تحقیق رایگان درباره آرایه های ادبی، پیوند عاطفی، فلسفه اخلاق، رفتار انسان

دانلود پایان نامه ارشد

اناجیل، اخلاق يك‌پارچه‌اي نيست، زيرا این نوشته‌هاي مخاطبان متفاوتي را مورد توجه قرار داده و به همین دلیل از ادبیات همسانی بهره نمی برند. برای نمونه انجيل متي براي تبليغ در ميان بني اسراييل نوشته شده و انجیل یوحنا در یک فضای کاملاً تأویلی نوشته شده است. با این توضیح به اخلاق در اناجیل پرداخته میشود:
الف- ويژگي‌هاي اخلاق در مرقس:
شايسته است كه اخلاق در اناجيل، از انجيل مرقس شروع گردد، زيرا هرچند كه عهدجديد با انجيل متي آغاز مي‌شود اما بر اساس مطالعات و تحقيقات دانشمندان مرقس اولين انجيلي است كه نوشته شده است (65 م).
ویژگیهای این انجیل به قرار ذیلاند:
1. اخلاق انجيل مرقس بر شخص عيسي، مصائب او و پيروي از او تمركز دارد. در حقيقت اين اخلاق، دانشي تعليمي نيست و به دنبال آموزش تعالیم اخلاقی و بیان نیکی و بدی و یا ارزش و ضد ارزش نیست. بلكه اخلاق را بر پايه يك رابطه مريد و مرادي بین عیسی و همراهانش استوار می کند. به بیان دیگر اطاعت فرد از مسیح نه به عنوان تن دادن به دستورات اخلاقی یک آموزگار اخلاق بلكه به عنوان رفتار بر اساس رفتار يك مراد است (ر.ک: مرقس 1: 16-20؛ 2: 14؛ 8: 34؛ 10: 52. ). منظور از این بیان آن است که عیسی در این ادبیات به عنوان آموزگار اخلاق معرفی نمی شود، او مرادی است که باید مریدانش در یک پیوند عاطفی با او همراهی اش کنند و تلاش کنند خود را در سیمای او در آورند؛ چیزی که ممکن است با همان مسئلهی تقلید از خدا که در اخلاق یهودی آمده بود قابل مقایسه باشد.
مهم‌ترين نكته در این ادبیات اخلاقی اين است كه همواره الگوي اخلاقي كامل در معرض ديد پیروان اوست و آنان اخلاق را به صورت مجموعه گزاره هایی رفتاری که باید آنان را بر زندگی خود تطبیق دهند نمی نگرند، چه این که این امر، خود کار دشواری است. در این جا عیسی براي پيروان خود عيسي الگويي كامل است و اين به پيروان او این امکان را می دهد که خیلی ساده تر از آن که در پی تطبیق شرایط محیطی خود با آن آموزه ها باشند، مانند مراد خود باشند. کافی است از آنان عيسي تقليد كرده و به او تشبه بجويد و لازم نيست براي فهم رفتار اخلاقي خود را درگير مفاهيم كند.
2. اخلاق در انجیل مرقس و پس از آن در سایر اناجیل بر رهايي معناداري از شريعت موسوي است. مرقس نمي‌خواهد مردم صرفاً از بند شريعت رها شوند بلكه با تكيه بر سيره عيسي از مردم مي‌خواهد كه با تبعيت از عيسي نوع رويكردشان به شريعت تغيير كند. مرقس به دنبال اين است كه بگويد شریعت مساوي با اراده‌ي خدا در باره ی انسان نیست به همین دلیل باید به اخلاق هم توجه داشت. از نگاه این انجیل شريعت موسوی با تمام خوبی هايی كه دارد، برای رهانيدن آدمی و رستگاری او شرط كافی به شمار نمی آيد. و رسيدن به چيزی كه در بيان او «ملكوت» تعبير می شود تنها با التزام به شريعت موسوی بدست نمی آيد. او بر اين باور است كه انسان تنها با توقف بر شريعت و التزام به قواعد خشك آن نمی تواند به آنچه اراده خدا در قبال آدمی است دست يابد و «اشتباه است كه تورات را مو به مو اجرا كنيد و به خواسته های بزرگتر خدا چشم ببنديد» (پارکس، 1380: 87).
