تحقیق رایگان درباره استان مازندران، استان گلستان

دانلود پایان نامه ارشد

و شهر رينه از شهرستان آمل، جنوبي ترين شهر اين گروه مي باشند. به لحاظ توزيع فضايي نيمي از نقاط شهري مذكور در ارتفاعات و مابقي در جلگه و ساحل قرار دارند. تعداد قابل ملاحظه اي از اين شهر ها جديدالتاسيس مي باشند. متوسط جمعيت شهرهاي گروه اول 1,519 نفر مي باشد. اين گروه حدود 27 درصد نقاط شهري استان را تشکيل مي دهند که با جمعيتي معادل 19756 نفر تنها 4/1 درصد از جمعيت شهري استان را در خود جاي داده است.
به نظر مي رسد اين گروه از شهرها هم به لحاظ جمعيتي و هم به لحاظ عمکرد خدماتي و اقتصادي شهرهاي با ماهيت روستايي مي باشند که به دلايل سياسي- اداري به شهر تبديل شده اند و عموماً از سطح پايداري ضعيفي برخوردارند.
جدول(4-5): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه اول
نام شهر
جمعيت
شهرستان
رتبه
گزنك
200
آمل
12
فريم
272
ساري
11
زرگرمحله
423
بابل
10
مرزيكلا
555
بابل
9
رينه
782
آمل
8
آلاشت
874
سوادکوه
7
دابودشت
1169
آمل
6
كوهي خيل
2061
جويبار
5
كياسر
2837
ساري
4
بلده
2806
نور
3
گلوگاه
2643
بابل
2
كله بست
4097
بابلسر
1

شکل 4-4: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري کمتر از5000 نفر استان

2) شهرهاي گروه دوم(5000 تا10000نفر)
16 شهر از شهرهاي استان بين 5 تا 10 هزار نفر جمعيت دارند و بيشترين جمعيت اين گروه مربوط به شهر چمستان با جمعيتي برابر9122 نفر و کمترين آن به شهر خوشرودپي با جمعيتي معادل 5440 نفراختصاص يافته است. متوسط جمعيت نقاط شهري گروه دوم 7421 نفر مي باشد. اين گروه با جمعيتي معادل 111324 نفر، 8/5 درصد از جمعيت شهري استان را در خود جاي داده است. جدول(4-6) به لحاظ توزيع فضايي شهرهاي اين گروه بيشتر در جلگه و ساحل و بعضاً در دره ها استقرار يافته اند. برخي از اين شهرها مانند سورك، سرخرود جديد التاسيس و برخي ديگر مانند نشتارود، رويان، پل سفيد و… با سابقه تاريخي قابل توجه مي باشند. از لحاظ پراكنش جغرافيايي، شهرهاي مذكور بيشتر در نيمه شمالي و درمجاورت با نوار ساحلي استان استقرار يافته اند نقشه شماره (4-5).

جدول(4-6): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه دوم
نام شهر
جمعيت
شهرستان
رتبه
خوش رودپي
5440
بابل
16
نشتارود
5500
تنکابن
15
مرزن آباد
5781
چالوس
14
سرخرود
5921
محمودآباد
13
كلارآباد
5926
تنکابن
12
ايزدشهر
6769
نور
11
گتاب
6999
بابل
10
رويان
7102
نور
9
بهنمير
7410
بابلسر
8
كياكلا
7691
سيمرغ
7
پل سفيد
7708
سوادکوه
6
شيرگاه
8129
سوادکوه
5
سلمان شهر
8654
تنکابن
4
سورك
8930
ساري
3
خرم آباد
9114
تنکابن
2
چمستان
9750
نور
1

شکل 4-5: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري 5.000 تا10.000 نفر استان

3) شهرهاي گروه سوم(10,000 تا 25,000 نفر)
در ميان شهرهاي استان مازندران 9 شهر داراي جمعيتي بين 10 تا 25 هزار نفر مي باشند. پرجمعيت ترين شهر اين گروه نور و كم جمعيت ترين آن خليل شهر است كه به ترتيب جمعيتي برابر 22978و 10140نفر را به خود اختصاص داده اند. اين گروه با جمعيتي برابر 133311 نفر، 8/7 درصد از جمعيت شهري استان را در خود جاي داده و متوسط جمعيت در آن برابر 14812 نفر مي باشد. (جدول4-7)
از لحاظ مكان گزيني جغرافيايي، 4 شهر نور، عباس آباد، شيرود و كتالم و سادات شهر، و در نوار ساحلي و در قسمت غرب استان استقرار يافته اند كه اکثر اين شهرها داراي سابقه تاريخي قابل توجهي مي باشند. شهرهاي، خليل شهر و رستم كلا در قسمت هاي شرقي استان جاي گرفته اند. جنوبي ترين شهر اين گروه زيراب از شهرستان سوادكوه مي باشد. شهرهاي مذكور بيشتر در ساحل و جلگه و بعضاً در دره استقرار يافته اند.نقشه شماره(4-6)

