تحقیق رایگان با موضوع روش تحقیق، جامعه شناختی، کنترل اجتماعی، جامعه شناسی

دانلود پایان نامه ارشد

ن به صورت یک دیدگاه استدلالی و قابل دفاع، تاکنون انجام نشده است. و همین امر ما را با یک مسأله نظری و متعاقباً با یک مسأله اجتماعی، مواجه ساخته است. و آن را به یک ضرورت پژوهشی تبدیل کرده است. (به عبارت خلاصه: 1. مسأله ای وجود دارد؛ 2. حل این مسأله منوط به پژوهش است؛ 3. در این باره، پژوهشی صورت نگرفته است؛ 4. پس انجام یافتن این پژوهش ضروری است).
1-3- اهداف
هدف اصلي اين تحقيق، «استخراج و تنظيم آموزه‌هاي قرآن دربارة راهکارهای كنترل کجروی» است. همچنین در كنار هدف اصلي، اهداف كلان دیگر نيز در نظر گرفته شده است:
1. زمينه‌سازي برای تدوين نظریة كنترل اجتماعي اسلامي؛
2. ارائه راهكارهاي عملي كنترل جرم و كجروي به مسئولان نظام جمهوري اسلامي ايران.
1-4-پرسش های تحقیق
اين اثر، محصولِ يک پژوهش میان رشته ای در دو حوزه علوم اسلامي و اجتماعي است. اين پژوهش کوشيده است پاسخهاي قرآن کريم را به پرسشهایي در بارة راهکارهای کنترل کجروی پيدا کند و به زبان جامعه شناسی عرضه کند. اين پرسشها به شرح زيرند:
الف. پرسش اصلی: پرسش اصلی تحقیق، عبارت است از: « ديدگاه اجتماعي قابل انتساب به آموزه های قرآن دربارة راهکارهای کنترل کجروی چیست؟»
ب. پرسش های فرعی: پرسشهای فرعی تحقیق نیز عبارت است از:
1. انواع کنترل اجتماعی و راهکارهای اجرایی آنها از دیدگاه آموزه های قرآن، کدام است؟
2. دیدگاه آموزه های قرآن دربارة مجازات و تنبیه کجروان، چیست؟
1-5- مفروضات پژوهش
تحقیق حاضر از منظری نظری است و از حیثی اکتشافی و بر اساس تقسیمی دیگر، اسنادی است.
1. مهم ترین مفروض در این پژوهش اسنادی، اکتشافی، نظری، این است که در متون اسلامی، گزاره های فراوانی در باره راههای کنترل کجروی ها در سطح فردی و سازمان اجتماعی وجود دارد که با مراجعة روشمند به این متون، قابل استخراج و ارائه است.
2. مفروض دیگر آن است که: گزاره های یاد شده در باطن خود از یک نظم نظری منسجم برخوردارند که در صورت نائل آمدن پژوهشگر به آن، به خوبی قابل دفاع خواهد بود.
یاد آوری می شود، پژوهش حاضر در صدد آزمون فرضیه ای نیست تا فرضیات مورد نظر را در آغاز راه معرفی کند.
1-6 – روش تحقیق
با توجه به نوع مباحث كه در دو حوزة متفاوت علوم اجتماعي و علوم اسلامي ريشه دارند، روشهاي اين تحقيق در مباحث علوم اجتماعي و علوم اسلامي متفاوت خواهد بود. روش ما در این تحقیق در چارچوب روش های کیفی خواهد بود؛ و از آن میان به روش رویش نظریه توجه خواهیم داشت. در این روش می توان دو گام اصلی را از هم تفکیک کرد:
1. گام تعیین موضوع و جمع آوری داده ها. 2. گام تنظیم داده ها و استخراج یافته ها.
