تحقیق رایگان با موضوع توسعه روستا، توسعه روستایی، نواحی روستایی، سلسله مراتب

دانلود پایان نامه ارشد

باید در یک مکانی بزرگتر بصورت مرکزی باشد تا خدمات متنوع ، نهادهای کشاورزی و کالاهای مصرفی را بتوان به جمعیتی بیشتر ارائه کرد . در یک ناحیه همکاریهایی که شهرهای کوچک با روستاها دارند می تواند به عنوان یک سیاست اجرایی توسعه روستاها بهره گرفت چرا که این شهرهای کوچک محرکی بر تحولات اقتصادی و اجتماعی روستاها محسوب می شود . در همین زمینه تا کلی دسترسی به بازار بعنوان یک کلید طلایی برای افزایش درآمد روستاییان یرامون شهر (اعم از کوچک و بزرگ) را هم بوسیله عوامل زیر ع ملی می داند :
دسترسی به امکانات زیر ساختی و فیزیکی شامل شبکه راهها و جاده ها برای حمل و نقل
ایجاد روابط بین تولید کننده توزیع کننده و مصرف کننده
انتقال اطلاعات بازار شامل قیمت کالاها و قیمت کالاها و تفاوتهای قیمت به هر سه گروه تولید کننده مصرف کننده و توزیع کننده و همچنین معتقد است در سایه این دسترسیها زمینه ای برای توسعه در ابعاد چندگانه در روستاها فراهم می شود . (tcoli:2003,p6-8) همچنین شهرهای کوچک به تقاضاهایی برای کالاهایی اساسی و خدمات به جمعیت ناحیه پیرامون خود وابسته اند و بین تولیدات روستا و خدمات شهرهای کوچک یک جریان نیروبخش و همکاری مفید برای مناسبات طرفین وجود دارد که یک فاکتور اساسی برای توسعه و تحریک اقتصاد روستا ، کاهش نابرابری و رشد اقتصاد محلی محسوب می شود . ( همان : 4)
همانطوریکه از این دیدگاه بر می آید دسترسی به تسهیلات زیربنایی ، خدمات اولیه و بازار ، زمینه ساز اولیه برای دستیابی نقاط محروم به توسعه ، به حساب می آید . سوتال221 در سال 1988 با نظری بدبینانه نسبت به نظر و مدل راندینلی با بحثی در مورد اینکه شهرها در فقر و بینواسازی روستا نقش دارند ، شهرهای کوچک را جلودار در بهره بری و استعمار232 از روستاها می داند که مطابق این نظر قدرتهای مستعمراتی می توانند حکومت مرکزی ، مدیران مخلی ، نخبگان و حتی قدرتهای بین المللی باشند .
ماردوی و ستراویت243 در مطالعات تجربی خود که از آمریکای لاتین ، آسیا و آفریقا نتایجی بدست آورند که می توان نسخه ای برای تمامی جهان باشد . آنها اعتقاد دارند که برای توسعه مناطق عقب افتاده باید تمرکز زدایی شود و به سطوح محلی در تصمیم گیریها و سرمایه گذاریها برای تأمین نیازها و با منابعی برخاسته از خودشان اجازه فکر ناعمل و اجرا و سپس ارزیابی داده شود . این می تواند محرکی برای رشد و توسعه شهر ( کوچک ) با روستا بطور هماهنگ باشد . او همچنین به آمارهایی اشاره می کنند که به تأثیر شهرهای کوچک بر شهرهایی بزرگتر دلالت می کند یعنی تأثیرات شهرهای کوچک را نباید نادیده گرفت که هم در سطح محلی و هم در سطوح بالاتر قابل مشاهده است . (Tacoli 1988 ,p152-153)
2-4-10- رویکرد توسعه روستا – شهر
اصطلاح روستا – شهر در سالهای اخیر برای توصیف بسیاری از شهرهای جهان سوم مطرح شده است ، این اصطلاح از دو صفت انگلیسی URBAN , RURAL گرفته شده و بصورت RURBAN ساخته شده و عبارت است از ترکیب وادغام ساختارهای اجتماعی شهری و روستایی در حاشیه مراکز شهری ( سعیدی 1381 ،125 )
روستا – شهر یا شهر کشاورزی روستاهای پر جمعیتی هستند که چشم اندازهای شهری نیز همراه با چشم انازهای روستایی در آنها دیده می شود ( رضوانی 1383 – 114)
فریدمن254 و ویتز از صاحب نظران توسعه در چارچوب توسعه به طرح الگوهایی چوون توسعه
روستایی – شهری می پردازند و توسعه روستایی را فراتر از شهری در نظر می گیرند و توسعه ملی را در گرو توسعه روستایی می دانند .
