تحقیق رایگان با موضوع کنترل اجتماعی، گراندد تئوری، جامعه پذیری، جامعه شناختی

دانلود پایان نامه ارشد

وجود «وفاق» ـ و گاه حتى «توافق» ـ بر سر ارزشها و هنجارهايند. افزون بر آن، به تقابلى توجه مى‌كنند كه به سبب تضادِ موجود در منافع قشرهاى مختلف جامعه، بين مجموعه ارزشها و هنجارهاىِ متعلق به آنها ايجاد مى‌شود(سلیمی و داوری، 1391، ص 319-322). به طور خلاصه محورهای تبیینی تضاد را می تواند به شکل زیر بیان کرد:

معلول (2)
معلول(1)
عوامل کجروی
کجروی در قلمرو فرمان های حکومتی
طغیان محرومان

تزاحم منافع برخورداران و محرومان

به طور خلاصه محورهای تبیینی کجروی در سطح کلان (ساختی، خرده فرهنگی و تضاد) را می توان به شکل زیر بیان کرد:

معلول نهایی
معلول(3)
علت(4)
معلول(2)
(علت 3)
معلول (1)
علت(2)
علل کجروی (1)
1. کجروی برخی ناکامان
2. کجروی
3. کجروی در قلمرو فرمان های حکومتی
ناکامی


محرومیت


1. فرصت های نابرابر

2. طغیان محرومان
1. ساختار نامتعادل اجتماعی
2. وجود خرده فرهنگ های متعارض با فرهنگ
3. تزاحم منافع برخورداران و محرومان

