تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، مصرف کننده، نظام اجتماعی، کالاهای فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

زیادی از سرگرمی ام را ضمن مشارکت در فرهنگ عامه گذرانده ام .از تماشای تلوزیون لذت می برم .بعضی از برنامه ها را بسیار دوست دارم بعضی از رمان ها را خوانده ام و از تماشای فیلم های سینمایی لذت می برم با وجود این فکر نمی کنم که در نظام سرمایه داری دچار حماقت شده ام و آن چه را آن ها انجام می دهند دوست دارم.در حالی که از نظر بعضی از آن ها من بعضی از چیزهایی که آن ها برای لذت بردن تولید کرده اند استفاده می کنم .
جان فیسک کسی است که به مطالعه تبادلات فرهنگی از طریق فروشگاه ها و سوپر مارکت ها که به مفهوم سازی معنا منجر می شود می پردازد.به نظر فیسک تمام فعالیت ها نسبت به تقاضای تولید و مصرف جایی رد و بدل می شود که برای مثال ما در آن جا فردی هستیم که کنترل می شویم و استفاده از آن را تعریف می کنیم .به نظر فیسک وقتی یک ماده غذایی را از سوپرمارکت خریداری می کنیم ممکن است برای تغذیه ی ما باشد اما ما آن را به خانه می آوریم و از آن غذا می سازیم .چه معم.لی و چه ویژه ما به آن یک مفهوم فرهنگ روزمره ای می دهیم. (فیسک 2001 : 341)
جان فیسک در عین حال یکی از چهره های اصلی مدافع نگاه تعاملی میان فرهنگ سلطه و فرهنگ عامه نیز هست که در حوزه مطالعات فرهنگی فعالیت می کند .جان فیسک مدعی است که با نگاه متفکران اروپایی در حوزه فرهنگ عامه می توان به فهم فروشگاه های بزرگ مراکز فروش ویدئو کنار دریا ها ؛تبلیغات لباس جین ؛تولیدات تلوزیونی ؛غذا ؛مد و همه ی چرخش های معنایی در امریکا و استرالیا رسید .فیسک می گوید : من خیلی مایلم که با مفهوم تمایز تئوری فرهنگ شروع کنم .مفهوم تمایز کلید و رمز فروشنده است که ما میان فرهنگ پایین ؛پسا معنا و عمل و ویژگی های لذت بخش شکل های اجتماعی کسانی که قدرت مندند و کسانی که توانا و قدرتمند نیستند تفاوتی قائل هستیم.( بهار ص 159)
اصلاح لغوی فرهنگ عامه : فرهنگ عامه از دو اصلاح فرهنگ و عامه تشکیل شده است .فرهنگ از نظر فیسک به معنای درک و لذت و عامه و در مقابل سلطه قرار می گیرد .عامه از طریق مقاومت و واکنش در برابر نیروهای سلطه معین می شود اما نیروهای سلطه نمی توانند به طور کامل معانی ای را مهار کنند که مردم ممکن است تولید کرده باشند و همچنین پیوستگی های اجتماعی ای را مهار کنند که ممکن است مردم فراهم کرده باشند .زیرا مردم در جامعه بدون پناه نیستند بلکه آن ها با تعامل با ساختار ها آزادی دارند.از نظر او فرهنگ عامه در مقابل با نیروهای سلطه و در تعامل با زندگی روزمره به دست آمده است .
فرهنگ عامه در شرایط زیر سلطه تولید شده است .بوردیو در کتاب تمایز ؛زمانی که به رابطه میان طبقه های اجتماعی می پردازد و به بیان رابطه میان فرهنگ های بورژوازی و کارگری در فرانسه معاصر پرداخته است در این معنی فرهنگ؛محل حضور دو طبقه اجتماعی است .از طرف دیگر فرهنگ عامه همسان با فرهنگ طبقه ی کارگر نیست.هر چند همسان انگاشتن طبقه ی اجتماعی و ذائقه اجتماعی دقت کمتری دارد اما تاکید بوردیو بر ارتباط میان طبقه و فرهنگ است .تفاوت ذائقه دو نفر از یک طبقه اجتماعی بر اساس نحوه لباس پوشیدن ؛غذاخوردن ؛حرف زدن و..به طور کلی نشان داده می شود.
