تحقیق رایگان درباره استان مازندران، نرخ پس انداز، اشتغال زنان، بخش اقتصاد

دانلود پایان نامه ارشد

توجه به عواملي که سبب افزايش کيفيت زندگي در اين شهرها مي شود ضروري است.
متناسب با تحليل موجود مي توان گفت، تبيين مفاهيم مرتبط با پايداري اجتماعي در سطح شهرهاي کوچک استان مازندران، با محوري شمردن حفظ و ارتقاي كيفيت زندگي انسانها و هماهنگ با طبيعت تعريف شده است. بر اين مبنا بسترسازي براي ظهور خلاقيت ها و بسيج آحاد شهروندان در جهت تأمين اهداف اجتماعي توسعة پايدار به منظور اطمينان از زندگي بهتر براي همة آنها و به ويژه شهروندان فقير مورد توجه است. در اين رويكرد دو عنصر حياتي توسعة اجتماعي، يعني مشاركت و توانمندسازي شهروندان به منظور دستيابي به سطح رفاه بيشتر مورد توجه قرار مي گيرند. مطابق با مباني نظري پژوهش، پايداري اجتماعي كه گاه با مضاميني چون سرماية اجتماعي و انساني همراه مي شود، مقوله هايي چون سلامت و بهداشت، سطح مهارت ها، دانايي، همگن سازي اجتماعي توأم با منافع متقابل و حفظ ارزش ها را با تأكيد بر سه عنصر تعادل، عدالت و آزادي همگام مي سازد. در اين معنا پايداري اجتماعي در شهرهاي کوچک استان موجب تعامل بيشتر شهروندان مي شود تا حضور و ظهور داوطلبانة آنان و به ويژه اقشار فقير در صحنه هاي اجتماعي و اقتصادي تسهيل گردد و در نهايت از طريق فعال سازي مردم، زمينة توانمندي آنان مهيا شود و احساس تعلق شان به مكان زندگي افزايش يابد. بنا بر پاره اي از دلايل، ظهور ناپايداري در ابعاد محيطي و اقتصادي كه نمودهاي آن در عدم تعادل هاي اقتصادي، نابرابري، فقر، بيكاري و تخريب منابع پايه تجلي يافته، به دليل فقدان توجه يا توجه اندك به ابعاد اجتماعي و نيز فقدان نهادهاي پايدار در اين شهرها بوده است. بدين ترتيب، در واقع تأكيد بر ابعاد اجتماعي توسعه پايدار، نقش و جايگاه آنها را در فرايند برنامه ريزي براي اين شهرها بيش از گذشته مورد توجه قرار مي دهد.
5-2-3- سنجش و تحليل پايداري اقتصادي
تحليل وضعيت پايداري اقتصادي در سطح شهرهاي کوچک استان مازندران نشان مي دهد که از ميان شاخص‌هاي موجود، شاخص‌هاي سطح عملکردي شهر در شاخص اقتصادي(0.143) و تنوع عملکردي شهر در شاخص اقتصادي(0.214) از کمترين ارزش و شاخص هاي نرخ اشتغال مردان(0.648) و تعداد کارگاههاي صنعتي نسبت به جمعيت(0.555) نيز داراي بيشترين ارزش مي باشند. در مجموع، تعداد 4 شاخص در شرايط ناپايدار، تعداد 3 شاخص در وضعيت پايداري ضعيف، تعداد 6 شاخص در وضعيت پايداري متوسط و تنها 1 شاخص در شرايط پايدار قرار دارند. جدول(5-12)

جدول6-12: وضعيت شاخص هاي پايداري اقتصادي در شهرهاي کوچک مورد مطالعه
نام شهر
نسبت معکوس درصد جمعيت واقع در زير خط فقر
تعداد کارگاههاي صنعتي به نسبت جمعيت
نرخ اشتغال جمعيت فعال
نسبت معکوس نرخ بيکاري
نرخ اشتغال زنان
نرخ اشتغال مردان
نرخ پس انداز واقعي
اميرکلا
0
0.923
0.836
1
0.048
0.879
0.143
زيراب
0.013
0.769
0.000
0.000
0.000
0.000
0.000
رامسر
0.730
1.000
0.798
0.892
1.000
1.000
0.366
فريدونکنار
0.127
0.538
1.000
0.865
0.952
0.879
0.115
نکا
1.000
0.000
0.645
0.703
0.595
0.868
0.799
رستمکلا
0.435
0.000
0.197
0.027
0.500
0.374
1.000
نور
0.730
0.846
0.410
0.324
0.476
0.538
0.337
ارزش پايداري
0.433
0.582
0.555
0.544
0.51
0.648
0.349

