تحقیق رایگان با موضوع صنایع دستی، عصر تیموری، هنرهای زیبا، ناصرالدین شاه

دانلود پایان نامه ارشد

163)
«در اواخر دوره مغول و مخصوصا در عصر امپراطوری تیموریان به صنعت بیشتر توجه میشد و از این جهت سبک جدیدی در فلزکاری به وجود آمد. اشکال و تصاویری که قیافه و لباس اعضا دربار ایران را داشتند به جای اشکال و تصاویر عربی دوره قبل را گرفتند، مخصوصا ترصیع فلز در عصر تیموری به منتهی درجه ترقی رسید». (کریستی ویلسون، ،174)
«در عصر تیموری به علت علاقه وافر تیمور به هرگونه تجملات و زینت فن میناسازی هم بسیار متداول شد و در گوشه و کنار کاخهای وی بر روی در و چلچراغ و جعبه و نظایر آن آثار مینایی مشاهده میشده است. در این دوره با پیشرفت هنر ترصیع، از صنعت و هنر میناکاری استفاده شایان توجهی به عمل آمد». (مهرپویا، 1365، 14)
«در روزگار صفویه زمینه و جهت هنر میناکاری و فلزسازی تغییر یافت، ظروف نقره ایران به نقوش مینیاتور از قبیل مجالس بزم در دربار یا مجالس شکار یا اسب سوار و غیره مزین گشته بود، و نمونههای متعددی از این نوع ظروف امروز در موزههای مغرب زمین و در موزه ایران باستان موجود است. در موزه ایران باستان از این دوره آفتابه و شمعدانهای متعدد و لگن و روتکامیهای بزرگ از برنج میناکاری شده یا از نقره موجود است که بیشتر آنها کار خراسان است». (دبیری، 1355، 12)
«ترکیبات مینا تا آن دوره حتی زمان حاضر نیز تغییری پیدا نکرده است. به طور کلی ایرانیان در پدیدآوردن رنگهای گوناگون مهارت داشتهاند؛ فیالمثل رنگ سفید برای زمینه و رنگ سبز شفاف، فیروزهای، آبی لاجوردی، آبی رویال را با کیفیت مناسب میساختند و استفاده میکردند. آنها غالباً از رنگ قرمز استفاده نمیکردند و طرحها بر مبنای نقشهای اسلیمی و گل و بیشتر بر روی زمینه مس و گاهی طلا و نقره بود که به صورت فنجان، کوزه، آفتابه، سینی و غیره ساخته میشد». (دقت، 1378، 17)
«آفتابه مسی میناکاری که در موزه آستان قدس خودنمایی می کند یکی از آثار هنری ایرانیان است که در قرن 12 هجری ساخته شده و با نقوش شاخههای گل ریز و ساقههای مو آویخته با برگ و میوه به رنگ آبی و ترنج برجسته با نقش بوتههای گل سرخ و نقوش هندسی با رنگ مایل به سبز بر جلوه مینای آن میافزاید. بلندی آن 5/32 و گشادی آن 15 سانتیمتر است. واقف و سازنده آن معلوم نیست.» (سپریان، 1343، 72)
«شاردن، جهانگرد فرانسوی نیز در سیاحتنامه خود اشارتی به کفچههای (قاشقهای) بزرگ زرین و تزیین شده با مینا کرده و در تعریف کلی از آنها نوشته که مشتمل بر طرحی از پرندگان و حیوانات بر زمینه گل و بوته به رنگ آبی کمرنگ، سبز، زرد و قرمز بوده است. همچنین در عصر صفویه صندوقهای مزار بزرگان را با مینا تزیین میکردهاند چنانچه صندوق روی مزار شیخ صفی الدین اردبیلی که نمونه بدیعی از مینای عصر صفویه را در بردارد گواه این مدعا است». (دقت، 1378، 18)
«بعد از صفویه به علت اوضاع خاصی که در ایران به وجود آمد، تا مدتها از کارهای فلزی و میناکاری چندان خبری نبود و یا حداقل اگر بود، از رونق ویژهای برخوردار نبود. در زمان افشاریه و زندیه کمتر میتوان نشانههایی از فلزکاری و نقاشی روی فلز سراغ گرفت». (تجویدی، 1355، 13)
«اما جای تردید نیست که میناکاری (لااقل بر سیم و شاید بر مس و مفرغ) در زمان زندیه در ایران مرسوم بوده است زیرا نمونه تنگ مینایی بینظیری است بر زمینه زر که از آن زمان بر جای مانده است». (وی، پی، مین، 1355، 52)
«از جمله روشهایی که برای تزیین ظروف زرین و سیمین بعد از دوران صفویه معمول گردید و در دوران قاجاریه راه کمال پیمود طریقه میناکاری ظروف است. هنرمندان توانستند نقوش زیبایی را با لعاب رنگارنگ بر روی اشیاء زرین و سیمین جلوه دهند.