2-12-3- تبيين کجروی در سطح میانه(تبيينهاى روان شناختى اجتماعى)
تبيينهاى روان شناختى اجتماعى را پلی بر شکاف موجود میان محیط گرایی گسترده در تحلیل های جامعه شناختی و فردگرایی محدود در الگوهای روانشناختی و زیستی می دانند. کانون تحلیل این تبيينها، عمدتاً متوجه «موقعيتى» است كه كنش كجروانه در آن رخ مى‌دهد. اين ويژگى، آنها را در زمره ديدگاه هاى ميان برد مى‌گنجاند كه سطح تحليل شان، محدود به روابط و كنشهاى متقابل ميان اشخاص و موقعيتهاى دربردارنده اين روابط و كنشهاست(سلیمی و داوری، 1391، ص387).
مسألۀ نظری و یا پرسشهاى این دسته از تبیین ها عبارتند:
1. چه چيز فراگرفته مى‌شود؟
2. اين فراگيرى چگونه اتفاق مى‌افتد؟
تبيينهاى ياد شده به منظور پاسخ به این پرسش ها عمدتاً به مسائل زير علاقه مندند:
ماهيت كنش متقابل ميان واحدهاى متفاوت نقش آفرين در درون نظام اجتماعى؛
آثارِ متغيرهاى محيطى و محلى بر ماهيت اين كنشها؛
اثر رفتار و نفوذ گروه بر عمل اجتماعى؛ و توجه آنها مصروف علل مشخصى مى‌شود كه مى‌تواند در بروز يك رويداد خاص سهيم باشد؛ از جمله آنكه شركاى جرم، موقعيت را چگونه تعريف مى‌كنند؛ در نظام جزايى، چگونه برخى افراد توسط ديگران برچسب مى‌خورند؛ فرصتهايى كه براى انجام گونه هايى خاص از كجروى در دسترس افراد است. (وايت و هينز،1383، ص 53). «موقعيتى» دانستنِ شكلهاى متفاوت كجروى، در واقع تأكيدى بر اين واقعيت است كه «بيشترِ فعاليتهاى تبهكارانه» را مى‌توان «مشابه تصميمات هر روزه همنوایانه»، «متضمن فرايندهاى تصميم گيرى كاملا معمولى» و، به تعبير صريح تر، گزينش به حساب آورد (گيدنز، 1378، ص 146).
فرض اساسى اين تبيينها آن است كه «كجروى» همانند ديگر رفتارهاى همنوايانه «فرا گرفته مى‌شود» و اين فراگيرى در خلال فرايندهايى مانند جامعه پذيرى، يادگيرى شرطى، تقويت، مشاهده و الگوسازى و برچسب اجتماعى حاصل مى‌آيد. همچنین در اين تبيينها، متغيرهاى مستقلِ آنها مى‌توانند همه مردم را ـ صرف نظر از نژاد، جنس، طبقه اجتماعى يا  …  ـ باشند.
نحوه نگرش اين تبيينها به دو پرسش بالا تفاوتى آشكار با يكديگر دارد و اين تفاوت، سبب دسته بندى آنها به رويكردهاى مختلف شده است. در اين ميان، نظريه هاى كنترل فرض را بر آن مى‌نهند كه اشخاص اصولا به گونه اى ضداجتماعى رفتارخواهند كرد؛ مگر آنكه ـ از طريق تركيبى از كنترلهاى درونى و بازدارنده هاى بيرونى رفتار ـ «آموخته باشند» مرتكب خلاف نشوند. در مقابل، توجهِ نظريات يادگيرى و كنش متقابل، عمدتاً به شيوه هاى فراگيرى كجروى و ارتباط متقابل ميان مفاهيم «همنوايى» و «كجروى» معطوف است. در اين ميان، نظريه هاى يادگيرى عمدتاً به متغيرهايى مانند جامعه پذيرى (به ويژه جامعه پذيرى براساس الگوهاى فرهنگى كجروانه و در درون خرده فرهنگهاى ناهمنوا)، همنشينى با ديگرانِ كجرو و الگوهاى يادگيرى رفتار و اين نكته توجه دارند كه «اشخاص چگونه شكلهاى خاصى از رفتار مجرمانه را در خلال گونه هاى متفاوت يادگيرى، فرا مى‌گيرند». اما كانون توجه رويكرد كنش متقابل، متغيرهايى مانند پيوستگى نمادگرا با رفتار كجروانه، و سرانجام رشد تدريجىِ کنشِ كجروانه و ايجاد نوعى تعهد به آن است كه در خلال گونه هايى خاص از فرايند گسترده كنش متقابل، جامه عمل به خود مى‌پوشد.
نظريه برچسب زنى نیز در همين رويكرد، ريشه دارد و توجه خود را به واكنش جامعه در برابر كجروى و آثار اين واكنش، بر برچسب زنندگان و برچسب خورندگان معطوف ساخته است. پديدارشناسى نيز از رويكرد كنش متقابل منشعب شده است؛ اما بيشتر مى‌كوشد كه در ذهن كنشگر وارد شود. پس به تجربه ذهنى و تعريف كجروان و همنوايان از كجروى توجه مى‌دهد و بر آثارى تأكيد مى‌كند كه تفاوت اين دو نوع نگاه به جهان پيرامون بر فهم كجروى و حيات آن دارد(سلیمی و داوری، 1391، ص387-.390) در بيانى كلى مى‌توان گفت كه آنچه در اين تبيينها به عنوان علل كجروى معرفى مى‌شود، معمولا به يكى از محورهاى زير قابل تقليل است:

معلول
علت
کجروی

1. نقصان و ناكارآمدى جريان جامعه پذيری
2. نقصان و ناكارآمدى جريان کنترل اجتماعی

2-12-4- جمع بندی:
با توجه به موارد فوق می توان درنگاهی یکپارچه به تبیین های کجروی محورهای عمده این تبیین ها را به شکل زیر ترسیم کرد:

