تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، ایدئولوژی، فرهنگ مصرف، صادق هدایت

دانلود پایان نامه ارشد

؛تاریخ بیهق ابوالحسن علی بن زید بیهقی ؛تاریخ قم حسن بن محمد قومی ؛تاریخ طبرستان ابن اسفندیار؛فرسنامه ی ابن بلخی ؛تاریخ کرمان افضل الدین ابوحامد کرمانی و… می توان یاد کرد .از منابع مهم دیگر ،فرهنگ ها و واژه نامه هایی است که در طول قرون نوشته شده و در آن ها به لغات و ترکیبات عامیانه و معانی و مفاهیم آن ها اشاره شده است.همچنین با مطالعه آثار ارزنده ؛متنوع ؛نظم و نثر فارسی که از آغاز تا کنون در دسترس ماست با اندیشه ها؛اصطلاحات؛مقالات و حکایات و امثال و حکم و دانش ها و ارزش های عامه آشنا می شویم .علاوه بر این ها سفرنامه ها و سیحت نامه هایی که توسط سیاحان و جهان گردان خارجی و ایرانی نوشته شده می تواند وسیله خوبی باشد برای آشنایی با بعضی از موضوعات فرهنگ مردم ایران گشوده شدن باب رفت و آمد برغرب بر روی ایرانی ها در زمان قاجار موجب شد تا فرهنگ مآبی و غرب گرایی ذر ایران رواج یابد و توجه به آداب و سنن مذهبی و ملی شکوه و گلایه داشتند در صدد نوشتن رسالات و مقالاتی برآمدند که درآن ها به حفظ و نگهداری آداب و سنن و ارزش و اعتبار آن تاکید می شد و حالات و عادات فرهنگی مآبها مورد انتقاد و عیب جویی قرار می گرفت که از آن جمله می توان از کتاب های “پند نامه ملاباجی” نوشته محمد حسین زنجانی “حدیقه الآداب”اثر میرزا عنایت الله خان تفرشی و “شوخ و شیخ” از نویسنده ای گم نام و کتبی از این قبیل یاد کرد .
ص 70: در ایران دیر زمانی نمی گذرد که کوشش های اساسی در زمینه گردآوری مردم آغاز شده است .از ایرانیان نخستین کسی که با روش غربی به کار تدوین فولکلور پرداخت میرزا حبیب اصفهانی متخلص به دستان است .وی در تحقیق ادبی شیوه جدیدی در پیش گرفته بود .در دوره ناصرالدین شاه قاجار زندگی می کرد.به خاطر دلبستگی به فرهنگ عامه به چاپ دیوان “البسه نظام الدین محمود قاری یزدی ” و دیوان و منظومه کنز الاشتهاری بسحاق اطعمه و منتخبات عبید زاکانی پرداخت و کتاب حاجی بابای اصفهانی اثر جیمز موریه فرانسوی را ترجمه کرد .کتاب جیمز موریه حاوی آداب و رسوم ایرانی است که متاسفانه با غرض ورزی همراه می باشد (همان، ص 359-405)
از آنانی که آثارشان خیلی زود توانستند با مردم رابطه و پیوند برقرار کنند .سد اشرف الدین حسینی معروف به نسیم شمال است که در روزنامه خود توجه زیادی به زبان گفت و گو داشت و از اصطلاحات و تعبیرات رایج عامه در اشعار ساده و پیرایه اش که طرفداران پر و پا قرص هم داشت استفاده می کرد.شادروان علامه حلی ؛علی اکبر دهخدا با توجه به زبان عامه و محاوره ای به نوشتن “چرند و پرند” در روزنامه صور اسرافیل پرداخت و غنای این زبان و طریقه استفاده آن رادر ادب رسمس نشان داد و سر مشقی شد برای نویسندگان فارسی زبان .