مبانی فکری این راهبرد برآمده از مدل مرکز پیرامون است که موانع توسعه را در زهکشی منابع بسوی خارج می دید و قطب رشد که معتقد است برای صرفه جویی و کارایی سرمایه گذاری باید حداثل تجمعی وجود داشته باشد . همچنین انتقاد از جانبداری شهری ، که قدرت سیاسی نداشتن روستاها را علت اصلی عقب ماندگی آنها اعلام می کرد و بالاخره راهبرد نیازهای اساسی که رفع فقر و ایجاد اشتغال ، خوداتکایی و تأمین نیازهای ضروری را محور قرار می داد نقش مؤثری در پیدایش و تکوین این راهبرد داشته اند . ( همان )
این راهبرد برای اولین بار در سمینار راهبرد صنعتی شدن و خط مشی قطبهای رشد در برنامه ریزی توسعه منطقه ای در آسیا در سال 1975 در ناگویای ژاپن برگزار گردید ، از سوی جان فریدمن و مایک داگلاس261 ارائه شد این دو با توجه به ضعفهای نظریات قطب رشد و مرکز – پیرامون خطوط نظریه ای جدید را تحت عنوان سیاست آمایش توسعه روستا – شهری مطرح کرد . که تصمیم ایجاد شهرها در پهنه کشتزارها بود . فریدمن با طرح این راهبرد معقتد است این موارد تحقق یابد :
تغییر چهره نواحی روستایی از طریق انطباق عناصر زندگی شهری بر زمینه های ویژه روستایی .
گسترش شبکه کنشهای متقابل اجتماعی در نواحی روستایی که فراتر از محدوده یک ده منفرد است .
کاهش نابسامانیهای اجتماعی در مسیر توسعه ، حفظ وانسجام خانواده ، تقویت امنیت روانی و بنای نظم نوین برای شکفتن استعدادهای فردی و اجتماعی .
تثبیت درآمدهای روستایی و شهری و کاهش اختلاف بین آ«ها .
اتصال نواحی شهری به شبکه های ارتباطی منطقه ای ، در قالب این راهبرد روستا به شهر و شهر به روستا آورده می شود . ( ازکیا ، 1381 : 31)
تأمین نیازهای اولیه انسانی .
سازماندهی توسعه تکیه بر تقسیمات سرزمینی .
تثیبت درآمدهای روستایی و شهری و کاهش اختلاف بین آنها ( زیادی ، 1383 : 209)
هر چند نواحی روستا – شهری ممکن است یک مرکز شهری و جمعیت پراکنده روستایی تشکیل شده باشد ، کلید موفقیت در توسعه روستا ، شهری آن است که هر واحد از اختیار و منابع کافی برخوردار باشد تا برنامه توسعه خود را تنظیم و اجرا کند ( رضوانی ، 1375 : 83 )
2-4-11 – راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی
تا پایان دهه 60 تلاش های توسعه در اغلب کشورهای جهان سوم ، مبتنی بر یک رهیافت کاملاً بخشی بوده است از این رو توجه به ابعاد فضایی خیلی ناچیز بوده است . نیاز به برنامه ریزی مراکز روستایی در سی دومین اجلاس کمیسیون اقتصادی – اجتماعی آسیا و اقیانوسیه ( اسکاپ ) در سال 1976 مورد تأکید قرار گرفت . راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی که به عنوان برنامه ریزی سلسله مراتبی سکونتگها نیز مطرح شده است ، راهبردی است که چالش اساسی پیش روی مردم در نیم قرن اخیر ، یعنی افزایش رشد اقتصادی توزیع عادلانه منافع حاصل از رشد در بین مردم و کاهش تخریب محیط زیست را مورد توجه قرار داده است . یکی از نتایج مهم برنامه ریزی مراکز روستایی ، حرکت به سوی فضایی با هدف ایجاد یک نظام منسجم از مکانهای مرکزی است که پیونده دهنده فعالیتهای اقتصادی و تأمین خدمات و کالاها است که باید از توان کافی برخوردار باشد .
