تحقیق رایگان با موضوع دوران اسلامی، کتابخانه ملی، هنرمندان ایرانی، عصر سلجوقی

دانلود پایان نامه ارشد

موفقیتهای یک کشور توجه کنند و به کیفیتهای آن ایمان دارند. برند ملی نمونه عینی و مدرن قدرت است. به عبارت دیگر مفهوم برند ملی مفهومی‌فراگیر و گسترده ‌است که می‌تواند چتری برای همه برندها باشد و کلیه برندهای یک کشور را تحت پوشش خود بگیرد. (امیرشاهی، 1386).
2-11 واژه مینا در لغت نامه دهخدا
در فرهنگ دهخدا میناسازی چنین تعریف شده‌است: نقاشی و تزیین فلزاتی همانند طلا، نقره و مس بوسیله رنگهای لعابدار مخصوصی که در حرارت بسیار زیاد پخته و ثابت شود.
2-11-1 تعریف واژه مینا و میناکاری
قبل از پرداختن به هنر میناکاری در ایران به بررسی واژه «مینا» و «میناکاری» مربوط به این هنر در فرهنگها، کتابها و مقالات مختلف میپردازیم.
«مینا: 1- مادهای است از لعاب شیشهای، حاجب ماوراء یا شفاف که آنرا روی کاشی و فلزات برای نقش و نگار بهکار میبردند. ترکیبی است از لاجورد و طلا و غیره که در کوره میبرند و شفاف مثل شیشه کبود رنگ بیرون میآید.
2- فلزی با رنگهای لعابدار مخصوص و نقاشی و تزیین شده و این رنگها بر روی آن در درجات بسیار زیاد حرارت ثابت گردیده باشد.
3- آبگینه الوان که در مرصعکاریها به کار برند و … میناسازی؛ میناکاری؛ میناگری: نقاشی و تزیین فلزات مختلف از قبیل طلا و نقره و مس با رنگهای لعابدار مخصوص که در درجات بسیار زیاد حرارت، پخته و ثابت میشوند. »(معین،1355،4510و4511)

مینا4 1- ماده زجاجی کدر که در کوره ذوب و شفاف میشود و در ترصیع روی فلزات به کار میرود.
2- میناکاری5
«نقاشی مینایی، نقاشی یا مینای رنگارنگ مذاب و جوش خورده به زمینه فلز.»(مرزبان، 1380، 67)
لعاب، مینا
اندودهای که پس از سخت شدن، دارای نمایی مینایی یا شیشهای میشود مانند لعابهای کوزهگری، لعابهای سرامیکی، یا اندودهای سرامیکی …
لعابکاری
فرایند پوشش کاری فلزات، کوزهها، شیشهها با پوشش گدازیده شیشهای سخت است.
میناکاری، لعابکاری شیشهای6
« کاربرد پوشش شیشهای گدازیده روی سطوح فلزی است». (فرهنگ، 1379، 351، 352)
مینا
« زنجاب ـ به فرانسه گدازه ـ شیشههای از جنس سیلیکات بور و فلورید که به آسانی گداخته میگردد. شفاف و سفید رنگ است. با افزودن فلزات رنگین آن را الوان میکنند، برای ساختن فیروزه بدی به کار میرود. در گوهرسازی برای تهیه افزار زینتی مانند گل سینه، جای سیگاری و جز آن با رخساره و رنگهای گوناگون بر روی فلزات کشیده میشود.» (دانایی، 1376، 390)
رنگ روغن، مینا، لعا، لاک، پوشش لاکی
« 1- رنگ روغنی رزیندار و با زمینه ظریف که نسبتا سختتر، صافتر و براقتر از رنگ معمولی خشک میشود. 2- Glass: لعاب، لعاب شیشه و …» (سیبیل پارکر، 1378، 1368).
(لعاب مینا) نوعی رنگ روغنی که دارای رزین است و … میناکاری (لعاب شیشهای، لعاب شفاف) نوعی پوشش شفاف که بر سطح قطعات زده میشود.