در راس پژوهندگان فرهنگ عامه از شادروان صادق هدایت باید سخن گفت .او در این زمینه کوششی پیگیر داشت .کتاب نیرنگستان را که محتوی بسیاری از آداب و رسوم و عادات ایرانی است به رشته تحریر در آورد.محققان پیش از هدایت؛فرهنگ عامه را در چند موضوع خلاصه می کردند و به وسعت دامنه آن نمی اندیشیدند ولی صادق هدایت برای آگاهی علاقه مندان و دست اندر کاران به تشریح موضوعات مربوط به فولکولور پرداخت.و یادآور شد که “امروزه فولکولور توسعه شگفت آوری به هم رسانیده ؛ابتدا محققین فولکولور فقط ادبیات توده مانند:قصه ها؛افسانه ها؛ترانه ها؛مثل ها؛معما ها ،متلک ها,و.. جست و جو می کردند .کم کم تمام سنت هایی که افواها آموخته می شودو آن چه مردمان در زندگی خارج از دبستان فرا می گیرند جزو آنان گردید.چندی بعد جست و جو کنندگان اعتقادات و اوهام ،پیشگویی راجع به وقت ،نجوم؛تاریخ طبی،طب و آن چه دانش توده نامیده می شد مانند گاه نامه ،سنگ شناسی ،گیاه شناسی،جانورشناسی و داروهایی که عوام به کار می بردند به این علم افزودند .سپس اعتقادات و رسومی که وابسته به هر یک از مراحل گوناگون زندگی مانند:تولد،بچه گی،جوانی؛زناشویی،پیری،مراسم سوگواری ؛جشن های ملی مذهبی و عاداتی که مربوط به زندگی عمومی می شود از جمله پیشه ها و فنون توده جزو این علم به شمار می آمد.زیرا هر پیشه ای ترانه ها و اوهام و اعتقادات مربوط دارد.مثلا فولکولور شکار یا ماهیگیری جداست و هر شغلی ممکن است نزد محقق این فن بایگانی علی حده داشته باشد .همچنین کتاب هایی از دست توده مردم بیرون آمده مانند بهرام و گلذام؛خاله سوسکه ؛عاق والدین و..باید جمع آوری و مطابق تاریخ فلسفه بندی شود( هدایت ص448)
در زمینه فولکولور ایران خارجیان هم دست به تحقیقات دامنه داری زده اند که از این میان ذکر نام پتسی دولاکروا نویسنده کتاب هزار و یک روز؛الکساندرخوجکو گردآورنده جنگ شهادت،کنت دوگوبینو نویسنده قصه های عامیانه ایرانی ؛کریستین مولف مجموعه قصه های فارسی ،سوریمر جمع آورنده فرهنگ مردم کرمان ؛ژوکووسکی نویسنده نمونه آثار ملی ایران ،راماسکوییچ مولف دوبیتی های ملی فارسی ،زاروبین تدوین کننده فولکلور و افسانه های بلوچ؛هانری ماسه نویسنده معتقدات و آداب ایرانی و دونالد سون ،کیمسیا روفوروزنفلد و…
مرحوم جلال آل احمد در زمینه گرد آوری فولکلور و تحقیق در روستاها و شهرهای ایران و نشر چند تک نگاری زحماتی را متحمل شد .همزمان با وی دکتر غلامحسین ساعدی ،سیروس طاهباز ،جواد صفی نژادو چند تن دیگر مونوگرافی ها و تحقیقات ارزنده ای را در مورد شناخت زندگی و اندیشه مردم گوشه و کنار ایران ارائه دادند.احمد شاملو با نشر کتاب کوچه کار کذشتگان را در زمینه گردآوری و توضیح صفات و اصطلاحات و داستان ها و امثال و جز آن دنبال کرد( بیهقی ص73-67)
3-3-فرهنگ عامه
بحث فرهنگ عامه برای این مهم است که با هویت فرهنگ توده ای گره خورده است .ایده ای که از دهه 1920 و 1930 شکل خاصی به خود گرفت .پیدایش رسانه های جمعی که به دنبال آن بحث از اوقات فراغت و تجاری شدن فرهنگ را پیش می آورد .این مطالعه را جدی تر مطرح می کند .ویلیامز واژه عامه را واژه مردمی تعریف کرده است .به نظر او فرهنگ نه با مردم بلکه توسط دیگران تعریف می شود و بحث های پست تر مثل ادبیات عامه و مطبوعات عامه که از ادبیات حرفه ای متمایز می شود جز فرهنگ عامه محسوب می شود (به نقل از استریانی 1380؛24 ویلیلامز ؛1990-1996).
