تحت عناوینی مثل بیع، هبه یا صلح، انتقال دهد.
سهام مال است و دارای ارزش تجارتی است و هر مالی که دارای ارزش اقتصادی باشد، قابلیت معامله دارد. طبق م 21 ل.ا.ق.ت: «شرکت‌های سهامی خاص نمی‌توانند سهام خود را برای پذیره‌نویسی یا فروش در بورس اوراق بهادار یا توسط بانک‌ها عرضه نمایند و یا با انتشار آگهی و اطلاعیه و یا هر نوع اقدام تبلیغاتی برای فروش سهام خود مبادرت کنند …..».
فروش سهام شرکت سهامی عام، از طریق بورس اوراق بهادار و یا از طریق مزایده امکان پذیر است. در صورت مزایده‌ی سهام، فروش سهام باید با ذکر مشخصات سهام مورد مزایده، در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشاری که آگهی‌های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌گردد، آگهی شود و در صورت فروش باید نام صاحب سهم سابق، از دفتر ثبت اعضای شرکت حذف شود این انتقال باید در دفتر ثبت سهام شرکت قید شود و اوراق سهام یا گواهینامه‌ی موقت سهام با قید کلمه‌ی المثنی به نام منتقل‌الیه صادر شود و مراتب برای اطلاع عموم آگهی شود.

3-3-1-1- شرایط عمومی انتقال قراردادی سهام
در خصوص انتقال قرار دادی سهام، رعایت ماده‌ی 190 و شرایط شکلی انتقال بیشتر مورد توجه قانونگذار است و شکل توافق مورد نظر قانونگذار نبوده است. در اینجا به بررسی شرایط عمومی که در بحث انتقال سهام اهمیت بیشتری دارد، پرداخته می‌شود.

3-3-1-1-1- قصد و رضا
انتقال سهام در قالب عقود معین یا غیر معین صورت می‌گیرد و بر حسب م 190 ق.م داشتن قصد و رضا از شرایط اساسی انتقال (در غالب عقود معین یا غیر معین) می‌باشد.
نبود قصد منجر به ابطال معاملات می‌شود. نبود قصد و تصمیم بر انتقال سهام نیزعیب اراده محسوب شده و منجر به ابطال قرارداد سهام می‌گردد.
همچنین فقدان رضا منجر به عدم نفوذ معامله‌ی سهام می‌شود. نبود رضا

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره انتقال سهام، شرکت سهامی، مجمع عمومی، صاحبان سهام Next Entries تحقیق رایگان درباره انتقال سهام، شرکت سهامی، ورشکستگی، قانون مدنی