تحقیق رایگان درباره افغانستان، جهان اسلام، عسر و حرج، عدل و داد

دانلود پایان نامه ارشد

از پايان جنگ جهاني اول و شکست و تجزيه امپراطوري عظيم عثماني، تا قبل از پيروزي شکوهمند انقلاب اسلامي در ايران، تقريباً به طور کامل تحت انقياد و سلطه مجموعه تمدني غرب به رهبري آمريکا و کنترل و نظارت شبکه جهاني و جهنمي صهيونيسم قرار داشت. پيروزي انقلاب اسلامي ايران به رهبري مرجعيت شيعه و آموزه‌هاي ظلم ستيز و حيات‌بخش شيعه، اين سلطه ظالمانه و غارتگرانه غرب را بر منطقه براي اولين بار به چالش کشيد، و ايران با پيروزي و موفقيت‌هاي شگفت‌انگيز و سرنوشت‌ساز در همه‌ عرصه‌هاي رويارويي با جبهه استکباري غرب، به الگوي مقاومت، سربلندي و بالندگي در ميان مردم مسلمان منطقه، اعم از شيعه و سني، تبديل گرديد. ثمره اين مقاومت و موفقيت ابتدا در پيدايش و پيروزي خيره کننده مقاومت در لبنان و سپس سرزمين‌هاي اشغالي فلسطين، به بار نشست و امروز، با پيرايش و پويايي بيداري اسلامي در منطقه، موج قدرتمند مقاومت، با مرکزيت جمهوري اسلامي ايران، جبهه‌اي به گستردگي از مصر، تونس، سوريه، عراق تا عربستان، بحرين، يمن و ديگر کشورهاي منطقه را تحت تأثير قرار داده و جبهه استکباري غرب را به عقب‌نشيني وادار کرده است.(دوست محمدي- ابوالقاسمي- جعفري:217:1391)
جنگ 33 روزه و 22 روزه حزب‌الله و حماس با رژيم صهيونيستي باعث شد که سياست خارجي ايران در تکاپوي ايجاد ائتلافي ضد رژيم صهيونيستي برآيد و در نتيجه واکنش کشورهاي منطقه نسبت به تحولات ذکر شده براي ايران هم ارزيابي گردد.در اين ميان کشور آذربايجان که داراي روابط استراتژيک با رژيم صهيونيستي در حوزه‌هاي نظامي، اقتصادي و تکنولوژيک مي‌باشد با چالشي پيرامون اين موضوع روبرو شده؛ از يک طرف اين کشور با اکثريتي شيعه و احساس قرابت ذهني با حزب الله با واکنش‌هاي مردمي روبرو بود و از سوي ديگر مسئله حقوق بشر و حمايت از آرمان‌هاي بشري نيز اين کشور را در تنگناي واکنش قرار داده بود و اين مسئله نهايتاً باعث شد که اين کشور اقدام‌هاي رژيم صهيونيستي را محکوم کند و به همين مسأله اکتفا کرد ولي اين واکنش در نگاه مقامات ايراني کافي نبود به خصوص که آذربايجان محدوديت‌هايي را براي راهپيمايي‌هاي مردمي ايجاد نموده، که مورد انتقاد ايران بود. (فرجي راد- ساداتي- درخور:843:1391)
شيعيان در طول تاريخ خود همواره در برابر استبداد، استعمار (نفي سبيل) و لايئسم ايستاده‌اند. در بين فرقه‌هاي شيعي مکتب اصولي و اجتهادي به دليل ظرفيت بالاي روزآمد شدن و تکيه بر اجتهاد (ايمان، علم و آگاهي) ممتازتر و بهتر عمل نموده است. اگرچه روش‌هاي شيعيان در برخورد با حکومت‌هاي جور در طول تاريخ شيعه متفاوت به نظر مي‌رسد ولي يک هدف را تعقيب مي‌کند و آن تأکيد بر حق شيعيان در خلافت اسلامي و جانشيني پيامبر است. در طي قرون اخير تلاش شيعيان براي مقابله با مثلث استبداد، استعمار و لائيسم با روش‌هاي گوناگون صورت گرفته است. شيعيان در چارچوب حکومت صفويان براي توسعه‌ي فرهنگ شيعي تلاش مي‌کردند. در دوره‌ي قاجاريه