جدول5-12
نرخ تغيير درآمد ساليانه
نسبت درامد به هزينه
نسبت معکوس بارتکفل اقتصادي
نسبت اشتغال در فعاليت هاي غير کشاورزي
ضريب ثبات شغلي
سطح عملکردي شهر در شاخص اقتصادي
تنوع عملکردي شهر در شاخص اقتصادي
0.053
0.044
0.833
0.004
0.375
0.000
0.000
0.106
0.000
1.000
0.842
0.000
0.000
0.000
0.642
0.400
0.167
1.000
0.777
0.000
1.000
0.000
0.000
0.311
0.167
0.411
0.545
0.000
0.748
1.000
0.833
0.199
0.920
1.000
0.500
1.000
0.600
0.667
0.000
1.000
0.000
0.000
0.543
0.356
0.000
0.842
0.196
0.000
0.000
0.442
0.387
0.524
0.471
0.545
0.143
0.214

بررسي وضعيت مولفه هاي پايداري اقتصادي در منطقه مورد مطالعه نشان مي دهد که در تعداد 3 شهر وضعيت مولفه هاي اقتصادي ناپايدار، در تعداد 2 شهر مورد مطالعه وضعيت مولفه ها پايداري ضعيف(ناپايداري بالقوه) و در تعداد2 شهر نيز وضعيت پايدار حاکم است. در مجموع شهرهاي مياني استان مازندران از بيشترين ميزان ناپايداري اقتصادي برخوردارند. جدول شماره(5-13) وضعيت پايداري مولفه هاي اقتصادي را در سطح منطقه مورد مطالعه نشان مي دهد.

جدول5-13: وضعيت پايداري مولفه هاي اقتصادي در شهرهاي کوچک استان مازندران
نام شهر
عدالت اقتصادي
رفاه اقتصادي
ثبات اقتصادي
پايداري کل
وضعيت پايداري
اميرکلا
0.482
0.201
0.386
0.363
ناپايدار
زيراب
0.356
0.39
0.
0.248
ناپايدار
رامسر
0.924
0.515
0.644
0.694
پايدار
فريدونکنار
0.57
0.387
0.303
0.419
ضعيف
نکا
0.633
0.716
0.766
0.705
پايدار
نور
0.267
0.653
0.299
0.406
ضعيف
رستمکلا
0.583
0.416
0.152
0.383
ناپايدار
ميزان پايداري کل
0.545
0.434
0.360
0.454
ضعيف

شکل‌هاي زير وضعيت پايداري مولفه‌هاي اقتصادي را در سطح شهرهاي مختلف مورد مطالعه نشان مي دهد. همانطور که ملاحظه مي گردد، مولفه‌هاي اقتصادي تنها در دو شهر نکا و رامسر در شرايط پايدار قرار دارند و ديگر شهرها از شرايط مطلوبي برخوردار نمي باشند. به نظر مي رسد استقرار فعاليت هاي صنعتي در شهرستان نکا و بهره برداري از جاذبه هاي توريستي و اقتصاد فعال گردشگري در شهر رامسر نقش بارزي در پايداري اقتصادي اين شهر ايفا نموده است.