3. هسته‌ي مركزي اخلاق مرقس بر دو پايه استوار است: 1. خود انكاري (جنبه‌ي سلبي اخلاق) 2. اطاعت از مسيح (جنبه‌ي ايجابي اخلاق) به این بیان که در اخلاق مرقس کسی که می خواهد زیستی اخلاقی آن گونه که عیسی می گوید داشته باشد در گام اول باید خود را انکار نماید، این به معنای نفی خودخواهی ها است. و در گام بعدی عیسی را تقلید کنند و تا پای جان با همراه باشند به همین دلیل تأکید دارد که هر کس با عیسی است باید صلیب خود را بردارد و به دنبال او برود. مرقس بر اساس همین اصل از حواریون عیسی انتقاد می کند که چرا از عیسی جا ماندند آنان باید تا پای صلیب با عیسی همراه می شدند، نه این که او را انکار نمایند (مرقس10: 38؛ 13: 9-13).
4. اخلاق مرقس اخلاقی همراه با مراقبه و انتظار دایمی است. اخلاقي كاملاً آخرت‌شناسانه است. يعني دليل و فلسفه اخلاقي زندگي كردن در دنيا اين است كه در آينده حادثه‌اي رخ خواهد داد و در آن زمان فرد به اين زندگي اخلاقي نياز خواهد داشت.  اين زيست اخلاقي به همراه مراقبه (يعني بايد همواره به شدت رفتارت باشي چون شايد مسيح همين امروز بيايد) و همراه انتظار است (ر. ك: مرقس 13: 33-37).
5. مرقس بر قلب به عنوان خاستگاه ابدي اخلاق تأكيد دارد. هدف مرقس از توصيه به زندگي اخلاقي، اصلاح رفتار انسان‌ها نيست بلكه مي‌خواهد قلب و درون انسانها را اصلاح كند. يعني به صرف اينكه فرد بر اساس قواعد اخلاقي رفتار كرد نمي‌توان او را فردي متخلق ناميد بلكه هدف اخلاق زماني محقق شده است كه انسان از انديشه بدي نيز خلاص شده باشد و در دل خويش شوق زنا و فسق و قتل و … نداشته باشد (ر. ك: مرقس 7: 17-23). بر اساس همین فهم است که مرقس از عیسی نقل می کند انسان از درون نجس می شود نه از بیرون.
ب- ويژگي‌هاي اخلاق در انجيل متي
اين انجيل با هدف تبليغ مسيحيت در بين بني‌اسرائيل نوشته شده است و به همين دليل است كه متي به الهيات يهودي و ادبيات يهودي وفادارار است. این کتاب به اندیشه های یهودی استناد می کند. مثلاً کلام خود را  از نسب‌نامه‌ي عيسي شروع مي‌كند؛ زيرا بر اساس اعتقاد يهودي ماشيح (مسيح) از نسل داوود است و وي براي اثبات مسيح بودن عيسي، نسب وي را از طريق يوسف به داوود مي‌رساند تا نشان دهد او همانی است بنی اسرائیل در یک انتظار طولانی و تاریخی چشم بهراه اویند. نقادان عهد جدید معتقدند تصويری که متی از عیسی در 21: 1-7 ارایه مي‌دهد: كه سوار بر يك الاغ و كره الاغ وارد اورشليم مي‌شود، يك داستان نمادين و البته فرعي است، و متی صرفاً تلاش کرده است تا الفاظ پيش‌گويانهی زكريا را از مسيحا به يهوديان يادآور شود: «اي دختر صهيون بسيار وجد بنما، و اي دختر اورشليم آواز شادماني بده، اين كه پادشاه تو نزد تو مي‌آيد او عادل و صاحب نجات و حليم است و بر الاغ و كره الاغ سوار است. » (متی21: 5).
