تحقیق رایگان با موضوع توسعه روستا، توسعه روستایی، نواحی روستایی، حوزه نفوذ

دانلود پایان نامه ارشد

پیرامونی دارند ، می تواند مبنایی در جهت توسعه منطقه ای قرار گیرند ( افتخاری ، 1380 : 38 )
رویکرد عملکردهای شهری در توسعه روستایی با هدف افزودن بر ابعاد فضایی و مکانی به برنامه ریزی منطقه ای بر این مبناست که اگر دولتها در کشورهای در حال توسعه ، می خواهند به رشد وتوسعه در پهنه گسترده ای دست یابند ، باید از الگوی جغرافیایی پراکنده در سرمایه گذاریها پیروی کند تمرکز سرمایه گذاریها در یک یا چند شهر بزرگ ، به خودی خود موجب توسعه در سایر مناطق توسط فرایندهای رخنه به پایین نخواهد شد .( زبردست ، 1382 ؛ 53 ) راندنیلی معتقد است سرمایه گذاریها باید بصورت عدم تمرکز و سیستم یکپارچه شهری صورت گیرد تا امکان دسترسی به بازارها را برای مردمی که در بخشهای محرومتر زندگی می کنند فراهم سازند . تحلیل کارکردهای شهری کوچک و مبانی در توسعه روستاها بخشی از تحلیل ناحیه ای بشمار می رود که در آن ، برنامه ریزان و تصمیم گیرندگان می تواند به سرعت توزیع فضایی کارکردهای اجتماعی اقتصادی را با توجه به این موارد ارزیابی کنند . نوع خدمات شهری ، امکانات فعتالیتهای تولیدی و زیر ساختی که به سکونت گاههای داخل ناحیه عرضه می شود .
چگونگی عملکرد سکونتهگاههای داخل ناحیه در عرصه خدمات لازم ، به مردم ناحیه و اطراف موانع فیزیکی ، اجتماعی ، اقتصادی در عرضه خدمات و تهیه امکانات سکونتگاهها در روستاها حوزه نفوذ ( شکوئی ، 1380 : 419 ) بر مبنای تحقیقات UFRD مشخص شده است که مراکز شهرهای کوچک و مبانی با توجه به خدمات تسهیلات ، زیر ساختها و فعالیتهای مولدی که بطور بالقوه و بالفعل در خود دارند می تواند نقش مهمی در توسعه عرصهای روستاییان داشته باشند . ( پاپلی ، 1382 : 287 ).راندنیلی مبنای عملکرد شهرهای مرتیه دوم را عمداً تدارک خدمات برخی صنایع وابسته به کشاورزی و صنایع کوچک و نیز خدمات حمل و نقل تعریف کرده است . ( پابلی یزدی و دیگران ، 1382 :217)
این الگو در تلاش است تا ثابت کند با صلاح ساختار شبکه سکونتگاهی جهت توزیع عادلانه خدمات ، جمعیت و فعالیت مبتنی بر سلسله مراتب از آنجائیکه در تمامی مراکز روستایی نمی تواند عملکردهای شهری داشته باشند می توان با ایجاد شهرهای کوچک برای بازار محصولات روستایی خدمات اساسی و امکانات عمومی را برای جمعیت روستایی فراهم آورد چرا که شهرهای کوچک رابطه بسیار نزدیکی با روستاهای اطراف خود دارند بنابراین شهرهای کوچک بعنوان حلقه اتصال با نواحی روستایی پیرامون ، محور کار در توسعه منطقه ای قرار می گیرند . ( رستمی ، 1380 : 16 ) نیل هنسن191 نقش شهرهای کوچک در توسعه ملی را عامل اشاعه شهرنشینی از پایین دانسته و آن را وسیله عملی برای کمک در رفع نیازهای اساسی روستاهای محروم برای توسعه کشورهای در حال توسعه می داند . ( باقری ، 1375 ؛ 85 )
