تحقیق رایگان با موضوع قرآن کریم، ناسازگاری، اکل مال به باطل، نظام اخلاقی

دانلود پایان نامه ارشد

167
مانع از راه خدا
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ اللهِ قَدْ ضَلُّواْ ضَلَالًا بَعِيدًا
بی‌تردید، کسانی که کفر ورزیدند و [مردم را] از راه خدا باز داشتند، به گمراهىِ دور و درازی افتاده‌اند.
النساء/ 115
مخالفت با پیامبر
وَمَن يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِيرًا
و هر کس، پس از آنکه راه هدایت برای او آشکار شد با پیامبر به مخالفت برخیزد، و [راهی] غیر راه مؤمنان در پیش گیرد، وی را بدانچه روی خود را بدان سو کرده واگذاریم و به دوزخش کشانیم، و چه بازگشتگاه بدی است.
النساء/ 128
نشوز: ناسازگاری شوهر
وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِن بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاْحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا …
و اگر زنی از شوهر خویش بیم ناسازگاری یا رویگردانی داشته باشد، بر آن دو گناهی نیست که از راه صلح با یکدیگر، به آشتی گرایند که سازش بهتر است. ..
المائده/62
حرام خواری؛ اثم؛ تعدی
وَتَرَى كَثِيرًا مِّنْهُمْ يُسَارِعُونَ فِي الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ
و بسیاری از آنان را می‌بینی که در گناه و تعدّی و حرامخواری خود شتاب می‌کنند. واقعاً چه اعمال بدی انجام می‌دادند.
المائده/38
دزدی
وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُواْ أَيْدِيَهُمَا جَزَاء بِمَا كَسَبَا نَكَالًا مِّنَ اللهِ وَاللهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
و مرد و زن دزد را به [سزای] آنچه کرده‌اند، دستشان را به عنوان کیفری از جانب خدا ببُرید، و خداوند توانا و حکیم است.
المائده/47
فسق
وَ مَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللهُ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
.. و کسانی که به آنچه خدا نازل کرده حکم نکنند، آنان خود، نافرمانند
المائده/33
محاربه با خدا و پیامبر(ص)
فساد
إِنَّمَا جَزَاء الَّذِينَ يُحَارِبُونَ اللهَ وَرَسُولَهُ وَيَسْعَوْنَ فِي الْأَرْضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُواْ أَوْ يُصَلَّبُواْ أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَافٍ أَوْ يُنفَوْاْ مِنَ الْأَرْضِ ذَلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي الدُّنْيَا وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
سزای کسانی که با [دوستداران] خدا و پیامبر او می‌جنگند و در زمین به فساد می‌کوشند، جز این نیست که کشته شوند یا بر دار آویخته گردند یا دست و پایشان در خلاف جهت یکدیگر بریده شود یا از آن سرزمین تبعید گردند. این، رسوایی آنان در دنیاست و در آخرت عذابی بزرگ خواهند داشت.

با توجه به جدول فوق، قرآن کریم، طیف وسیعی از کجروی ها را بیان کرده است و با توجه به این موارد، راهکارهای کنترلی خود را ارائه کرده است. برخی از این کجروی ها در حوزة اعتقادات و باورهای اشخاص است. مواردی از قبیل کفر، شرک و نفاق از این نمونه است. از آنجا که داشتن باورهای صحیح از مهم ترین ارکان اسلام هستند، قران کریم مهم ترین کجروی ها را در این حوزه می داند؛ قرآن کریم برخی از این کجروی ها را غیر قابل بخشش می دانند؛ برای مثال شرک به خدا از این موارد است: مسلّماً خدا، این را که به او شرک ورزیده شود نمی‌بخشاید و غیر از آن را برای هر که بخواهد می‌بخشاید، و هر کس به خدا شرک ورزد، به یقین گناهی بزرگ بربافته است13.
برخی دیگر از این کجروی ها در حوزة امور اخلاقی است که به سلامت اخلاقی جامعه مرتبط است. مواردی از قبیل اشاعة فحشاء، تهمت، غیبت، منت گذاشتن، دروغ، خیانت، نقض عهد، بخل و … . راهکارهای کنترلی ارائه شده در این باره به منظور برقراری نظام اخلاقی سالم در جامعه است.
برخی دیگر از این کجروی ها، تخلف از هنجارها ست. این تحلف از هنجارها در حوزه های مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و خانوادگی است. مواردی از قبیل رباخواری، دزدی، اکل مال به باطل، رشوه، از موارد اقتصادی است. هدف از ارائه راهکارهای کنترلی در این حوزه، تنظیم نظام اقتصادی سالم برای جامعه است.
از نظر مفهومی نیز برخی از مفاهیم به شکل کلی بر انواع مختلف کجروی دلالت دارند و اشاره به مصداق خاصی نمی کنند. مواردی از قبیل اثم، اذی، تعدی، انحراف، خبیث، خطیئه، ذنب، سوء، سیئه، ظلم، فساد، فحشاء، فسق، منکر و … از این نوع مفاهیم هستند.
برخی مفاهیم نیز به شخص کجرو اشاره دارد و با لغت اسم فاعل به این افراد اشاره می کند: مانند ظالم، فاسد و … .
با توجه به مفاهیم و مصادیقی که از کجروی در قرآن کریم بیان شده است، در این تحقیق، مجموعه راهکارهای کنترلی در همة زمینه های اعتقادی، ارزشی و هنجاری، مورد توجه بوده است. البته با توجه به این نکته که برخی از این راهکارها اختصاص به نوع خاصی از کجروی دارند که در همان حوزه، قابل استفاده است و برخی دیگر به شکل کلی در کنترل تمام موارد کجروی مطرح شده است که ایدة کنترلی آن در کنترل تمام کجروی ها، قابل استفاده است. برای مثال طرد کجروان که برگرفته از مأموریت پیامبر به طرد کافران یا مشرکان است، در مورد خاص قابل استفاده است و اگر بخواهیم طرد کجروان را به تمام موارد سرایت دهیم دلیلی بیشتر از این آیة خاص نیاز دارد. همچنین بیان محدوه و گسترة این عناوین و مصادیق، به ویژه عناوین کلی، نیازمند مراجعه به کتابهای لغت، روایات و در مواردی به دیدگاه فقهاء هستیم.