در مرحله ابتدایی تحقیق، در پژوهش حاضر، در صدد آن بودیم که خداوند(گوینده قرآن) و پیامبر و امامان معصوم به منزلة مشاهده شوندگان و مصاحبه شوندگان، در نظر گرفته شوند که با آنان در بارة راهکارهای کنترل کجروی گفتگو خواهد شد. در گام جمع آوری داده ها نیز در صدد آن بودیم که به روش فقها و مفسرین عمل کنیم و قول و فعل و تقریر معصومان را مورد برسی قرار دهیم و از این طریق، داده ها، فراهم آیند؛ اما با توجه به گستردگی مباحث مطرح شده در این موضوع و اختصاص آیات زیادی از قرآن کریم به آن، در این تحقیق، فقط به آموزه های قرآن کریم در بارة کنترل کجروی پرداخته شده است. به این شکل که هر یک از آیات قران به منزلة یک مصاحبه تلقی شد و پس از عرضة پرسش های تحقیق به مجموع قرآن، آیات مرتبط با موضوع به منظور بدست آوردن پاسخی مناسب، انتخاب شدند. در جمع آوری داده ها از روش مفسران استفاده شد و بدین منظور از نص آیات و ظهور مستقر و مورد تأیید برخی مفسران استفاده شده است.
و در گام تنظیم داده ها و استخراج یافته ها، تکنیک های بسط یافته در روش رویش نظریه به کار گرفته شده است و به عنوان یک نوآوری در گام اخیر، به اقتضائات «فرایندی بودن امر» توجه شد. در فصل سوم به تفصیل به روش تحقیق این پژوهش و مراحل اجرایی آن و اعتبار سنجی داده ها، اشاره خواهد شد.
1-7- مشکلات پژوهش
یکی از مشکلات این تحقیق، بین رشته ای بودن موضوع پژوهش (کنترل اجتماعی کجروی) و ارتباط آن از یک طرف به مباحث جامعه شناسی، روانشناسی و حقوق و از طرف دیگر به مباحث قرآنی و نیاز به استخراج گزاره های قرآنی در این باره؛ مشکل دیگر، انتخاب روش تحقیق مناسب و قابل قبول برای عالمان علوم انسانی و همچنین عالمان دینی و مفسران قرآن، بود؛ زیرا از یک طرف برای اینکه موضوعی جامعه شناختی تلقی شود، باید روشِ تحقیقِ انتخاب شده از روش های تحقیقِ مرسوم و قابل قبول این رشته باشد و از طرف دیگر برای اینکه مطلبی به قرآن نسبت داده شود باید روش های مقبولِ فهم متن قرآن و روش های تفسیری مقبول مد نظر قرار گیرد. مشکل دیگر نیز در جمع آوری داده ها و چگونگی نظام دادن به آنها بود. کد گذاری بیش از 1500 آیه و تجزیه و تحلیل کردن آنها، نیازمند برنامة نرم افزاری مناسب برای تسریع در تحقیق بود. مشکل دیگر، اعتبار سنجی نتایج تحقیق بود که بر اساس روش انتخاب شده، هم از نظر جامعه شناسان و هم عالمان دینی باید مقبولیت مورد نظر را داشته باشد.
برای رفع مشکل کد گذاری داده و تسریع در انواع کد گذاری از نرم افزار« ماکس کیودا» استفاده شد. روش تحقیقِ مناسب برای پژوهش نیز با راهنمایی استاد راهنما، روش «گراندد تئوری» تشخیص داده شد. و در مرحله جمع آوری داده ها، آیات مرتبط با استفاده از ترجمه های قرآن از آقایان ناصر مکارم شیرازی(دام عزه) و محمد مهدی فولادوند(ره)، انتخاب شدند. در مرحلة کد گذاری اولیه، از متن این دو ترجمه، استفاده شد؛ برای اعتبار داده ها و تأیید برداشت ها از این دو ترجمه و اصلاح موارد احتمالی، در نهایت به ترجمه های قرآن از آقایان سیدجلال الدین مجتبوی(ره)، سید علی موسوی گرمارودی(دام عزه) و محمد علی رضایی اصفهانی(دام عزه) و همکاران و برخی تفاسیر، مراجعه شد. بدین شکل که کد گذاری اولیه بر اساس نص آیات، انجام گرفت و در مواردی که به ظهور آیات، استناد شده بود، سعی شد برای استقرار ظهورِ برداشت شده، در مواردی به تفسیر المیزان، مجمع البیان و تفسیر نمونه، و تفسیر تک جلدی مهر، مراجعه شود. علاوه بر این، با توجه به نوع روش تحقیق که در آن، تمام آیات مرتبط با یک موضوع کنار هم قرار می گیرند، با استفاده از مجموع آیات مرتبط با موضوع، سعی شد، ظهور مستقر با توجه به معانی سایر آیات مرتبط، بدست آورده شود. همچنین برخی از قسمت های تحقیق در اختیار کارشناسان قرار گرفت و از نظرات و پیشنهادات آنان نیز استفاده شد. در فصل روش تحقیق این موارد به تفصیل توضیح داده خواهد شد.
