تحقیق رایگان با موضوع نقوش هندسی، بین النهرین

دانلود پایان نامه ارشد

منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 25)

(تصویر3- 32): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 48)

(تصویر3- 33): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 49)

(تصویر3- 34): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 85)

3- 11- انواع نقوش:
3- 11- 1- نقوش گیاهی
این مهرها دارای نقوش گیاهی، جانوری، هندسی، انسانی و ترکیبی هستند. البته تعدادی از نقشها جنبه ی نمادین، مفهومی و اسطوره ای دارند که به طور خلاصه به آنها خواهیم پرداخت. در مهرهای چغازنبیل درخت زندگی، به شکل های گوناگون مانند درخت کاج استیلیزه شده، درخت خرما یا نخل، درخت هایی با طرح های هندسی و انتزاعی دیده می شوند.
در تصویر(3- 35)، درخت به صورت استیلیزه نمایش داده شده است. در انتهای دو شاخه ی پایین و سه شاخه ی بالا دوایری کشیده شده است. در وسط درخت، دو دسته شاخه ی درخت که انتهای آنها از بین رفته است، به صورت های منحنی هایی که در جهت مخالف همدیگر قرار گرفته اند، نشان داده شده است. با توجه به شکل درخت و ترکیب بندی تصویر، می توان حدس زد که انتهای شاخه های شکسته مانند بقیه ی شاخه ها دایره بوده اند. دو پرنده به صورت نیمرخ و با سرهایی در جهت مخالف هم، در دو طرف نوک درخت دیده می شوند. در پایین درخت دو حیوان، که یکی شاخدار(بز کوهی یا غزال) در سمت راست آن و دیگری درسمت چپ درخت، بدون سر و دارای بال می باشد. هر دو حیوان رو در رو یکدیگر، در حالی که با پاهای عقبشان بلند شده اند دست هایشان را روی شاخه های درخت گذارده اند. در زیر حیوان سمت راست یک صخره سنگی و در زیر حیوان سمت چپ یک پرنده قرار گرفته است. ترکیب بندی تصویر متقارن و به صورت ساده می باشد.

(تصویر3- 35): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 71)
درخت مقدس گاهی با تزئینات دیگری چون بز کوهی یا گاومیش که در کنار درخت حک شده اند، همراه است(بز کوهی مظهر فراوانی و نشانه ی روییدنی هاست) بر نوعی دیگر از مهرها، شخصی شاخه ی درختی را به دست دارد که آن هم نمونه ای از درخت مظهر زندگیست.(بیانی، ملک زاده،1352، 46) تصویر(3- 36، 3- 37)

(تصویر3- 36): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 48)

(تصویر3- 37): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 75)
در تصویر(3- 38) درخت زندگی(درخت مقدس) به صورت ساده شده که در بالای آن سه شاخه به صورت رو به رو هم و همچنین در طرفین آن، سه شاخه که دارای فرم منحنی رو به بالا می باشند دیده می شود. در طرفین آن دو حیوان شاخدار(احتمالا بز کوهی) رو در رو ی یکدیگر، به صورت نیمرخ، و با دست های بلند شده بر روی یکی از شاخه ها بر روی پاهای عقبشان ایستاده اند. ترکیب بندی به صورت متقارن می باشد.

(تصویر3- 38): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375،72)
در تصویر(3- 39) درخت زندگی به شکل سه شاخه بین دو بز کوهی شاخدار، در حالی که دست های آنها بر بالای درخت قرار دارد به صورت نیمرخ، و روبروی هم بر روی پاهای عقبشان ایستاده اند، قرار دارد. ترکیب بندی تصویر به صورت متقارن می باشد.

(تصویر3- 39): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 57)
در تصویر(3- 40) دو درخت زندگی به شکل کاج در دو طرف بز کوهی شاخدارکه زاویه ی دید(جهت نگاه) آن از سمت راست به چپ می باشد، قرار دارد. شاخه های درخت، به صورت زاویه های باز شده که هر چه به طرف بالا ادامه پیدا می کنند، کوچکتر می شوند. همین حالت برای درخت سمت راست اتفاق افتاده است.

(تصویر3- 40): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 74)
در تصویر(3- 41)، درخت زندگی به شکل درخت خرما یا یک درخت که برگ های آن بیضی شکل می باشند، مشاهده می شود. در این ترکیب بندی از سمت چپ به راست یا بالعکس، هر دو درخت در نقطه ی طلایی کادر قرار دارند. برگ های نخل به شکل های منحنی رو به پایین، به شکل زیبایی به تصویر کشیده شده اند. در پایین درخت سمت چپ، دو برگ منحنی شکل رو به پایین، در وسط و بالای آن دو دسته برگ چهار تایی قرار دارد. یک حیوان(غیر قابل تشخیص) در مقابل درختی با برگ های گسترده به صورت نیمرخ، در حالی که دست خود را بر روی یکی از برگ ها گذاشته بر روی دو پای عقب خود ایستاده است. جهت نگاه این حیوان از سمت راست به چپ می باشد. سه عدد کوزه در زمینه که همراه نیمرخ حیوان هستند، خطوط عمودی صحنه را تمام می کنند.