با توجه به موارد فوق، متغیر های اصلی در تبیین های کجروی که می توان آنها را به عنوان عوامل کجروی معرفی کرد، عبارتند از:
1.فرصت های قانونی نابرابر (محرومیت)
2. پاداش برای کجروی
3. خرده فرهنگ متعارض
4. جامعه پذیری ناقص
5. کنترل اجتماعی ناقص
باتوجه به عواملی که تبیینهای کجروی برای آن ذکر کرده اند، در یک جمع بندی کلی می توان موارد زیر را به عنوان راهکارهای کنترلی نظریه های کجروی برشمرد:
1. ایجاد فرهنگ یکدست در جامعه؛
2. ایجاد فرصت های نسبتاً برابر (کاهش شدید تمایزات موقعیتی و پایگاهی)؛
3. اصلاح قوانین و ساختارها تا اینکه برای کجروی پاداشی نباشد؛
4. اجرای کامل و سالم فرایند جامعه پذیری به گونه ای که هم جامعه پذیر شوند و هم دارای سلامت روان باشند؛
5. فعال شدن و مؤثر شدن فرایند کنترل اجتماعی رسمی و غیر رسمی.
6.
معلول
علل کجروی
کجروی

1. وجود پاداش های قابل اعتناء برای کجروی
2. وجود خرده فرهنگ های متعارض با فرهنگ
3. نقصان و ناكارآمدى جريان جامعه پذيری
4. نقصان و ناكارآمدى جريان کنترل اجتماعی

معلول نهایی
معلول(3)
علت(4)
معلول(2)
(علت 3)
معلول (1)
علت(2)
علل کجروی (1)
1. کجروی برخی ناکامان
کجروی در قلمرو فرمان های حکومتی
ناکامی