هنرمندان خلاق و با ذوق ایرانی از دوره هخامنشی لعاب شیشه ای مینا را بر روی سطوح فلزی زیورآلات، با رنگهای درخشان به جای جواهر به کار بردند و میناکاری در دورههای بعد نیز ادامه داشته و در عهد ساسانی به اوج خود رسیده است.
این هنر را در همان آغاز به چین بردند در آنجا مبدا و اساس هنر ملی شد. مولینیه در کتاب «تاریخ و فن میناکاری» میناهای ساخت بیزانس را ملهم از میناهای ایران دانسته و معرفی میکند.
هنر میناکاری در اوایل دوران اسلامی در شهرهای شمای ایران توسط اسپهبدان ـ که علاقه بسیار به سابقه تاریخی و اجدادشان داشتند و در حفظ هنر ایشان کوشیدهاند ـ نیز در دورههای بعد ادامه یافته و در هرکجا که تحت حمایت حاکمان قرار گرفته به اوج و شکوفایی رسیده است.
آثار میناکاری تا بعد از دوره صفویه بیشتر در کاخها و دربار و خانههای اشراف ـ به جز مواردی که در ساخت ضریح اماکن متبرکه از مینا استفاده شده است ـ و به دور از دید عموم بوده است.
در دورههای بعد این هنر بیشتر به شیوه نقاشی مورد توجه هنرمندان قرار گرفته است و با همت استاد مرحوم شکرالله صنیع زاده تا به امروز نیز تنها در اصفهان با این شیوه کار میشود.
2-11-2هنر میناکاری ایران قبل از اسلام
ایران زمین از زمانهای بسیار دور مهد خلاقیتهای هنری بوده و هست. فلات ایران با وجود کاوشهای فراوانی که در آن صورت گرفته است، باز میتوان گفت گنجینهها و غنایم هنری بسیاری را در سینه خود محفوظ و مدفون دارد.
از جمله هنرهای دستی ایرانیان در گذشتههای دور، تزیین و کندهکاری روی فلزات است. ظروف فلزی که به دست آمده از فلزات گوناگون ساخته شده که مهمترین آنها، عبارتست از: طلا، نقره، مس، برنز، برنج، آهن، فولاد، سرب، آلومینیوم و کرم.
این فلزات برای زینتآلات و ظروف گوناگون به کار میرفتند، زیرا که امکان ساختن ابزار لازم در یک ورق فلز چندان مشکل و ناممکن نبود. از جمله موارد فلزکاری، میتوان از ترصیع و میناکاری نام برد.
«در آثار باقیمانده از سالهای 4000 تا 1925 ق.م. فلزکاریهایی از بابل و سومریها بهدست آمده است که نشان میدهد این اقوام، در ایجاد نقشها روی فلزات مهارت فراوانی داشتهاند. در میان این آثار اگر به دقت مشاهده شود، خواهیم دید که مس به ویژه بیشتر مورد توجه بوده است. و غالباً ظروف مس به وسیله کندهکاری و مومکاری تزیین میشده است.»(دبیری، 1355، 2)
«نمونه زیادی از صنعت فلزکاری زمان هخامنشی به دست آمده است که دلالت بر استادی و سلیقه عالی صنعتگران در این قسمت مینماید. دستبند و بازوبندهای طلا از زمان هخامنشیان به دست آمده است. اینها کاملاً مدور نیستند. بلکه معمولاً در قسمت مقابل بست قدری فرورفتگی دارند. تصویر مرغ خیالی با شاخ و منقار روی این دستبندها و بازوبندها نقش شده است.» (کریستی ویلسن، ،80)
«از هنر میناگری و شیشهسازی آثار بسیار معدودی در دست است که با گذشت قرون رنگآمیزی معجزهآسای خود را از دست دادهاند و به محک روزگار سائیده شده است. هنگامی که لعابی آمیخته از رنگهای صدفی و مینایی بر چهره فلز نقش و رنگ میگیرد هنر میناکاری ایران را منعکس میسازد. گاه نیز سنگهای رنگین و لاجوردی جانشین مینا میشود و همان تأثیرات عینی را به وجود میآورد.» (ورودی، 1345، 492).
