تحقیق رایگان با موضوع رشد جمعیت، بخش کشاورزی، مناطق روستایی، فعالیتهای اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد

وتوجه بیشتری به سواد دردوره های بالاتر تحصیلی داشته باشد.
3-2-1-8- مهاجرت
از واژه معمولی و اداری «مهاجرت»، واقعیتهای آماری، همچنین اجتماعی و فرهنگی بسیار متفاوتی ارایه می شود. در جغرافیای جمعیت سخن از این به میان می آید که انسانها چگونه، چه موقع و چرا در فضایی که در آن سکونت اختیار کرده اند جابجا می شوند و گاه با قبول مخاطرات بسیار، مرزهای این فضا را وسعت می بخشند(ژرژ، 1371، ص111و 112).در واقع هنگامی که شخص یا گروهی از موطن اصلی خود بطور موقت یا دائم به منطقه دیگر سفر کند، با پدیده مهاجرت روبرو می گردد(مهدوی، 1381، ص142و143).حرکت نشانگر پویایی و تلاش انسانها می باشد. لذا انسان آگاه و اندیشمند، برای یافتن افقهای باز و روشن مهاجرت می نماید. انسانهایی که در یک مکان جغرافیایی، زمینه های تلاش و پویایی را برای خود محدود می بینند، به ترک موطن خود مبادرت می ورزند. مهاجرت در بسیاری از موارد کارساز و از پویایی کافی برخوردار است. بنابراین باید مهاجرتهای مثبت و منفی را از یکدیگر متمایز ساخت و برنامه ریزی برای هرکدام را عملی گردانید(مطیعی لنگرودی، 1374، ص90).حجم جمعیت نه تنها براثر رشد طبیعی مثبت یا منفی، بلکه همچنین به سبب حرکات مهاجرتی تغییر می کند. هیچ انسانی در طول حیات خود در یک محل ثابت نمی ماند و همواره افرادی وجود دارند که محل اقامت دایم خود را ترک می کنند.(رنجبر، 1390، ص89).مهاجرت ادامه منطقی توزیع، ترکیب نهایی و جابجایی جمعیت در مکان جغرافیایی است که مهمترین شکل تحرک مکانی جمعیت قلمداد می شود.
مهاجرت یکی از مسایل مهم مطالعات جغرافیایی جمعیت است، زیرا مهاجرت غالباً پدیده ای است گروهی، که اثرات آن در ویژگیها و ترکیب جمعیت، گاه بیش از اثرات زاد و ولد و مرگ و میر است(جوان، 1380، ص315).
از آنجاییکه در ارتباط با مهاجران وارد و خارج شده از روستا بصورت مستقل اطلاعات دقیقی وجود ندارد، بنابراین بررسی روند تحولات جمعیتی می تواند روش خوبی در این زمینه باشد. این روند نشان می دهد که در دهه 65- 55 با توجه به نرخ رشد 83/3 درصد بر تعداد جمعیت روستاها افزوده شده است و در دهه 75- 65 با توجه به نرخ رشد 92/0 درصدی روند رشد جمعیت بخش نسبت به دهه 65- 55 کاهش داشته است. همچنین در دهه 85- 75، نرخ رشد جمعیت 8/1- درصد است که خود نشانگر کاهش بسیار چشمگیر جمعیت نسبت به دهه های قبل است. یکی از دلایل عمده آن مهاجرت از مناطق روستایی به نقاط شهری، خصوصاً شهر ماسال و شاندرمن و نواحی شهری پیرامون آن می باشد.
3-2-1-9-تحولات جمعیتی:
بخش شاندرمن شهرستان ماسال دارای 57روستا که دردودهستان؛ دهستان شاندرمن(41روستا)ودهستان شیخ نشین(16روستا) پراکنده اند.
درارتباط بامناطق روستایی بخش شاندرمن باتوجه به آمار1385، طبقه بندی صورت گرفته که طبق آن 13روستا( 8/22 درصد ازکل روستاها) درطبقه بندی جمعیتی کمتراز50 نفر،7روستا (3/12 درصد از کل روستاها) بین 50 – 99نفر، 10روستا( 54/17درصداز کل روستاها)بین 100-249نفر، 13روستا(8/22 درصد از کل روستاها)بین 250-499نفر، 14روستا( 56/24 درصد ازکل روستاها)بین 500-999نفر جمعیت را دارند.