موضوع اصلی این راهبرد برنامه ریزی مراکز روستایی ، تشکیل وتقویت سلسله مراتبی تعریف شده از سکونتگاهها و مکانهای مرکزی در نواحی روستایی است . که از نتایج مهم آن حرکت به سوی توسعه فضایی با اهدف ایجاد یک نظام منسجم از مکانهای مرکزی است که این مکانها می توانند پیوند دهنده فعالیتهای اقتصادی و تأمین کننده خدمات و کالاها برای روستاها باشند . یکی از دلایل رشد اقتصادی در جهان توسعه یافته ، الگوی مناسب استقرار سکونتگاهها بوده است که این الگو با ایجاد ساختار مطلوب و سلسله مراتبی بهم پیوسته از مراکز روستایی که تجاری شدن کشاورزی و تسهیل مبادله کالاها و خدمات را میسر می سازد ، بصورت امری محترم جلوه گر می شود . این امر بویژه در مورد ایران که از الگوی نامناسب استقرار رنج می برد بیشتر ضرورت می یابد .( شیخی ، 1382 : 31 ) .
2-4-12- رویکرد توسعه از پایین در توسعه روستایی
والتر استور و تیلور271 در برابر نظریات راندینلی معتقدند که سیاست توسعه از بالا شهر باید همراه توسعه از پایین و بصورت یکپارچه عمل شود تا بیشتر عدالت خواهانه و منصفانه جلوه کند .
به نظر این دو محقق استراتژی توسعه از پایین بر پایه حداکثر تحرک در منابع انسانی ، نهادی و طبیعی هر ناحیه و هدف آن تأمین نیازهای اصلی ساکنان آن منطقه است . این استراتژی برای مرکزیت روستایی ، فناوری مناسب ، رشد انتخابی توزیع عادلات منابع ، خودکفایی ، بوجود آوردن فرصتهای اشتغال و از همه مهمتر برای شان و مقام انسانی ارزش بسیاری قائل است . نتایج کار این دو را بصورت خلاصه می توان اینگونه بیان کرد :
الویت بخشی به نیازهای اصلی همه ساکنان ناحیه شهری و روستایی .
تکیه بر منابع طبیعی و انسانی ناحیه
تضمین بکارگیری تولیدات روستایی
درگرگونی در کمیت و کیفیت شیوه زندگی همه اعضا جامعه شهر و روستا .
تصمیم گیری حوزه های روستایی و کاهش تصمیم گیری شهری نسبت به حوزه های روستایی (پاپلی یزدی 1382 ، 271 ) و (شکوفا 1383 : 317 ) .
