تحقیق رایگان درباره استان مازندران، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

سلسله مراتب شهري استان مازندران داراي اضافه جمعيت هستند. براساس اين الگوي تئوريک در سطوح بالايي سلسله مراتب شهري اين استان شهرهاي رتبه اول (ساري)، ششم (نکا) و هفتم (بابلسر) داراي کسري جمعيت يا اندازه ايي کوچکتر از اندازه ايي هستند که اين الگو براي آنها متصور است. علاوه بر اين شهرها، از نظر الگوي رتبه-اندازه تعديل يافته شهرهاي رتبه شانزدهم(نور) تا پنجاه و سوم (گزنک) – که 38 شهر استان مازندران را شامل مي شود – نيز داراي کسري جمعيت هستند، در مجموع در سال 1390 از 53 شهر استان 41 شهر از نظر الگوي رتبه اندازه ترسيم شده به اندازه مناسب از نگاه اين مدل نرسيدند.

جدول 4- 15 رتبه- اندازه واقعي و تئوريک شهرهاي استان مازندران در سال 1390

رتبه
شهرها
جمعيت واقعي
جمعيت براساس
قانون رتبه- اندازه
تفاضل اندازه جمعيتي واقعي با
قانون رتبه – اندازه
کسري اندازه
واقعي شهرها نسبت
الگوي رتبه-اندازه آن
(درصد)
جمعيت براساس
قانون تعديل
يافته مرتبه – اندازه
( بهفروز)
تفاضل اندازه جمعيتي
واقعي با
قانون رتبه – اندازه
تعديل يافته بهفروز
کسري اندازه
واقعي شهرها نسبت
الگوي رتبه-اندازه
تعديل يافته
(درصد)
1
سارئ
296417
296417
0
0
369170
72753-
7/19
2
آمل
219915
148208
72707+
0
184585
35330+
0
3
بابل
219467
98806
120661+
0
123056
96411+
0
4
قائم شهر
196050
74104
121946+
0
92292
103758+
0
5
بهشهر
89251
59283
29968+
0
73834
15417+
0
6
نكا
50680
49403
1277+
0
61528
10848-
6/17
7
بابلسر
50477
42345
8132+
0
52738
2261-
2/4
8
چالوس
47881
37052
10829+
0
46146
1735+
0
9
تنكابن
45338
32935
12403+
0
41018
4320+
0
10
نوشهر
43378
29641
13737+
0
36917
6461+
0
11
فريدونكنار
36192
26947
9245+
0
33560
2632+
0
12
رامسر
32294
24701
7593+
0
30764
1530+
0
13
محمودآباد
31771
22801
8970+
0
28397
3374+
0
14
جويبار
29122
21173
7949+
0
26369
2753+
0
15
اميركلا
28086
19761
8325+
0
24611
3475+
0
16
نور
22978
18526
4452+
0
23073
95-
4/0
17
گلوگاه
19625
17436
2189+
0
21715
2090-
6/9
18
كتالم وسادات شهر
18962
16468
2494+
0
20509
547-
6/2
19
زيرآب
15679
15601
78+
0
19430
3751-
3/19
20
عباس اباد
11599
14821
3222-
7/21
18458
6859-
1/37
21
رستمكلا
11553
14115
2562-
1/18
17579
6026-
2/34
22
چمستان
10617
13473
2856-
1/21
16780
6163-
7/36
23
شيرود
10426
12888
2462-
1/19
16050
5624-
35
24
خليل شهر
10141
12350
2209-
8/17
15382
5241-
34
25
كلاردشت
9122
11857
2735-
23
14766
5644-
2/38
26
خرم آباد
9114
11401
2287-
20
14198
5084-
8/35
27
سورك
8930
10978
2048-
6/18
13672
4742-
6/34
28
سلمان شهر
8654
10586
1932-
2/18
13184
4530-
3/34
29
شيرگاه
8129
10221
2092-
4/20
12730
4601-
1/36
30
پل سفيد
7708
9880
2172-
9/21
12305
4597-
3/37
31
كياكلا
7691
9562
1871-
5/19
11908
4217-
4/35
32
بهنمير
7410
9263
1853-
20
11536
4126-
7/35
33
گتاب
7242
8982
1740-
3/19
11186
3944-
2/35
34
رويان
7102
8718
1616-
5/18
10857
3755-
5/34
35
ايزدشهر
6797
8469
1672-
7/19
10547
3750-
5/35
36
كلارآباد
5926
8234
2308-
28
10254
4328-
2/42
37
سرخرود
5921
8011
2090-
26
9977
4056-
6/40
38
مرزن آباد
5789
7800
2011-
7/25
9715
3926-
4/40
39
نشتارود
5642
7600
1958-
7/25
9465
3823-
3/40
40
كله بست
4097
7410
3313-
7/44
9229
5132-
6/55
41
خوشرودپي
3317
7230
3913-
1/54
9004
5687-
1/63
42
كياسر
2837
7057
4220-
7/59
8789
5472-
2/62
43
پول
2806
6893
4087-
2/59
8585
5748-
9/66
44
گلوگاه
2643
6737
4094-
7/60
8390
5747-
4/68
45
كوهي خيل
2061
6587
4826-
7/68
8203
6142-
8/74
46
دابودشت
1169
6444
5275-
8/81
8025
6856-
4/85
47
بلده
1037
6307
5270-
5/83
7854
6817-
7/86
48
آلاشت
874
6175
5301-
8/85
7691
6817-
6/88
49
رينه
782
6049
5267-
87
7534
6752-
6/89
50
مرزيكلا
555
5928
5373-
6/90
7383
6828-
4/92
51
زرگرمحله
423
5812
5389-
7/92
7238
6815-
1/94
52
فريم
272
5700
5428-
2/95
7099
6827-
1/96
53
گزنك
200
5593
5393-
4/96
6965
6765-
1/97
جمع
1682149