1-8- پیشینه
همان طور که گفته شد در این موضوع خاص و با این نگرش از دیدگاه قرآن (با توجه به تمام آیات قرآن)، تحقیقی صورت نگرفته است. هر چند آثاری هم خانواده با این موضوع را می توان به عنوان پیشینة این تحقیق به شرح زیر، معرفی کرد:
1. کتاب «همنشینی و کجروی»: (نگاهی به دیدگاههای اسلامی و یافته های اجتماعی) نوشته علی سلیمی، محمود ابوترابی و محمد داوری(1388): اين کتاب برآن است که با تکيه بر ديدگاههاي موجود در قرآن کريم و احادیث اهل‏بيت عليهم‏السلام، الگوي نظري اجتماعي‏ را دربارة آثاري که همنشينان و همنشيني‏ها مي‏توانند در سوق دادن افراد به جرم و کجروي داشته باشند، و راهکارهای کنترلی آن، ارائه دهد. براي رسيدن بدين هدف، مسائلي را که ساترلند و ادامه‏دهندگان راه او در اين ‏باره طرح کرده‏اند، در قالب پرسشهايي بر قرآن، متون حديثي و آثار محققاني که اين منابع را تفسير نموده‏اند، عرضه کرده ‏است. همچنين کوشيده‏ است تا پاسخها را با جستجويي عميق به دست آورد. و در نهایت، موارد همخوانی این نظریه با دیدگاه اسلامی و موارد اختصاصی دیدگاه اسلامی، مشخص شده است.
2. کتاب «جامعه شناسی کجروی» نوشته علی سلیمی و محمد داوری(1385): این کتاب به مباحث جامعه شناختی در بارة کجروی می پردازد؛ این تحقیق نظریه های مربوط به تبیین کجروی و کنترل اجتماعی و راهکارهای کنترل اجتماعی را از دیدگاه علوم اجتماعی به تفصیل بیان کرده است.
3. کتاب مفاهیم اجتماعی در قرآن مجید نوشتة محمد باقر آخوندی و علی نقی ایازی(1389) در سه جلد: این کتاب بر اساس تفسیر راهنما، مفاهیم اجتماعی در قرآن را استخراج و ذیل هر یک از آیات قرار داده است. در کد گذاری اولیه به ویژه مباحث مربوط به امر به معروف و نهی از منکر و نیز مباحث مربوط به خانواده از کدگذاری های این اثر، استفاده شده است.
4. پایان نامه« تحليل محتواي آيات قرآن و روايات معصومين عليهم‏السلام ناظر به محورهاي تبيينهاي گزينش عقلاني» نوشته ابراهیم عباس پور(1390). در این پژوهش با استفاده از آیات و روایات، تحليلهاي اسلامي دربارة مقوله‌هاي کنترلي را در سه عنوان اصلی پيشگيري موقعيتي، مجازات و طرد، مطرح کرده است. در بارة پیشگیری موقعیتی نیز محورهای زیر را از دیدگاه آیات و روایات مد نظر قرار داده است: الف. راهکارهاي بزهکارمحور( نظارت فراگير؛ شناساندن خطرات و تحريم مقدمات جرم؛ نظارت عمومي؛ به‌کارگيري کنترلهاي دروني موقعيتي؛ ب. راهکارهاي بزهديده‌محور(آموزش بزهديدگان؛ شناساندن مجرمان و شيوه‌هاي عملکرد آنان؛ فرهنگ‌سازي رفتارهاي پرهيزگرانه؛ کاهش آسيب‌پذيري آماجها)؛ ج. راهکارهاي موقعيت‌محور( کنترل مکانهاي مناسب براي ارتکاب کجروي؛ از بين بردن آلات و اسباب جرم).