بی تردید انجیل مرقس یکی از منابع نگارش انجیل متی است. به همین دلیل است که تمام شاخصه‌هايي كه در مرقس بیان گردید، بیش و کم در انجيل متي يافت مي‌شود. تنها تفاوت در مخاطبان آنهاست چرا كه مخاطب متي بني‌اسراييل هستند ولي مخاطب مرقس روميان. اوج اخلاق متي در موعظه‌ي سر كوه است يعني باب پنج انجيل متي. اخلاقي كه در اين موعظه مطرح مي‌شود به علاوه تأكيد بر فضايل مثل عدالت و رحمت بر شريعت موسوي نيز تأكيد دارد و مي‌خواهد بگويد كه شريعت به تنهايي نمي‌تواند شما را نجات بدهد بلكه بايد با فضايل همراه شود. شريعت را نفي نمي‌كند ولي براي رسيدن به هدف علاوه بر عمل به شريعت بايد فضایل را نيز داشت.
اخلاق انجيل متي بر دو پايه استوار است: 1. بصيرت؛ که درحقیقت رويكرد اخلاق اجتماعي این کتاب است و مسئولیت فرد را  نسبت به جامعه بیان داشته و نقش او را در برقراری ملكوت خدا و … بیان می کند. 2. تربيت؛ رويكرد اخلاق فردي آن است.
 اخلاق متي برعكس مرقس بر رفتار نيكوكارانه و اهميت دادن به داوري نهايي مبتني است، بر این اساس این اخلاق نوعی اخلاق رفتارگرا است. این از آن سبب است که مخاطبان متي يهوديان بودند و در يهوديت  تأکید اصلی بر رفتار است. مرقس اصلاً به داوري كار ندارد و تمام سخنش در توجيه زيست اخلاقي ورود به ملكوت خداوند است.
ج‌- ويژگي‌هاي اخلاق در انجيل لوقا و اعمال رسولان
نویسندهی هردو کتاب یک نفر است. لوقا تنها انجيل‌نويس امی است. او پیشینهی یهودی ندارد و توسط پولس مسيحي شده است به همین دلیل است که آشکارا متأثر از اخلاق پولس است. لوقا همان مشخصه‌هاي مرقس را دارد، اما چند خصوصيت ديگر هم دارد:
1. هم سانی یهودیان و غیر یهودیان؛ لوقا که خود بر پایهی همین  اندیشهی پولس که بشارت عیسی برای یهودی و غیر یهودی یکی است و هر دو دسته در خطاب عیسی قرار دارند مسیحی شده بود، این راه را برای دیگران نیز باز می دانست و بر این تأکید داشت که در خطاب اخلاقی عیسی يهوديان و غيريهوديان يكي هستند.
2. عمومیت؛ اخلاق لوقا به لحاظ دامنه و فراگیری افراد و نیز مراتب انساني تعمیم یافته است؛ خطابات اخلاقی او هم باجگير (نمایندهی بدترين انسان در آن زمان) در بر دارد و هم زاهد را.
3. بر پايه‌ي دلسوزي براي ستم‌ديدگان؛ در هیچ یک از اناجیل دیگر به اندازهی انجیل لوقا بر دلسوزی برای ستمدیدگان و محرومان تأکید نشده است. اخلاق لوقا در تعامل عمیقی با همدردی با این قشر از جامعه است.
د- ويژگي‌هاي اخلاق در انجيل يوحنا
انجیل یوحنا از ادبیات متمایزی در میان اناجیل برخوردار است از این سبب است که آن را انجیل غیر همدید خوانده اند. این کتاب از ادبیاتی رمز آلود و تأویلی برخوردار است و از آرایه های ادبی آکنده است. مهم ترین تمایز این انجیل با دیگر اناجیل تأکید بر الوهیت عیسی است. اخلاق در این کتاب در همین ادبيات رمزآلود مطرح شده است. و در بستر الوهیت عیسی معنا می یابد. اخلاق يوحنا برعكس سه انجيل قبلي غيرداستاني است.