محرومیت

فرصت های نابرابر
طغیان محرومان

1. ساختار نامتعادل اجتماعی
2. تزاحم منافع برخورداران و محرومان

فصل سوم
روش تحقیق

روشهای تحقیق در علوم اجتماعي به دو روش «كمي» و «كيفي» تقسیم شده است. در روشِ تحقيق كمي، به منظور فراهم شدن امكان تعميم دادن، پژوهشهاي پهنانگر انجام ميشود؛ اما در روشهاي كيفي كه به طور معمول به دلیل شناخت دقيق و همه جانبة پديدهاي خاص صورت میگیرد، تحقيقات ژرفانگر هستند. محقق در روشهاي كيفي، سعي در شناخت همة ابعاد و جزئياتِ واقعيت بررسي شده، به طور عميق و گسترده دارد. روش هاي كمي محدوديت هايي دارند كه كاربرد آنها را در برخي موارد با مشكل مواجه مي‌كنند. يكي از اين محدوديت ها، مربوط به ماهيت و ذات اين روش مي‌باشد؛ ناتواني در بررسي يك واقعيت به طور تام و تمام، همه جانبه و در همه ابعاد و جزئيات و زوايا. محدوديت ديگر اين روش، دشواري استفاده از آن و بي اعتباري تحليل همبستگي ها با آن، در برخي از موارد است يعني وقتي در يك پژوهش پهنانگر متغييرهاي متعددي وارد شود، هم به لحاظ دسترسي ناپذيري (در دسترس نبودن) عناصر(نمونه هاي) متناسب با متغيرها و هم از جهت تعيين عوامل شباهت و تفاوت، دشواري فراواني وجود خواهد داشت و هم در تحليل همبستگي ها، نتايج بي اعتباري را به دست مي‌دهد. در كنار اين مشكلات، هزينه هاي زماني و مالي ناشي از گستردگي جامعة آماريِ موردِ تحقيق، نسبت به متغيرهاي فراوان را هم بايد در نظر گرفت.
در مقابل، از مزاياي كاربرد روش هاي كيفي، حاصل شدن شناخت گسترده و عميق نسبت به يك پديده و واقعيت خاص است؛ اين خصيصه در مواردي كه اطلاعات موجود يا اطلاعات محقق در مورد يك واقعيت بسيار اندك است، كاربرد فراواني دارد. همچنين در مواردي كه موضوع مورد بررسي داراي پيچيدگي هاي فراوان باشد به خصوص آنكه به دليل فقدان نظريه و مفهوم سازي قبلي، ابعاد و لايه هاي واقعيت ِمورد بررسي مكشوف نباشد، روش هاي كيفي اهميت فراواني مي‌يابند. یادآوری می گردد که پژوهش حاضر با روش کیفی گراندد تئوری(رویش نظریه) و با مراجعه به همة آیات قرآن و تحلیل آنها، انجام گرفته است.
3-1- انطباق مزاياي روش كيفي با اين پژوهش
به دلایل زیر روشهای کیفی، مناسبترین روش برای این پژوهش است:
الف. نگارنده در پژوهش حاضر، بر اساسِ فرضیهای از پیشتعیین شده و چارچوب نظریِ مشخصی، تحقیق را شروع نکرده است؛ بنابراین، فرضیهای خاص ندارد که با روش کمی به دنبال اثبات آن باشد.
ب. محدود بودن اطلاعات موجود پيرامون موضوع مورد بررسي: راههای کنترل کجروی از دیدگاه قرآن به تفصیل مشخص نيست، اگر هم تحقیقی در این خصوص شکل گرفته باشد جزئی نگر و بر اساس آیات محدودی از قرآن به دست آمده است. که انتساب نتایج آن به کل قرآن، چندان قابل اطمینان نیست.
ج. این تحقیق به دنبال اکتشافِ دیدگاه قرآن دربارة کنترل کجروی است؛ از این رو، برای اطمینان از انتساب دیدگاهی خاص به قرآن، تحقیقی اکتشافی و همه جانبه در آیات قرآن، نیاز است که آن نیز با روش کیفی قابل انجام است.
3-2- روش گراندد تئوری(رویش نظریه)
روشهاي كيفي انواع گوناگوني دارد. يكي از اين روشها، روش «گراندد تئوری»7 است که در زبان فارسی به روش «رويش نظريه» یا «نظریة زمینهای» ترجمه شده است. اولين ویژگی اين روش، نبود يك تئوري از پيشتعيين شده، در شروع تحقيق است. نظريه در روشِ بیان شده، در جريان تحقيق ظهور مييابد. در واقع، در اين روش، برخلاف روشهای دیگر -كه در آنها محقق ابتدا فرضيهاي را مطرح ميكند و بعد از مراجعه به واقعيت، آن را آزمون ميکند- فرضيهاي وجود ندارد8. به بیان دیگر، روش «رويش نظريه»، «يك روشِ پژوهش استقرائي و اكتشافي است كه به پژوهشگران در حوزههاي موضوعيِ گوناگون امكان ميدهد تا به جاي اعتماد به تئوريهاي موجود و از پيش تعريف شده، خود به تدوين تئوري اقدام كنند». این روش، يك روش پژوهشِ عمومي براي توليد تئوري است؛ تئورياي كه بر اساس گردآوري و تحليل نظاممند دادهها، بنيان نهاده شده است. «رويش نظريه» در طول تحقيق اتفاق ميافتد و از رهگذر تعامل مستمر بين گردآوري و تحليل داده ها به دست میآید. در اين روش، جمع آوري اطلاعات و آناليز آنها در يك تعامل بسيار نزديك با يكديگر است. تا جایي كه مهمترين عامل در اين روش، نزديكي هميشگي با دادهها است9.
همانطور که در صفحات قبل اشاره شد، اطلاعات موجود پيرامون راهکارهای جلوگیری از کجروی از دیدگاه قرآن، محدود است و انتساب اطلاعات موجود به قرآن نیز مطمئن نیست. با توجه به اينكه رويكرد «رويش نظريه»، «بيشتر هنگامي مناسب است كه دربارة يك موضوع، دانش كافي وجود نداشته باشد.» و يا «تئوري مدوني در آن موارد موجود نباشد تا بتوان بر اساس آنها فرضيه يا فرضيه هايي براي آزمون تدوين نمود»، در اين پژوهش از اين روش استفاده شده است.
3-2-1-گام های تحقیق در روش رویش نظریه
طبق تعریف ارائه شده از روش رويش‌نظريه، برای یافتن پاسخ مستدل به سؤال تحقیق، بایستی به سراغ واقعیت رفت و داده های تحقیق را فراهم کرد، پس گام اول گردآوری داده هاست. محقق براي گردآوري داده‌ها،

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع یکپارچه نگر Next Entries تحقیق رایگان با موضوع کدگذاری محوری، گراندد تئوری، کدگذاری انتخابی، یافته های پژوهش