طرفداران شهرهای کوچک که شاید بتوان آنان را مخالفان شهرهای بزرگ دانست ، توسعه صنعتی کشاورزی را از همدیگر جدا نمی دانند و براهمیت شهرهای کوچک به لحاظ اقتصادی تأکید دارند . اغلب سیاستگذاران و برنامه ریزان منطقه ای بر نقش اساسی شهرهای کوچک به عنوان مراکز خدمات منطقه ای در توسعه روستایی از طریق پیوندهای مستقیم تولید و نیز اثرات توزیع رخنه به پایین تأکید دارند به نظر آنها شهرهای کوچک از نظر تولید و ساختار به نهادی پیش نیاز توسعه روستایی و منطقه ای است ( خراط زبردست ، 1383 : 25 ) در مجموع آنچه در دیدگاه راندینلی از اهمیت بیشتری برخوردار است دقت و توجه او به وابستگی است او این وابستگی ها را بین حوزه های روستایی با شهرهای میانی و کوچک ، شهر کوچک با شهر بزرگ لازم دانسته و این تعامل اجتماعی ، اقتصادی را پایگاه اصلی توسعه می داند ( زیاری ، 1383 : 154 ) از این رو در یک ناحیه روابط شهر و روستا را اینگونه نشان می دهد :

جدول 2-3 وابستگیهای مهم ناحیه ای از دیدگاه راندینلی
انواع وابستگیها
عوامل
فیزیکی
شبکه راهها حمل و نقل رودخانه ای شبکه راه آهن ، ارتباطات اکولوژیک
اقتصادی
ارتباط تولیدی ، نحوه مصرف ، جریان درآمد ، جریان کالای بین ناحیه ای
تحرکهای جمعیتی
مهاجرت موقت با دایم ، آمد و شد برای کار
تکنولوژیکی
ارتباط تکنولوژیکی ، سیستم های آبیاری ، سیستم های ارتباط از دور
تعامل اجتماعی
نحوه دیدار ، مراسم و فعالیتهای مذهبی ، روابط متقابل اجتماعی
توزیع خدمات
جریان انرژی شبکه مالی ، ارتباط آموزشی ، خدمات درمانی و …
اداری سیاسی
ارتباط متقابل ساختاری ، سازمانی ، وابستگیهای اداری و سیاسی
منبع : شکوئی 1383 ؛ 268
مفروضات UFRD در دیدگاه عملکردهای شهری در توسعه روستای
سکونتگاه ها با ویژگی ها و ابعاد عملکردی متفاوت بویژه مراکز کوچکتر خدمات روستایی و بازار ، نقش مهمی در توسعه روستاها و منطقه داشته و می تواند در این راستا ایفا نقش کنند .
مکانهای مرکزی نقش بسیار مهمی در توسعه اجتماعی و اقتصادی منطقه ای ایفا می کنند .
پیوند میان سکونتگاهها برای گسترش دسترسی به خدمات و تسهیلات واقع در مکان مرکزی و بالا بردن تعامل اجتماعی و سیاسی و کالبدی بین سکونتگاهها با اندازه و تخصص های متفاوت باید قوی باشد . در ارزیابی UFRD می توان چنین گفت که این نظریه وجود ساختار سلسله مراتبی را برای کاهش و تعدیل تفاوتهای منطقه ای لازم می داند ، در مطالعات و برنامه ریزیهای منطقه ای ، شهر و روستا را در یک کلیت یکپارچه در نظر می گیرد ، بر خلاف سایر نظریه ها به شهرهای کوچک و رده سوم داده و آنها را محرکی بر توسعه دانسته است . اصول و مبانی این راهبرد در قیاس با سایر نظریه ها به گونه ای نسبتاً ساده تر و از تکنیکهای ساده برای تعیین و تحلیل استفاده نموده است ( رضوانی ، 1375 : 33 )

2-4-9- رویکرد شهر کوچک در توسعه روستایی