فیسک در تعریف فرهنگ عامه آورده است : فرهنگ عامه ؛فرهنگ بی قدرت ها و زیر سلطه هاست .این فرهنگ همیشه نشان دهنده ی علائم روابط قدرت پیگیری نیروهای سلطه و زیر سلطه است که برای نظام اجتماعی و تجربه ی اجتماعی ما مرکزی اند .فرهنگ عامه متناقض با خودش است .از نظر فیسک لذت های عامه که عناصر اصلی فرهنگ عامه اند و در مقابل لذت های سلطه شکل می گیرند .لذت های عامه به واسطه مردم زیر سلطه شکل می یابند .بنابراین لذت های عامه در بعضی از روابط مخالف با قدرت (اجتماعی ؛اخلاقی؛متنی ؛زیبایی شناسی؛وغیر ازآن ) به دست می آیند.افزون بر اینکه در درون جامعه و قتی تنوع گروه بندی وجود دارد تنوع لذت نیز وجود دارد.
از طرف دیگر عامه بودن به معنای استفاده از امور فرهنگی است .او در این زمینه آورده است : تلوزیون ؛کتاب ها ؛روزنامه ها ؛نوار ها و فیلم ها تا حدودی عامه اند.زیرا طبیعت شان به گونه ای است که افراد می توانند به شیوه ها و موقعیت ها ی متععد که دوست دارند آن ها را مورد استفاده قرار دهند ؛خواندن کتاب در کتابخانه ؛خانه ؛مدرسه حتی مسافرت؛خیابان و غیره حاکی از عامی بودن این کالاست .این معنی در بسیاری از کالاهای فرهنگی دیگر هم صادق است .پس تنوع استفاده از ان کالا حاکی از عامه بودن آن است از نظر فیسک در صورتی که کالاهای فرهنگی با منافع و لذت های افراد مرتبط باشند .می توانند معنی شان را از روابط اجتماعی و هویتی به دست آورند .فیسک برای فهم درست تر فرهنگ عامه ضمن بیان صفات و مشخصات فرهنگ عامه و فرهنگ توده ای به شباهت های آنان نیز اشاره کرده است که همه در ساختار های اجتماعی متفاوت شکل می گیرند زیرا جز فرهنگ مردم اند.از نظر او بر خلاف نظر بزرگان مکتب فرانکفورت و فرهنگ توده ای وجود ندارد .با وجود اینکه فرهنگ عامیانه فقط مختص جوامع روستایی نیست و در جوامع مدرن هم وجود ارد . ولی در نهایت این فرهنگ عامه است که اهمیت دارد .فرهنگ عامه با فرهنگ عامیانه نیز متفاوت است .فرهنگ عامیانه مختص جوامع اجتماعی ابتدایی نیست .این فرهنگ در جوامعه مدرن نیز یافت می شود .”سیل” چهار ویژگی برای فرهگ عامیانه نقل کرده است : 1- فرهنگ عامیانه عضویت فرد به گروه یا در مقابل با گروه نیز یافت می شود رقیب معلوم می کند .2- فرهنگ عامیانه به طور غیر رسمی؛شفاهی یا با امثال انتقال می یابدو میان فرستنده و گیرنده تفاوتی دیده نمی شود .3- فرهنگ عامیانه نه خارج از نهاد های رسمی با ثبات از قبیل کلیسا ؛نهاد آموزشی یا رسانه محقق می شود .هر چند که ممکن است از این نهاد ها اثر پذیریا بر آن ها اثر گذار باشد . 4- بیان واحد یا معینی از متون ادبیات عامیانه برای آن ها وجود ندارد “گولد” فرهنگ عامه را فرهنگی تعریف کرده است که جلوه های رفتاری آن به شدت شخصی ؛مبتنی بر خویشاوندی است که به طور غیر رسمی و سنتی و از طریق مقدسات کنترل می شود.چنین فرهنگی ممکن است و خود به شدت مورد تقدیس قرار می گیرد و نظام اخلاقی نیز بر آن سایه افکنده است .بر میراث شفا تکیه دارد و نسبتا ایستاست .و در محدوده ی بومی و محلی توسعه می یابد.