زرگران دوره قاجاریه ظروفی که جنبه صنعتی داشت ساخته و روی آن را با مینا نقاشی کردهاند. قلیانهایی از طلا و نقره ساخته و روی ان را طرحهای برجسته انداخته و با مینا و سنگهای قیمتی تزیین نمودهاند». (کریستی ویلسن، ،211)
«در این روزگار قطعات و لوحههای مینایی بر روی انواع لوازم مانند: تخت، کرسی، صندلی، جعبه، سرقلیان، کوزه عطردان و انفیه دان و لوحههای فراوان از مینا به منظور آرایش مقبره بزرگان دین ساخته شده و برای تزیین اماکن مقدسه و متبرکه بر روی ضریح، درها و غیره نصب شده است». (مهرپویا، 1365، 14)
«یکی از آثار مهم و ممتاز هنر دستی ایران تخت خورشید معروف به تخت طاووس است که در سال 1215 هجری به وسیله استادان و زرگران و جواهرتراشان و میناکاران و طراحان اصفهانی زیر نظر “حاجی محمدحسین خان صدر اصفهانی ملقب به امینالدوله و نظامالدوله” به ساختن تخت مشغول شدند و قبل از فرارسیدن نوروز سال 1216 هجری آن را تمام کرده برای جلوس فتحعلیشاه از اصفهان به تهران حمل کردند». (حقیقت، 1369، 670)
از زمان فتحعلیشاه (1212-1250 هجری) تعدادی مینای زرین در دست است و بیشترین این نمونهها در مجموعه جواهرات سلطنتی است. جمله میناکاریهای این مجموعه بر زمینه زر است که بهتر از هر فلز دیگر رنگهای گوناگون را میپذیرد و سایه رنگها را نمودار میکند و بیشتر میناکاریها دارای دستخط استادکار و گاه تاریخ است و این نشان میدهد که استاد میناکار به هنر خویش مباهات دارد. (غلام خانه زاد علی، کمترین محمدمحسن امیر کلهر، قاسم بن نجفعلی، محمد جعفر، حسین علی و …)» (وی بی مین، 1355، 110، 52)
«میرزابابا و مهرعلی، علی باقر و محمد جعفر، از نقاشان بزرگ دربار فتحعلیشاه قاجار بودند که از چهره پادشاه آثاری به شیوه مینیاتورسازی در مقیاس ریز نقش بر اشیاء درودگری و میناکاری زینتی نیز پدید آوردند.» (دبلیو خریه، 1374، 225، 229)
«از رنگهای ویژه دوره قاجار که در اغلب ظروف مینایی این عصر دیده میشود، رنگ قرمز است و از خصوصیات طرحهای مینایی این زمان میتوان از بوتهسازی نام برد». (تجویدی، 1355، 14)
«هنر میناکاری نیز چون بسیاری از هنرهای دیگر ایرانیان، با مرگ فتحعلیشاه مدتی نقصان دید تا آنجا که در زمان ناصرالدین شاه (1314-1264) حیاتی دوباره یافت.