فرهنگ عامه به سه مسئله اشاره می کند :
1- کجا و چگونه ایده فرهنگ عامه به وجود آمد و اینکه چه کسانی به عنوان سازندگان تفکر فرهنگ عامه محسوب شوند .به عبارتی شناخت مردم از جمله طبقه پایین جامعه ؛نخبگان و کسانی که به مسند قدرت تکیه دارند.از جمله دغدغه های توجه به فرهنگ عامه است .
2-مسئله دوم به آثار تجاری و صنعتی شدن فرهنگ عامه می پردازد .سوال این است که آیا مفهوم کالایی شدن برای فرهنگ نیز صدق می کند و فرهنگ همانند یک کالا شکل تجاری به خود می گیرد؟
3-مسئله سوم فرهنگ عامه به نقش ایدئولوژیک فرهنگ عامه معطوف می شود .سوال این است آیا فرهنگ عامه برای ایجاد خط فکری به مردم پدید آمده است ؟یعنی گروهی مردم را به پذیرفتن و پیروی از عقاید خود وادار می کنند ؟ به عبارتی بخش کردن جامعه به دو شکل ؛کسانی که در مسند قدرت اند و کسانی که از طریق این افراد کنترل اجتماعی می شوند درست است ؟
“لنبیت ولاکات ” وقتی درباره شکل بندی قرائت داستان های عامه پسند صحبت می کند این نظر را رد می کند که کارکرد اصلی متون داستان ههای عامه پسند القای ایدئولوژیک است .در واقع این داستان ها وسیله ای راحت و همیشه موثر برای انتقال فرهنگ مسلط اجتماعی و صنایع فرهنگ سازی به توده ها ی فریب داده شده و آلت دست قرار گرفته شده است .
یکی از اشکالات چنین دیدگاهی این است که چندان از افشای دائمی ایدئولوژی های مسلط فراتر نمی رود .اما برخی از فرهنگ ها مستقلا بحث می کنند به عنوان فرهنگی که مردمی است و کسی آن را نساخته است .
هبیدج فرهنگ عامه را همان چیزی می داند که در یک مجموعه از بدایع ساخت بشر به طور عمومی در دسترس اند.مثل فیلم ؛نوار ؛موسیقی ؛پوشاک؛ برنامه های تلوزیونی ؛وسایط حمل و نقل و…(هبیدج 1998به نقل از استریانی 1380) با تفسیر هبیدج فرهنگ عامه ساخته خود مردم است نه ساخته مسند نشینانر قدرت که خط فکری و ایدئولوژی مردم را در اختیار دارند .
برخی به جنبه های منفی فرهنگ عامه اشاره می کنند .در عین حال که جنبه مثبت آن را نیز یادآوری می کنند .در بسیاری از مواقع آن ها مفهوم فرهنگ توده ای را همان فرهنگ عامه می دانند که غیر منسجم است .استریانی فرهنگ توده ای را متشکل از افراد پراکنده ای می داند که هیچ رابطه منسجم و معناداری با هم ندارند .روابط آن ها قراردادی ؛سرد و فاقد انسجام است .آن ها در عین حال نمی دانند که کدام روش خوب و کدام بد است چون توده سلیقه و قوه تمیز دادن ندارد (استریانی 1380؛31-30) و طبقه ممتاز جامعه است که نهاد های قدرت را کنترل می کند .از نظر استریانی مرز خاصی میان فرهنگ عامه و توده نمی توان قائل شد و هر دو ساخته و در کنترل نخبگان جامعه اند .