0

0

طبق نمودار(4-3): سلسله مراتب شهري تئوريک تمرکز گرا و تمرکز زدا و اندازه واقعي شهرهاي استان مازندران در تطابق با يکديگر در سال 1390 نشان داده شدند، تفاوت عمده اي که شبکه شهري استان مازندران در سال 1390 نسبت به سال 1385 داشته نزديک شدن خط همبستگي نرمال “رتبه – اندازه” ترسيم شده براي الگوهاي تئوريک “رتبه- اندازه” و نوع تعديل يافته اش است. در ادامه به برخي از ويژگي هاي اين سلسله مراتب شهري اشاره مي شود :
– همبستگي لگاريتمي بين رتبه و اندازه شهرهاي رتبه هاي اول (ساري)، دوم (آمل) و سوم (بابل) نسبت به يکديگر همبستگي بيسار کمي دارند و با اضافه شدن لگاريتم رتبه اين شهرها لگاريتم اندازه آنها تقريبا” در همان سطح مي ماند. اما اين همبستگي براي شهرهاي رتبه چهارم (قائمشهر) و پنجم(بهشهر) تبديل به همبستگي معکوس شديد مي شود، بطوريکه در ادامه شهرهاي رتبه ششم(نکا) و هفتم(بابلسر) از الگوي “رتبه- اندازه” تعديل يافته عبور کرده و تقريبا” بر الگوي “رتبه- اندازه” زيپف منطبق مي شوند.
– همبستگي لگاريتمي بين رتبه و اندازه شهرهاي رتبه هشتم (چالوس) تا هجدهم ( کتالم و سادات محله) تقريبا” بر الگوي “رتبه- اندازه” تعديل يافته منطبق است .
– يکي از ويژگي هاي مهم سلسله مراتب شهري استان مازندران در سال 1390 اين است که خط رتبه – اندازه واقعي شهرهاي استان هيچگاه بر الگوي تئوريک “رتبه- اندازه” منطبق نشده است .
– همبستگي لگاريتمي بين رتبه و اندازه شهرهاي رتبه بيستم (عباس آباد) تا سي و نهم (نشتارود) بدون هيچ ارتباطي با الگوهاي تئوريک ترسيم شده، نوعي همبستگي معکوس ملايم است که با همبستگي لگاريتمي الگوهاي تئوري موازي است، اما از رتبه چهلم (کله بست) به بعد اين همبستگي معکوس ملايم تبديل به همبستگي معکوس شديد مي شود.

نمودار 4-3: نمودار تطبيقي – لگاريتمي سلسله مراتب شهري استان مازندران در سال 1390

4-3-5- تعادل فضايي استقرار جمعيت و تعداد شهرها در شبکه شهري استان مازندران
شاخص آنتروپي توزيع فضايي تعداد شهرها در استان مازندران براساس طبقات جمعيتي در سال هاي 1375 ، 1385 و 1390 بترتيب 93/0 ، 83/0 و 87/0 بوده در صورتيکه آنتروپي توزيع فضايي استقرار جمعيت استان در اين سال ها بترتيب 72/0 ، 77/0 ، 85/0 بوده است. ميزان تعادل فضايي تعداد شهرها و استقرار جمعيت در اين استان داراي چند ويژگي است که از جمله آنها عبارت است از ؛
– توزيع فضايي تعداد شهرها در استان مازندران در سال هاي 1375 ، 1385و 1390 متعادل تر از توزيع فضايي استقرار جمعيت در طبقات جمعيتي مختلف اين استان است.
– روند توزيع فضايي تعداد شهرها در استان مازندران از سال 1375 تا 1385 روندي تمرکزگرا است در صورتيکه روند توزيع استقرار جمعيت شهري در اين دوره روندي تمرکز زدا است و بيشتر به سمت تعادل فضايي پيش مي رود .
– در فاصله پنجساله بين سالهاي 1385 تا 1390 روند توزيع فضايي تعداد شهرها و استقرار جمعيت براساس طبقات جمعيتي استان مازندران روندي تمرکز زدا و روبه تعادل بود. اما ميزان حرکتي که اين دو شاخص به سمت تعادل داشتند متفاوت بود. در اين دوره پنجساله شاخص آنتروپي توزيع فضايي استقرار جمعيت نسبت به توزيع فضايي تعداد شهرها، حرکت بيشتري به سمت تعادل داشته است جدول 4-16 و جدول 4-17.