استراتژی شهرهای کوچک ، از سوی کمیسیون اروپا در سال 1988 بعنوان محرکی برای توسعه اقتصادی روستا شناخته شد که دلالتی بر تمرکز تعدادی از مراکز متوسط با ( قطبهای حومه )است که خارج از مراکز شهرهای بزرگ واقع شده اند بدون شک یکی از مصرترین طرفداران این دیدگاه دنیس راندینلی است که با همکاری رادل در سال 1978 با انتشار کتاب عملکردهای شهری در توسعه روستایی علاقه خود را به این دیدگاه نشان داد. بطور کلی توسعه شهرهای کوچک از آغاز دهه 1970 مورد توجه قرار گرفت . در این سال کنفرانس بین المللی در مورد جمعیت و آینده مطابق شهری در شهر رم تشکیل شد و نیاز به عدم تمرکز و توسعه شهرهای کوچکتر نیز مورد تأکید قرار گرفت . از آنجائیکه امروزه ریشه بسیاری از مشکلات که گریبانگر جوامع شهری است را در مسائل مورد غفلت روستاها می دانند . لذا برای حل این مشکلات باز هم دست به دامان خود نواحی شهری می شوند . شهرهای کوچک بدلیل اینکه اولین حلقه شهری بعد از جوامع روستایی است و در قسمتهای مختلف
دارای شباهتهای زیادی به نواحی روستایی اطراف خود دارد می تواند بهترین گزینه برای رشد و توسعه نواحی روستایی باشد . از دیگر عوامل توجه به شهرهای کوچک ، رشد زیاد ما در شهرها ، شکست سیاستهای توسعه متمرکز و نادیده گرفتن روستاهاست . گزینش کانونهای کوچک شهری در راستای تسریع رشد و توسعه منطقه و نیز وضوع دادن آن به حوزه نفوذ آنها بستگی دارد و پیش بینی هرگونه خدمات اقتصادی و بازرگانی در آنها مستلزم ایجاد و گسترش زیرساختها و خدمات پایه و قابل دسترسی در یک شبکه ارتباطی است .(فتحی1375 :304)
جانسون در برنامه ریزی منطقه ای اینگونه نظرش را مطرح می کند که برای ادغام اقتصاد روستاها با اقتصاد شهرهای بزرگتر ، وجود شهرهای کوچک الزام است . ( زبردست ؛1383 :25) . شهرهای کوچک و اثرات آن در توسعه روستاهای پیرامون خود باعث ایجاد دیدگاه های متفـاوتی در این مورد شده است به گونه ای که النسو201 و گروههایی که مانند او می اندیشند ، با اینکه شهرهای کوچک را بدلیل اقتصاد کوچک مقیاس و ظرفیت محدود برای جذب پذیرش جمعیت ، دارای نقش چندانی در کشور نمی دیدند ، اما وجودشان را برای تکمیل شبکه اسکان و ایجاد مفصل و رابطی مناسب در برقراری تعادل بین زیستگاه های شهری و روستایی الزامی می دانند . تیدل در رابطه با توزیع شهرها و جمعیت می گوید برای پیشگیری از تمرکز در بعضی نقاط ، توجه به رشد شهرهای کوچک و میان مقیاس بعنوان راهی در سیاست گذاری نظام اسکان را ضروروی است .(امکچی ، 1383 : 50 )
از تأثیرات کارکردهای شهرهای کوچک در یک ناحیه می توان به موارد زیر اشاره کرد :
تمرکز گرایی : شهرهای کوچک با پذیرفتن سهم قابل توجهی از عوامل تولید ، سرمایه گذاری ها ، نیروی انسانی و جمعیت منطقه قادر به تثبیت مجموعه عوامل لازم برای شکوفایی ناحیه پیرامونی خود گردند .