در مجموع تحليل وضعيت پايداري مولفه هاي اقتصادي نشان مي دهد که مولفه عدالت اقتصادي در شرايط پايداري متوسط، مولفه رفاه اقتصادي در شرايط پايداري ضعيف و مولفه ثبات اقتصادي در شرايط ناپايدار قرار دارد. جدول شماره(5-14)
جدول5-14: وضعيت پايداري مولفه هاي اقتصادي در شهرهاي مورد مطالعه
مولفه ها
سطح پايداري شهرها
وضعيت پايداري
عدالت اقتصادي
0.545
متوسط
رفاه اقتصادي
0.434
ضعيف
ثبات اقتصادي
0.364
ناپايدار
پايداري کل
0.454
ضعيف

نقشه شماره5-3: وضعيت پايداري اقتصادي شهرهاي کوچک استان-1392

امروزه، پايداري اقتصادي عاملي حياتي در ماندگاري جمعيت بويژه در سکونتگاههاي کوچک شهري شناخته مي شود. پايداري اقتصادي شهرهاي کوچک استان بر مبناي سه مولفه عدالت اقتصادي(رفع فقر)، رفاه اقتصادي(کارايي و بهره وري) و ثبات اقتصادي(کاهش آسيب پذيري و تنوع بخشي) مورد مطالعه و بررسي قرار گرفت.نتايج حاصل از بررسي و تحليل شاخص هاي پايداري اقتصادي در شهرهاي مورد مطالعه نشان داد:
از لحاظ شرايط پايداري شاخص نرخ اشتغال جمعيت فعال، به ترتيب شهرهاي اميرکلا و رامسر بالاترين نرخ اشتغال، و شهرهاي زيراب، رستمکلا و نور پايين ترين نرخ اشتغال جمعيت را در بين شهرهاي مورد مطالعه داشته اند. شاخص نرخ اشتغال زنان نيز تنها در شهرهاي رامسر و اميرکلا در شرايط پايدار قرار داشته است. علاوه بر اين بالاترين نرخ بيکاري مربوط به شهرهاي زيراب، رستمکلا و نور و کمترين نرخ بيکاري مريوط به شهرهاي رامسر و نکا مي باشد.
بررسي و تحليل وضعيت درآمد و نرخ پس اندار سالانة خانوار شهرهاي مورد مطالعه مؤيد شرايط ناپايدار اکثر شهرهاي کوچک مورد مطالعه مي باشد و تنها در شهر نکا شاخص مورد نظر از شرايط مناسبي برخوردار مي باشد. بيشترين درصد جمعيت واقع در زير خط فقر نيز مربوط به شهرهاي زيراب، اميرکلا و فريدونکنار بوده و شهرهاي نکا، رامسر از شرايط بهتري نسبت به شهرهاي ديگر برخوردار بوده اند.
يکي ديگر از شاخص هاي سنجش پايداري در شهرهاي کوچک مورد مطالعه، “سطح و تنوع عملکردي شهر در شاخص اقتصادي” مي باشد. براي تعيين سطح کارکردي شهرهاي کوچک مورد مطالعه، خدمات موثر و ويژه در بخش اقتصادي مورد بررسي و تحليل قرار گرفته و در نهايت، جايگاه اين شهرها به لحاظ سطح عملکردي کل شهرهاي مورد مطالعه تعيين گرديد. از سوي ديگر يکي از عوامل مهم در تعيين پيچيدگي شهرها، تنوع کارکردي اين مراکز است و با توجه به بررسي هاي انجام شده حضور در سطوح برتر خدمات در بخش هاي اقتصادي ملاک تعيين تنوع قرار گرفت78. بر اساس نتايج بدست آمده، سطح و تنوع عملکردي شهر در شاخص هاي اقتصادي تنها در شهرهاي نكا و رامسر از شرايط نسبتاً مناسبي برخوردار بوده اند و بقيه شهرهاي مورد مطالعه اين شاخص ها کاملاً ناپايدار بوده اند. به لحاظ ساختاربندي اشتغال در شرايط فعلي شهرهاي کوچک استان از لحاظ ساختار اشتغال، به ترتيب گروههاي فعاليت خدمات عمومي، كشاورزي و صنعت داراي بالاترين سهم از اشتغال مي باشند.
بررسي شاخص تعداد کارگاههاي صنعتي به نسبت جمعيت در شهرهاي کوچک مورد مطالعه نشان از وضعيت نسبتا‍‍ً مناسب اين شاخص در اين شهرها داشته است و تنها شهرهاي رستمکلا و نکا از لحاظ تعداد کارگاههاي صنعتي در شرايط مناسبي قرار نداشته اند.