علماي شيعي به عنوان رهبران جامعه‌ي ديني در مقابل انديشه‌هاي سکولار و امتيازات استعماري ايستادند و روح اجتهاد را به کار گرفتند. آنان تلاش کردند تا در قالب مشروطيت، قوانين اسلامي را حاکم سازند و با تمام توان خود در مقابل انديشه‌هاي سکولار و غرب‌گرا بايستند. با مقاومت و مبارزه‌ي علما، رهبري سياسي جامعه‌ي شيعي به تدريج در اختيار آنان قرار گرفت چنانکه در ماجراي مشروطه، مبارزه با استبداد رضاخاني، نهضت ملي شدن نفت و انقلاب اسلامي، علما رهبران مبارزه سياسي محسوب مي‌شوند. اگر روش‌هاي حاج ملا علي کني، آيهًْ الله ميرزاي شيرازي، سيد جمال الدين و ديگر علماي مبارز را در مقابل سه محور استبداد، استعمار و لائيسم بررسي کنيم متوجه مي‌شويم که بيشتر اين روش‌ها در مبارزات انقلابي حضرت امام خميني(ره) نمود پيدا کرده است. به عبارت بهتر در ژئوپليتيک مقاومت امام و تلاش‌هاي ايشان براي رهبري جامعه‌ي شيعي، عصاره‌ي مبارزه‌ي هزار ساله‌ي شيعيان نهفته است که پيوند دين و سياست، اجتهاد و ولايت فقيه از موارد مهم آن محسوب مي‌شود. ابزارهاي بيدار گرانه‌اي که شيعيان از آن براي گسترش مقاومت استفاده نمودند از سقيفه و فدک تا کنون با توجه به شرايط زماني متفاوت بوده است. برخي از آن موارد عبارت است از: اعتراض علني و استفاده از تريبون مسجد و کانون و حسينيه و حوزه‌هاي درسي و حتي مجلس شورا، تعطيل جلسات درس، انتشار رساله و نشريات، ايجاد جمعيت‌ها و گروه‌ها، استفاده از حرکت‌هاي انقلابي و جهاد، اعزام مبلغ و بسياري موارد ديگر. واکنش‌هاي ايجاد شده در مقابل فرهنگ شيعي اصولي مانند بابي‌گري، اخباري‌گري و عقايد سکولار ديگر که مورد حمايت استعمارگران نيز واقع مي‌شوند، همراه با توسعه‌ي روز افزون بيداري اسلامي مبتني بر فرهنگ شيعي و جمهوري اسلامي در ايران، نشان مي‌دهد که اسلام شيعي از ظرفيت بالايي براي مبارزه و ايجاد تحول در جوامع اسلامي برخوردار است. (رادمنش:187:1391)
انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني(ره) داراي تأثيرات و بازتاب‌هاي مختلفي در سطح ملي، منطقه‌اي و حتي جهاني بوده به نحوي که در بازساخت قدرت مسلمانان و جهان اسلام نقش مؤثري داشته است. يکي از تأثيرات مهم انديشه‌هاي حضرت امام خميني(ره) و آموزه‌هاي انقلاب اسلامي ايران در موضوع الهام‌بخشي به گروه‌هاي شيعه و احياي نقش سياسي شيعيان در کشورهاي اسلامي بوده است. افغانستان از جمله کشورهايي است که داراي اقليت 25درصدي شيعه بوده و به دليل ساختارهاي سياسي و شرايط موجود، شيعيان دردهه‌هاي قبل از انقلاب اسلامي ايران چندان نقش مؤثر در قدرت سياسي نداشته‌اند. در سال‌هاي اخير شيعيان افغانستان تحرکات جديدي را براي حضور درصحنه سياسي انجام دادند.(بلال:613:1391)