توسعه حوزه های روستایی : این شهرها می توانند در زمینه ارائه خدمات ، امکانات اشتغال زایی ، آموزش ، بهداشت و درمان ، ساختارهای زیربنایی و … مانع از مهاجرت نیروی انسانی از روستاهای پیرامونی به مراکز استانی و شهرهای بزرگتر شوند و اسباب رونق اقتصادی حوزه نفوذ را فراهم آورند.(شمس الدینی ، 1385 : 26)
نقش تعادل بخشی از به نظام اسکان جمعیت و نقش بازار :شهرهای کوچک تولیدات روستایی را به شهرها و روستاهای دیگر می فرستند و از سوی دیگر تولیدات متنوع شهرها را به این حوزه ها می آورند .
به هر روی می توان با قاطعیت اذعان داشت که شهرهای کوچک از طریق ایجاد بازار و ارائه تسهیلات بازاریابی ، جذب نیروی کار رها شده از روستا از انتقال نوآوری به نواحی اطراف به پیشرفت توسعه نواحی روستایی کمک می کنند ، چرا که با بهینه و ارائه تسهیلات و امکانات مورد نیاز روستاییان نظیر ماشین آلات ، کود ، سمو تمامی مایحتاجشان و ایجاد اقصتاد پولی در روستاهای دارای پتانسیل ، نقش کلیدی در توسعه روستا و ملی دارند .
تحلیل کارکردهای شهرهای کوچک و میانی در توسعه روستاها بخشی از تحلیل ناحیه ای بشمار می رود که در آن ، برنامه ریزان و تصمیم گیرندگان می توانند به سرعت توزیع فضایی کارکردهای اجتماعی اقتصادی را با توجه به این موارد ارزیابی کنند :
چه نوع خدمات شهری ، امکانات ، فعالیتهای تولیدی و زیر ساختی به سکونتگاه های داخل ناحیه عرضه می شود .
کارکردهایی در سکونتگاههای داخل ناحیه ، چگونه به مردم ناحیه و اطراف خدمات لازم عرضه می گردد .
در عرضه خدمات و تهیه امکانات برای سکونتگاهها در روستا حوزه نفوذ ، چه موانع فیزیکی ، اجتماعی ، اقتصادی وجود دارد .
چگونه می توان سرمایه گذاری های جدید را در امر توسعه به گونه ای توزیع کرد که نابرابریهای موجود میان نواحی و خرده نواحی جغرافیایی تعدیل شود یا از بین برود (شکوئی ، 1380 : 319)
بر مبنای تحقیقات مشخص شده است که مراکز شهری کوچک و میانی با توجه به خدمات ، تسهیلات ، زیر ساختها و فعالیتهای مولدی که بطور بالقوه و بالفعل در خود دارند می توانند نقش مهمی در توسعه عرضه های روستاییان داشته باشند . ( پاپلی یزدی ، 1382 :387 ) .
اگر چه مطالعات هریسون 211 1 در سال 1993 برای اندازه گیری میزان وابستگی های درون ناحیه ای به کشاورزی و مشاغل نشان داد که کشاورزان به منابع درآمدی شهرهای کوچک گرایش دارند .
از سال 1950 به بعد که نقش شهرهای کوچک در توسعه و مرکزی برای نوآوری برای جمعیت روستایی مورد توجه واقع شد . بعد از راندینلی و رودل ، وبلسکی و کاراسکا در 1990 با انجام مطالعاتی در مورد تأثیرات بیشتر و استراتژیهای عقلایی فضایی در ترقی دادن توسعه روستایی و توسعه بافتگی کامل و معضل در سلسله مراتب شهری (مدل کل از مادر شهرها ، شهرهای بزرگ ، میانه و کوچک ) علاقه خود را به بررسی نقش و عملکرد شهر ملی کوچک نشان دادند . طرفداران این دیدگاه معتقدند اگر تأثیرات مکانی که به صورت خوشه ای از خدمات ، امور مالی و زیر ساختها است در روستاها و دهکده های کوچک قرار گیرند این امر باری آن جمعیت اقتصادی نیست . بلکه

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع حوزه نفوذ، توسعه روستا، توسعه روستایی، روابط شهر و روستا Next Entries تحقیق رایگان با موضوع توسعه روستا، توسعه روستایی، نواحی روستایی، سلسله مراتب