(تصویر3- 41): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 73)

3- 11- 2- نقوش جانوری
نقوش جانوری(حیوانی) به کار رفته در مهرها را می توان به دو دسته ی چهار پایان و پرندگان تقسیم کرد. از بین این دو دسته، چهار پایان گستره ی بیشتری را به خود اختصاص داده اند. نقش چهار پایانی مانند بزکوهی شاخدار، سگ، روباه، حیوانات شاخدار، گاو شاخدار، غزال و… در این میان قابل شناسایی است. تمام نقوش جانوری با استفاده از خط های ساده و به صورت استیلیزه شده و بدور از هر نوع پیچیدگی کشیده شده اند. تناسب در بعضی از اندام ها رعایت نشده است. زاویه دید(جهت نگاه)، در جهات مختلف(چپ، راست، روبر) می باشد. در بعضی از نقوش فقط قسمتی از اعضای بدن آن ها ترسیم شده است. جانوران درحالت های مختلف(ایستاده، نشسته، حرکت و…) و از زوایای نیمرخ، روبرو و… مشاهده می شوند. عده ای از آنها رودرو و به صورت نیمرخ حک شده اند. در بعضی تصاویر نقوش جانوری به وسیله ی یک خط افقی از کادر تصویری جدا شده اند. گاها از تکرار بعضی از این چهار پایان ریتم به وجود امده است. تصویر(3- 42 ، 3- 43 ، 3- 44 ، 3- 45 ، 3- 46 ، 3-47)

(تصویر3- 42): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 28)

(تصویر3- 43): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 57)

(تصویر3- 44): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 45)

(تصویر3- 45): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 73)

(تصویر3- 46): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 95)

(تصویر3- 47): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم،حکاکی ها،1375،110)
در میان پرندگان نقش جانورانی مانند عقاب، مگس، لک لک قابل شناسایی است. تعدادی از پرندگان هم به طور قطعی نمی توان اسمی برای آنها معین کرد. تمام این نقوش به طور خلاصه شده و ساده طراحی شده اند. زاویه ی دید(جهت نگاه) در آنها متفاوت است. این پرندگان در حالت های پرواز، نشسته(تداعی کننده ی حرکت) و یا در اطراف درخت زندگی دیده می شوند. سرها در جهت موافق و مخالف حرکت قرار دارند. از تکرار بعضی از آنها ریتم به وجود آمده است. زاویه ی به تصویر کشیدن آنها نیمرخ یا از پهلو می باشد. تصویر(3- 48، 3- 49، 3- 50، 3- 51، 3 – 52)

(تصویر3- 48): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 25)

(تصویر3- 49): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 47)

(تصویر3- 50): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 71)

(تصویر3- 51): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 74)

(تصویر3- 52): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 49)
در عده ای از مهرها، نقوش جانوران آبزی مانند ماهی دیده می شود. ماهی ها با استفاده از شکل های هندسی مثلثی شکل(حالت تجریدی) به طور پیوسته یا به وسیله ی خطوط ساده کشیده شده اند. حالت طراحی بعضی از آنها، ریتم یا حرکت را تداعی می کنند. جهت حرکت آن ها از چپ به راست یا بالعکس می باشد. تصویر( 3- 53، 3 – 54)

(تصویر3- 53): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)،جلد چهارم، حکاکی ها،1375،110)

(تصویر3- 54): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 47)
3- 11- 3- نقوش هندسی
در بعضی مهرها نقوش هندسی ساده و یا ترکیبی دیده می شود. مانند، دایره، لوزی… گرچه عده ای از این نقوش، عناصر پرکننده یا تزئینی محسوب می شوند ولی احتمالا دارای جنبه ی نمادین هم می باشند. هنرمندان ایلامی در بعضی از مهرها، با کنار هم گذاشتن دایره های کوچک، برای کشیدن گل سرخ استفاده کرده اند. در مواردی دیگر، با استفاده از حرکت های چرخشی و دایره ای نقوش اسپیرالی یا حلزونی به وجود آورده اند. لوزی ها به صورت عمودی یا افقی در مهرها وجود دارند و گاهی از به هم پیوستن آنها ریتم یا ضرباهنگ به وجود می آید. تمام دایرها به صورت توخالی دیده می شوند. تصویر(3- 55، 3- 56، 3- 57، 3- 58)

(تصویر3- 55): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 28)

(تصویر3- 56): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 71)

(تصویر3- 57): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 92)

(تصویر3- 58): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)،جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 115)
3- 11- 4- نقوش انسانی
نقوش انسانی در مهرها به دو صورت دیده می شوند: الف) خدایان ب) انسان های معمولی.
خدایان که به شکل انسان هستند، در حالت های مختلفی مانند نشستن بر روی صندلی یا حیوان، در حال نیایش، و در مواردی دیگر به صورت ایستاده (شاخه در دست، درحال نوشیدن و…) مشاهده می شوند. در مقابل این خدایان حیوانات یا انسان های نیایشگر و … دیده می شوند. جهت نگاه(زاویه دید) خدایان از سمت راست به چپ یا بالعکس می باشد. اما در بیشتر مهرها، خدایان در سمت راست مهر و زاویه ی دید آنها از راست به چپ می باشد. زاویه ی به تصویر کشیدن آن ها نیمرخ می باشد. ازمشخصه های این خدایان می توان به داشتن کلاه، کلاه شاخدار، لباسهای بلند مطبق دار(تأثیر پذیری از تمدن بین النهرین) اشاره کرد. تصویر(3- 59، 3- 60، 3- 61، 3- 62، 3- 63)

(تصویر3- 59): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 45)

(تصویر3- 60): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 49)

(تصویر3- 61): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 85)

(تصویر3- 62): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 90)

(تصویر3- 63): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها،1375، 99)
در تصویر(3- 64) موضوع مذهبی مطرح است، که در آن خدایان زانو زده و آن چنان با جریان آب ها محصور شده اند، که گویی از شانه و بازوان با دست های آن ها جاری می گردد.(پرادا، 1383، 53)

(تصویر3- 64): مهر استوانه ای منطقه چغازنبیل(منبع:

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع بین النهرین، زیباشناسی Next Entries تحقیق رایگان با موضوع جهان بینی، ساده سازی، نهاد اجتماعی