نتايج حاصل از بررسي و تحليل شاخص هاي سنجش پايداري اقتصادي نشان از وضعيت نامطلوب پايداري بويژه در شهرهاي ناحيه مرکزي استان دارد. امتيازات بدست آمده بيانگر اين است که شاخص هاي نسبت درآمد به هزينه، نرخ تغيير درآمد ساليانه، نسبت معکوس درصد جمعيت واقع در زير خط فقر، نرخ پس انداز واقعي، سطح و تنوع عملکردي شهر در شاخص اقتصادي، نسبت اشتغال در فعاليت هاي غير کشاورزي و… بيشترين سهم را در ناپايداري اقتصاد اين شهرها داشته اند. در بين شهرهاي مورد مطالعه تنها دو شهر نکا و رامسر به لحاظ اقتصادي در شرايط پايدار قرار داشته اند. برخورداري از اقتصاد گردشگري و خدمات وابسته به آن در شهر رامسر و استقرار و توسعه فعاليت صنعتي همراه با فعاليت هاي کشاورزي در شهر نکا سبب ارتقاء شاخص هاي پايداري اين شهرها شده است.
يافته هاي پژوهش نشان مي دهد که شهرهايي که از جمعيت کمتري برخوردارند به لحاظ اقتصادي شرايط پايداري ضعيفتري نسبت به شهرهاي بالا دست خود دارند و ميل به ناپايداري در اين شهرها نيز بيشتر است. يکي از دلايل اصلي، تخصيص منابع و بودجه هاي دولتي کمتر به اين شهرهاست. زيرا يکي از فاکتورهاي اصلي تخصيص منابع هاي دولتي به شهرها، بر مبناي جمعيت شهرها مي باشد و هر چقدر جمعيت شهرها بيشتر بوده از منابع دولتي بيشتري برخوردار خواهند شد. لذا توجه به مولفه هاي پايداري اقتصادي بويژه مولفه عدالت اقتصادي در شهرهايي که از جمعيت کمي برخوردارند و يا تازه تبديل به شهر شده اند و از شرايط ناپايداري برخوردارند ضروري است.
به طور کلي فعاليت هاي اقتصادي در شهرهاي کوچک استان از سازو کارهاي نهادي مناسب و قانونمند که منجر به کسب منافع سازمان يافته و سود مناسب شود برخوردار نمي باشند. که بواسطه اين امر، مهاجرت از اين شهرها به شهرهاي بزرگتر افزايش مي يابد. بطوري که بر اساس آخرين نتايج سرشماري(1390)نرخ رشد 33 درصد شهرهاي کوچک استان منفي بوده است و در زمره شهرهاي مهاجرفرست قرار داشته اند. اتكاي اقتصاد اکثر شهرهاي کوچک به بخش كشاورزي و استعداد ضعيف اين بخش در ايجاد فرصتهاي شغلي و مسايل مربوط به آن يكي از عوامل متعددي است كه بنظر مي رسد به لحاظ ساختاري شهرهاي کوچک استان را به گروه شهرهاي مهاجر فرست كشانده است. براساس مطالعات انجام شده شهرهاي کوچک در شهرستان هاي سوادكوه، جويبار، بهشهر، نكا و محمودآباد به ترتيب در گروه مهاجرفرست ترين شهرستان هاي استان قرار دارند. مهاجرت از اين شهرها عمدتاً از عدم زير ساخت هاي اقتصادي و خدمات زيربنايي مناسب در اين گونه شهر ها از يكسو و انتظار درآمد و اشتغال بهتر به همراه وجود خدمات و تسهيلات رفاهي، آموزشي و بهداشتي برتر در شهرهاي بزرگتر از سوي ديگر متأثر مي شود. مهاجرفرستي شهرهاي كوچك علاوه بر اين كه اين شهرها را از بعد اقتصادي دگرگون مي سازد، بر ساختار جمعيتي- اجتماعي و فرهنگي منطقه نيز اثر

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره محل سکونت، استان مازندران، حقوق انسان Next Entries تحقیق رایگان درباره استان مازندران، توسعه شهر، اوقات فراغت