تحقیق رایگان با موضوع امام خمینی، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان

دانلود پایان نامه ارشد

جهاد (آیات و روایاتی که امر به جهاد می‏کند) به دلایل دیگر ترجیح دارد.»150
چنان که علّامه سبزواری در کتاب کفایة الاحکام بعد از نقل قول مشهور می‏فرماید:
«شاید استناد ایشان به اخباری است که به درجه‏ی صحّت نرسیده و با عموم آیات جهاد نیز معارض است، پس حکم کردن طبق فتوای مشهور مشکل است.»151
نظر امام خمینی «(» نیز مشابه نظر صاحب جواهر می‏باشد. چرا که ولیّ ‏فقیه را در کلیّه‏ی امور حکومتی جانشین امام می‏داند. و در مستثنا شدن حکم جهاد ابتدایی از نیابت کلّی فقها در امور حکومتی تأمّل دارد. به دو قسمت از کلام ایشان در این زمینه توجّه کنیم:
«همه‏ی اختیاراتی که در خصوص ولایت و حکومت برای پیامبر «(» و ائمّه «(» معیّن شده عیناً برای فقیه نیز معیّن و ثابت است. امّا اگر ولایتی از جهت دیگر غیر از زمامداری و حکومت برای ائمّه «(» معیّن و دانسته شود، در این‏صورت فقها از چنین ولایتی برخوردار نخواهند بود.»152
«کلیّه‏ی اختیاراتی که امام «(» دارد فقیه نیز دارا است. مگر دلیل شرعی اقامه شود مبنی بر آن که فلان اختیار و حقّ ولایت امام «(»، به جهت حکومت ظاهری او نیست بلکه به شخص امام مربوط می‏شود که به سبب مقام معنوی او بر وی اختصاص یافته است، و یا دلیلی اقامه شود که فلان موضوع گرچه مربوط به مسائل حکومت و ولایت ظاهری بر جامعه‏ی اسلامی است لیکن مخصوص شخص امام معصوم «(» ‏است و شامل دیگران نمی‏شود همچون دستور به جهاد غیر دفاعی که بین فقها مشهوراست. هر چند این مسأله نیز خود جای بحث و تأمّل بسیار دارد.»153
مقام معظم رهبری نیز قول به جواز جهاد ابتدایی را با اذن ولیّ امر مسلمین – در صورتی که مقتضای مصلحت باشد – اقوی می‏داند.154