جدول(4-7): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه سوم
نام شهر
جمعيت
شهرستان
رتبه
خليل شهر
10140
بهشهر
9
شيرود
10429
تنکابن
8
رستمکلا
17349
بهشهر
7
عباس آباد
11599
تنکابن
6
کلاردشت
12346
چالوس
5
زيرآب
15679
سوادکوه
4
کتالم و سادات شهر
18962
رامسر
3
گلوگاه
19625
بهشهر
2
نور
22978
نور
1

شکل 4-6: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري 10.000 تا25.000 نفر استان

4) شهرهاي گروه چهارم( 25,000 تا 50,000 نفر)
تعداد 8 شهر از شهرهاي مازندران در اين گروه جمعيتي قرار دارند. پرجمعيت ترين شهر اين گروه چالوس و كم جمعيت ترين آن امير كلا(بابل) است كه به ترتيب جمعيتي معادل 47881 و 28086 نفر را به خود اختصاص داده اند. متوسط جمعيت شهرهاي گروه چهارم، 36757 نفر مي باشد. شهرهاي اين گروه با جمعيتي برابر 294062 نفر، 4/17 درصد از جمعيت شهرنشين استان را در خود جاي داده اند. جدول(4-8)
از لحاظ موقعيت جغرافيايي و توزيع فضايي، اکثر شهرهاي مذكور بيشتر در نيمه شمال و شمال غربي استان استقرار يافته اند. شهرهاي رامسر، تنكابن، محمودآباد و فريدونكنار كه همگي داراي سابقه تاريخي به لحاظ شهرنشيني مي باشند در حاشيه ساحل قرار دارند. اميرکلا، جنوبي ترين شهر اين گروه مي باشد نقشه شماره(4-7).
جدول(4-8): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه چهارم
نام شهر
جمعيت
شهرستان
رتبه
امير كلا
28086
بابل
8
جويبار
29122
جويبار
7
محمودآباد
31771
محمودآباد
6
رامسر
32294
رامسر
5
فريدونكنار
36192
فريدونكنار
4
نوشهر
43378
نوشهر
3
تنكابن
45338
تنكابن
2
چالوس
47881
چالوس
1

شکل 4-7: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري 25.000 تا 50.000 نفر استان

5) شهرهاي گروه پنجم( 50,000 تا 100,000 نفر)
سه شهر از شهرهاي استان مازندران در گروه پنجم جاي گرفته اند. پرجمعيت ترين شهر اين گروه بهشهر با جمعيتي برابر 89251 نفر و كم جمعيت ترين آن بابلسر با جمعيتي معادل 50477 نفر مي باشد. متوسط جمعيت شهرهاي گروه پنجم 63469 نفر است و اين گروه با جمعيتي معادل 190408 نفر 3/11 درصد از جمعيت شهرنشين استان را در خود جاي داده است. جدول(4-9)
از لحاظ توزيع فضايي شهرهاي مذكور بيشتر در نواحي جلگه اي و ساحلي قرار دارند. هر سه شهر فوق الذكر (بهشهر، نكا و بابلسر) در نيمه شمال و شمال شرقي استان واقع شده اند و نيمه جنوبي خالي از شهرهاي گروه پنجم مي باشد. نقشه شماره(4-8)

جدول(4-9): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه پنجم
نام شهر
جمعيت
شهرستان
رتبه
بابلسر
50477
بابلسر
3
نكا
50140
نكا
2
بهشهر
89251
بهشهر
1

شکل 4-8: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري 50.000 تا100.000 نفر استان

6) شهرهاي گروه ششم( 100,000 تا 250,000 نفر)
شهرهاي بابل، آمل و قائمشهر در گروه ششم جمعيتي استان قرار دارند كه به ترتيب رتبه اول تا سوم گروه را به خود اختصاص داده اند. متوسط جمعيت شهرهاي گروه ششم 211810 نفر مي باشد .اين شهرها با جمعيتي معادل 635432 نفر 7/37 درصد از جمعيت شهري استان را به خود اختصاص داده اند. جدول(4-10). از لحاظ پراكندگي جغرافيايي، 3 شهر فوق الذكر در مركز استان و متمايل به شمال استقرار يافته اند. نقشه شماره(4-9)

جدول(4-10): رتبه و جمعيت شهرهاي گروه ششم
نام شهر
جمعيت
رتبه
قائم شهر
196050
3
بابل
219450
2
آمل
219915
1

شکل 5-9: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري100.000 تا250.000 نفر استان
7) شهر گروه هفتم(بيشتر از 250,000 نفر)
شهر ساري كه از لحاظ موقعيت جغرافيايي در نيمه شرقي استان استقرار يافته، با جمعيتي معادل 296417 نفر، در اين گروه جاي گرفته است .اين شهر به تنهايي 6/17 درصد از جمعيت شهرنشين استان را به خود اختصاص داده است. بنابراين شهر ساري كه مركزيت اداري و سياسي استان را داراست، پرجمعيت ترين شهر استان است كه با حدود 76 هزار نفر فاصله نسبت به شهر دوم، در رأس قرار گرفته است. نقشه شماره(4-10)