در این زمان بود که استادانی چیرهدست باز به میدان آمدند و هرچند هیچ یک نتوانستند از پیشینیان خود پیشی گیرند، چند تنی را با ایشان برابر میتوان دانست. با این همه رنگهای زنده و متنوعی که متداول میناکاری زمان فتحعلیشاه بود، یا از توان هنری میناکاران بعدی بیرون بود و یا دیگر خریدار نداشت و از این روی رفته رفته از میان رفت».(وی بی مین، 1355، 52)
«در سراسر دوران فرمانروایی ناصرالدین شاه میناکاری منقوش و خصوصا نقاشی زیرلاکی به مقدار هنگفت تولید میشد. سر مق یا ملاک اصلی به توسط (آقا) نجف وضع گردیده و با پالایش روز افزون در دست برادر جوانترش محمد اسماعیل که متخصص در اجرای موضوعهای (نقش مایه) اروپایی داشت، و نیز با مددکاری سه فرزندش محمد کاظم و جعفر و احمد، رونق و کمال یافته بود. کاظم و جعفر در میناکاری منقوش همتا نداشتند». (دبلیو خریه، 1374، 230)
«مولف کتاب «جغرافیای اصفهان» در سال 1294 هجری درباره صنف میناکاری اصفهان مینویسد که میناکاری در اصفهان استادان معروف داشت مانند آقاعلی فرزند آقا باقر نقاش که در فن نقاشی و میناسازی هم ردیف پدرش بود و در اواخر سلطنت محمدشاه قاجار در گذشت. (حدود 1264) و اینک برخی از نقاشان این زمان در هنر میناکاری هم استادی دارند و اگر به آنها سفارش کار مینا بشود مانند استادان مشهور گذشته از عهده انجام آن برمیآیند و هماکنون سرقلیانهای بسیار خوب مینا میسازند». (حقیقت، 1369، 678)
«در ابتدای سلطنت رضا شاه، یک نفر آلمانی به نام «مارتین» موسسهای در شهر اصفهان ایجاد نمود و با کمک و مجاهدت هنرمندان با ذوق ایرانی ساختن مینا بر روی نقره به صورت ختایی و اسلیمی رواج یافت. آنگاه رنگهای لطیف اروپایی به وجود آمد و هنرمندان میناساز ایران، در توسعه آن اهتمام ورزیدند و بار دیگر هنر مینا اعتبار و اهمیت گذشته خود را بازیافت و به دوران طلایی رجعت نمود». (غرشی، 1342، 23)
«رواج صنعت میناکاری در اصفهان از دوران پهلوی و حدود سال 1310 شمسی و مخصوصا طی سی سال اخیر این صنعت به وسیله یکی از استادان هنرمند و بنام اصفهان «آقای شکرالله صنیعزاده» بسط و توسعه یافت و شاگردانی در این مکتب تربیت شدند که هریک کانون دیگری در هنر میناکاری به وجود آوردند». (هیواموتوگلاک، 1356، 163)
«برای ترویج و آموزش این هنر در سال 1332، کارگاه میناسازی از سوی اداره کل هنرهای سنتی وزارت فرهنگ و هنر آن روز تأسیس شد. “احمد رائض” که از استادان این هنر بود و پیش از آن در خدمت استادانی مانند “مرحوم حاج مصورالملکی، مرحوم حاج میرزا آقا امامی” دقایق و ظرائف هنر مینا را آموخته بود. به سرپرستی این کارگاه برگزیده شد. استاد احمد رائض در آن تاریخ تا چند سال پس از انقلاب اسلامی، با ممارست کامل و دقت فراوان به امر تکمیل این فن و آموختن آن به معدود شاگردان خود کرد و نیز ساخت آثار مینایی جالب و متعدد و به کوره بردن آثار مینایی را که توسط استاد دیگری چون حاج حسین اسلامیان، استاد عباس جلالی سوسنآبادی و دیگران تهیه شده بود، به عهده گرفت و موفق شد یادگارهای با ارزش را در این زمینه برجای بگذارد.