3-3-3- مصادیق فرهنگ عامه
بحث از فرهنگ توده ای از ده های 1920 و 1930 به طور مداوم در بین اندیشمندان و محققان در باب فرهنگ مطرح بوده است .ویلیامز در کتاب خود با عنوان لغت نامه فرهنگ و جامعه (1976)واژه عامه را از دید مردم تعریف می کند نه از دید کسانی که در صدد به دست آوردن امتیاز یا قدرت برای کترل اند؛فرهنگی که تعریف آن توسط دیگران انجام می شده است نه توسط مردم .
فیسک سعی کرده است به صورت های گوناگون به بیان متعدد فرهنگ در کتاب “درک فرهنگ عامه ” بپردازد.در فصل اول کتاب به بررسی لباس جین و تبدیل آن از کالایی برای رفع نیاز ملی مادی به کالای فرهنگی پرداخته است .از نظر فیسک این کالای پوششی در عین حال هویت افرین و بیان کننده فردیت آزاد و مدرن است . او در فصل دوم ” کالا ها و فرهنگ ” به این نکته اشاره کرده است که کالاهای تولید شده در فرایند تولید سرمایه داری برای سود بیشتر تولید و توزیع می شود .در حالی که استفاده و مصرف آن به وسیله مردم و با انگیزه و از نظر آن ها صورت می گیرد .در این سطح دیگر تولید کننده نقش زیادی ندارد .بلکه علاقه؛نیازو سلیقه مردم یعنی مصرف کننده اهمیت دارد .
بدین لحاظ است که در فرهنگ عامه صرفا به مصرف توجه نمی شود بلکه فرهنگ مصرف اهمیت دارد زیرا جریان فعال تولید و توزیع معانی و لذت های آن در نظام اجتماعی اهمیت دارد .به عبارت دیگر فرهنگ سرمایه داری شده فقط به معنی تولید و مصرف کالا معطوف نیست بلکه به معانی معطوف به کالاها و به نحوه و میزان مصرف آن نیز بستگی و تعلق دارد. این فرهنگ نمی تواند ز طریق سرمایه داری اعمال شود بلکه جریانی فعالی است و از درون زندگی روزمره و تعامل آن با نظام اجتماعی و سازمان تولید و توزیع به دست می آید.این نیز حاصل نظریه های متعدد در نحوه مصرف در عصر جدید است .رای مثال بوردیار مصرف را همانند یک فرایند مادی تلقی نمی کند .به نظر او ایده ها آن قدر مهم اند که باید مصرف شوند نه کالا و ابژه .مصرف فقط به تولید بر نمی گردد بلکه به معانی ای فرهنگی معطوف می شود که در بر دارد.این است که بوردیار مصرف را موضوعی فرهنگی و معنایی می داند که بر نشانه های فرهنگی و روابط میان نشانه های آن تاکید می کند.
بوردیو نیز به نقش مصرف و نقش نمادین آن اشاره می کند و مصرف را عنصری نمادین می داند لذا مصرف تنها یک فعالیت و فرایند اقتصادی نیست بلکه یک فرایند اجتماعی و فرهنگی نیز هست.
از این منظر فرهنگ توده ای که مکتب فرانکفورت آن را پدیده ای در دست نظام سرمایه داری می داند امکان تولید و حیات ندارد .فرهنگ هرگز این گونه تولید نمی شود و مردم هم مانند توده عمل و زندگی نمی کنند.فرهنگ عامه به واسطه مردم تولید می شود نه به واسطه صنعت فرهنگ همه ی صنایع فرهنگی می توانند منابع فرهنگی یا متونی برای اشکال گوناگون مردم و برای استفاده در جریان های جاری زندگی به کار روند.