1-2- اذن در جهاد دفاعی
بر عکس جهاد ابتدایی، در جهاد دفاعی قول مشهور بین فقها این است که اذن و اجازه‏ی امام یا نائب خاص و حتّی نائب عامّش در این مورد لازم نیست؛155 چرا که دفاع از جان و مال و حیثیت مسلمانان بر هر مسلمانی که توان دفاع دارد، در هر شرایطی واجب است.156 صاحب جواهر «(» می‏فرماید:
«جهاد در آن جایی که مسلمانان مورد هجوم واقع شده و کیان اسلام در خطر افتاده باشد متوقّف به حضور امام و به اجازه‏ی او نیست.»157
امام خمینی «(» نیز می‏فرماید:
«اگر دشمنی که از او بر اساس اسلام و اجتماع مسلمین ترس باشد، بلاد مسلمین یا مرزهای آنها را مورد هجوم قرار دهد. بر مسلمانان واجب است به هر وسیله‏ای که ممکن است با بذل مال و جان دفاع نمایند و مشروط به حضور امام و اذن او یا اذن نائب خاص و عامّش نیست. پس بر هر مکلّفی به هر وسیله‏ای‏که ممکن باشد، بدون قید و شرطی واجب است دفاع کردن.»158
کاشف الغطا «(» بر خلاف مشهور، در مورد جهاد دفاعی نیز اجازه‏ی امام یا نائب او را در صورت امکان شرط می‏داند:
در این موارد (موارد جهاد دفاعی) اگر چنانچه امام حضور دارد بر او واجب است اقدام به جهاد کند و در دست گرفتن این منصب برای دیگری جز به اذن خاصّ امام درخصوص جهاد یا در ضمن مناصب دیگر جایز نیست. و در این صورت بر تمام مکلّفین واجب است از او پیروی کرده به سخنانش گوش فرا دهند. امّا اگر جهاد جزء مناصب وی نباشد، اقدام به جهاد برای او جایز نیست. امّا اگر امام حضور نداشته باشد یا حضور داشته باشد ولی استیذان از او ممکن نباشد بر فقها لازم است به این تکلیف قیام کنند، و واجب است افضل آنان یا کسی را که در این مورد از طرف امام مأذون است مقدّم بدارند. برای غیر فقها اقدام به این کار جایز نیست و در صورتی که فقها به این کار اقدام کردند باید مردم از آنها پیروی نمایند و اگر کسی با آنان مخالفت کرد با امام خود مخالفت کرده است. حال اگر فقیه حاضر نبود یا آن که فقیه وجود داشت ولی دسترسی به او امکان‏ نداشت یا فقیه از اهل وسواس بود که به ظاهر دین پیامبر اکرم «(» عمل نمی‏کرد، دراین صورت بر هر کس که صاحب رأی و تدبیر است و به سیاست آشنا است و از دقایق ریاست آگاهی دارد و دارای فهم و درک صحیح و ثبات و قاطعیت و احتیاط می‏باشد، واجب است این بار سنگین را با کمک افرادی که کار به وسیله‏ی آنان انجام می‏گیرد به طور واجب کفائی به دوش بکشد، و اگر همه این تکلیف را ترک کردند همگی کیفر می‏شوند.»159
در بررسی روایات نیز به چنین روایتی برخورد می‏کنیم که:
«مردى از امام رضا «(» پرسید: فدایت شوم، به مردى از دوستداران شما خبر رسیده شخصى شمشیر و مرکب در اختیار او مى‌گذارد تا در راه خدا جهاد کند. دوستانش به او خبرى مى‌دهند که جنگیدن به همراه این افراد جایز نیست و به او مى‌گویند: تجهیزاتى را که از آن مرد گرفته، به او برگرداند.
امام «(» فرمود: این کار را باید بکند و آن‌ها را باید به صاحبش برگرداند. مرد گفت: براى یافتن آن شخص رفته ولى او را پیدا نکرده است و به او گفته‌اند که او مرده است.
امام «(» فرمود: حال که چنین است در مرزهاى اسلام به مرزبانى بپردازد ولى نجنگد. گفتم: (در مناطقى) مانند: قزوین، عسقلان، دیلم و شبیه به آن‌ها (که اهل شرکند) مرزبانى کند؟
امام «(» فرمود: آرى.
آن مرد پرسید: اگر دشمن به منطقه‌اى که وى مرزبانى مى‌کند، حمله کرد او چه کند؟
فرمود: از کیان اسلام، دفاع کند.
گفت: یعنى جهاد کند؟ فرمود: نه، مگر این که خطرى خانه و کاشانه‏ی مسلمانان را تهدید نماید. مثلًا اگر روم به سرزمین‌ مسلمانان تجاوز کند، نظر تو این است که نباید جلوى آن‌ها بایستند؟! آنگاه امام فرمود: مرزبانى کند ولى نجنگد در عین حال اگر بر کیان اسلام خطرى پیش آید باید با دشمن بجنگد البتّه هدف فقط دفاع از اسلام باشد نظرى به حاکم جور نداشته باشد و جنگ با کفّار را یک وظیفه فردى در برابر اسلام بداند زیرا یکى از راه‌هاى محو اسلام، از یاد بردن نام حضرت محمد «(» است.»160
با تدقیق در معنای این حدیث در می‏یابیم که در زمانی که امام معصوم «(» حضور ندارد، مسلمانان می‏توانند با اخذ سلاح از حاکمان وقت، به پاسدارى از مرزهاى سرزمین اسلامى بپردازند، ولى نجنگند؛ چرا که مشروعیت جنگ و جهاد با اذن امام عادل است و باید در راه خدا و براى خدا باشد.
«… در مرزهاى اسلام به مرزبانى بپردازد ولى نجنگد … .»
همچنین در صورت تجاوز دشمن به کشور اسلامی و دست‏اندازی به مسلمانان و اموال آنان، دفاع بر آحاد مسلمین واجب می‏شود و اذن امام عادل شرط نیست.
«اگر دشمن به منطقه‌اى که وى مرزبانى مى‌کند، حمله کرد او چه کند؟ فرمود: از کیان اسلام، دفاع کند.»