3-2-1-10-حرکات جمعیتی:
از آنجائیکه در ارتباط با مهاجران واردوخارج شده از روستا به صورت مستقل اطلاعات وآمار دقیقی وجود ندارد، بنابراین برسی روند تحولات جمعیت می تواند روش مطمئنی در این زمینه باشد. بررسی روند تحولات جمعیت شاندرمن نشان می دهد که در دهه65-75 باتوجه به نرخ رشد 92/0درصدبرتعداد جمعیت روستاها افزوده شده است. اما در دهه اخیر 75-85 با توجه به نرخ رشد8/1-درصد روند رشد جمعیت بخش شاندرمن نسبت به دهه65-75 کاهش چشمگیری داشته است که یکی از دلایل عمده آن مهاجرت از مناطق روستایی به نقاط شهری خصوصا شهر ماسال، شاندرمن ونواحی شهری پیرامون آن می باشد.
دلایل عمده مهاجرت روستائیان را می توان در موارد زیر عنوان نمود:
خرد شدن اراضی کشاورزی به علت عامل وراثت.
جاذبه های شهری
افزایش نرخ بیکاری وعدم وجود فرصتهای شغلی.
عدم وجود امکانات و خدمات رفاهی خصوصا در مناطق جنوبی و غربی بخش شاندرمن
عدم برخورداری برخی از روستاهای بخش مورد مطالعه با شبکه های ارتباطی مناسب.
3-2-1-11- اشتغال
چالشهای اشتغال یا موضوع کار و بیکاری نه فقط یکی از مهمترین مسائل اجتماعی روز در کشور بشمار می آید، بلکه با توجه به میزان رشد جمعیت در دو دهه گذشته می توان آن را مهمترین چالش اجتماعی در چند دهه آینده نیز به حساب آورد. پیامدهای بی واسطه این بحران، گسترش فقر و افزایش دیگر آسیبهای اجتماعی از قبیل دزدی، فحشا، اعتیاد و امثال آن است که طبیعتاً ثبات و انسجام اجتماعی را به مخاطره می اندازد.
بخش کشاورزی یکی از بخشهای اقتصادی مهمی است که به رغم فراهم نمودن برخی الزامات پایه ای ، با توجه به شرایط موجود جهانی به ناگزیر باید برای مقابله با چالش اشتغال در کشور ازآن مدد گرفت.
با توجه به اینکه بخش شاندرمن بخاطر شرایط طبیعی وشرایط آب و هوایی که دارد اکثر روستاییان این منطقه ( حدود 80درصد ) در روستا ها ساکن هستند و بیشتر شغل ساکنین آن کشاورزی مخصوصا زراعت برنج که بصورت گسترده دراین بخش کشت می شود ودرآمد و معیشت ساکنین این بخش را به خود اختصاص داده در کنار آن سایر بخش های کشاورزی مثل باغداری که بصورت سنتی دراین بخش وجود دارد ودر سایر فصول میزانی از درآمد معیشتی ساکنین روستا ها راتامین می نماید وهمچنین فعالیتهای از قبیل پرورش ماهی قزل الا ، پرورش زنبور عسل و… دراین بخش باعث گردش اقتصادی و درآمدی روستائیان شده است لازم به ذکر است که یک بازار هفتگی در روز پنجشنبه هر هفته دراین بخش دایر است که روستائیان تولیدات کشاورزی، دامی و صنایع دستی خود را به آنجا می آورند واز این راه نیز درآمدی جانبی راکسب می کنند.
درسال 1389 تعداد 5236 بهره بردار محصولات زراعی،3922 بهره بردار محصولات باغی، 3 بهره بردار محصولات گلخانه ای، 2982 پرورش دهنده طیور خانگی، 70 پرورش دهنده زنبور عسل،
3240 پرورش دهنده دام بزرگ، 703 پرورش دهنده دام کوچک و 300پرورش دهنده کرم ابریشم در بخش شاندرمن به فعالیت مشغول بوده اند.