این معنی و قضاوت درباره مردم و نقد صنعت فرهنگ از باور داشتن به وضعیت تناقض گونه ای است که در جریان تولید کالا به وجود می آید از نظر او کالا و متنی که برای فرهنگ عامه ساخته می شود باید دربردارنده ی نیروهای سلطه و فرصت هایی برای مخالفت و مقاومت در مقابل سلطه باشد زیرا فرهنگ عامه به واسطه مردمی ساخته می شود که در میان تولیدات صنایع فرهنگی و زندگی هر روزه زیست می کنند.تولیدکنندگان کالاها که سازنده این عرصه اند. بدین لحاظ است که مردم می توانند هم لباس جین بپوشند و هم اینکه آن را از بین ببرند یا اینکه با نظام معنایی متفاوت از آن استفاده کنند( بهار ؛159-160).
جان فیسک پا را فراتر می گذارد و به قدرت محفوظ مانده در مخاطب و مصرف کننده اشاره می کند که عبارتنداز :1- قدرت برای ساختن معنا؛لذت ها و هویت های اجتماعی 2- قدرت برای ساختن نظام اقتصادی و اجتماعی فیسک اولی را نشانه ای و دومی را قدرت اجتماعی می خواند در عین حال به نظر او این دو قدرت با هم رابطه نزدیکی نیز دارند بنابراین از نظر فیسک مصرف کننده ها قدرت دستکاری دارند.
او برای نشان دادن اهمیت مردم در فرهنگ عامه و انتقاد به نگاه فرانکفورتی در اغراق گویی نسبت به نقش صنعت فرهنگ و در سطح خرد و کلان به بررسی استفاده از لباس جین و نحوه ی تولید و مصرف تلوزیون پرداخته است.
الف – مثال اول لباس جین : از 125 دانشجوی کلاسش 118 نفر در یک روز خاص که او در خواست کرده بود لباس جین پوشیدند.با وجود اینکه هفت نفر باقی مانده نیز شلوار جین داشته اند ولی از پوشیدن آن امتناع کرده اند.او به طور کنایه ای این سوال را مطرح کرده است که :آیا کالاهای عامه ی دیگری از قبیل برنامه ی تلوزیونی ؛فیلم سینمایی ؛ نوار موسیقی و از این قبیل اینقدر استفاده عمومی دارد؟ او به جوانان غیر دانشجو مردان و زنان گروه های اجتماعی دیگر که از لباس جین استفاده می کنند اشاره کرده است به عبارت دیگر او مدعی است که لباس جین یک کالای عمومی است که بیشتر مردم از آن استفاده می کنند .بدین لحاظ تحقیق و بررسی درباره آن طریق خوبی در شناسایی فرهنگ عامه است.فیسک برای استفاده از لباس جین دو دلیل آورده است :1- دلیل کارکردی استفاده از آن است زیرا لباس جین ساده ؛راحت و محکم است .بعضی از مواقع تولید؛توزیع و نگهداری آن نیز ارزان قیمت و کم زحمت است .به این دلیل تهیه لباس جین مفید دانسته شده است
2- فرهنگی : این لباس حاکی از داشتن معانی ؛لذت ها و هویت است در نتیجه نخست اینکه مصرف یعنی تولید مجدد کالاهای فرهنگی و دوم اینکه تولید و مصرف این کالاها به دنبال آن معنا و لذت حاصل می شود.
از نظر او مفید بودن لباس جین امری مقدم بر فرهنگی بودن آن است.به طور خاص مفید بودن جین بحثی است که در هر مقوله اجتماعی دیده می شود.با توجه به توصیفی که دانشجویان کلاس درباره ی معنایی دادند که آن ها از

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، ایدئولوژی، فرهنگ مصرف، صادق هدایت Next Entries تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، زندگی روزمره، مصرف کننده، کالای فرهنگی