4-2- حکیمانه بودن هنجارها
در مراجعه به همة آیات قرآن کریم، برای آگاهی از دیدگاه قرآن در بارة «هنجارها، ویژگیهای هنجارها و هنجارگذار»، مجموعة «آیات مرتبط با این عناوین»، استخراج و بررسی شد؛ در نهايت مجموعة این آیات، مطالعه و كدگذاري شد و برای مجموع این مفاهیم، عنوان گزینشی «حکیمانه بودن هنجارها» انتخاب گردید. نتایج را میتوان در سه مرحلة کدگذاری به شرح ذیل تجزیه و تحلیل کرد:
4-2-1- کدگذاری اولیه
از بررسي داده‌ها در مرحله كدگذاري اوليه يا كدگذاري باز، با استفاده از 98 آیة قرآن، تعداد 16 مفهوم به دست آمد. اين مفاهيم بيانگر ديدگاه قرآن در رابطه با «حکیمانه بودن هنجارها» است. نتايج كدگذاري اولیه (باز) در جدول شماره يك ارائه شده است.
جدول شماره 1 (کدگذاری اولیه)
کد محوری
کد اولیه
متن انتخابی
متن آیه
انعطاف در اجرای هنجار
پذیرش عذر متخلف در صورت اجبار

هر کس …، به خدا کفر ورزد [عذابی سخت خواهد داشت] مگر آن کس که مجبور شده ..