«در دوران هخامنشی مهرههای غلطان خمیر شیشه و شیشهای مقاوم خود را در تزیین گردنبندها و گوشوارهها حفظ کردهاند و در اواخر این دوران شیشه کوچک به نازکی ورق کاغذ به جای سنگ جواهر در زینتآلات بهکار رفته است». (فرداپور، 1348، 21).
«در زمان اشکانیان که اولین مرحله آشنایی هنرمندان ایرانی با هنر یونانی شروع میشود، هنر ایران دستخوش دگرگونی و تحول شده است. اشکانیان علاقه فراوانی به جواهرات و آثار زرین و ادوات نقرهای داشتهاند، و صاحبان پیشینههای فلزکاری را نیز شک نیست که تشویق میکردند. چنانکه نقوش موجود از پادشاهان و ملکههای اشکانی نشان میدهد هنر تزیین روی فلز عملی معمول و مرسوم بوده است و رسم معمول هنری این زمان پایههای هنر عظیم و درخشان عصر ساسانی را برافراشته است. مهد هنر ساسانی سرزمین فارس بود و مبنای شناخت هنر عصر ساسانی را باید در این سرزمین جستجو کرد. همه هنرها در عصر ساسانی رونق گرفت و به اعتلایی که در روزگاران پیش وجود نداشت رسید.» (دبیری، 1355، 3)
«ظروف نسبتاً زیادی از بشقاب و جام و فنجان و گلدان از عهد ساسانی مانده است. این ظروف که غالباً سیمین و گاهی زرین است. نهایت مهارت پیشهوران عهد ساسانی را در حکاکی نشان میدهد. موضوعهای مهم تزیین این ظروف صحنههای شکار، رامشگران و کنیزکان، ضیافت، حیوانات افسانهای و خیالی، شاه بر تخت سلطنت، اعتلای منصب، گلها و پرندگان بوده است». (وزیری، 1363، 167)
«قطعات میناکاری مرصع از اختراعات ایران است و با شکوهترین آن جام خسرو است که اکنون در کتابخانه ملی پاریس میباشد این هنر را در همان آغاز به چین بردند و در آنجا مبدا و اساس هنر ملی شد». (صدیق، 1355، 32).«عقیده «مولینیه» نویسنده کتاب «تاریخ و فن میناسازی» آن است که میناهای ساخت بیزانس که در ردیف بهترین میناهای دنیا بهشمار میرود از هنر میناسازی ایران الهام گرفته است».( غرشی،1341،12).
2-11-3هنر میناکاری ایران بعد از اسلام
در دوران اسلامی نوع دیگری از فلزکاری مرسوم گشت که بیش از انواع دیگر آن مورد پسند واقع شده بود و آن ظروف فلزی مانند هاون و آفتابه لگن و شمعدان برنجی و غیره بود که روی آن را با قلم کنده بودند و گاهی نیز با نقره به صورت میناکاری نقوشی در آن بهوجود آورده بودند.
«در چند قرن اوایل دوران اسلامی عدهای از شاهزادگان ایرانی در ناحیه مازندران حکومتهای تحت عنوان ،امرای اسپهبدان تشکیل دارند و چون علاقه زیادی به سابقه تاریخی اجداد خود نشان میدادند، ظروف فلزی قدیم ساسانی را در خانههایشان حفظ کردند و هنرمندان وابسته به آنها نیز از آن ظروف تقلید کردند.
یکی از این قبیل ظروف که اکنون در موزه ارمیتاژ است کتیبهای به نام، محمدبن عبدالوحید هراتی، مورخ به تاریخ 559 دارد و میناکاری آن به وسیله ،حاجب مسعود بن احمد، انجام گرفته است. ظرف برنجی دیگری در موزه لور با کتیبهای به نام ،عثمان بن سلیمان نخجوانی، مورخ 586 دیده میشود». (وزیری، 1363، 254).