3-3-1- آراء میشل دوسترو
میشل دوسترو ضمن توضیح کامل تر این عقیده ؛فرهنگ مردمی را به عنوان فرهنگ عادی و مردم عادی تعریف می کند .یعنی فرهگی که به صورت روزمرگی و در فعالیت های پیش پا افتاده ساخته می شود که در عین حال هر روز صورتی تازه به خود می گیرد به نظر او خلاقیت مردمی از میان نرفته است .ولی الزاما در همان جایی نیست که مردم آن را جست و جو می کنند .یعنی در تولیدات و محصولات به آسانی قابل شناسایی نیستند این خلاقیت اشکلاتی متعدد و پراکنده دارد.برای پی بردن به این خلاقیت باید به هوش عملی افراد عادی به ویژه در نحوه به کارگیری تولید انبوه پی برد .در برابر تولیدی عقلای به عقیده دوسترو موضوع عبارت از نوعی تولید است .اگرچه این تولید خود را با محصولاتی خاص نشان نمی دهد اما با شیوه های ” کفایت به آن چه هست” یعنی به شیوه های به کارگیری محصولات تخمین شده از سوی نظام اقتصادی مسلط خود را متمایز می سازد. (همان ص 153 )
بنابراین دوسترو با توجه به اهمیت مصرف در گسترده ترین معنای آن ؛فرهنگ مردمی را به عنوان نوعی فرهنگ مصرف تعریف می کند.از نظر او شنناسایی فرهنگ مصرف دشوار است .چه ویژگی آن نیرنگ و پنهان کاری است .از سوی دیگر مصرف تولید فرهنگی بسیار پراکنده است .به همه جا راه می یابد اما به گونه ای نه چندان چشم گیر به بیان دیگر مصرف کننده از طریق محصول هایی که مصرف می کند قابل شناسایی و توصیف نیست .” عامل” را باید در چهره مصرف کننده باز یافت .میان او(که محصول هایی را مصرف می کند) و محصولی که مصرف می شود فاصله ای وجود دارد که به نحوه استعمال محصول ها مربوط می شود .پژوهش در فرهنگ های مردمی موضوعات خود را درون این فاصله ها جست و جو می کند .بنابراین خود روش های استفاده باید موضوع تحلیل قرار بگیرد .به عقیده دوسترو روش های استفاده ” مهارت های عمل ” اند که متناسب با مورد به ” خرده کاری” بازیابی یا شکار غیر مجاز شباهت پیدا می کنند .یعنی به عمل کردهایی با اشکال متعدد و ترکیبی و همیشه گمنام . با این شیوه های ” کفایت به آن چه هست” مصرف کنندگان به هستی معنایی می دهند که با آن چه در محصولات استاندارد شده مطرح بود متفاوت است .(کوش 1381: 122-121)
3-3-2- آراء جان فیسک
جان فیسک با علاقه به مطلعات فرهنگی ؛کار را از انگلستان به عنوان دانشجو و سپس مدرس شروع کرد و در نهایت در دانشگاه “ویسکیانسین” مدیسن آمریکا به مطالعاتش پایان داده است .او به طور وسیعی درباره ی فرهنگ عامه کتاب های متعدد نوشته است او مولف کتاب ” خوانش تلوزیون ” است و مقدمه ای برمطالعات ارتباطات ؛اسطوره عاج و فرهنگ تلوزیون ارائه داده است .او همچنین مدتی به عنوان ویراستار مجله مطالعات فرهنگی مشغول به کار بوده است.
او به دلیل علاقه اش به فرهنگ عامه به عنوان فردی عادی و در عین حال دانشمند اشاره کرده است ؛بازی ها و شیوه های تلوزیونی را تماشا می کنم برای اینکه آن ها برای من بسیار سرگرم کننده ان و به لحاظ نظری به آن ها علاقه دارم و جست و جو گری ام را تقویت می کنند.آن ها را به عنوان سرگرمی و کار عملی تجربه می کنم .پنجاه سال دارم و بخش

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، شعر فارسی، قهوه خانه ها، حسین کرد Next Entries تحقیق رایگان با موضوع فرهنگ عامه، مصرف کننده، نظام اجتماعی، کالاهای فرهنگی