جدول3-20 تعداد بهره برداران کشاورزی بر حسب نوع فعالیت در بخش شاندرمن،1389
زراعت
باغداری
تولید گلخانه ای
پرورش ماکیان
پرورش زنبور عسل
پرورش دام بزرگ
پرورش دام کوچک
پرورش کرم ابریشم
5236
3922
3
2982
70
3240
703
300
مآخذ: مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان ماسال،1389.
نمودار3-18، تعداد بهره برداران کشاورزی بر حسب نوع فعالیت در بخش شاندرمن،1389

3-2-2- ویژگیهای اقتصادی
موقعیت اقتصادی هر سرزمین، وابسته به کارکرد بخشهای اقتصادی آن سرزمین (کشاورزی، صنعت، معدن و خدمات) است. این کارکرد در پرتو ترکیب بهینه قدرت تولیدی سرزمین شکل می گیرد. امکان آن وجود دارد که هر سرزمینی، در زمینه ای خاص، از قدرت تولیدی مناسب و پرتوان برخوردار باشد. لذا توجه به توان تولیدی و کارا کردن آن، زمینه های مناسبی را برای بهره وریهای اقتصادی بوجود می آورد(مطیعی لنگرودی، 1385، ص81).اقتصاد روستایی، جنبه های مادی ساکنان روستا را در بر می گیرد و شامل کلیه فعالیتهای اقتصادی است که نیازهای مادی روستاییان را تامین می نماید. بطور کلی فعالیتهای اقتصادی روستا ها در سه محور اصلی کشاورزی، صنعت و خدمات قرار دارد (مهدوی، 1381، ص154).
سازمان اقتصادی حاکم بر نقاط روستایی محدوده مورد مطالعه مبتنی بر مجموعه آرایش یافته ای از عملکرد نهادهای ذکر شده در بالا است. در این بخش، کشاورزی از بنیادهای قوی تر برخوردار است.با این مقدمه کارکردهای اقتصادی منطقه مورد مطالعه به شرح زیر توضیح داده می شود:
3-2-2-1- کشاورزی
اقتصاد بر پایه کشاورزی از بهترین روشهای اقتصادی است، زیرا تولیدات کشاورزی مورد احتیاج همه مردم است. کشاورزی، تغذیه آدمیان را تامین می کند و مواد اولیه بخشی از صنعت را بوجود می آورد و این خود مهمترین نقش کشاورزی می باشد ( کامران، 1374، ص88).نگرشی در کارکرد بخشهای اقتصاد کشور، حاکی از موقعیت مناسب بخش کشاورزی در اقتصاد ایران است. زیرا کشاورزی توانسته است از نظر اشتغال زایی، تامین در آمد و سهم آن در تولید ناخالص ملی، تامین نیازهای مصرفی جمعیت و همچنین تامین ارز، موقعیت مطلوبتری را نسبت به سایر بخشهای اقتصادی کسب نماید (مطیعی لنگرودی، 1385، ص82).
بنابراین با توجه به تقاضای روزافزون برای مواد غذایی و همچنین اهمیت مواد خام به عنوان زمینه رشد صنعت و نقش فرآورده های کشاورزی در صادرات کشور و …، از مهمترین دلایل توجه به روستا و کشاورزی در هرگونه برنامه ریزی است(آسایش، 1375، ص4 و5).بعبارت دیگر توسعه کشاورزی از مهمترین مسایلی است که اقتصاد و اجتماع کشور با آن روبروست. درشرایط ایران، بخاطر اهمیت بخش دهقانی و روستایی و نیز بخاطر نوع ترکیب فعالیتها در سطح بخشهای اقتصادی، اتخاذ هر نوع الگوی توسعه اقتصادی و اجتماعی مستلزم نیل به درجاتی از توسعه و پیشرفت در کشاورزی است تا هماهنگی لازم برای تحقق یک رشد اقتصادی ثمربخش و موزون فراهم شود (کارل، 1370، ص5).