انقلاب ايران نقطه‌ي عطفي در احياي هويت ديني شيعيان و حتي در نگاهي کلي‌تر، هويت ديني مسلمانان پديد آورد و تشيع و اسلام را در قلب حوادث و اخبار جهاني قرار داد. اين انقلاب، با ارائه‌ي الگويي عملي براي کليه‌ي جنبش‌هاي اسلامي در سرتاسر جهان، خيزش‌هاي متعدد اسلامي را در اقصي نقاط جهان در پي داشت به طوري که جزو عوامل مهم و تأثيرگذار در پيش‌برد روند بيداري و آگاهي مسلمانان و افزايش فعاليت‌هاي مؤثر اسلامي در جوامع مسلمانان در عصر حاضر محسوب مي‌گردد، اما به نظر مي‌رسد به دليل ايفاي نقش اسلام شيعي به عنوان ايدئولوژي و اصلي‌ترين عامل پيروزي، اين انقلاب ضمن انگيزش و ايمان آوردن مجدد جهان اسلام به آيين تشيع، بيشترين تأثير را بر جمعيت‌هاي شيعي کشورهاي همسايه‌ي منطقه که از نظر مذهبي احساس سنخيت و قرابت بيشتري با تشيع در ايران دارند، بر جاي گذاشته است. در واقع با توجه به ماهيت شيعي انقلاب اسلامي، طبيعي بود که بيشترين تأثير‌گذاري انقلاب در ميان جوامع شيعي اتفاق بيفتد. لذا بعد از وقوع انقلاب اسلامي ايران شاهديم که جايگاه شيعيان در کشورهاي منطقه (به‌ويژه کشورهاي عربستان، پاکستان، افغانستان، عراق، بحرين و ترکيه) کم کم از حاشيه به مركز ثقل تحولات و سپهر سياسي مربوط به اين کشورها نقل مکان پيدا مي‌کند و احزاب، تشکل‌ها و سازمان‌هاي اسلامي يکي پس از ديگري متولد گرديده و به تحرکات سياسي مي‌پردازند.(ابراهيم آبادي:1391: 615)
همه موارد عنوان شده در سطور بالا بيانگر کارآمدي ژئوپليتيک شيعه و ظهور اين گفتمان در ساست خارجي جمهوري اسلامي ايران است. علاوه بر آن واقعيتهاي منطقه و جهاني حکايت از تاثير انقلاب اسلامي بر جهان تشيع و ايجاد مرکز کانوني اين گفتمان براي جمهوري اسلامي ايران است نگاه جهان تشيع بر اين نقطه کانوني که داراي ويژگي هاي مجاورتي به سبب همسايگي (بيشتر شيعيان جهان درفلات ايران و يا کشورهاي مجاور ايران سکونت دارند) و همپيوندي ايدئولوژيکي که در تفکر و انديشه هاي شيعي دارند و اهداف آرماني که در خصوص اقامه حکومتي مبتني بر عدل و داد که در فرهنگ انتظار و ظهور ايدئولوژي شيعي نهفته است و همچنين حمايتهاي همه جانبه ايران در خصوص اعاده حقوق مسلمانان و شيعيان که نمونه هاي بارز آن در جنگ سوريه و حزب الله با رژيم صهيونيستي و مکاتب تکفيري و سلفي همچون مکتب ديوبندي و وهابيت دارد نشان از تاثيرات ژئوپليتيک شيعي با محوريت ايران در سطح منطقه دارد. ميزان نفوذ ايران در پي گفتمان شيعي به مراتب افزايش يافته است. انقلاب اسلامي اعتماد به نفس لازم را بر گروهها و کشورهاي مسلمان نهاده است چنانکه در بيداري اسلامي شاهديم اجراي حدود و احکام اسلامي کف خواسته هاي مسلمانان در جبش مذکور است. روي کار آمدن حکومت شيعي در عراق و حفظ منافع حکومت سوريه در مقابل تهاجمات گسترده عوامل تهجر و غرب، حفظ کارآمدي ايران در بحران افغانستان، تاثيرات منطقي و قابل قبول در جريانات جماعت شيعي الحوثي در يمن و برونداد تفکرات شيعي در بحرين و تحرک فعالان شيعي در عربستان و پاکستان و … همه از افزايش کارآمدي و تثبيت قدرت منطقه ايران در مرکز حساس خاور ميانه شده است