2-4-13 – رویکرد توسعه یکپارچه روستایی
در مورد پدیده ای مثل روستا در برنامه ریزی باید تفکری سیستمی داشته باشیم در این رویکرد پدیده های مورد نظر دارای اجزای تشکیل دهنده ای است که در ارتباط با هم و تکمیل کند . نقش یکدیگر و در راستای هدفی خاص تلاش نمایند . برنامه ریزی یکپارچه در واقع توجه به همه عناصر در ارتباط با هم و بسامان نمودن پراکندگیها می یابند . تصدیق اینکه توسعه روستایی در بردارنده تأثیر و تأثر متقابل تعداد زیادی از فعالیتهای مرتبط با یکدیگر است ، به این معناست که اجرای طرح همه جانبه می تواند در کسب دستاوردهای سریع و قابل ملاحظه در تولید روستایی سهیم باشد ( مطیعی ، 1386 : 85 )
تفکر توسعه یکپارچه نواحی روستایی با ناکامیهای بوقوع پیوسته در نتایج طرحهای مختلف روستایی و کوله باری از تجارب دهه های گذشته ، بویژه با ابداع و عمومیت یابی نظریه سیستمها در اواخر دهه 1960 در صحنه اندیشه مسائل توسعه روستایی دهه 1970 مطرح گردید . در این تفکر و چارچوب طرح شده بر کلیدی بودن نقش مردم و تأثیر گذاری آنها در فرآیند فکر و اجرا تأکیدی خاص می گردد ، برای شرکت در توسعه روستایی باید قشر بندیهای موجود روستایی را برداشت و با کاهش فقر ، عدم تعادل و نابرابری بین شهر و روستا را کاهش داد تا روستاها با تکیه بر منابع خود توسعه یابند متفکران جهان سوم برای توسعه یکپارچه روستایی سه ویژگی در نظر می گیرند .
بومی بودن الگوی توسعه و دوری از الگوی بیگانه
تکیه بر ارزشها و فرهنگی بودن توسعه برای انسان ، نه انسان برای توسعه .
مشارکت مردمی به عنوان محوراصلی فرایند توسعه روستایی ( حامد مقدم ، 1369 : 13)
در دیدگاه اینل دسته از متفکرین توسعه باید بومی و بر پایه فرهنگ و همراه با مشارکت محلی باشد . در همین ارتباط پاپلی یزدی به نقل از واتراستون 281 شش عنصر اصلی را برای یک برنامه توسعه همه جانبه روستایی پایدار بیان می کند .
توسعه کشاورزی
کارهای عمومی کوچک و اشتغال زا
تأسیس صنایع کوچک و سبک کاربرد در مزارع و حواشی آنها
خودباری و مشارکت و تصمیم گیریها
توسعه یک نظام سلسله مراتب شهری برابر پشتیبانی توسعه روستایی
امکانات مناسب و خود اتکا برای هماهنگی چند بخشی ( پاپلی یزدی ، 1385 : 56)
این استراتژی ، توسعه یکپارچه روستایی را منوط به افزایش تولید ، سطح دانش و انگیزش ، ارائه خدمات گوناگون ، بهبود و اصلاح شبکه ارتباطی و حمل و نقل . بهسازی مسکن روستایی ، تنوع بخشی به امکانات اشتغال و اصلاح و انتظام شبکه مکانی ، فضایی سکونتگاههای روستایی بصورت توام است . البته آنچه که باید بیش از هر چیز مورد توجه قرار گیرد . جایگاه روستا و توسعه روستایی در برنامه ریزی عمومی توسعه یک کشور است . ( سعیدی 1377 : 157) .
در مجموع دیدگاهها می توان اهداف کلی و خواسته های نهایی این استراتژی را در موارد زیر خلاصه نمود :
تأمین و دسترسی حداقل نیازهای اساسی معیشتی ، تأمین رشد اقتصادی عدالت گستر ، افزایش آگاهی مردم روستایی ، توسعه انسانی ، از طریق تعالی شخصیت ، خلاقیت انسانی در جامعه روستایی ( قدیری ، 1385 )
2-4-14-رویکرد الگوی نیازهای اساسی
بعد از اعلام و تصویب بیانیه و توسعه در تمامی ابعاد زندگی در سال 1970 از سوی سازمان

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع توسعه روستا، توسعه روستایی، نواحی روستایی، حوزه نفوذ Next Entries تحقیق رایگان با موضوع توسعه پایدار، توسعه پاید، توسعه روستا، توسعه روستایی