«گرچه ذوق و اسلوب ساسانیان به اشکال انسان و حیوانات در صنعت فلزکاری تا مدتی غلبه داشت، ولی به تدریج در اثر دین اسلام به طرحهای دیگر مبدل گشت، نقش گل و تاک که سابقا در ایران معمولی بود رونق تازهای گرفت و حروف کوفی که برای این قبیل نقوش بسیار متناسب بود توسعه یافت.» (کریستی ویلسون، 130)
«در زمان سلجوقیان موصل به صورت مرکز تهیه ظروف برنجی و میناکاری درآمد و محصول آن از شهر دمشق و حلب به کشورهای دور دست فرستاده شد.
«یک آفتابه نقره میناکاری شده مورخ به تاریخ 623 که به امضای یک هنرمند موصلی است در موزه متروپولیتن دیده میشود. در همین موزه یک پایه شمعدان نقره میناکاری شده موجود است که به امر ، سلطان بدرالدین لولو موصلی، ساخته شده است» (وزیری، 1363، 255).
«یک کاسه مسی در اینسبورگ که در دو طرف آن میناکاری حجرهای انجام گرفته کار هنری منحصر به فردی از این دوره محسوب میشود این کاسه برای یکی از فرماندهان سلجوقی ساخته شده بود». (دقت، 1378، 16)
«کارهای مفرغی این دوره دارای اشکال زیاد و متنوع است. شمعدانهای کوتاه و سنگین که پایههای آنها گرد یا به شکل چندضلعی است و تصاویر گل روی آن نقرهکوبی، و با این که اشکال پرندگان و حیوانات و آرایشهای دیگر روی آنها بهطور برجسته نقش شده است. جعبه و صندوق مفرغی که تصاویر انسان و اشکال دیگر روی آنها نقش گردیده در این دوره ساخته شده، ولی نمونههای آن زیاد نیست.
نقره زمان سلجوقی به خاطر ظرافت و استحکام مشهور است. اگرچه اشیاء محکم و از حیث شکل خیلی عالی هستند، ولی در جزییات بعضی از نقشها دقت نشده است.
بعضی از عناصر تزیینی که در این دست یافتها دیده میشود، چون خط کوفی که مورد استعمال زیاد دارد، بسیار جالب است. در این ظرفها پرندگان و جانوران با جلوه مخصوصی نمایش داده شدهاند. بزرگترین ظرف نقرهای زمان سلجوقی سینی آلب ارسلان است که در موزه صنایع ظریفه بوستن قرار دارد و بهترین نمونه صنعت فلزکاری و میناکاری عصر سلجوقی است». (دبیری، 1355، 9)
«یکی از عالیترین نمونه میناکاری اسلامی موجود یک بشقاب برنزی است در موزه اینزبورگ که با مینای چندرنگ با تصاویر انسانی و پرنده و حیوان در داخل اشکال ترنجی که با درخت نخل و تصاویر رقاصهها از هم جدا شده تزیین گشته است. نوشته این بشقاب نام صاحب آنرا سلطان رکنالدوله داود ارتقی (540-502 هـ) معین میکند که در کیفا و آمیدا (ظاهرا مراد «حصن کیفا و آمد» است که دیار بکر شد) در شمال عراق سلطنت میکرده است». (دیماند، 1366، 138)
«به نوشته «لئو برونستین» و «اروین مرگولیس»، «غازان خان» اولین ایلخانان مسلمان مغول (694 تا 703 هجری) در مدت کوتاهی به علم شیمی دست یافت و برخلاف پیشینیان که مبالغ هنگفتی در راه پیدا کردن اکسیر صرف میکردند ترجیح داد که دانش و مساعی خود را صرف هنر میناکاری نماید».(هیواموتو گلاک، 1356،

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع صنایع دستی، ارزش افزوده، نام تجاری، در بازارهای جهانی Next Entries تحقیق رایگان با موضوع صنایع دستی، عصر تیموری، هنرهای زیبا، ناصرالدین شاه