2- اخلاق عيسي به روایت اناجیل
در ادبیات اخلاقی اناجیل اخلاق بر محور رفتار عیسی شکل گرفته است. به همین دلیل است که تمام تلاش انجیل نویسان در آغاز مسیحیت بر این استوار است که تصویر روشنی از عیسی و رفتار او ارایه دهند؛ به گونه ای که برای مسیحیان ممکن باشد در رفتار خود به او اقتدا کنند. برای اخلاقی که عیسی مطرح می کند این نکات شایستهی توجه است:
1. اخلاق وي در موضع‌گيري در برابر اطاعت از شريعت موسوي شكل مي‌گيرد و همان‌طور كه در موعظه‌ي سر كوه اعلام مي‌كند با شريعت موافق است و در واقع حمله‌ي عيسي به نوع اطاعت فريسيان از شريعت است كه اطاعتي بي‌روح و مكانيكي بود. در رویکرد عیسی، مسيح در کنار شریعت و احکام تشریعی روح حاكم بر احكامِ شریعت یهود را مورد توجه قرار می داده و بر اساس آن رفتار می كرده است؛ مثلا در احكام آئينی مسيح هميشه به جوهرهی ساری در اين احكام يعنی محبت پروردگار و پرستش او كه مبدأ صدور اين احكام هم شمرده می شود توجه داشته است (تفسير تطبيقی عهد جديد: 25).
از نگاه مسيح شريعت موسوی با تمام خوبی هايی كه دارد، برای رهانيدن آدمی و رستگاری او شرط كافی به شمار نمی آيد. و رسيدن به چيزی كه در بيان او «ملكوت» تعبير می شود تنها با التزام به شريعت موسوی بدست نمی آيد. او بر اين باور است كه انسان تنها با توقف بر شريعت و التزام به قواعد خشك آن نمی تواند به آنچه اراده خدا در قبال آدمی است دست يابد و «اشتباه است كه تورات را مو به مو اجرا كنيد و به خواسته های بزرگتر خدا چشم ببنديد» (پارکس، 1380: 87). بی شک مراد او از خواسته های بزرگ تر خدا اخلاق مبتنی بر عدالت و رحمت است. او در این زمینه می گويد: «وای بر شما ای كاتبان و فريسيان رياكار كه نعناع و شبت و زيره را عشر می دهيد و اعظم احكام شريعت يعنی عدالت و رحمت و ايمان راترك كرده ايد. می بايست آنها را بجا آورده اين را نيز ترك نكرده باشيد» (متی23: 23).
عیسی در جايی ديگر و در پاسخ به جوانی كه در پی راه يافتن به ملكوت آسمان ها و زندگی جاودانی است می گويد: «احكام را می دانی، زنا مكن، قتل مكن، دزدی مكن، شهادت دروغ مده، دَغا (دغل بازی) مكن، پدر و مادر خود را حرمت دار (مرقس 10: 18ـ19). اما آن جوان قانع نگشته و با اعتراف به ناكافی بودن اين وصايا برای رسيدن به رستگاری می گويد: ای استاد اين همه را از طفوليت نگاه داشتم» (مرقس 10: 20). با اين جمله كه گويا از خواست عيسی حكايت می كند، عيسی به وی نگريسته او را محبت نموده و گفت ترا يك چيز ناقص است: برو آنچه داری بفروش و به فقرا بده كه در آسمان گنجی خواهی يافت آنگاه بيا و صليب را برداشته مرا پيروی كن» (مرقس 10: 21).
اين گفتگوی كوتاه كه در ميان عيسی و يك جوان ثروتمند روی می دهد آشكارا نشان دهنده ی آن است كه شريعت و اطاعت خشک و بی روح از آن اگر چه در نگاه عيسی و حتی آن جوان پرسشگر در رساندن آدمی به سعادت و رستگاری شرط

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه با موضوع رابطه علیت، امنیت عمومی، امام خمینی، مسئولیت کیفری Next Entries تحقیق رایگان درباره رفتار اخلاقی، اصول اخلاقی، فضایل اخلاقی، رسول اکرم (ص)