گفتار دوم: مرد بودن
جهاد اسلامی بر زنان واجب نیست161 و این وظیفه‌ی مهم بر عهده‌ی مردان گذاشته شده است. در عین حال زنان از اجر جهاد محروم نگشته‏اند. امیرالمؤمنین «(» می‏فرماید:
«کتَبَ اللَّهُ الجِهَادَ عَلی الرِّجَالِ وَالنِّسَاءِ، فَجِهَادُ الرَّجُلِ أَنْ یَبْذُلَ مَالَهُ وَنَفْسَهُ حَتّی یُقْتَلَ فی‏ سَبیِلِ اللَّهِ، وَ جِهادُ الْمَرْأَةِ اَنْ تَصْبِرَ عَلی‏ مَا تَری‏ مِنْ أَذیَ زَوْجِهَا وَ غَیرَتِهِ؛162 خداوند، جهاد را بر مردان و زنان، واجب کرده است؛ پس جهاد مرد، گذشتن از مال و جانش تا حدّ کشته شدن در راه خدا است، و جهاد زن، این است که بر آزار و اذیت‏هاى همسرش و نیز غیرت ورزیدن همسرش نسبت به او صبر کند.»
در نتیجه جهاد زنان یک جهاد تربیتی و اخلاقی است که مشکلات بوجود آمده از جانب شوهر را تحمّل کنند. آیت الله خویی نیز این مطلب را چنین بیان و استناد می‏نماید و مرد بودن را از شرایط جهاد می‏شمارد:
«فلا يجب على المرأة اتّفاقاً، و تدلّ عليه – مضافا إلى سيرة النبيّ الأكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم – معتبرة الأصبغ، قال: قال أميرالمؤمنين «(»: كتب اللّه الجهاد على الرجال و النساء، فجهاد الرجل أن يبذل ماله و نفسه حتى يقتل في سبيل اللّه، و جهاد المرأة أن تصبر على ما ترى من أذى زوجها»163
صاحب جواهر نیز با استناد به این حدیث جهاد را بر زنان واجب نمی‏داند.164
در روایتی دیگر از امیرمؤمنان «(» نیز چنین آمده است که:
«…وَ لَا عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ …؛165 … بر زنان جهاد واجب نیست… .»
و نیز در روایتی دیگر آن حضرت «(» از قول پیامبر «(» می‏فرماید:
«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ «(»: کتَبَ اللَّهُ الْجِهَادَ عَلَى رِجَالِ أُمَّتِی، وَ الْغَیرَةَ عَلَى نِسَاءِ أُمَّتِی، فَمَنْ صَبَرَ مِنْهُنَّ وَ احْتَسَبَ أَعْطَاهَا اللَّهُ أَجْرَ شَهِیدٍ؛166 پیغمبر خدا «(» فرمود: خداوند، جهاد را بر مردان و غیرت را بر زنان امّت من واجب کرد؛ پس هر زنى که بردبارى پیشه کند و خویشتن‌دار باشد، خداوند ثواب و پاداش شهید را به وى عطا فرماید.»‌
در داستان کربلا نیز آن هنگام که مادر وهب از خیمه به میدان نبرد بیرون آمد، امام حسین «(» به وی فرمود:
«ارْجِعِی یا أُمَّ وَهْبٍ، أَنْتِ وَ ابْنُک مَعَ رَسُولِ اللَّهِ «(»، فَإِنَّ الْجِهَادَ مَرْفُوعٌ مِنَ النِّسَاءِ؛167 «اى مادر وهب! برگرد؛ تو و پسرت با رسول خدا «(» خواهید بود؛ زیرا جهاد از زن‌ها‌ برداشته شده است.»
اگر چه تمامی این روایات و احادیث صراحت بر وجوب جهاد بر مردان دارد و زنان را از این امر معاف دانسته‌اند لیکن به فرموده‏ی جناب صاحب جواهر این در مورد جهاد ابتدائی می‌باشد و گرنه دفاع بر همگان چه مرد و چه زن واجب می‌باشد.
«و هذا واجب على الحر و العبد و الذكر و الأنثى و السليم و المريض و الأعمى و الأعرج و غيرهم إن احتيج إليهم»168