در آغاز تأسیس این کارگاه میناسازی، استاد اکبر تجویدی با استفاده از بورس تحصیلی یونسکو به مدت یک سال و نیم به اروپا رفت و در مراکزی مانند پاریس و لیموژ (هنرمیناسازی ژنو) به تکمیل این هنر پرداخت و در بازگشت مدتی به ساخت پارهای از لوحههای مینایی در کارگاه یاد شده مشغول بود که بعضی از آنها هنوز موجود است. از دیگر هنرمندان این کارگاه خانم پروانه نراقی و شادروان علیرضا منوری بودند که آثار این افراد نیز در کارگاه میناسازی وزارت فرهنگ و آموزش عالی موجود است». (مهرپویا، 1365، 14)
«آثار کارگاهی میناسازی زیبای کشور تاکنون در نمایشگاههای مختلف جهانی نمایش داده شده و مورد توجه و استقبال واقع گردیده است.
در سال 1959 م. آثار میناسازی کارگاه مزبور در نمایشگاه جهانی بروکسل عرضه گردید و به اخذ مدال نقره و دیپلم هنری افتخاری نایل آمد.
«در نمایشگاه ژاپن نیز آثار میناساز هنرهای زیبای کشور با حسن استقبال و تحسین بینندگان روبرو شد. از آثار کارگاه میناسازی هنرهای زیبای کشور تاکنون به سلاطین و روسای جمهور و شخصیتهای عالی قدر خارجی، که به کشور ما سفر کردهاند نمونههای جالبی اهدا گردیده و هنر هنرمندان ما مورد توجه و تحسین آنان قرار گرفته است.» (فرشی، 1342، 24)
«سنت ساخت ضریح در روزگار ما به خوبی حفظ شده و تاکنون ضریحهای عالی و گرانبهای مزین به طلا و نقره برای حرم بعضی ائمه معصومین علیهمالسلام، مرقد امامزادگان و بزرگان مذهب جعفری ساخته شده است.بسیار بجاست که در این فرصت از زحمات استاد مسلم این هنر شادروان صنیعزاده، یاد و تقدیر شود». (مهرپویا، 1365، 14)
در عصر حاضر اساتید بزرگی وجود دارند که از هنر هنرمندان گذشته خود پاسداری میکنند و آن را به آیندگان عرضه میدارند از آن جمله میتوان به استاد مرحوم زرقونی، استاد مرحوم صنیعزاده، استاد مرحوم فیضالهی، آقایان غفاریان، هنردوست، اسماعیلی، فقیهی و … اشاره کرد.
لازم به ذکر است آقای حیدر صنیعزاده فرزند مرحوم شکرالله صنیعزاده فارغالتحصیل از دانشگاه پردیس اصفهان، رشته صنایع دستی در سال 71-1370 رسالهای با عنوان «میناکاری در هفتاد سال (1370-1300)» تهیهکردهاند که مطالعه آن به علاقمندان توصیه میشود.
2-12 استانداردسازی
یکی دیگر از معضلات صنایع دستی نداشتن استاندارد میباشد. از آنجایی که در شرایط موجود میتوان استاندارد را دروازه ورود به بازارهای جهانی دانست، موضوع استانداردسازی صنایع دستی امری مهم و ضروری به نظر میرسد. آنچه که قابلیت تکرار داشته قابلیت استاندارد شدن را نیز خواهد داشت. صنایع دستی در جایگاهی که به تولید انبوه تبدیل میشود میتواند حداقل استانداردها را شامل شود.
لزوم استانداردسازی در شیوههای تولید و کارگاههای تولید صنایع دستی میتوانند اولین قدم به سوی استانداردسازی میباشند. عدم وجود کارگاههای استاندارد باعث افت کیفیت در تولید کالا خواهد بود به این معنی که تولید استاندارد

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع دوران اسلامی، کتابخانه ملی، هنرمندان ایرانی، عصر سلجوقی Next Entries تحقیق رایگان با موضوع صنایع دستی، جامعه آماری، روش شناسی، در بازارهای جهانی