4-16-تاثيرات ژئوپليتيکي گفتمان شيعه: عوامل ژئوپليتيک مي‌تواند تأثيرات مختلفي در عرصه نظري و انديشه‌اي، از جمله انديشه سياسي بر جاي گذارد؛ زيرا انديشه سياسي از يک‌ سو متأثر از عوامل نظري و ذهني و از سوي ديگر، تحت تأثير عوامل عيني قرار دارد. در واقع بايد گفت، انديشه سياسي محصول تعامل عين و ذهن است. در اين قالب مي‌توان از تأثير ژئوپليتيک بر انديشه سياسي شيعيان، به عنوان انديشه آنان درباره چگونگي سازمان دادن به زندگي سياسي سخن گفت. اصولاً انديشه سياسي شيعيان نيز تحت تأثير عوامل ذهني و عيني قرار دارد. اين انديشه از يک‌سو، متأثر از مباني فلسفي، کلامي، عرفاني و فقهي شيعيان همچون الگوي نظري امامت است؛ شيعيان به عنوان يک اصل اوليه، از الگوي امامت و نيابت به عنوان الگوي مطلوب ياد مي‌کنند و هر الگوي غير آن را نامشروع مي‌دانند. از سوي ديگر، متأثر از عوامل عيني است و واقع‌گرايي مناسبي دارد. انديشه سياسي شيعيان در تعامل با شرايط جامعه و واقعيت‌هاي موجود، از جمله شرايط ژئوپليتيکي آنان، شکل مي‌گيرد. در واقع، تعامل بين مباني نظري و واقعيت‌هاي عيني، موجب شکل‌دهي به الگوي رفتاري آنان در عرصه سياسي مي‌شود. درنتيجه، آنان مي‌کوشند از درون اين تعامل، الگوي رفتاري خود در رويارويي با شرايط جامعه را استخراج کنند. ابزاري که اين تعاملِ بين آرمان و واقعيت را تسهيل مي‌کند، فقه شيعيان است. فقه شيعه که الگوي رفتاري شيعيان را ترسيم مي‌کند، توانايي‌هاي خاصي دارد که مصلحت‌انديشي، واقع‌گرايي و انعطاف‌پذيري اين گروه را در مواجهه با شرايط جديد آسان‌تر مي‌کند و بدان‌ها قدرت انطباق بيشتري مي‌دهد.
اجتهاد، از ويژگي‌هاي فقهاي اصولي است. اين اصل، فقهاي شيعي را براي رويارويي با مسائل مهم جديد جهان معاصر توانمند کرده است. اجتهاد، نوعي توانايي علمي است که شخص مي‌تواند احکام فرعي را از احکام اصلي شرع استنباط کند.”زمان و مکان، دو عنصر تعيين‌کننده در اجتهادند. مسئله‌اي که در قديم داراي حکمي بوده است، به‌ظاهر همان مسئله در روابط حاکم بر سياست و اجتماع و اقتصادِ يک نظام ممکن است حکم جديدي پيدا کند؛ بدان معنا که با شناخت دقيق روابط اقتصادي و اجتماعي و سياسي، همان موضوع اول که از نظر ظاهر با قديم فرقي نکرده است، واقعاً موضوع جديدي شده است که قهراً حکم جديدي مي‌طلبد”. (امام خميني، 1379)اين نگرش در انديشه سياسي شيعيان، توانمندي ايشان را در رويارويي با شرايط به‌شدت افزايش مي‌دهد. از سوي ديگر، اصوليان شيعي، احکام را به اوليه و ثانويه تقسيم مي‌کنند که اين امر نيز انعطاف‌پذيري آنها را در رويارويي با مسائل مختلف افزايش مي‌دهد. به اعتقاد اصوليان، چنانچه شرايط و حالت‌هاي ويژه‌اي سبب شود مکلف نتواند به احکام واقعي اولي عمل کند، شارع، حکم ديگري در آن باب مقرر مي‌دارد که از آن به حکم واقعي ثانوي و از موضوعاتش نيز به عناوين ثانوي ياد مي‌شود، بر پايه نظر اين گروه، در شرايطي همچون عسر و حرج، اضطرار، ضرر و ضرار، عهد و پيمان، مقدمه واجب و حفظ نظام مي‌توان از احکام ثانويه استفاده کرد که تعيين تحقق اين شرايط به عقل واگذار شده

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره جهان اسلام، افغانستان، علامه فضل الله Next Entries تحقیق رایگان درباره افغانستان، جهان اسلام، طبقه حاکم