تصویر 3-5-نمایی از کشاورزی محدوده مورد مطالعه
سرعت گرفتن توسعه کشاورزی تنها راه کاهش نابرابری سطوح درآمدی در مناطق شهری و روستایی است. ایران به دلیل برخورداری از اراضی آبی مناسب برای تولیدمحصولات پر ارزش،که تقاضا برای آنها در سطوح ملی وروستایی روبه رشد است،در جایگاه مناسبی جهت رشد دربخش کشاورزی قرار دارد(ملور،1383،ص3)
محیط طبیعی محدوده مورد مطالعه، بستر خوبی را برای کشاورزی پر رونق بوجود آورده است. محصول اصلی محدوده برنج می باشد که بیشتر کشاورزان منطقه در تولید این محصول فعالیت می کنند.بخش کشاورزی یکی از بخشهای اقتصادی مهمی است که به رغم فراهم نمودن برخی الزامات پایه ای، با توجه به شرایط موجود جهانی به ناگزیر باید برای مقابله با چالش اشتغال در کشور از آن مدد گرفت(زاهدی مازندرانی، 1383، ص41).در سال 1390 تعداد 5134 بهره بردار محصولات زراعی، 3922 بهره بردار محصولات باغی ، 3 بهره بردار محصولات گلخانه ای، 3982 پرورش دهنده طیور خانگی، 60 پرورش دهنده زنبور عسل ، 3240 پرورش دهنده دام بزرگ ، 703 پرورش دهنده دام کوچک و 342 پرورش دهنده کرم ابریشم در بخش شاندرمن به فعالیت مشغول بوده اند.
جدول شماره 3-21، تعداد بهره بردارن کشاورزی برحسب نوع فعالیت در بخش شاندرمن،1390
زراعت
باغداری
تولید
گلخانه ای
پرورش
ماکیان
پرورش
زنبور عسل
پرورش
دام بزرگ
پرورش
دام کوچک
پرورش
کرم ابریشم
5134
392
3
3982
60
3240
703
342
مآخذ : مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان ماسال، 1390.

نمودار شماره 3-19، تعداد بهره بردارن کشاورزی برحسب نوع فعالیت در بخش شاندرمن، 1390

براساس جدول ونمودار فوق می توان به این نتیجه دست یافت که بخش زراعت بیشترین بهره برداران کشاورزی واشتغال رابه خود اختصاص داده که باتوجه به ویژگیهای طبیعی منطقه باید برانامه ریزی های مناسب دراین زمینه انجام گیرد.
3-2-2-1-1-زراعت
زراعت بخش نسبتاً مهمی از فعالیتهای اقتصادی کشاورزی را به خود اختصاص می دهد و به کلیه فعالیتهایی که به منظور بهره برداری از کاشت گیاهان یکساله انجام می شود، اطلاق می گردد(مهدوی، 1381، ص155).
فعالیت زراعی غالب این بخش را کشت برنج تشکیل می دهد. در سال 1390 سطح زیر کشت برنج در بخش شاندرمن 4250 هکتار و مقدار تولید شلتوک آن 15300 تن بوده است و عملکرد آن 6/3 تن در هکتار است.
محصولات جالیزی نیز سطح زیر کشتی معادل 200 هکتار را به خود اختصاص داده که تولید آن 2 تن در هکتار بوده است. محصولات دیگر این بخش شامل: حبوبات، خیار، ترب و …، است.

جدول 3-22، سطح زیر کشت و عملکرد محصولات عمده زراعی در بخش شاندرمن،

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع مناطق روستایی، رشد جمعیت، توزیع جمعیت، توسعه اقتصادی Next Entries تحقیق رایگان با موضوع حمل و نقل، صنایع دستی، جهاد کشاورزی، محصولات زراعی