شکل 4-10: نقشه گروه بندي جمعيتي نقاط شهري بيش از 250.000 نفر استان

4-3-2- شبکه شهري استان مازندران
مروري بر تحولات جمعيتي استان مازندران از سال هاي 1335 تا 1390 نشان مي دهد که تعداد نقاط شهري استان از 19 شهر در سال 1335 به 53 شهر در سال 1390 رسيده است. شهرهاي بزرگ و پرجمعيت اين استان شامل شهرهاي ساري، بابل، آمل و قائمشهر هستند که بيشتر از 100 هزار نفر جمعيت دارند. ميزان افزايش شهرنشيني در اين استان در شش دوره “1345-1335″ ،” 1355-1345 ” ، “1365-1355” ، “1375-1365″ ،” 1385-1375″ و “1390-1385” بترتيب 1/8% ، 9/7% ، 1/7% ، 7/6% ، 1/7% و 8/1% درصد مي باشد. بررسي روند تغييرات ميزان شهرنشيني در اين استان نشان مي دهد که از سال 1335 تا سال 1375 ميزان افزايش جمعيت شهرنشين استان رو به کاهش بود، اما از سال 1375 تا 1385 روند افزايشي دوباره شروع شده بود، اما در پنجساله اخير از سال 1385 تا 1390 ميزان افزايش جمعيت شهرنشين استان به کمترين ميزان خود در نيم قرن اخير رسيده است. جدول 4-11 ، تحولات رشد شهرنشيني در استان مازندران را به تفصيل نشان مي دهد.

جدول 4-11: تعداد و درصد جمعيت شهري و تراکم جمعيتي استان مازندران در طي سال هاي 1335-1390
سال
تعداد
جمعيت استان
جمعيت شهري
درصد شهرنشين
1335
19
973964
156329
16
1345
16
1247102
301729
1/24
1355
22
1596565
511787
32
1365
33
2274862
890581
1/39
1375
35
2602008
1194233
8/45
1385
51
2893087
1531706
9/52
1390
53
3073943
1682149
7/54

همانگونه که جدول بالا نشان مي دهد، شمار شهرهاي استان مازندران روند افزايشي دارد، شهرهاي اين استان از 33 شهر در سال 1365، به 36 شهر در سال 1375 و 51 شهر در سال 1385 رسيده است(شاه حسيني ،رهنمايي، 1389، 166). علاوه بر تعداد، بر جمعيت شهرنشين اين استان نيز افزوده شده است. جمعيت شهري استان مازندران از 893023 نفر در سال 1365 به 1265554 نفر در سال 1375 و 1554143 نفر در سال 1385 رسيده است. اين افزايش متأثر از شرايط محيطي و شاخص هاي اجتماعي و اقتصادي يعني امکانات اجتماعي و اقتصادي مانند ساختار راهها، خطوط انتقال انرژي، توزيع کارگاههاي صنعتي و معادن، سطح فعاليت کشاورزي و از اين قبيل است. حاصل اين فرايند شکل گيري نوعي شبکه شهري ويژه در استان است. نظام شبکه شهري در شرق استان مازندران عمدتا ” بشکل قطاعي و در ساير قسمت ها به شکل خطي است. نظام شبکه شهري در اين استان به پيروي از شبکه راههاست که چگونگي آن نيز به عوامل طبيعي و انساني بستگي دارد. در استان مازندران در سال 1385 طول خطوط راههاي زميني اعم از راه اصلي، راه فرعي آسفالته و راه فرعي شني برابر 2301.5 کيلومتر مي باشد(شاه حسيني ،رهنمايي، 1389، 167).
شبکه ارتباطي استان مازندران متشکل از مسيرهاي تهران-چالوس، تهران-آمل، و تهران – قائمشهر و دو راهي است که از قسمت مرکزي استان عبور مي کند، يعني راهي که از آمل به سمت بابل، قائمشهر، ساري تا نکا مي رود. مهمترين محور ارتباطي اين شبکه ارتباطي جاده ترانزيتي رشت- مشهد در بخش مخروط افکنه جلگه مازندران است؛ يعني منطقه نواري شکل که از رامسر در غرب شروع مي شود و تا منتهي اليه شرقي يعني جنگل گلستان در استان گلستان امتداد دارد. اين راه که 590 کيلومتر طول دارد، در جهت شرقي- غربي کشيده شده و به مثابه ستون فقرات، در هدايت بار ترافيکي اين استان نقش بسيار مهمي ايفا مي کند. اين جاده نه تنها ارتباط استان مازندران را با استان هاي گيلان، خراسان شمالي و گلستان فراهم مي کند، بلکه با اتصال راههاي اصلي ديگر که غالبا” عمود بر آنند، مازندران را به ساير نقاط کشور نظير تهران و سمنان نيز متصل مي کنند.
در مقابل، تمامي پهنه جنوبي استان به علت ساختار ژئومورفولوژيکي، شرايط آب و هوايي سرد و يخبندان، کمبود منابع جنگلي و گردشگري،

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان درباره استان مازندران Next Entries تحقیق رایگان درباره استان مازندران، سلسله مراتب