جدول 4-16 شاخص آنتروپي توزيع تعداد شهرها در استان مازندران طي سالهاي 1375 تا 1390

رديف
سالهاي آماري
طبقات شهري
1375
1385
1390

Pi
LNPi
Pi.LNPi
Pi
LNPi
Pi.LNPi
Pi
LNPi
Pi.LNPi
1
کمتر از 4999
2/0
609/1-
321/-
0.25
1.38-
0.345-
0.256-
1.363-
0.348
2
9999-5000
228/0
478/1-
336/0-
0.294
1.22-
0.385-
0.283-
1.262-
0.375
3
24999-10000
228/0
478/1-
336/0-
0.157
1.85-
0.29-
0.17-
1.771-
0.301
4
49999- 25000
2/0
609/1-
321/0-
0.20
1.6-
0.32-
0.151-
1.890-
0.285
5
99999- 50000
028/0
57/3-
099/0-
0.02
3.91-
0.07-
0.06-
2.813-
0.168
6
2499999- 100000
114/0
17/2-
247/0-
0.059
2.83
0.16-
0.06-
2.813-
0.168
7
499999- 250000
0
0
0
0.020
3.91
0.078-
0.02-
3.912-
0.078
8
749999-500000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
جمع
1
914/11-
66/1-
1
16.7
1.621-
1
15.823
1.705

جدول 4-17: شاخص آنتروپي توزيع استقرار جمعيت شهري در استان مازندران طي سالهاي 1375 تا 1390
رديف
سالهاي آماري
طبقات شهري
1375
1385
1390

Pi
LNPi
Pi.LNPi
Pi
LNPi
Pi.LNPi
Pi
LNPi
Pi.LNPi
1
کمتر از 4999
02/0
91/3-
078/0-
013/0-
34/4-
056/0-
013/0-
34/4-
056/0-
2
9999-5000
051/0
97/2-
151/0-
073/0
61/2-
19/0-
066/0
718/2-
179/0-
3
24999-10000
115/0
16/2-
248/0-
094/0
63/2-
221/0-
078/0
55/2-
198/0-
4
49999- 25000
201/0
604/1-
322/0-
222/0
505/1-
334/0-
174/0
74/1-
302/0-
5
99999- 50000
060/0
81/2-
168/0-
054/0
616/0-
033/0-
123/0
18/2-
246/0-
6
2499999- 100000
549/0
599/0-
328/0-
372/0
988/0-
367/0-
377/0
975/0-
367/0-
7
499999- 250000
0
0
0
169/0
77/1-
299/0-
176/0
737/1-
305/0-
جمع
1
05/14-
29/1-
1
189/14-
5/1-
1
24/16-
65/1

4-3-6- تحليل عوامل موثر بر شکل گيري نظام شهري استان
نظام شهري آرايشي از شهرهاست که در يک مکان معين جغرافيايي، در ارتباط و کنش و واکنش متقابل با يکديگر از طريق تحرک‌هاي جمعيتي، جريان کالا، افکار و عرضه خدمات، گسترده شده و يک سيستم به هم پيوسته عملکردي و ساختاري را تشکيل مي دهند(زبردست، 1383: 11).
پيدايش يک نظام شهري و چگونگي شکل‌گيري الگوي فضايي آن در يک منطقه يا استان در طول تاريخ صورت گرفته و در ارتباط نزديک با عوامل متعددي نظير عوامل اقتصادي، اجتماعي، جغرافيايي، فرهنگي، تاريخي و… مي باشد.
در استان مازندران نيز پيدايي نظام شهري موجود تابع اين قانون کلي است که در اين قسمت به تحليل عوامل مذکور در شکل‌گيري شهرها و به تبع آن نظام شهري پرداخته شده است.

4-3-6-1- عوامل اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
نظام شهري در فضاي جغرافيايي هر منطقه، انعکاسي از عوامل اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و شکل روابط اجتماعي افراد و گروههاي انساني است. همچنين پيوند استقرار گروههاي انساني و روابط متقابل بين آنها به استحکام تشکيلات منطقه کمک کرده و به آن قوت مي‌بخشد. هر قدر نواحي جغرافيايي از رشد اقتصادي برتر بهره‌مند باشند، به همان اندازه بافت و ساختار منظمي از نظام شهري ايجاد شده که وظايف را از واحدهاي بزرگ شهري تا کوچکترين مراکز تجمع انساني با نظم خاصي انتقال مي دهند.
بايد گفت که اکثر شهرهاي مازندران داراي خصوصيات مشترک اقتصادي هستند. اين شهرها از غرب به شرق در تابعيت فعاليت هاي کشاورزي و روستاهاي پيرامون خود قرار دارند. البته شايان ذکر است که تمامي شهرهاي واقع در مسير جاده اصلي کناره تحت تأثير اثرات

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره استان مازندران، سلسله مراتب Next Entries تحقیق رایگان درباره استان مازندران، سلسله مراتب، ساختار صنعت، حوزه نفوذ