هر کس پس از ایمان آوردن خود، به خدا کفر ورزد [عذابی سخت خواهد داشت] مگر آن کس که مجبور شده و [لی] قلبش به ایمان اطمینان دارد. … 14
انعطاف در اجرای هنجار
پذیرش عذر متخلف در صورت اشتباه
در آنچه اشتباهاً مرتكب آن شده‏ايد بر شما گناهى نيست
در آنچه اشتباهاً مرتكب آن شده‏ايد بر شما گناهى نيست ولى در آنچه دلهايتان عمد داشته است [مسؤوليد] و خداست كه همواره آمرزنده مهربان است15
انعطاف در اجرای هنجار
تعیین هنجارهای جایگزین
اگر آب نیافته‌اید، پس بر خاکی پاک تیمّم کنید
… و اگر بیمارید یا در سفرید یا یکی از شما از قضای حاجت آمد … و آب نیافته‌اید، پس تیمّم کنید، …، که خدا بخشنده و آمرزنده است. 16
انعطاف در اجرای هنجار
توجه به توانایی افراد در اجرای هنجار
خداوند هیچ کس را جز به قدر توانایی‌اش تکلیف نمی‌کند
خداوند هیچ کس را جز به قدر توانایی‌اش تکلیف نمی‌کند…. 17 (11)
انعطاف در اجرای هنجار
مجاز بودن تخلف از هنجار در موارد اضطرار
. [ولی] کسی که [برای حفظ جان خود به خوردن آنها] ناچار شود، در صورتی که ستمگر و متجاوز نباشد بر او گناهی نیست
‏ [خداوند،] تنها مردار و … [ولی] کسی که [برای حفظ جان خود به خوردن آنها] ناچار شود، در صورتی که ستمگر و متجاوز نباشد بر او گناهی نیست، زیرا خدا آمرزنده و مهربان است. 18
انعطاف در تخلف از هنجار
جواز نقض هنجار برای مصلحت مهم تر
اما کشتى، از آنِ بینوایانی بود که در دریا کار می‌کردند، خواستم آن را معیوب کنم، [چرا که] پیشاپیش آنان پادشاهی بود که هر کشتی [درستی] را به زور می‌گرفت.
اما کشتى، از آنِ بینوایانی بود که در دریا کار می‌کردند، خواستم آن را معیوب کنم، [چرا که] پیشاپیش آنان پادشاهی بود که هر کشتی [درستی] را به زور می‌گرفت. 19
انعطاف در مجازات تخلف از هنجار
مجازات نکردن تمام هنجارشکنان
اگر از گناهان بزرگی که از آن [ها] نهی شده‌اید دوری گزینید، بدیهای شما را از شما می زداییم،
اگر از گناهان بزرگی که از آن [ها] نهی شده‌اید دوری گزینید، بدیهای شما را از شما می زداییم، و شما را در جایگاهی ارجمند درمی‌آوریم. 20
بهنجارنشدن کجروی بر اثر کثرت تخلف از هنجار
بهنجار نشدن کجروی بر اثر کثرت متخلفان از آن هنجار
اگر از بیشتر کسانی که در [این سر] زمین می‌باشند پیروی کنى، تو را از راه خدا گمراه می‌کنند
و اگر از بیشتر کسانی که در [این سر] زمین می‌باشند پیروی کنى، تو را از راه خدا گمراه می‌کنند. آنان جز از گمانِ [خود] پیروی نمی‌کنند و جز به حدس و تخمین نمی‌پردازند. 21
مقترن بودن هنجارها
بی نیاز بودن خداوند از انسانها
و خدا بی نیاز ستوده [صفات] است
و اگر کفر ورزید [چه باک؟ که] آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آنِ خداست، و خدا بی نیاز ستوده [صفات] است22.
مقترن بودن هنجارها
توجه به منافع واقعی اشخاص در هنجارگذاری
و بسا چیزی را خوش نمی‌دارید و آن برای شما خوب است، و بسا چیزی را دوست می‌دارید و آن برای شما بد است، و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید.
بر شما کارزار واجب شده است، در حالی که برای شما ناگوار است. و بسا چیزی را خوش نمی‌دارید و آن برای شما خوب است، و بسا چیزی را دوست می‌دارید و آن برای شما بد است، و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید23.
مقترن بودن هنجارها
ضرر نرسیدن به خداوند در تخلف انسانها از هنجارها
کسانی که در کفر می‌کوشند، … آنان هرگز به خدا هیچ زیانی نمی‌رسانند
و کسانی که در کفر می‌کوشند، تو را اندوهگین نسازند که آنان هرگز به خدا هیچ زیانی نمی‌رسانند. خداوند می‌خواهد در آخرت برای آنان بهره‌ای قرار ندهد، و برای ایشان عذابی بزرگ است24.
مقترن بودن هنجارها
نفع و ضرر انجام دادن هنجار برای شخص است
آنچه [از خوبی] به دست آورده به سود او، و آنچه [از بدی] به دست آورده به زیان اوست.
آنچه [از خوبی] به دست آورده به سود او، و آنچه [از بدی] به دست آورده به زیان اوست25.
قابل فهم بودن هنجارها
آشکار بودن پیام پیامبر(ص)
بر عهده پیامبر ما، فقط رساندن [پیامِ] آش
کار است.
و اطاعت خدا و اطاعت پیامبر کنید و [از گناهان] بر حذر باشید، پس اگر روی گرداندید، بدانید که بر عهده پیامبر ما، فقط رساندن [پیامِ] آشکار است26.
قابل فهم بودن هنجارها
به تفصیل بیان کردن موارد ممنوع
شما را چه شده است که از آنچه نام خدا بر آن برده شده است نمی‌خورید؟ با اینکه [خدا] آنچه را بر شما حرام کرده- جز آنچه بدان ناچار شده‌اید- برای شما به تفصیل بیان نموده است.
و شما را چه شده است که از آنچه نام خدا بر آن برده شده است نمی‌خورید؟ با اینکه [خدا] آنچه را بر شما حرام کرده- جز آنچه بدان ناچار شده‌اید- برای شما به تفصیل بیان نموده است. و به راستى، بسیاری [از مردم، دیگران را] از روی نادانى، با هوسهای خود گمراه می‌کنند. آرى، پروردگار تو به [حال] تجاوزکاران داناتر است27.
قابل فهم بودن هنجارها
توضیح دقیق احکام ارث در قرآن
خدا برای شما توضیح می‌دهد تا مبادا گمراه شوید
از تو [در باره کلاله] فتوا می‌طلبند بگو: «خدا در باره کلاله فتوا می‌دهد: اگر مردی بمیرد و فرزندی نداشته باشد، و خواهری داشته باشد، نصفِ میراث از آنِ اوست. و آن [مرد نیز] از او ارث می‌برد، اگر برای او [خواهر] فرزندی نباشد. پس اگر [ورثه فقط] دو خواهر باشند، دو سوم میراث برای آن دو است، و اگر [چند] خواهر و برادرند، پس نصیب مرد، مانند نصیب دو زن است. خدا برای شما توضیح می‌دهد تا مبادا گمراه شوید، و خداوند به هر چیزی داناست28.
قابل فهم بودن

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع قرآن کریم، کنترل اجتماعی، حمایت اجتماعی، جامعه شناسی Next Entries تحقیق رایگان با موضوع قرآن کریم، رفتار انسان، کدگذاری محوری، قانون گذاری