گفتار سوم: آزاد بودن
یکی دیگر از شرایطی که برای وجوب جهاد در کلام فقها بیان شده آزاد بودن است که بنابر آن بر بردگان، حضور در جبهه جهاد واجب نمی‏باشد. برخی چون آیت الله خویی نیز دو روایت در دلیل حریّت می‏آورد. یکی روایت یونس بن یعقوب:
«قال: قلت لأبي عبد اللّه «(»: إنّ معنا مماليك لنا و قد تمتعوا، علينا أن نذبح عنهم؟ قال: فقال: «إنّ المملوك لا حجّ له و لاعمرة و لاشي‌ء»
و دیگری روایت آدم بن علی:
«عن أبي الحسن عليه السّلام، قال: «ليس على المملوك حجّ و لا جهاد».169
لیکن در حال حاضر بردگی چون موضوعیت ندارد به بیان روایتی دیگر که این مطلب را مشروط به عدم نیاز دانسته بسنده کرده و از تفصیل این بحث صرف نظر می‏کنیم.
حضرت علی «(» در این مورد می‌فرماید:
«لَیسَ عَلَى الْعَبِیدِ جِهَادٌ مَا اسْتَغْنَوْا عَنْهُمْ… ؛170 بر بردگان تا هنگامى که به حضورشان نیازى نباشد جهاد واجب نیست.»

گفتار چهارم: بالغ بودن
صاحب جواهر و آیت الله خوئی هر یک بر این که کودکان مادامی که به حدّ رشد و بلوغ نرسیده‏اند جهاد واجب نیست صحّه گذاشته‌اند.171 در ادامه‏ی همان روایت گفتار قبلی حضرت «(» کودکان و نوجوانانی که به سن بلوغ نرسیده‏اند را نیز از جهاد معاف می‏داند و می‏فرماید:
«لَیسَ عَلَى الْعَبِیدِ جِهَادٌ مَا اسْتَغْنَوْا عَنْهُمْ، وَ لَا عَلَى النِّسَاءِ جِهَادٌ، وَ لَا عَلَى مَنْ لَمْ یبْلُغِ الْحُلُم؛ بر بردگان تا هنگامى که به حضورشان نیازى نباشد، و همچنین بر زنان و نوجوانانى که به سنّ بلوغ نرسیده‌اند، جهاد واجب نیست.»

گفتار پنجم: عاقل بودن
جهاد هم مثل تکالیف دیگر بر شخصی که از سلامت روان و کمال عقل برخوردار نیست واجب نمی‏باشد به دلیل این که تکلیفی بر گردن وی نمی‏باشد. این را صاحب جواهر و آیت الله خویی در کتاب منهاج الصالحین خود جزء شرایط بر می‏شمارند و شخص مجنون و هر آن کس به مانند مجنون را از حیطه‏ی وجوب جهاد خارج می‏دانند.172

گفتار ششم: سلامت جسم
این شرط به سه قسمت قابل تفکیک است:
أ) سلامت جسم از نقص عضو مهم:

پایان نامه
Previous Entries منبع پایان نامه ارشد درباره عرضه و تقاضا، سازمان ملل، نفت و گاز Next Entries منبع پایان نامه ارشد درباره برنامه اول توسعه، حقوق اشخاص، اشخاص ثالث