5. پایان نامه «تحليل محتواي آيات قرآن و روايات معصومان عليهم‏السلام ناظر به محورهاي تبيينهاي بزهديده‌شناختي کجروي» نوشته عبدالهادی صالحی زاده(1390). در این تحقیق به تبیین های بزهدیده شناختی و عناصر آن از دیدگاه جامعه شناختی توجه شده است و ديدگاه قرآن کريم و روايات پيرامون محورهاي کنترلي بزهديده شناختي به شرح زیر بیان شده است: حفاظت از آماج‌های کجروی؛ نظارت و کنترل مجرمين؛ حمايت از بزهديدگان خاص( کودکان و زنان)؛ کنترلهاي دروني؛ راهکارهای ساختاری مبارزه با فقر و محروميت.
6. پایان نامه «بررسي انتقادي رويکردهاي پديدارشناختي کجروي بر اساس قرآن و روايات» نوشته روح الله هژبری(1390). در این پایان نامه پس از بیان نظریه های کجروی مانند خنثی سازی، همنشینی افتراقی و نظریه های یادگیری؛ راهکارهای کنترلی این دیدگاه را به شرح زیر بیان کرده اند: توجيه‌ناپذير کردن کجروي؛ تقويت نياز همنوايي؛ عدم مداخله؛ تقويت پيوندهاي اجتماعي راست‌روانه؛ تقويت باورها و ارزشها؛ ايجاد يا از بين بردن تعارض شناختي؛ کنترل ارزشي. در باب دیدگاههای اسلامی نیز به مباحثی از قبیل نگرش فرد؛ سرگردانی؛ شفاف نبودن ارزشها و هنجارها؛ محدود بودن فرصتها، اشاره شده است.
7. پایان نامه «تحليل محتواي آيات قرآن و روايات شيعه ناظر به مقولات تبييني وکنترلي بر گرفته از رويکرد جامعه‌شناختي کنترل» نوشته علی رضا حسن زاده(1390). در این تحقیق به موارد زیر و آثار کنترلی آنان از دیدگاه جامعه شناختی و قرآن و روایات اشاره شده است: اثر پيوندهاي اجتماعي در رفتار؛ اثر وابستگي‌هاي اجتماعي در شکل دادن به رفتار؛ اثر درگيري‌هاي اجتماعي در شکل دادن به رفتار؛ اثر باورها در شکل دادن به رفتار؛ اثرجامعه‌پذيري در شکل دادن به رفتار؛ اثر خودپنداره در شکل دادن به رفتار؛ اثرخويشتن‌داري در شکل دادن به رفتار و بازدارندگي مجازات.
8. کتاب «آراى دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مبانى آن، ج5، (فیض کاشانی)» نوشته محمد بهشتی (1387). در این کتاب با استفاده از دیدگاههای فیض مباحث اخلاقی مربوط به کنترل کجروی به ویژه در حیطة فردی مورد توجه قرار گرفته است.
9. کتاب مراحل سه گانة پیشگیری از جرم در آموزه های قرآنی، نوشتة قدرت الله خسروشاهی(1393). این کتاب پس از تعیین چارچوب نظری بر اساس مراحل سه گانة پیشگیری از دیدگاه جرم شناسی (پیشگیری اولیة فردمحور و جامعه محور، پیشگیری ثانوی از جرم و پیشگیری ثالث از جرم)، به این مراحل از دیدگاه آموزه های قرآنی می پردازد.
10.کتاب

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع کنترل اجتماعی، آیات و روایات، متون اسلامی، روش تحقیق Next Entries تحقیق رایگان با موضوع جامعه پذیری، کنترل اجتماعی، روانشناسی، تعامل اجتماعی